ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 94




                                               

Органикалық реакциялардің жіктелуі мен механизмдері

Органикалық реакциялар бейорганикалық реакциялардың заңдылықтарына бағынғанымен, біраз ерекшеліктері де бар. Органикалық реакциялар, негізінен, молекулалардың арасында жүреді. Сондықтан иондар қатысатын бейорганикалық реакциялардай емес, органика ...

                                               

Органикалық химия пәні

Органикалық қосылыстардың барлығының құрамында көміртек атомы бар. Көміртектен басқа сутек, оттек, азот, т.б. элемент атомдары болады. Кейбір органикалық қосылыстардың құрамына күкірт, фосфор, галогендер және металдар кіреді. Ал бейорганикалық қо ...

                                               

Органикалық қосылыстардағы химиялық байланыстар

Химиялық байланыстың, негізінен, иондық және коваленттік болып бөлінеді. Органикалық қосылыстарға коваленттік байланыс тән. Бұл байланыс электртерістіктері бірдей немесе электртерістіктерінің айырмалары аз атомдардың арасында түзілетіндігімен де ...

                                               

Органикалық қосындылар

Органикалық қосындылар - Органикалық қосындылардың түрлері едәуір көп. Жоғарыда сипатталған минерал заттар ішінде де осы органикалық қосындыларға жататын түрлері бар, мысалы, карбонаттар қатарындағы органикалық кальцит түрлері. Олардың бәрін біз ...

                                               

Органогендік таужыныс

Органогендік тау жынысы - Организм қалдықтарының яки олардың сынықшаларының бір-бірімен жымдаса дәнекерленуі нәтижесінде қалыптасатын шөгінді тау жынысытардың арнаулы тобы. Синонимі - "биогендік тау жынысы"

                                               

Органогендік түзілімдер

Органогендік түзілімдер. Организмдердің қаңқасы немесе олардың тіршілік өнімдері есебінен қалыптасқан түзілімдер. Синонимі - биогендік түзілімдер.

                                               

Органогендік құрылым

Органогендік құрылым - өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарынан тұратын шөгінді тау жынысытардың құрылымы. Органогендік құрылым егер тау жынысы өсімдік қалдықтарынан тұрса фитогендік, тау жынысы жануар-жәндік қалдықтарынан тұрса, зоогендік болады.

                                               

Орда (ойын)

Орда - ұлттық ойын. Ойын тек айлы түні ойналады. Ойын кең алаңда, шөбі шүйгін көгалды, шилі жерде өткізіледі. Ойынға ірі малдардың жілік сүйегі керек. Ойынға жиналғандар екі топқа бөлінеді. Әр топ өзіне басшы тағайындап алады. Оның бір тобында сү ...

                                               

Орда көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы А.Нахимов көшесі. Орда көшесі Аспара көшесінен басталып, Д.Карбышев көшесінде аяқталады. Оқжетпес көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 574.5 м. Орда - Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл, округ орталығы. Нарын құмының құ ...

                                               

Орда қонған

Орда Қонған – тарихи орын. Қазығұрт тауының батыс сілемін "Кеме қонған" деп, шығыс сілеміндегі жазықтау келген төбесін "Орда қонған" деп атайды. Ел аузындағы аңыздарға қарағанда осы бір үстірт көне замандардан бері хан ордасы қонатын орын болған. ...

                                               

Ордабасы көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №З8 көше. "Көктал" тұрғын алабы. Ордабасы көшесі Наурыз көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Шаңтөбе көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 218.5 м. Ордабасы - Ордабасы құрылтайы, 1726 жылы қазақтың үш жүз өкілдерінің Ордабасы т ...

                                               

Орджоникидзе атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері Григорий Константинович Орджоникидзенің есімі берілген. Орджоникидзе Григорий Константинович Грузияда дүниеге келген. Ол 1922-1926 жылдары Закавказье аймақтық комитетінің бірінші хатшысы, КСРО ауыр өнеркәсібі ...

                                               

Ореол

Ореол - 1) петрографияда: таужыныстың негізгі массасы арасындагы жекедара порфирлі сеппелерді сол массаға тиесілі тектестері есебінен жиектей отырып, одан орі даралай түсетін жолақша; 2) металлогенияда: кен шоғырын кіріктіретін таужыныстардың кен ...

                                               

Орикс Қазақстан Энерджи Компани

Орикс Қазақстан Энерджи Компани - америкалық компания, "Орикс энерджи компанидің" еншілес кәсіпорны. Жоғарғы деңгейдегі техниканы қопдану арқылы мұнай мен газды өндіру және сату мақсатында барлау қызметімен айналысады. Маңғыстау облысындағы "Өлі ...

                                               

Ориньяк Мәдениеті

Ориньяк мәдениеті - соңғы палеолит археологиялық мәдениеті. Мустьеден кейінгі, солютренің алдындағы, шамамен осыдан 25-40 мың бұрынғы жылдар. Құралдар шақпақтас өзегінен ұзынша қалақшалар түрінде жарып алынып, шеті қияланып өңделген. Сүйек құралд ...

                                               

Орифлэйм

"Oriflame Cosmetics S.A." - бет терісінің күтіміне, жеке гигенаға арналған парфюмерлік және табиғи өсімдіктердің қоспаларынан тұратын декоративтік косметикалар өндіретін косметикалық компания. Штаб-пәтері Люксембургте сауда филиалы швейцариялық Ф ...

                                               

Орлардың жабық бөліктері

Орлардың жабық бөліктері - жеке құрамды снарядтар мен миналардың ұсақ жарықшақтарынан, тамшы тәріздес сұйык улағыш заттар мен тұтандырғыш заттардан, ал ядролық жарылыстың эпицентрінен қашык, жерлерде оның зардаптарынан сақтау үшін қолданылатын ор ...

                                               

Орман Сұлтан

Әбілқайыр ханның немересі, Нұралы ханның қалмақ әйелі Ырыстан туған. Өз ордасында мектеп ашқан. Сырым Датұлына қарсы күреске және Кіші жүздегі хандық басқаруды қалпына келтіру жолындағы қозғалысқа белсене қатысты. 1809 жылы Хан кеңесінің төрағасы ...

                                               

Орман сұлтан

Орман сұлтан – Кіші жүз сұлтаны, он сегізінші ғасырдың соңы мен он тоғызыншы ғасырдың басы кезінде көрнекті саяси тұлғалардың бірі. Әбілқайыр ханның немересі, Нұралы ханның қалмақ әйелі Ырыстан туған. Өз ордасында мектеп ашқан. Сырым Датұлына қар ...

                                               

Орманов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың белгілі ақыны Ғали Ормановтың есімі берілген. Орманов Ғали Алматы облысының Қапан ауданында дүниеге келген. "Жұлдыз" журналы мен "Жазушы" баласының бас редакторы қызметтерін атқарған. Ол - жиырмаға жуық жыр жинағының авторы. Көше ...

                                               

Орнықтылық шарты

Орнықтылық шарты. Сығылған сырықта кернеулер кризистік мәндерден аз болады: σ = N A b r u t o < F c r A b r u t o {\displaystyle \sigma ={\frac {N}{A_{brutto}}}

                                               

Орогенді атырап

Орогенді атырап - платформалар мен геосинклиндер дамуының ерекше сатысын көрсететін, тау жүйесінің кеңінен таралуымен сипатталатын дербес ірі құрылымдық элементтердің бірі. Орогенді атырап Геосинклиндік қатпарлы атырап қалыптасуының ең соңғы саты ...

                                               

Орогенді тектоникалық қозғалыстар

Орогенді тектоникалық қозғалыстар. Таулы белдеулердің яғни тау жүйелерінің пайда болуын қамтамасыз ететін тектоникалық қозғалыстаржиынтығы. Эпейрогенді тектоникалық қозғалыстармен салыстырғанда, орогенді тектоникалық қозғалыстар нақтылы аймақтард ...

                                               

Орогенді тектоникалық қозғалыстар (орогенез)

Орогенді тектоникалық қозғалыстар – таулы белдеулердің яки тау жүйелерінің пайда болуын қамтамасыз ететін тектоникалық қозғалыстар жиынтығы. Эпейрогенді тектоникалық қозғалыстармен салыстырғанда орогенді тектоникалық қозғалыстар, нақтылы аймақтар ...

                                               

Орогендік белдік

Орогендік белдік - аймақтық шәкілдегі қыспалы тектоника әсерін көрген сызықты немесе доғалы аумақ. Көптеген орогендік белдіктің тарихтары мұхит литосферасының субдукциясы, ірі континенттік массалардың қақтығысы немесе өңірлердің аккрециясы сияқты ...

                                               

Орогендік қозғалыстар

Орогендік қозғалыстар - бүйірлік қысымның және жер қабығының жоғары көтерілуінен не төмен түсуінен болатын, қатпарлы және опырықты жоталармен жоғары ысырылуларды туғызатын тау жасайтын қозғалыстар. Орогендік қозғалыстардың пайда болуын түсіндіру ...

                                               

Орта

Орта – 1) шеңбердің, шардың ортасы шеңбердің барлық нүктелерінен тең қашықтықтағы нүкте; 2) эллипс ортасы - оның үлкен және кіші осьтерінің киылысқан нүктесі; 3) дененің ауырлық ортасы мәлім дененің жеке бөліктеріне әсері бар барлық ауырлық күшті ...

                                               

Орта Азия түркі әдеби тілі

Орта азия түркі әдеби тілі - негізінен, араб әліпбиіндегі ХІҮ-ХҮІ ғ. жазба ескерткішінің тілі. бұл тілдегі мұралар - әр алуан орта ғасыр ескерткіштері. Араб жазуының түркі тілдерінде қолданылуы XI ғасырдан-ақ басталатыны белгілі. Мұндай түркі тіл ...

                                               

Орта Азия қалалары

ХІ-ХІІІ ғасырлар аралығында Орта Азия мемлекеттерінде көптеген қалалар болған. Олардың көбі самани дәуірінен бері дамыған қалалар еді. Қарахандардың Орта Азия мен Оңтүстік Қазақстан жерін жаулап алуы халықтарға ортақ мәдениеттің дамуына жол ашып, ...

                                               

Орта Азия әскери округі

Орта Азия әскери округі,1926 жылы 4 маусымда құрылған. 1918 жылы 4 мамырда Түркістан әскери округі құрылып, 1919 жылы 11 тамызда ол Түркістан майданы болып өзгертілді.

                                               

Орта биіктікті таулар

Орта биіктікті таулар - абсолютті немесе салыстырмалы биіктігі 500 м-ден 1500 - 2000 м-ге дейінгі аралықта болатын таулар. Орта биіктікті тауларға (Орта Герман және Карпат типтес таулар жатады. Кейде бұларға биік таулардың кей бөліктерін де жатңы ...

                                               

Орта Деңгей Теориясы

Орта Деңгей Теориясы - ортақтық деңгейі бойынша теоретикалық және эмпирикалық зерттеулер арасында орналасқан және әлеуметтанудың белтілі бір бөліктері шекарасына олардың арасындағы өзара байланысын камтамасыз ететін әлеуметтану теориялары.

                                               

Орта уақыт

Орта уақыт - Жердің Күнді біркелкі айналмауы мен эклиптиканың экваторға көлбеу болуы салдарынан тәулік не қысқа, не ұзақ болады. Сондықтан уақытты есептеуде күннің әлем экваторын біркелкі айналуы туралы ойша алынған орта уақыт қолданылып жүр. Орт ...

                                               

Орта ғасырдағы Жетісу өлкесінің астаналары

Ежелгі түрік мемлекеттерінде қарахандар кезінде, сонан соң моңғолдар кезінде көшіп-қону аумағына шектеу қойылады, көшіқон бағдары тұрақтанады, тұрақты қысқы және жазғы қоныстар бекітіледі, егіншілік дамиды, жекелеген рулық бөлімшелерде отырықшылы ...

                                               

Орта ғасырлардағы Батыс Еуропа өнері

Готика өнері алғаш Францияда жақсы дамыды, бұл өнер тұрі романдық өнерден кейін келді. Готикалық әсем өнер түрі Францияда өркендеп, сонда сақталған. Кейіннен ол басқа елдерге тарады және XVI ғасырға дейін созылды. Готика өнері өзінің ерекшелігіме ...

                                               

Орта ғасырлардағы шаруалар

Орта ғасырлардағы шаруалар Шаруалардың ортағасырлық қоғамдағы орны - Шаруалардың қоғамда атқаратын рөлі орта ғасырларда қалыптасқан үш қауымдық топ теориясы бойынша анықталды. Ол теория қоғамды адам ағзасымен салыстыруға негізделді. Адамның өмірі ...

                                               

Орта ғасырлардың адамзат тарихындағы маңызы

Орта ғасырлар тарихы адамзат өмірінің аса маңызды кезеңінің бірі болды. Орта ғасырлар құл иеленушілік құрылыстың жойылуынан, оның орнына феодалдық құрылыстың келуінен басталды. Феодалдық құрылыс бұрынғы құл иеленушілікке қарағанда озық құрылыс бо ...

                                               

Орта қышқыл жыныстар

Орта қышқыл жыныстар. Бұларға кремний тотығы 52 - 65% келетін жыныстар жатады. Диориттер. Диориттер - орта түйіршікті және көпшілігі ақшыл плагиоклаз бен түсті минералдардан тұратын тереңдік жыныстар. Түсті минералға қодыр амфибол, биотит және пи ...

                                               

Орталық Азия мұнайы

Орталық Азия мұнайы - көмірсутек шикізатына, өзге де пайдалы қазбаларға қатысты геологиялық-геофизикалық зерттеулерді жүргізу үшін 1996 ж. құрылған американдық-қазақстандық бірлескен кәсіпорын. Құрылтайшылары: ашық типтегі "Геотекс" АҚ және "Firs ...

                                               

Орталық Азиядағы су проблемалары

Орталық Азиядағы су проблемалары Орталық Азия республикаларының мемлекетаралық қарым-қатынастарындағы потенциалды проблемалардың бірі - көпшілік қоршаған ортаға антропогендік әсер етудің салдары ретінде қарауға бейім су ресурстарының жетіспеушілі ...

                                               

Орталық банк

Орталық банк - төлем қаражатын жеке-дара шығару, ақша айналысын, несиені, валюта бағамын реттеу, ресми алтын-валютаның сақтық қорларын сақтау үшін үкімет құратын банк. Оған банкнот шығарудың монополиялық құқығы берілген. Несие-ақша жүйесінің негі ...

                                               

Орталық графиктік әдіс

Орталық графиктік әдіс – географияда орналасудың тиісті орталықтарын табу және олардың уақыт ішінде орын ауыстыруының траекториясын талдау жолымен нақты аумақтағы әр түрлі объектілер мен құбылыстардың таралуының сипатын зерттейтін талдаулық және ...

                                               

Орталық жанартау

Орталық жанартау - әрдайым құбыр пішінді каналдан атқылайтын жанартау. Таскөмей маңында лава мен сынықтардың жиналуынан шошағында кратер бар кырат жаралады. Қыраттың пішіні атқылау типіне байланысты.

                                               

Орталық жерлердің теориясы

Орталық жерлердің теориясы - бірдей бағыныстағы елді мекендердің, сондай-ақ басқадай иерархиялық нысандардың - өндіріс пен әлеуметтік инфрақұрылымдардың тораптық элементтерінің торлар мен зоналар құру қағидаларының жиынтығы.

                                               

Орталық массив

Орталық массив - геосинклин жүйелерді бөліп тұратын жер қыртысының геосинклин белдеуі ішіндегі біршама орнықты ауқымды телімі. Геосинклин жүйелерден ерекшелігі қозғалмалығы аз және неғүрлым көне жасы. Палегеографиялық және палеотектоникалық мағын ...

                                               

Орталық мектептер

Орталық мектептер - 1795 жылы Францияда негізі сапынған орта мектептер, әрбір департаменте біреуден ашылды. Буржуазия балаларына арналған. Бұл мектептердің бағдарламалары ағартушылық идеялар рухында құрылды.

                                               

Орталық мореналар

Орталық мореналар - мұздықтың үстінде оның осін бойлай немесе сол оське параллель жатқан мореналар. Олар екі мұздық аңғар арқылы жылжыған мұз тасқындарының бір-біріне жанасуы нәтижесінде пайда болады.

                                               

Орталық музей еңбектері

"Орталық музей еңбектері" – музей ісі, археология, тарих, деректану, антропология, этнология және фольклортану салаларын қамтитын жинақ. Жинаққа отандық ғалымдармен қатар шетелдік зерттеушілердің де мақалалары енген, әлеуметтік ғылымдар саласының ...

                                               

Орталық теледидар тарихы

Орталық теледидар Англияға арналған 2 сәуір-4 мамыр хабарлар сериясын өткізді. 10 сәуір. Эфирде жаңа "Жасыл сәуле" радиоқойылымы Л.Соболевтің осы аттас повесі бойынша берілді. Хабардың музыкасын Л. Книппер жазды. Қоюшы режиссер Виктор Турбин. "1 ...

                                               

Орталық теледидар шежіресі

Бір мың тоғыз жүз елу төртінші жыл – орталық теледидар бірінші рет үш пайыздық ішкі Мемлекеттік несие ұтыстарының кестесін берді. Хабарға көп пікірлер білдірілді. Мәскеуліктер телефон арқылы нөмірлерді нақтылауды өтінді, өздерінің ұтыстары туралы ...