ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 72




                                               

Мұнар, құрғақ тұман

Мұнар, құрғақ тұман - ауада қалқыған қатты бөлшектердің көп болуынан атмосфераның төменгі қабатының бүлыңғыр тартуы. Мұнар кезінде көрінімділік 1 км-ден жүздеген немесе ондаған метрге дейін төмеидейді. Көбінесе дала мен шөл зонасына тән; кейде ор ...

                                               

Мұнара құрастыру жұмыстары

Мұнара құрастыру жұмыстары - мұнай және газ ұңғымаларын, өзге де ұңғымаларды тұрғызудың алғашқы сатысы болып табылатын жербеті бұрғылау жабдықтарын құрастыру мен орнату жұмыстарының жиынтығы. Бұл жұмыстарға бұрғылау алаңын, оған келетін жолдарды ...

                                               

Мұнарбек Бүркітбайұлы Батырханов

Мұнарбек Бүркітбайұлы Батырханов 1952 жылы 2 қаңтарда Көкшетау облысы Володар ауданының Володарское ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Батырханов Б.М., дербес зейнеткер, ҰОС ардагөрі, Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, Көкшетау қаласының Құрметті аз ...

                                               

Мұрагерлік

Мұрагерлік – қайтыс болған адамның мүлкі мен мүліктік құқықтарының мұрагерге ауысуы. Мұрагерлік өсиет заң бойынша жүзеге асырылады. Кісі мүлкін бір немесе бірнеше адамға, тұтастай не бір бөлігін ғана қалдыра алады.

                                               

Мұрагерлік иерархиясы

Мұрагерлік иерархиясы - білімдерді ұсынуда - ұсыну бірліктерін иерархиялық ұйымдастыру; бейнелік ұғымның немесе нұсқасының кейбір қасиеті туралы ақпарат жоқ болған жағдайда туынды ұғым үшін осы қасиеттің сипаттамасы пайдаланылады.

                                               

Мұрагерлік құқық

Мұрагерлік құқық - азаматтық құқық бөлімі; қайтыс болған адамның құқығы мен міндетерінің мұрагерлік құқық бойынша өту тәртібін белгілейтін құқықтық нормалардың жиынтығы. Мұра 1. Мұраның құрамына мұра қалдырушыға тиесілі мүлік, сондай-ақ оның қайт ...

                                               

Мұрагерлер

Мұрагерлер - Мұраға құқығы бар азаматтар. Мұра ашылған кезде тірі жүрген, сондай-ақ мұра қалдырушының тірі кезінде іште қалған және мұра ашылғаннан кейін тірі туған азаматтар өсиет және заң бойынша мұрагерлер бола алады. Мұра ашылғанға дейін құры ...

                                               

Мұраланудағы міндетті үлеске құқық

Мұраға қалдырушының кәмелетке толмаған емесе еңбекке жарамсыз балалары, сондай-ақ оның еңбекке жарамсыз жұбайы мен ата-анасы,өсиеттің мазмұнына қарамастан, заң бойынша мұрагрелік кезінде олардың әрқайсысына тиесілі болатын үлестің міндетті үлес к ...

                                               

Мұрат Бәкірұлы Майлыбаев

Мұрат Бәкірұлы – мақта өсірудің білгір маманы, ауыл шаруашылығы ғылымының кандидаты,Республиканың еңбек сіңірген агрономы. Ташкент мемлекеттік университетін, Орта Азия мақта институтын бітірген. 1933–36 ж. Мақтаарал тәжірибе стансасында ғылыми қы ...

                                               

Мұрат Хамраев

Мұрат Кәрімұлы Хамраев 1936-1983 - ғалым, филологиялық ғылыми доктор 1964, профессор 1969. КСРО Педагогика ғылымдары академиясының корреспондент мүшесі 1978. Орта Азия мемлекеттік унивеситетін, Тіл және әдебиет институтының аспирантурасын бітірге ...

                                               

Мұратбаев ескерткіші

Мұратбаев ескерткіші – монументті өнер туындысы. 1975 жылы Қызылорда қаласында Қазақстан мен Орта Азиядағы жастар қозғалысының көрнекті қайраткері Ғ. Мұратбаевқа орнатылған. 2002 жылы маусым айында 100 жылдығына орай қайта өңделіп, темір жол вокз ...

                                               

Мұратбек Жүнісбеков

Жүнісбеков Мұратбек - әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі. 1971 ж. Республикалық эстрада-цирк студиясын бітіріп, Алматы облыстық филармониясында жұмыс істеді. Жүнісбеков өзін әнші ретінде ғана емес, сонымен қатар он саусағынан өнер тамған ше ...

                                               

Мұратбек Тауфихұлы Жоламан

Мұратбек Тауфиқұлы Жоламанов - суретші. 1985-1988 ж. Ақтөбе мәдени-ағарту училещесінің көркемсурет-безендіру бөлімінде оқыған. Алматы көркемсурет училещесінің живопись бөлімін үздік бітірген 1990. 1991 ж. Сырым Датұлының 250 жылдық мерейтойына ор ...

                                               

Мұратжан Жүнісбекұлы Мұсайбеков

Мұратжан Жүнісбекұлы Мұсайбеков 1974 жылы 7 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. 1995 жылдан - "Райымбек" АҚ экономикалық мәселелер жөніндегі менеджері. 1997 жылдың қаңтарынан - Алматы қалалық Салық комитетінің жергілікті салықтар бөлімінің са ...

                                               

Мұрағат

Мұрағат немесе Архив – тарихи маңызы бар құжаттар сақталатын мемлекет арнаулы мекеме. Мекемелердің ескі құжаттарын сақтайтын бөлімі немесе жеке тұлғаның өмірі мен қызметіне байланысты жинақталған жәдігерлер жиынтығы да архив делінеді. Жазба дерек ...

                                               

Мұса Жәлел көшесі (Астана)

Мұса Жәлел Көшесі - Мұса Жәлел көшесі Мұзтау көшесінен басталып, Ақан сері көшесінде аяқталады. С.Мұхамеджанов, Ш.Бейсекова, А.Байтұрсынов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 935.0 метр. Мұса Жәлел - татар ақыны. Тұңғыш жинағы "Біз келеміз" деген а ...

                                               

Мұса Ташмұхамедов

Айбек - өзбек жазушысы, әдебиет зерттеуші, аудармашы, қоғам қайраткері. Өзбекстанның Халық жазушысы, Өзбекстан Ғылым Академиясының академигі. Ленинград халық шаруашық институтында оқыған, Орта Азия мемлекеттер университетін бітірген. 1943 - 59 жы ...

                                               

Мұсабек Рақманбердиев

Қазақ мемлекеттік университетін бітірген 1978. Жамбыл облысы "Еңбек туы" "Ақжол" газетінде еңбек жолын бастап, "Жазушы" баспасында редактор, "Қазақстан" баспасында бас редактордың орынбасары, "Қазақ әдебиеті" газетінде бөлім меңгерушісі, Жамбыл о ...

                                               

Мұсахан Зәуірбекұлы

Зәуірбекұлы Мұсахан – қоғам қайраткері. Алматы жоғары партия мектебін бітірген. 1941 жылға дейін Көктерек ауданы атқару к-тінде есепші болып еңбек етті. 1941 – 1944 жылы әскер қатарында болды. 2-дүниежүзінде соғысы майданында екі рет жарақат алды ...

                                               

Мұстафа Шоқай көшесі (Астана)

Мұстафа Шоқай көшесі - бұрынғы атауы Перспективный көшесі. "Промышленный" тұрғын алабы. Мұстафа Шоқай көшесі Көкжелек көшесінен басталады. Ұзындығы - 1108.8 метр. Мұстафа Шоқай - отаршылдықтың озбыр саясатына қарсы жүргізілген қоғамдық қозғалыс к ...

                                               

Мұстахаб

Мұстахап - таңдаулы, ең көркем амал. Діни терминде Аллаһ Елшісінің кейде жасап, кейде жасамаған іс-әрекеттері. Сәске намазы секілді кейбір нәпіл намаз бен оразалар осыған жатады. Сонымен қатар таң намазын айналаға жарық түскенде оқу, жаздың шілде ...

                                               

Мұсылман ағайындар

Мұсылман ағайындар - 1928 жылы Хасан аль-Баннаның Мысырда негізін қалаған діни-саяси ұйымы, ол құран мен хадиске негізделген қоғам құру үшін күресті. Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстан көптеген жақтаушыларын жылдам тапты, басқа аймақтардағы мұсыл ...

                                               

Мұсылман мектептері

Мектептер - мұсылмандардың бастауыш конфессионалдық мектептері. 7-8 ғғ. Арабияда пайда болған. Таяу және Орта Шығыс елдерінде тараған. 9-10 ғғ. Орта Азияда, Әзербайжанда, Поволжье мен Сібірде пайда болды. Мектептер әдетте мешіттер жанынан ашылған ...

                                               

Мұсылмандық шарты (шығарма)

"Мұсылмандық шарты" - Шәкәрімнің еңбегі. 1911 ж. Орынборда басылып шыққан. Шәкэрім Ислам дінінің басты қағидаларын, иман, ғибадаттарын қазақ тілінде халыққа түсінікті қылып жазып тығулы мысал еткен. Ең әуелі иман шарттарына тоқталған. Аллаһ Тағал ...

                                               

Мұхаббатнаме

"Мұхаббатнаме" – жазба ескерткіш. Еңбек 1353 жылы Сыр бойында жазылған, авторы Хорезми. Туынды 473 бәйіттен тұрады: 156 бәйіті парсыша, 317 бәйіті қыпшақ-оғыз тілдерінде. Біздің заманымызға "Мұхаббатнаменің" екі нұсқасы жеткен: бірі – араб, екінш ...

                                               

Мұхамед-Омар Паншаев

КСРО Суретшілер одағының мүшесі. 1972 – 76 жылы С.А. Чуйков атындағы Бішкек мемлекеттік көркемсурет училищесінде оқыды. 1976 жылы Мәскеу мемлеккеттік көркемсурет институтына түсіп, Ресейдің халық суретшісі В.Г. Цыплаковтың класы бойынша 1982 жылы ...

                                               

Мұхамеджан Тынышбаев көшесі (Астана)

Мұхамеджан Тынышбаев көшесі - Мұхамеджан Тынышбаев көшесі Қарасай батыр көшесінен басталып, Ы.Алтынсарин көшесінде аяқталады. Ақбұғы, Біржан сал көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 727.6 метр. Мұхамеджан Тынышбаев - қоғам қайраткері, қазақтың тұңғы ...

                                               

Мұхамедрахым Жармұхамедұлы

Мұхамедрахым Жармұхамедұлы - ғалым, филология ғылымының докторы Қызылорда педагогикалық университетін бітірген. 1951 - 58 жылы Түркістан облысы Бостандық ауылында мектепте мұғалім, кешкі мектептің директоры болып қызмет істеген. 1961 жылдан Әдеби ...

                                               

Мұхаметжан Боқайұлы

Мұхаметжан Боқайұлы, палуан. Жаңаарқаның түлегі. 1935 - 1936 жылы механизаторлар курсын бігіріп, Жаңаарка ауданының алғашқы тракторшыларының бірі болды. Кейіннен ферма меңгерушісі болып істеген. 1930-1970 жылы ауыл спортын дамытуға зор үлес қосты ...

                                               

Мұхаметжан Етекбаева

Етекбаева Мұхаметжан - жазушы, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. 1960 ж. ҚазМУ-дің журналистика бөлімін тәмамдаған. Жазушының 15-тен аса кітабы жарық көрген. Соның басым көпшілігі балалар мен жасөспірімдерге арналған. "Алатау ертегісі" атты ту ...

                                               

Мұхаммад Осман әл-Жаләл

Мухаммад Осман аль-Джаляль - Египет жазушысы және аудармашы. Каирдегі тілдер мектебін тәмамдаған. Әртүрлі министрліктер мен басқармаларда аудармашы болған. Кейінгі жылдары Каир мен Александрияда сотта қызмет атқарған болған. Оның өзгертіп қайта ж ...

                                               

Мұхаммед I

МҰХАММЕД І, Боғра хан, Мұхаммед бин Юсуф – Шығыс Қарахан қағанатының билеушісі. Әкесі Қадыр хан Юсуф Қашқар билеушісі болған. 1032 жылы әкесі өлгеннен соң, орнына ағасы Арслан хан Сүлеймен отырды да, Мұхаммед I Тараз және Исфиджаб аймағының билеу ...

                                               

Мұхаммед Башшаро мазары

МҰХАММЕД БАШШАРО МАЗАРЫ – ортағасырлық сәулет өнерінің ескерткіші. Зеравшан өзені бойындағы сопы әулие Мұхаммед Башшароның құрметіне 11 – 12 ғасырлар шамасында салынған. Тәжікстан Республикасы, Пенжікент қалсынан 25 км қашықтықтағы Мазари Шариф м ...

                                               

Мұхаммед би

Мұхамбет, Мұхаммед би – Тәуке хан билерінің бірі. Тәуке хан Қазақ хандығындағы орталық билікті нығайту барысында Орданы" Алты алаш” деген атпен мәлім алты топқа бөліп, сенімді адамдарына билеткен. Солардың ішінде құрама мен жайла тайпалық одағын ...

                                               

Мұхаммед Данышменди

МҰХАММЕД ДАНЫШМЕНДИ, Мұхаммед Данышменде әл-Зарнуқи – діни ғұлама. Маңғыт руынан шыққан, Қожа Ахмет Иасауи шәкірттерінің бірі, ұстазының" Мират ул-Қулуб” атты еңбегін жинақтаған." Жами әл-Муршидин” кітабында ислам дінін ұстанушыларға арнап мектеп ...

                                               

Мұхаммед Дулати көшесі (Астана)

Мұхаммед Дулати көшесі - Мұхаммед Дулати көшесі М.Ғабдуллин көшесінен басталып, Ә.Сембинов көшесінде аяқталады. М.Мәметова, Ш.Иманбаева, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1063.5 м. Мұхаммед Хайдар Дулат ...

                                               

Мұхаммед Жуайни

Мұхаммед Жувейни – парсы тарихшысы, әрі мемлекет қайраткер. "Тарих-и жаһангушай" Әлемді басып алушының тарихы атты еңбегінде Оңтүстік Қазақстан, Жетісу, Сырдария өңірінің 12 – 13 ғ-лардағы тарихи сыртқы саяси жағдайы туралы жазған.

                                               

Мұхаммед Рахым

Мұхаммед Рахым – Бұхар хандығының әмірі, Маңғыт әулетінің негізін салушы. Аштархан әулетінің соңғы ханын өлтіріп, 1740 жылдан Бұхар хандығының іс жүзіндегі билеушісі болды. 1753 жылы әмір лауазымын алды. Ол Бұхар хандығын Иранға вассалдық тәуелді ...

                                               

Мұхаммед Риза Агехи

Атақты сарай тарихшысы Мунис мираб Шир Мұхаммед өлгеннен кейін оның аяқтай алмай кеткен" Бақыт жұмағы” аталатын тарихи шығармасын жазып бітірді. Өзі 1825-75 жылдары Хорезмде өткен оқиғаларды қамтитын бірнеше еңбектер Тарихтар қаймағы” Бақыт құсы” ...

                                               

Мұхаммед-Раушан Ахмедолла

Мұхаммед-Раушан Ахмедолла (17.11.1939. Башқұрт АССР-і, телерадиокомитетке жұмысқа ауысқан. Қазақ теледидарында аға редактор, бас сараптаушы, директордын орынбасары қызметтерін атқарған. Туризм және спорт тақырыбына арналған "Жер бұлттардан да биі ...

                                               

Мұханмадияр Орынбеков

1968 жылы Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген. 1968 – 95 жылы Қазақстан ҒА Философия институтында лаборант, кіші ғылыми маман, аспирант, ғылыми қызметкер, аға жетекші, бас ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі болып қызмет жасаған. 1995 жылы ...

                                               

Мұхит (есім)

Мұхит – араб сөзі. "Бәрін қамтушы, мұхит" деген мағынаны білдіреді. Қазақ бұл есімді жаңа туған сәбиге құшағы кең, бәрін қамтыған, жан-жақты, білімді азамат болсын деген ниетпен қояды. Ел ішінде жиі ұшырасатын ныспылардың бірі.

                                               

Мұхит Геохимиясы

Мұхит геохимиясы - мұхиттардың химиялык эволюциясын, тұзды массасының қалыптасуын, мұхит суы мен шөгінділеріндегі элементтердің шоғырлануы мен сейілуін зерттейтін геохимияның тарауы.

                                               

Мұхит табаны

Мұхит табаны - дүниежүзілік мұхит түбінің бедері мен геологиялық құрылымының негізгі элементтерінің бірі. Жер бетінің материктік етегі мен мұхиттық жоталардың арасындағы терендігі 4 мың м-ден 6 - 7 мың м-ге дейінгі ең төмен деңгейі.

                                               

Мұхит түбі

Мұхит түбі - литосфераның дүниежүзілік мұхит суымен көмкерілген беткі жазықтығы; жербедер ерекшеліктері түрғысынан ірі-ірі төрт бөлікке бөлінеді: материкке таяу саяз өңірлер; ауыспалы белдем; мұхит төсеніші; орталық-мұхиттық жоталар.

                                               

Мұхит тұнбалары

Мұхит тұнбалары - мұхит түбінде ғана түзілетін тұнбалар; теңіз шөгінділерінен айырмашылығы - тұнба қүрамында терригендік материалдар өте аз болады және тұнба өте баяу түзіледі.

                                               

Мұхит төсеніші

Мұхит төсеніші - мұхит түбі түбінің басым бөлігін құрайтын, жер қыртысының мұхиттық түрімен сипатталатын жер бедер элементтерінің өте ірі түрлерінің бірі; оң және теріс мағыналы көптеген жербедер түрлерін біріктіреді, яғни мұхит түптерінде таулы ...

                                               

Мұхит шұңғымалары

Мұхит шұңғымалары - 6000 м-ден тереңіректе жататын мұхит ойпаттары, мұхит түбіндегі қолаттар облысы. Барлық қолаттар Дүние жүзілік мұхит бетінің 3%-тейін алып жатады. Тереңдігі 7 км-ден асатын шұңғымалардың саны Тынық мұхитында - 12 және Атлант м ...

                                               

Мұхит қазаншұңқырлары

Мұхит қазаншұңқырлары - 1) мұхит табанының ірі ойпаңы, континенттік беткеймен, жоталармен, белдермен немесе қыраттармен шектелген. Терең анғарлар арқылы басқа қазаншұңқырлармен қосылуы мүмкін; 2) жер мегабедерінің өте ірі элементі; оларды мұхит с ...

                                               

Мұхиттағы атырап

Мұхиттағы атырап - мұхитты әр түрлі табиғи белгілері тұрғысынан жіктеу бірлігі; көбінесе шартты түрде дараланады. Нақты тереңдік көрсеткіштері тұргысынан мұхиттар литораль, сублитораль, батиаль, абиссаль және ультраабисаль атыраптарға бөлінеді; о ...