ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 81




                                               

Николь призмасы

Николь призмасы - көпке танымал үйектік призмалардың бірі, ерекше сәулені өткізеді; исланд шпатынан жасалады; арнаулы жазық бойымен екіге бөлініп, Канада зомзамы арқылы бір-біріне қайтадан жапсырылған мөлдір түсті кальцит кристалынан тұрады. Жары ...

                                               

Николь Эванджелин Лилли

Николь Эванджелин Лилли – канадалық актриса. "Остаться в живых" телехикаясындағы Кейт Остин рөлімен аты шыққан. Кино әлеміне кірерге дейін ол стюардесса және даяшы болып жұмыс істеген. Кейін "Форд" агенттігімен келісім жасап, модель болады. 2003 ...

                                               

Никольск шіркеуі

НИКОЛЬСК ШІРКЕУІ – 1908 ж. Алматы қаласында салынған христиандық діни ғимарат. 1936 ж. шіркеудің басшысы епископ А.Скальский тұтқындалып, жер аударылды. Шіркеу қызметі тоқтап, ғимарат музейге айналдырылды. 2-дүниежүзілік соғыстың алғашқы кезінде ...

                                               

Никольский белгісі

Никольский белгісі - Клеткааралық өскіндердің бұзылып, ауыз шырыш қабатының астыңғы қабатынан жиналған экссудаттардың кернеуіліен эпителий клеткаларының өзара байланысының өзгеруі. Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі

                                               

Нилоттар

Нилоттар – Шығыс Африкадағы этникалық топ. Шығыс Судандағы Бахр-әл-Джебел мен Сабат өзендерінің жағалауларын, Угандадағы Виктория мен Рудольф көлдерінің арасындағы аумақты, Кения, Танзанияны, Заир, Эфиопия мен Египет Араб Республикасымен шекарала ...

                                               

Нильсборий

Нильсборий, Ns – элементтердің периодтық жүйесінің V тобындағы жасанды жолмен алынған химиялық элемент, атомдық нөмірі 105, атомдық массасы 261, трансуранды элементтер тобына жатады. Массалық сандары 257, 260 – 262-ге дейін изотоптары белгілі. Он ...

                                               

Ниматуллашылар

Ниматаллахийа - XIV ғасырдың соңы - XV ғасырдың басында Иранда Ниматаллах Уали негізін қалаған сопылық бауырластық. Алғашында сунниттік болған ниматаллахшылар рухани мирасқорлық салтты әл-Жунайд әл-Бағдади мен Маруф әл-Кархи арқылы Әли б. Әбу Тал ...

                                               

Нимцович дебюті

Турнир тәжірибесіне бұл дебютті А. Нимцович кіргізді. Дебют идеясы - бірінші жүрістерден бастап фигуралық ойынды тудыру. Қазіргі теория дебютті теідеуге жеткіліксіз деп есептейді.Турнир тәжірибесінде сирек кездеседі. Шахмат әдебиетінде кейде "Ним ...

                                               

Нина Матвеевна Беркова

Нина Матвеевна Беркова – орыс жазушысы, прозаик. 1925 жылы 14 ақпанда Мәскеуде дүниеге келген. 1952 жылы М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу Гуманитарлық университетін бітіреді. 1952 жылы Кеңес Одағы коммунистикалық партиясының мүшесі болады. 1976 жыл ...

                                               

Ниобий кентастары

НИОБИЙ КЕНТАСТАРЫ – құрамынан ниобий металы бөліп алынатын табиғи-минералды шикізат. Ниобий кентастарында әр түрлі мөлшерде тантал қоспасы болады. Егер Nb2O5:Ta2O5> 20:1 болса, ол тек Ниобий кентастары, ал Nb2O5:Ta2O5 3:1-ден 20:1-ге дейінгі ш ...

                                               

Нифас

Нифас - әйел адам босанғаннан кейін пайда болатын қан. Мұның белгілі бір мерзімі жоқ. Ханафилер бойынша, Нифастың ең ұзақ уақыты - қырық күн. Умми Сәлама былай дейді: Әбу Дауд, Таһарат/119. Нифас мерзімінде Нифас қайы кейбір күндері тыйылып, сосы ...

                                               

Нихром

Нихром – құрамында никель және хром, кремний, алюминий, тағы басқа элементтер болатын, ыстыққа төзімді, меншікті кедергісі жоғары құйма. 1905 ж. АҚШ-та патенттелген. Электр пештері, тұрмыстық аспаптар үшін қыздырғыш элементтер және резистор мен р ...

                                               

Нияз Ожанов

Нияз Ожанов облысы Ұлытау ауданы - 1953, сонда) - ақын. 1938 - 1945 жылдары ауданы, облысы ақындар айтысына қатысқан. "Қожа мен қыз", "Қойшы мен қыз", "Қара Адыр мен үлкен бұлақ айтысы", "Екі пионердің айтысы", т.б. осы тәрізді айтыс тәсілімен шы ...

                                               

Ниязбеков атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері Сабыр Біләлұлы Ниязбековтің есімі берілген. Ниязбеков Сабыр Біләлұлы Алматы облысында дүниеге келген. Ол Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі президиумының төр ...

                                               

Нобелий

Нобелий, No – элементтердің периодтық жүйесінің ІІІ тобындағы жасанды жолмен алынған радиоактивті хим. элемент, ат. н. 102, ат. м. 258.1009, актиноидтар тобына жатады. Алғаш 1957 ж. Стокгольмде бір топ ғалымдар изотоп күйінде алып, А.Нобельдің құ ...

                                               

Новелла

Новелла – шағын көлемді прозалық шығарма. Әңгімеден қиялға негізделген оқиға, әдеттен тыс сюжет пен композиция құрылымы арқылы ерекшеленеді.Онда егжей-тегжейлі баяндау кездеспейді. Новеллада оқиға желісі жинақы өріліп, шұғыл өзгереді, ойламаған ж ...

                                               

Новосибирская кешесі (Алматы)

Көшеге Ресей Федерациясындағы облыс орталығының атауы берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Стараяэлеватор көшесі мен Майлин көшелерінің аралығында созылып жатыр. Тете, Коммунарлар, Физули көшелерімен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 800 метр.

                                               

Новостроительный көшесі (Астана)

Новостроительный көшесі Космонавтар көшесінен басталып, Наркескен көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 400 м. Балауса, Жекебатыр көшелерімен қиылысады. Новостроительный - "жаңа құрылыс" деген мағынаны білдіреді. Республикамызда осы аттас елді мекендер ...

                                               

Нократ

Нократ - Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Байгузин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 77 адамды құрады. Пошта индексі - 452823, ОКАТО коды - 80259815008.

                                               

Номадтар

НОМАДТАР – шаруашылық қызметі мен оған байланысты тұрмыс салтының ерекше үлгісінде өмір сүретін әлеуметтік топтың өкілдері." Н.” термині шөлейт, қуаң аудандарды мекендейтін малшыларға, кейде өте ежелгі шаруашылық – мәдени типке жататын кезбе аңшы ...

                                               

Номография

НОМОГРАФИЯ – математиканың функционалдық тәуелділіктерді график түрінде өрнектеу әдістерін зерттейтін саласы. Осылай алынған сызба номограмма деп аталады. Н. берілген формулаларға сәйкес сызбаның ерекше түрлерін салудың теориясымен айналысады жән ...

                                               

Нонконформистер

Нонконформистер – бұл санатқа жататын адамдар қандай да бір оқиға, іс-әрекет, өмірдегі, өндірістегі кез келген мәселені өз қөзқарасы тұрғысынан бағалауға дағдыланған. Олар мәселе жайлы басқа тұлғалардың немесе қоғамда қалыптасқан пікірлерге сүйен ...

                                               

Нонтронит

НОНТРОНИТ – смектиттер қабатты силикаттарға жататын минералдар тобы. Хим. формуласы 22nH2O. Құрамында Al, Mg, Nі, Co, Cu, Zn изоморфты қоспалары болады. Моноклинді сингонияда кристалданып, қабатты құрылым түзеді. Түсі сары, сары жасыл, сұр жас ...

                                               

Норвегтер

Норвегтер - Норвегияның негізгі халқы. Жалпы саны 5 млн-нан астам. Норвегияда, Швецияда, Данияда Еуропаның басқа да мемлекеттерінде және АҚШ-та, Канадада, Австралияда тұрады. Үлкен еуропоидтық нәсілдің балтық типіне жатады. Норвегтер бойшаңдығыме ...

                                               

Норит

Норит – габбро тобына жататын негізді магмалық тау жынысы. Негізгі жыныс түзуші минералдар: дала шпаты, пироксен, аз мөлшерде қоңыр амфибол мен қара слюда. Химиялық құрамын негізінен SіO 2 құрайды, Mg мен Ca қосылыстары, сілтілер де енеді. Ромбыл ...

                                               

Норма

Норма – санның абсолют шамасының жалпы түсінігі. Мысалы: үшөлшемді х векторының Н-сы оның ұзындығы, А матрицасының Н-сы саны болады. Х векторлық кеңістігінің х элементінің Н-сы деп нақты немесе комплекс сандар өрісіндегі Х векторлық кеңістікті на ...

                                               

Норматив

Норматив – жұмыс уақытының‚ материалдық және қаржы ресурстарының салыстырмалы түрде пайдаланылу дәрежесін сипаттайтын есептік көрсеткіш. Норматив - өлшеуіштің шектік жіберілетін мәні. Нормаларды есептеу үшін дербес шама ретінде қолданылады. Норма ...

                                               

Нормативті Мәдениет

Нормативті Мәдениет - дұрыс жүріс-тұрыс стаңдарттарын ұсынатын, белтілі бір әлеуметтік әрекеттерді рұқсат етіп, ұсынып, шектейтін мәдени үлгілер жиынтығы.

                                               

Нормативтік акт

НОРМАТИВТІК АКТ – қоғамдық қатынастың белгілі бір аясын реттеуші құқық нормаларынан тұратын мемл. құжат. Н. а. заңдарда көрсетілген арнайы тәртіпте даярланады және оны тек мемлекеттің арнайы құзыры бар органдары ғана шығарады. Бір мемл. органның ...

                                               

Нормативтік құқықтық акт

Нормативтік құқықтық акт - референдумда қабылданған не уәкілетті орган немесе мемлекеттің лауазымды адамы қабылдаған, құқықтық нормаларды белгілейтін, олардың қолданылуын өзгертетін, тоқтататын немесе тоқтата тұратын белгіленген нысандағы жазбаша ...

                                               

Ностра тілдері

Үлгі:Infobox language family Ностра тілдері – семит-хамит, үнді-еуропа, картвел, оралдравид, алтай тілдерінің шоғыры. Н. т. терминін 1903 ж. дат ғалымы Х.Педерсон енгізген. Н. т. шығыс ностратик. және батыс ностратик. болып екіге бөлінеді. Ғалымд ...

                                               

Ностратикалык тілдер

Ностратикалык тілдер орысша ностратические языки - афразия, үнді-еуропа, картвел, орал, дравид және алтай тілдерін біріктіретін тілдердін үлкен семьясы. Бүған синоним ретінде айтылған "борай тілдері", "еуроазиат тілдері" т.б. атаулар қолданыс тап ...

                                               

Нотариат

Нотариат - даусыз азаматтық құқықтар мен заңдық нысандарды куәландыру жолымен жеке және заңды тұлғалардың мүдделерін заң жүзінде бекітуге бағытталған нотариалдық іс-әрекеттерді орындайтын, заңдық тұрғыда бекітілген органдар жүйесі. Нотариат пен с ...

                                               

Нотариат құрамы

Нотариалдық қызметті жүзеге асыратындар: жеке тәжірибемен айналысатын нотариустар;  Қазақстан Республикасының шетелде нотариалдық қызмет атқаратын консулдық мекемелеріндегі консулдар, заңнамада айкындалған өзге де адамдар. қалаларда, ірі елді мек ...

                                               

Нотариаттық мәміле

Нотариаттық мәміле - Нотариалдық нысанда жасалған мәміле. Міндетті нотариалдық куәландыруға, заңмен оларды жасаудың нотариалдық нысаны тағайындалған мәмілелер жатады. Бұдан басқа, тараптардын қалауы бойынша, нотариустар міндетті нотариалдық куәла ...

                                               

Нотариаттық әрекеттер

Нотариаттық әрекеттер - Жеке күйде практикамен айналысатын, мемлекеттік нотариат кеңселерінде жұмыс істейтін нотариустар, жергілікті атқарушы билік органдарының лауазымды адамдары жасайтын заңды мәні бар әрекеттер. Нотариустар мұрагерлікке құқық ...

                                               

Нотариус

НОТАРИУС – нотариалдық іс-әрекеттер жасайтын, яғни түрлі заңды әрекеттер мен құжаттарды куәландыратын тұлға. Жоғары заң білімі бар, заң мамандығы бойынша кемінде екі жыл жұмыс істеген ҚР азаматы Әділет біліктілік алқасына біліктілік емтиханын тап ...

                                               

Нотариустың құқықтары мен міндеттері

Нотариустың: өзіне өтініш жасаған жеке және заңды тұлғалардың мүдделеріне орай Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген нотариалдық қызметті атқаруға; техникалық сипаттағы өзге де ақылы қызметтер көрсетуге құқығы бар. оқытушылық ...

                                               

Ноғай Шымшырұлы

Ноғай Шымшырұлы – Моңғолия қазақтарынан шыққан саяси, қоғам қайраткері. Өз бетімен мұсылманша, моңғолша хат танып, жастайынан жергілікті билік орындарында жұмыс істеген. 1939 – 40 ж. Қобда аймақтық партия к-тінің нұсқаушысы болды. МХРП-ның Х съез ...

                                               

Ноғайбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың дарынды кино және театр актері, Қазақ КСР Халық әртісі, КСРО халық әртісі Ыдырыс Ноғайбаевтың есімі берілген. Ноғайбаев Ыдырыс Алматы облысында дүниеге келген. Ол М.Әуезов атындағы драма театрының сахнасында да, кинода да көптеген ...

                                               

Ноғайлы көшесі (Астана)

Ноғайлы көшесі Дулыға көшесінде аяқталады. Бұрынғы атауы Зеленый берег көшесі. Ұзындығы - 261.4 м. Ноғайлы - Алтын Орда ыдырағаннан кейін құрылған Ноғай ордасының негізін қадаған түркі-моңғол тайпаларының ортақ атауы. ХV-ХVІ ғасырлардың аяғында Н ...

                                               

Ноғала

НОҒАЛА, ақ шел – көздің қасаң қабығының ақшыл-сарғылт болып қарауытуы. Бұл дерт қасаң қабықтың қабынуынан немесе жарақаттану салдарынан пайда болады. Қасаң қабықтың қарауыту қарқынына қарай Н. бірнеше түрге ажыратылады: бұлт тәрізді Н. – жарық тү ...

                                               

Нуадибу

Нуадибу - Мавритания қаласы. Бұрын Порт-Этьен фр. Port-Étienne деп аталған. Халық саны 72 337 адам 2000 жылғы халық санағы бойынша. Нуадибу Кап-Блан мүйіс жағалауында орналасқан. Мүйістің батыс бөлігі Батыс Сахара аймағына жатады. Қалада балық ау ...

                                               

Нуга

Нуга - қант шырынына жұмыртқа ақуызын немесе әр түрлі өнімдер қосып қайнатып, үстіне мейіз, цукат, жаңғақ қосып араластырады. Осы массаны беті майланған мрамор тақтаның үстіне төгіп, қалыңдығы 1 - 2 см етіп тегістейді. Қатыңқыраған массаны шағын ...

                                               

Нука

Нука - Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Нукаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 340 адамды құрады. Пошта индексі - 453344, ОКАТО коды - 80238863001.

                                               

Нукат

Нукат - Башқұртстанның Белорет ауданындағы ауыл, Инзер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 245 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.

                                               

Нуклеарлық саты

Нуклеарлық саты - жер дамуының ең алғашқы кездеріндегі континенттер өңірі базальт және андезит лаваларының жаппай төгілуімен, негізінен граувакты шөгінділердің, азын-аулақ хемогендік тұнбалардың түзілуімен сипатталады деп есептейтін шартты тұжыры ...

                                               

Нупелер

НУПЕЛЕР, нуфавалар, нупенсизилер –Нигериядағы халық. Елдің солт шығысы мен Квара штатын қоныстанған. Жалпы саны 1.4 млн. адам. Экваторлық нәсілге жатады. Конго-кордофан тіл шоғырына жататын нупе тілінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген ...

                                               

Нур-и-Мұхаммед

Нур-и-Мұхаммед, Мұхаммедтің нұры – ислам дінінде ізгілік бастауы, жаратылыс негізі, Алла махаббатының нысаны, ақиқатының көрінісі. Ислам сенімінде он сегіз мың ғалам жаралмай тұрып, Алла тағала Мұхаммед пайғамбардың нұрын, яғни Н. М-ті жаратқан, ...

                                               

Нуре

Нуре - Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Нуреев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 338 адамды құрады. Пошта индексі - 452633, ОКАТО коды - 80258845001.