ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 93




                                               

Пайдалы қазбалардың өндірістік қорлары

Пайдалы қазбалардың өндірістік қорлары - пайдалы қазбалардың оларды барлау кезінде анықталған A, В және C 1 категорияларына қарасты қорлары. Мұндай қорларды игеру, сол игеруге кететін шығынды есепке алғанның өзінде де, шаруашылық үшін пайдалы бол ...

                                               

Пайдалы қазбалары

Пайдалы қазбалары. Орал, Сарыарқа, Алтай-Саян,Тянь-Шань, т.б. қатпарлықтарында калцедон және герцин интрузиялық тау жыныстарымен тектес көптеген металл кендері бар. Шөгінді тау жыныстармен қоса мұнай-газ, ірі көмір алаптары, жанғыш тақтатас, мыст ...

                                               

Пайдалы қазбаны өңдеу

Пайдалы қазбаны өцдеу - пайдалы қазбаны байыту, металлургиялық бөлісімдер жасау немесе өндірістік игеру мақсатында алдын ала өндеу шаралары; сұрыптау, кептіру, уату, бөлшектеу және т.б. өндірістік процестер жиынтығы.

                                               

Пайдалы қазындыларды байытудан алынған өнімдердің шығыны

Пайдалы қазындыларды байытудан алынған өнімдердің шығыны - кеннен алынған өнімдердің проценттік үлестері. Ол екі түрлі жолмен табылады: Кендегі және өнімдердегі бағалы заттардың тек проценттік үлесін білу арқылы. Кеннің және өнімдердің массасын б ...

                                               

Пайдалы әсер коэффициенті

Пайдалы әсер коэффициенті – жүйенің энергияны түрлендіру немесе басқа денеге беру тиімділігін сипаттайтын шама. Ол көбінесе грек әрпі η -мен белгіленіп, мына өрнек арқылы анықталады: η =Wпайд./Wтол, мұндағы Wпайд., Wтол. жүйенің жұмыс істеуі кезі ...

                                               

Пайдалылық

Пайдалылық - белгілі бір уақыт кесімі аралығында өндірістік қызметтің пайдалылығын, шығынның пайдалы деңгейі мен өндіріс барысында қаражатты пайдалану деңгейі және өнімді сатуды сипаттайтын кәсіпорын қызметі көрсеткіштерінің бірі.

                                               

Пайым

ПАЙЫМ – ойлау процесінің формасы, белгілі бір сатысы. Анық та айқын пайымдау, өз ойын дұрыс құру, фактілерді дәл жіктеп, дұрыс жүйелеу қабілеті таным процесінде өте қажет. Пайымға сүйене отырып, шындықтың мәнін ашуға жетелейтін танымның шығарм-қа ...

                                               

Палаталдану II

Палаталдану II - тіл алды дауыссыздарының әсерінен көршілес г, к, х дауыссыздарының жұмсаруы. Славян ата тілінде көне үш палаталдану пайда болып дамыды сөйтіп славян тілдерінде әр түрлі нәтиже берді. Бірінші палаталдану, тіл арты г, к, х дыбыстар ...

                                               

Палео

ПАЛЕО … – қазбадан табылған адам қаңқаларына, өсімдіктерге, жануарларға, т.б. нысандарға қатысты айтылатын күрделі сөздің құрамды бөлігі. Мысалы, палеоботаника, палеозоология, палеоантроптар, т.б.

                                               

Палеоазиялық халықтар

ПАЛЕОАЗИЯЛЫҚ ХАЛЫҚТАР – тілдері ғылымда белгілі тілдер тобының ешқайсысына жатпайтын, Еуразияның солтүстік аймақтарындағы бірнеше ұсақ халықтардың жалпы атауы. Палеоазиялық халықтарға немесе ежелгі азиялықтарға чукчалар, чувандықтар, коряктар, ит ...

                                               

Палеовулканология

Палеовулканология - өткен геологиялық замандағы жанартау әрекеттерін зерттейтін жанартаутану саласы. Палеовулканология зерттеулерінің палеогеографиялық қайта құруда, вулканизм эволюциясының мәселелерін шешуде және жанартау әрекеті нәтижесінде пай ...

                                               

Палеогеографиялық карта

Палеогеографиялық карта -жердің өткен геологиялық замандардағы физикалық- географиялық жағдайларымен келбетін бейнелейтін карталар. Оларда палеоматериктер мен мухиттардың сүлбалары, геологиялық процестер, климатпен мұз басу, ежелгі ландшафтар, то ...

                                               

Палеогеографиялық карталар

Палеогеографиялық карталар - ертедегі геологиялық дәуірлердегі географиялық жағдайларды көрсететін карталар; өткен геологиялық дәуірлердегі жердің физикалық-географиялық жағдайлары мен пішінін бейнелейтін карталар; олар құрлық пен теңіздердің орн ...

                                               

Палеогеоморфология

Палеогеоморфология - геоморфологияның палеогеографиямен байланысты бағыты; көне жербедерді, яғни оның морфологиясын, тегін, көнелігін, даму тарихы мен заңдылықтарын зерттейді.

                                               

Палеогеотермика

Мұнай геологиясында: өткен геологиялық кезеңдер мен дәуірлердегі мұнай мен газ массаларын қалыптастырған және олардың жатындары түзілуін қамтамасыз еткен қойнаулық өңірлердің термикалық өрісін қалпына келтіру шаралары. Шөгінді таужыныстар жиынтығ ...

                                               

Палеозой тобы

Палеозой тобы – жер қыртысына тән тау жынысы қабаттарының фанерозой эонотемасына қарасты, яғни криптозой эонотемасынан есептегендегі алғашқы тобы; алты жүйеге жіктеледі, олар: кембрий, ордовик, силур, девон, таскөмір және пермь жүйелері.

                                               

Палеомагнетизм

Палеомагнетизм - таужыныстардың өздерінің қалыптасу кезеңінде жердің магниттік өрісінің әсерімен магниттелу және осы магниттелгендігін келесі дәуірлерде сақтау қасиеті; таужыныстардың жас шкаласын түзуге және геомагниттік өріс эволюциясын зерттеу ...

                                               

Палеомагниттік шкала

Палеомагниттік шкала - Жердің магнит өрісінің тура және кері полярлығы кезеңдерінің кезектесуіне негізделген геохронологиялық шкала. Шкаланын негізгі бірліктері - ұзақтығы миллион жыл шамасындағы заман және ұзақтығы оншақты - алғашқы жүздеген мың ...

                                               

Палеонтологиялық лингвистика

Палеонтологиялық лингвистика орыс. палеонтология лингвистическая - тіл тарихында не қазіргі тілде көне жүйеден сақталып қалған элементтерді анықтап түсіндіретін тілдік зерттеулер мен тәсілдердің жиынтығы. "Палеонтологиялық лингвистика" термині жа ...

                                               

Палеотектоникалық және палеогеографиялық жағдайлары

Палеотектоникалық және палеогеографиялық жағдайлары. Триаста қатты құрғақшылықтан эвапориттердің қалың қат-қабаттары жиналып, көптеген аймақтарда қызыл және құбылмалы түсті гипсті шөгінділер түзіледі. Бұл кезде карбонат жиналу қарқыны азаяды. Пан ...

                                               

Палеотектоникалық карта

Палеотектоникалық карта – әр түрлі шартты белгілер жүйесін пайдалана отырып, Жер қыртысынданың немесе оның жекелеген аудандарының өткен эралардағы даму сатылары мен кезеңдеріне тән тектоникалық жағдайларды ашып көрсететін сызбалы кескін.

                                               

Палингендік гранит түзілу

Палингендік гранит түзілу - бастапқы магмалық таужыныстардың Немесе балқу стадиясынан өткен таужыныстардың қайта балқуынан гранитоидтердің калыптасу процесі. Палингендік гранит түзілуде кұрамы тұрақты болады, ал элементтер белдемнің ішінде ғана қ ...

                                               

Палингендік-анатексистік гранит түзілу

Палингендік-анатексистік гранит түзілу - гранитоид құрамды субстраттың химиялық құрамы сақталып, толық не жарым-жартылай балқуынан гранитоидтердің калыптасу процесі. Палингендік-анатексистік гранит түзілу диффузиялық жолмен жүріп, химиялық құрамб ...

                                               

Палладий атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей ботанигі, өсімдіктер физиологиясы мен биохимиясы жөніндегі ғылыми мектептің негізін қалаушы, Ресей Ғылым академиясының академигі, К.А.Тимирязев, Харьковский, Варшавскийлердің шәкірті Владимир Иванович Палладиидің есімі берілген. Көше ...

                                               

Палтус

Палтус - камбала тұқымдасына жататын балықтың төрт түрінің жалпы аты. Палтустың камбаладан айырмасы денесі ұзынша, басы ассиметриялы. Кәдімгі немесе ақ палтустың ұзындығы 4.5 м, салмағы 335 кг-ға дейін.

                                               

Палыгорскит

ПАЛЫГОРСКИТ, тау терісі, аттапульгит – силикаттар класының минералы. Химикалық формуласы: Mg2Al228H2O. Түсі сұр, қоңыр реңді ақ ; қаттылығы 2 – 2.5, тығыздығы 2.0 – 2.3 г/см3, жеке кесектері оңай майысады, суды өзіне көп сіңіреді, балқытқанда сү ...

                                               

Пальчик

Пальчик - Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Мустафин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 16 адамды құрады. Пошта индексі - 452662, ОКАТО коды - 80207834003.

                                               

Памела Андерсон

Паме́ла Де́низ А́ндерсон – америка актрисасы және фотомодель. 1989 жылы Playboy журналының мұқабасына бейнесі басылып шығады, ары қарай осы журнал компаниясымен жұмыс істей бастаған. 1992 жылы "Спасатели Малибу" телехикаясына түсіп, кейін АҚШ-тың ...

                                               

Памперо

Памперо – Аргентина мен Уругвайда болатын дауыл түріндегі суық жел; пампа далаларында соғатын оңтүстік румбалық суық дауыл жел. Бұл жел соққан уақытта күн күркіреп, нөсер жаңбырлар жауады да, температура тез суынады. Андыны басып Антарктикалық ау ...

                                               

Пан Мун Гук

Пан Мун Гук – еңбек ардагері. 1927 – 37 жылдары Сучан ауданының "Красный Авангард" ұжымшары төрағасының орынбасары болды. 1938 жылы бастап Қызылорда облысындағы "Гигант" ұжымшары төрағасының орынбасары, төрағасы, 1949 – 50 жылдары күріш өсірушіле ...

                                               

Паналау ғимараттарындағы ауа тығыздығы

Паналау ғимараттарындағы ауа тығыздығы - қарсыластың қазіргі заманғы жаипай қырып-жою құралдарын қолдануы салдарынан ауаға радиоактивті шаңның бөлшектері, улағыш заттардың буы және бактериялық құралдар аэрозольдарының түсуі мүмкін. Олардың панала ...

                                               

Паналау ғимараттарының желдеткіші

Паналау ғимараттарының желдеткіші паналау ғимаратында тазартылған ауаның берілуі мен бірдей мөлшерде бөлінуін және онда паналаушьшар болған барлық уақыт ішінде температуральік-ылғалдық режіммен ауаның құрамының қалыпты сакталуын қамтамасыз ететін ...

                                               

Панасыз балалар

Панасыз балалар - ата-ана немесе мемлекет қамқорлығысыз, тұрақты мекен жайы, жасына сәйкес шұғылданатын позитивті ісі болмаған, қажетті күтім, тәрбиеден айрылған, жұйелі оқуы жоқ балалар. Панасыз балалар қылмыстық ортада жиі болып қалатындықтан, ...

                                               

Панафриканизм

Панафриканизм - XIX ғ. аяғы мен XX ғ. басында АҚШ және Вест-Үнді аралдарынадағы қара нәсіл зиялылары арасында пайда болып, кейін Африкаға тараған саяси қозғалыс; алғашында нәсілдік кемітушілерге қарсы күреске негрлерді біріктіруге бағытталған пан ...

                                               

Панель

Панель - агрегат, қондырғы немесе аспаптың бөлшектер мен құрамды элементтер қондырылған бір белігі; ғимараттың, шанақтың бетінің элементі болып табылатын қаптамалы немесе кетергіш тілімше. Аспап панелі - аспап қалқаншалары мен басқа да басқарушы ...

                                               

Панкреатин

Панкреатин - ферментті препарат. Құрамында ұйқы безінің ферменттері - амилаза, липаза жене про¬теаза бар, олар майлардың, ақуыздар мен көмірсулардың қорытылуына ықпал етеді, бұл олардың ащы ішекте толығырақ сіңуіне жағдай жасайды. Препарат үйқы б ...

                                               

Панкреатит

Панкреатит - Ұйқы безінің қабынуы, ұйқы безі өндіретін протеолиз ферменттері бөлініп, строманың май тканін ыдыратып, майлы некроз тудырады. Некроз өзгерістері басым болса, процесс панкреовекроз деп аталады.

                                               

Паннус

Паннус - Созылмалы қабынуда болатын қабыну клеткалары мен тамырлардың түйінді пролиферациясы. Трахоматоздық паннус - грануляциялық тканнің өсуіне байланысты көздің мүйізді қабығының беткей қарауытуы. Ревматоидтық артриттағы паннус - буын шеміршек ...

                                               

Панорама

Панорама – кеңістік өнерінің бір түрі. Панорамаға әдетте дөңгелек залды ғимараттардың шеңбер немесе доға пішінді қабырғасының ішкі бетіне тұтас салынған картиналар жатады. Ол зал ортасындағы алаңнан қаралатын болғандықтан, айнала қоршаған ақиқат ...

                                               

Пантеон

Пантеон - барлық құдайлардың ежелгі грек және ежелгі рим сарайы. елдін аса көрнекті адамдарының қабыры, мазары Римде, Парижде және басқа елдерде;

                                               

Пантокрин

Пантокрин – марал, Шығыс Сібір бұғысы мен теңбіл бұғының қатаймаған мүйізінен дайындалатын спирт қосылған сұйықтық. Пантокрин ашық сары түсті, мөлдір, рН 5.4 – 5.8 болады. Өндірісте пантокриннің 1 – 2 мл-лік егуге арналған ампуладағы ерітіндісі, ...

                                               

Пантомимика

Пантомимика - ым-ишара және сөйлеу интонациясымен қатар эмоционалдық қалыпты білдіретін форманың бір түрі болып табылатын адам денесінің қозғалысы, яғни адамдардың қарым-қатынас құралы.

                                               

Панфилов атындағы көше (Алматы)

Көшеге аты аңызға айналған тұлға, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры Иван Васильевич Панфиловтың есімі 1956 жылы берілген. Панфилов Иван Васильевич Ресейдің Саратов облысындағы Петровск қаласында дүниеге келген. 1941 жылдың шілдесінен өзі құрға ...

                                               

Панч

"Панч" – 1841-1992 жылдар мен 1996-2002 жылдар аралығында жарық көрген, британдық апталық әзіл-сықақ журналы. Басылымның негізін 1841 жылы 17 шілдеде Генри Мэйхью ағылш. Henry Mayhew мен бедерлеуші Эбенезер Ланделлс ағылш. Ebenezer Landells қалағ ...

                                               

Папанин атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей зерттеушісі, география ғылымының докторы, контр-адмирал, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Иван Дмитриевич Папаниннің есімі 1956 жылы берілген. Ол Кеңестік теңіз жолдары стансасы "СП-1" -ді тұңғыш басқарған. Көше Түрксіб ауданында орна ...

                                               

Папиллит

Папиллит - тіс аралық қызыл иек бүртіктерінің қабынуы. Қызыл иек бүртіктері үлкейіп, домбығып, қатты ауырады. Зақымданған жер сыздап ауырады.

                                               

Пара

Пара – белгілі бір мәселе тиімді шешілу үшін лауазымды адамға берілген ақша, бағалы қағаз, басқа да мүлік немесе мүліктік құқық. ҚР қылмыстық заңы бойынша Пара алу, беру және парақорлыққа делдал болу мемлекеттiк қызмет мүддесіне қарсы қылмыстар қ ...

                                               

Парагвайлықтар

Парагвайлықтар – Парагвайдың негізгі халқы. Аргентинада, Бразилияда, т.б.елдерде тұрады. Баспаналары шикі кірпіштен тұрғызылады, төбесі сабанмен жабылады. Үндіс фольклоры негізінде бай ауыз әдебиеті сақталған. Тағамдары жүгері, бұршақ, т.б. дәнді ...

                                               

Параген

Параген. Парагенезис түсінігіне тығыз байланысты параген түсінігін де айта кетейік. Параген - кристалдың парциалық энергиясы, яғни әрбір ионның және оның қосындыларының меншікті энергиясы. Бұл түсінікті геохимияға кіргізген академик A. Е. Ферсман ...

                                               

Парагенезис әдістері

1.Ең алдымен минералогиялық-микроскоптық әдістен бір мысал келтірейік. Табиғи жағдайларда минералдар ассоциациясы бірнеше парагендік минералдар тобынан тұратынын білеміз. Кейбір жағдайларда бір минералдың өзі дүркін-дүркін пайда болуы, яғни бірне ...