ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 79




                                               

Нақып

Нақып, накиб - Исламның діни-саяси қозғалыстары мен діни сенімдік қауымдары тәжірибесінде кеңінен қолданылып жүрген термин. Аббасшылардың насихат жүйесі мен исмайлшылардың "шақыруында" саны Христостың 12 шәкіртінің және Мұхамед Пайғамбардың 12 "ө ...

                                               

Нақышты аңғарлар

Нақышты аңғарлар - жасы әрқилы, әр түрлі аңғарлардың бірігуінен немесе өзен торабының қайта түзілуінен пайда болатын аңғарлар.

                                               

НБК

НБК - Атырау облысындағы Батыс Новобогат кенорнынан көмірсутек шикізатын барлаумен және өндірумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. 2002 жылдың 1 қарашасында қайтадан тіркелген "НБК" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Атырау облы ...

                                               

Нгалалар

Нгалалар, нгола, бангала, бамангала – Заир мен Конгода тұратын халық. Банги,лемуа, нгири, лои, болок, нгунди сияқты халықтармен туыстас. Жалпы саны 5 млн-дай. Негізгі бөлігі Заирде тұрады. Банту тіл шоғырына жататын лингала тілінде сөйлейді. Нгал ...

                                               

Не Эр

Не Эр – Қытай композиторы және ҚХР әнұраны әнінің авторы. 1912 жылы 15 ақпанда Юньнань провинциясының Куньмин деген жерінде дүниеге келген. Музыкаға деген қызығушылығы бала кезінен байқала бастаған. Мектепте оқып жүргенде-ақ ұлттық аспаптарда ойн ...

                                               

Неварлар

Неварлар – Непалдағы халық. Катманду жазығы мен оңтүстік, оңтүстік-шығыстағы қалаларды мекендейді, шағын топтары Үндістанда тұрады. Жалпы саны 780 мыңдай Неварлардың бір бөлігі кираттардың құрамына кіреді. Оңүстік-азиялық ауыспалы нәсілге, бір бө ...

                                               

Невропатия

Невропатия - Әр түрлі себептерге байланысты туындайтын шеткі нервтер дистрофиясының жалпы аты Клиникалық көрінісі алуан түрлі болады.

                                               

Негізгі (дауысты)

Негізгі тән дауыстының акустикалық негізін құрайтын және оның жақсы естілуін қамтамасыз ететін дауыс тоны. Екі сатылы тән бір буындық элементте дауыстың екі рет жекежеке көтерілуі. Тондалған музыкалық, немесе тондық екпінге ие. Тонды екпінмен бай ...

                                               

Негізгі ату алқабы

Негізгі ату алқабы - қорғану кезінде мотоатқыштар бөлімшелері атысымен қарсыласты шығынға ұшыратуға арналған жергілікті жер алқабы. Оны ату жүйесін ұйымдастыру кезінде командир тағайындайды. Негізгі ату алқабыда бақылау ұйымдастырылады, ату құрал ...

                                               

Негізгі білім

Негізгі білім - әрі қарай өсіп және байытылуы ұшін негіз құрайтын мақсат, білім және іскерліктер жиыны. Термин бірнеше мағынада қолданылады: кемелденген жаста білім алуды жалғастырудың бастапқы пункті ретінде қарастырылатын, ақылы еңбек сферасына ...

                                               

Негізгі бөлшек

Негізгі бөлшек - машина немесе механизмдердің білдік тұғыры және т.б. құрастыруын бастауға арналган негізгі тетік бөлік; өндірістің шартты бағдарламасын белгілейтін көбінесе цехпен зауаттарды жобалағанда, енімнің конструкциялына технологиялық сип ...

                                               

Негізгі дайындық

Негізгі дайындық - балалар мен жасөспірімдерге білім беру жүйесінде қол жеткізілген және ересектерге білім беру жүйесінде оны арттыру үшін негіз ретінде қабылдайтын кәсіптік және әлеуметтік біліктілік деңгейі.

                                               

Негізгі кілт

Негізгі кілті қатысты дерекқорларда әр жол үшін ерекше анықтауышты қамтамасыз ететін кестедегі өріс немесе өрістер жинағы. Office Access 2007 сияқты қатысты дерекқорда, мәліметті бөлек, тақырып негізіндегі кестелерге бөлесіз. Кесте байланыстары м ...

                                               

Негізгі курс

Негізгі курс - 1) кеменің басты пунктінен шығу мен тікелей кіру пунктіне дейінгі курс; *2) Тікелей курс, оның бағытынан кеме сүңгуір кайыққа немесе артиллерияға қарсы маневр жасайды.

                                               

Негізгі масса

Негізгі масса. Петрографияда: магмалық сеппелі таужыныстардағы сеппелерді жымдастыра дәнекерлейтін ұсақ түйірлі, кейде шыны тектес материалдар жиынтығы.

                                               

Негізгі су құбырының қалдықтары

Негізгі су құбырының қалдықтары - "Овцевод" кеңшарынан солтүстік-батысқа қарай 15 км жерде. Су құбыры 10 ғасырдың басында салынған, 14 ғасырға дейін пайдаланылған. Бірнеше рет қайта жөнделген. Мұндай күрделі гидротехникалық су құбырын отырықшы-ег ...

                                               

Негізгі тау жыныстары

Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во "Наука", 1966, стр. 204. Академия наук Казахской ССР. Институт языкозна ...

                                               

Негізді жыныстар

Негізді жыныстар Бұларға 45 - 52% кремний тотығынан тұратын жыныстар жатады. Бұлардың негізгі өкілдері габбро, базальттар, диабаздар және порфириттер. Гaббро. Габбро - түйіршікті, көбінесе ірі түйіршікті негізді тереңдік жыныс. Ол көбінесе негізд ...

                                               

Негізді таужыныс

Негізді тау жынысы - құрамындағы кремнезем мөлшері 45 - 55% аралығында болатын, алюминийдің, кальцийдің, темірдің және магнийдің біршама жоғары концентрациясын кіріктіретін, алайда құрамындағы натрий, әсіресе калий мөлшері мейлінше мардымсыз магм ...

                                               

Негидалдар

Негидалдар орочондар, шляктар, элькан бэйэнин – Ресей Федерациясының Хабаров өлкесінде тұратын халық. Амур мен Амгунь өзендерінің жағалауын мекендейді. Жалпы саны 600-дей. Негидалдардың бір бөлігі ульчтер және нивхтармен араласып кеткен. Солтүсті ...

                                               

Нейролингвистика

Нейролингвистика - неврология мен тіл білімінің түйіскен жерінде пайда болған, мимен байланысты тіл жүйесін зерттейтін ғылым саласы. Мидың зақымдануынан сөйлеудің бүзылуы орта ғасырлардан белгілі, бірақ оның зерттелуі 19 ғасыр 2-жартысында бастал ...

                                               

Нейтрино

Нейтрино, – жеңіл, спині 1/2-ге тең электрлік бейтарап бөлшек; тек әлсіз және гравитациялық өзара әсерлерге ғана қатысады. Нейтрино лептондар класына жатады, ал статистикалық қасиеттері бойынша фермиондар болып табылады. Нейтриноның үш типі белгі ...

                                               

Нейтронды типтегі ядролық зарядтың мақсаты

Нейтронды типтегі ядролық зарядтың мақсаты - зақымдаушы факторлардың қатынасын өткір радиацияға, дәлірек айтқанда нейтрондар ағынының үлесінің пайдасына шешу. Термоядролық синтез реакциясы нейтрондардың неғұрлым мол ағынын береді. Нейтрон қаруы ж ...

                                               

Нейтрондық гамма-каротаж

Нейтрондық гамма-каротаж. Тау жыныстарын нейтрондардың сырт көздерімен сәулелендіру барысында сол тау жыныстарының нейтрондарды тұтып қалуымен орайлас туындайтын гамма-сәулеленудің сипаттарын өлшеуге негізделген радиоактивтік каротаж.

                                               

Нейтрондық гамма-каротаж (НГК)

Нейтрондық гамма-каротаж - таужыныстарды жылдам нейтрондардың сәулесімен шарпуға және таужыныстағы жылу нейтронын қармаған кезде пайда болатын гамма сәулеленуін тіркеуге негізделген ұңгыма зерттеу әдісі. Интегралдық түрленген НГК шегенделген және ...

                                               

Нейтрондық импульстік каротаж

Нейтрондық импульстік каротаж - нейтрондық каротаж әдістерінің бірі. Бұл әдістің өзге нейтрондық каротаж әдістерінен айырмашылығы - нейтрондардың импульстік көзі ұңғыма оқпанына түсірілетіндігінде. Аталған нейтрондар көзі ұңғыманың әр түрлі деңге ...

                                               

Нейтрондық каротаж

Нейтрондық каротаж - тау жыныстарындағы табиғи радиоактивті элементтердің ыдырауымен орайлас туындайтын нейтрондық сәулеленудің сипаттарын өлшеуге негізделген радиоактивтік каротаж.

                                               

Нейтрондық оптика

Нейтрондық оптика – ядролық физиканың баяу нейтрондардың ортамен, электр-магниттік және гравитациялық өрістермен өзара әсерлесуін зерттейтін бөлімі. Нейтронның толқын ұзындығы ƛ=h/mc 2 атомаралық қашықтықпен шамалас немесе одан үлкен болғанда, фо ...

                                               

Нейтрондық спектроскопия

Нейтрондық спектроскопия – ядролық физиканың нейтрондардың атом ядроларымен әсерлесуінің эффективті көлденең қимасының  энергетикалық тәуелділігін және ядролардың қозған күйлерінің қасиеттерін зерттейтін саласы. Нейтрон мен ядроның әсерлесу қима ...

                                               

Некрасов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыстың белгілі ақыны Николай Алексеевич Некрасовтың есімі берілген. Некрасов Николай Алексеевич Петерборда дүниеге келген. Ол "Современник" журналының бас редакторы қызметін атқарған. Н.Некрасов - "Коробейники", "Мороз, Красный нос" поэма ...

                                               

Нелли Витальевна Бубэ

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін 1969 сызу және сурет салу пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын 1991 сызу және сурет салу пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген. Сур ...

                                               

Нелли Ивановна Колычева

Нелли Ивановна Колычева – медицина ғылымының докторы, профессор. 1960-1977 - ҚР Денсаулық сақтау министрілігі Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі 1960–77 болды. 1977 жылдан ғыл ...

                                               

Нелли Ким Фуртадо

18 Нелли Ким Фуртадо – канадалық әнші, әндердің авторы, музыкалық продюссер және актриса. Дебютті альбомы - Whoa, Nelly!. 2003 жылы екінші Folklore альбомын жарыққа шығарады. Екі альбомы да үлкен жетістіктерге жетеді. Біраз уақыт демалыс алып, 20 ...

                                               

Неміс халқының материалдық және рухани мәдениеті

Неміс тілі индоеуропалық тілдер тобына жататын герман тобының батыс германдық топшасына жатады. Неміс тілінің диалектілік бөлінуінің негізіне батыс-гармандық тайпалар - франктер, сакстер, турингтер, алемандар, баварлар диалектілері жатады. Жазуы ...

                                               

Немирович-Данченко атындағы көше (Алматы)

Көшеге белгілі режиссер, педагог, жазушы, драматург, театр қайраткері, КСРО Халық әртісі Владимир Иванович Немирович-Данченконың есімі берілген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 900 метр.

                                               

Неогей

Неогей - жердің геологиялық дамуының соңғы докембрий, палеозой, мезозой және кайнозой эраларын біріктіретін соңғы сатысы; планета дамуының неогейге дейінгі сатысы протегей деп аталады. Бұл терминді алғаш ұсынған Г. Штилле түсінігіне сәйкес, Жерді ...

                                               

Неоген кезеңі

Неоген кезеңі - кайнозой эрасының ұзақтығы 24.6 млн. жылмен өлшенетін екінші геологиялық кезеңі. Бұдан 23 - 1.6 млн. жылдар бұрынғы уақыт аралығын қамтыған. Неогенген терминін австрия ғалымы М.Гернес енгізген 1853. Неоген миоцен және плиоцен бөлі ...

                                               

Неокантшылдық

Неокантшылдық – XIX ғасырдың 2-жартысында Германияда пайда болған ағым. Кейіннен Франция, Италия, Ресейге кеңінен таралып, бірнеше бағыттары белгілі болды. Мысалы, транцендетальды-логик. Неокантшылдық Маргбург мектебі, транцендетальды-психологиял ...

                                               

Неоконсерватизм

Неоконсерватизм - заңның орындалуын жәңе азаматтар құқының қорғалуын қатаң қадағалайтын күшті мемлекет үшін, әлеуметтік теңсіздік қағидатынан еркіндік принципінің үстем тұруы үшін, табиғи әлеуметтік иерархия арқылы және әркімнің қоғам алдындағы ө ...

                                               

Неолингвистика

Неолингвистика – тіл білімінің 20 ғасырдың басында Италияда пайда болған бір бағыты. Неолингвистер тілді жеке құбылыс ретінде танып, ондағы әрбір сөздің шығуы мен пайда болуында өзіндік себеп бар деп есептеді. Неолингвистикада, ең алдымен, лингви ...

                                               

Неологизм

Неологизм – – қоғамдағы саяси, мәдени, экономикалық қатынастардың, ғылым мен техниканың дамуына байланысты тілге енген жаңа сөздер мен сөз тіркестері, фразеологиялық оралымдар. Неологизм лексикалық және семантикалық. болып екіге бөлінеді. Лексика ...

                                               

Неопозитивизм

Неопозитивизм – XX ғасыр позитивизмінің субъективті-идеалистік жаңа ағымы. Неопозитивизм өкілдері философияны теориялық таным ретінде мойындамай, философиядағы сана мен материя сияқты негізгі мәселелерді жоққа шығарды. Неопозитивизм Беркли және Ю ...

                                               

Неотектоника

Неотектоника, жаңа тектоника – кайнозой дәуірінде байқалған тектоникалық процестерді зерттейтін тектоника саласы. Бұл процестер нәтижесінде жер қыртысының құрылысы өзгерістерге ұшырады. Неотектоникалық қозғалыстар қазіргі және жаңа болып бөлінеді ...

                                               

Непотизм

Непотизм - немере) - Рим папаларының өз билігін бекіту үшін өз туысқандарына жерлерді, жоғары атақтарды, табысты лауазымдарды беліп беруі. Непотизм XV - XVI ғ.ғ. кеңінен таралды. Өз туысқандары мен өз адамдарын қызметтік бүркеушілік; "тамыр-таныс ...

                                               

Нептунизм

Нептунизм – барлық тау жыныстарын бастапқы дүниежүзілік мұхит суы мен" топан суынан” тұну арқылы жаралған деп түсіндіретін, 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында тараған ілім. Нептунизм идеясының негізін жасаған неміс геологы А.Г. Вернер болды ...

                                               

Нерит шөгінділері

Нерит шөгінділері - теңіздер мен мұхиттардың саяз сулы жағалау алқаптарының шөгінділері. Термин, бір жағынан, барлық саяз сулы теңіз шөгінділерін, ал екінші жағынан, тек қана саяз сулы теңіз фаунасы мол ашық қайраң шөгінділерін белгілеуге қолданы ...

                                               

Нериттік шөгінділер

Нериттік шөгінділер -, 100 - 200 м тереңдіктегі материктік қайраң ауқымында түзілетін теңіз шөгінділері; құрлықтық қайраң мен оларға таяу жағалауларда жиылады. Нериттік шөгінділер жағалаулық және қайраңдық болып бөлінеді. Жағалаулық Нериттік шөгі ...

                                               

Нерчинск келісімі

Нерчинск келісімі - Ресей мен Цинь империясының арасында жасалған алғашқы келісім. Бұл келісімге 1689 жылғы тамыздың 27-сінде қол қойылды. Бұл келісімнің жасалуының себебі - Приамурье аймағы үшін болған Ресей-Мәнжу шекара қақтығыстары болды. Қол ...

                                               

Несібелі Маханова

Несібелі Рахматуллақызы Маханова – ауыл шаруашылығының маманы. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Түркістан облысы, Мақтаарал ауданында дүниеге келіп, еңбек жолын "Октябрьдің 30 жылдығы" атындағы кеңшарда механизатор болып бастады. Бүкілодақтық Лен ...

                                               

Несиені сақтандыру

Несиені сақтандыру - сақтандыру түрлерінің жиынтығы. Мұнда сақтанушының контрагенттері берілген несиені қайтару немесе сақтандыру шартында ескертілген себептер бойынша несиені пайдаланғаны үшін пайыз төлеу жөніндегі міндеттемелерін орындамаған жа ...