ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 70




                                               

Медиамагнат

Медиамагна́т - ықпалды, негізгі медиаресурстарға, яғни БАҚ-қа иелік ететін тұлғаларға қатысты айтылатын термин. Газет медиамагнаттары 19 ғасырда пайда болды. Ал 20 ғасырда термин ірі телекомпаниялар мен алып баспа үйлерінің иелеріне қатысты да ай ...

                                               

Медиастиноскоп

Медиастиноскоп - алдыңғы көкірекі қуысын тексеруге және онда кейбір емдік әрі диагностикалық процедуралар орындауға арналған медициналық эндоскоп.

                                               

Медиастиноскопия

Медиастиноскопия - трансцервикальды медиастинотомия арқылы енгізілген медиастиноскоп көмегімен алдыңғы көкірек қуысын эндоскопиялық зерттеу тәсілі.

                                               

Медиатека

Медиатека – БАҚ өнімдерін сақтайтын теңдесі жоқ қойма. Ол тек қана кітап, журнал, газет-журналдарды ғана емес, сонымен бірге ақпарат құралдары "медиа", мәселен, кинофильм, бейнефильм, магнитофон таспалары, компьютерлердегі лазерлік дискілерді де ...

                                               

Медицина саласының терминдері

Қазақстан Республикасы Өкіметінің жанындағы Мемлекеттік терминологиялық комиссияның мәжілісінде бекітілген терминдер. 2005 жылғы 6 қыркүйектегi мәжiлiсiнде бекiтiлген сөздер мен сөз тiркестерi, 2005 жылғы 21 желтоқсандағы мәжiлiсiнде бекiтiлген с ...

                                               

Медициналық ассоциациялар

Медициналық ассоциациялар - медициналық қызметкерлердін өзін-өзі басқару органы болып табылатын, медициналық кәсіби коғамдастығы. Ассоциацияның басты міндеттері: тиісті кәсіби одақтардың, коғамдардың, ассоциация топтары мен мүшелерінің жоғары кәс ...

                                               

Медициналық барлау

Медициналық барлау - әскери-медициналық қызметтің әскерлердің ұрыс қимылдары аудандарында жеке құрамның денсаулығына әсер ететін факторларды, әскерлердің санитариялық жағдайын және олардың медициналық қамтамасыз етілуін анықтау мақсатында жүргізе ...

                                               

Медициналық диагностика

Медицинская диагностика - ақауларды және дүрыс жұмыс істемей түрған қүрылғылар, желілер мен жүйелерді айқындау және олардың теріс өсерін жоюға арналған процедуралар мен жүйелер.

                                               

Медициналық климатология

Медициналық климатология, адам биоклиматологиясы - адам организміне климат пен ауа райы факторларының әсерін зерттейтін климатологияның бөлімі. Бұл факторларды емдеу-сақтандыру максатында пайдалану жолдарын анықтайды.

                                               

Медициналық пункт

Медициналық пункт - әскери бөлімнің медициналық кызмет бөлімшесі. Медициналық пункттер әскери кызметшілерге, денсаулық сақтау министрлігінің емдеу мекемелері болмаған жағдайда жұмысшылар мен қызметшілерге амбулаториялық және стационарлық медицина ...

                                               

Медициналық сақтандыру

Медициналық сақтандыру – халықтың денсаулығын қорғау жүйесі. Қорланған қаражат есебінен азаматтардың тегін медициналық көмек алуына кепілдік беруді көздейді. Барлық деңгейдегі мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын тегін денсаулық сақтаудан меди ...

                                               

Медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары

Адамдарға сот тағайындайтын мәжбүрлеу шаралары: а) есі дұрыс емес жағдайда Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі баптарда көзделген әрекеттерді жасаған адамдарға; б) қылмыс жасағаннан кейін психикасы жазаны тағайындау немесе орындау мүмкін емес ...

                                               

Медициналық эвакуация

Медициналық эвакуация - жаралылар мен ауруларды ұрыс даласынан ұрыс қимылдары ауданынан немесе терең тылдан емдеу мекемелеріне ұйымдасқан түрде тасымалдау. Медициналық эвакуация жаралылардың жараларының ауырлығына, медициналық көмекті қажетсіну д ...

                                               

Медициналық экология

Медициналық экология - адам экологиясының бір бөлімі және қоғамдық денсаулық байланыстары мен төуелділіктеріне және оның қоршаған табиғат, әлеуметтік және технологиялық орта факторларынан бұзылуына талдау жасайтын бүгінгі профилактикалық медицина ...

                                               

Медициналық қорғау

Медициналық қорғау - ауруханалар мен емханалар және басқа да медициналық қызмет мекемелерінің күш-құралдарымен жүргізілетін шаралар. Медициналық қорғаудың негізгі міндеттері: жинау пункттерінде, жүру жолында, көшірудің аралық пункттерінде көшіру ...

                                               

Медициналық қызмет

Медициналық қызмет - медицина мекемелері мен денсаулық сақтау органдары негізінде жасалатын қызмет түрі. Медициналық қызмет медициналық жасақтар мен мекемелердің санитариялық-гигиеналық, профилактикалық және эпидемияға қарсы шараларды ұйымдастыры ...

                                               

Медициналық-санитариялық батальон

Медициналық-санитариялық батальон - жаралылар мен ауруларды эвакуациялау үшін медициналық пунктте оларға кәсіби медициналық көмек көрсетуге арналған құрамалардың медициналық-санитариялық кызмет көрсету бөлімі. Сонымен бірге медициналық-санитариял ...

                                               

Мезобедер

Мезобедер - биіктігі бірнеше метрден артық ауытқымайтын, көлемі бойынша макробедер мен микробедер пішіндерінің арасындағы бедердің орта пішіні. Көбінесе экзогендік процестердің әсерінен пайда болады.

                                               

Мезобелдем

Мезобелдем - метаморфизмнің жоғары дәрежелі температурамен және гидростатикалық қысыммен, бағдарлы қысымның біршама қуатты мөлшерімен сипатталатын ортаңғы белдемі.

                                               

Мезозой

Мезозой - Жер тарихының, палеозой мен кайнозой арасындағы эрасы және соған сәйкес келетін тау жыныстарының қабаты. Мезозой эрасын 1841 жылы ағылшын геологі Джордж Филлипс бөліп көрсеткен. Мезозой эрасы төменнен жоғары қарай триас, юра және бор ке ...

                                               

Мезозой қатпарлығы

Мезозой қатпарлығы - мезозой эрасын қамтыған тектоникалық қозғалыстар жиынтығы. Оларды киммерий немесе Тынық мұхит қатпарлығы деп те атайды. Қатпарланудың алғашқы лектері триаспен юра кезеңдерінің шегінде, ең күшті қатпарлану юра соңында, ақырғы ...

                                               

Мезолит

Мезолит - орта тас ғасыры, палеолит пен неолит аралығындағы тас дәуіріне жататын кезең. Бұл терминді 19 ғасырдың 70-жылдарының аяқ кезінде швед ғалымы О.М. Торелль енгізді. Еуропа мезолитті шамамен б.з.б. 9 - 5-мыңжылдықтарды, Таяу Шығыста ол б.з ...

                                               

Мезопауза

Мезопауза - атмосфераның шамамен 80 километр биіктігіндегі қабат аралық бөлігі. Ол мезосфера қабатының аяқталып, термосфераның басталар шегінде орналасқан. Мезопаузада ең төмен температура байқалады. Газдар циркуляциясы, температураның төмендеуі, ...

                                               

Мезосфера

Мезосфера - атмосфераның 50 - 80 километр биіктіктегі ортаңғы қабаты. Стратосфера мен ионосфера қабаттарының аралығында. Мезосферада жоғарылаған сайын температура төмендей береді: 50 километр биіктікте 70°С шамасында болса, 80 километр төңірегінд ...

                                               

Мейіз Қанышқызы Сәтбаева

Мейіз Қанышқызы Сәтбаева, геолог, геология-минералогия ғылым докторы. Ұлытаудың түлегі. Қазақ кен-металлургия институтын бітірген. 1954-1957 ж. ҚазКСР Түсті металлургия министірлігінің Түлкібас экспедициясында инженер-геолог. 1957-1988 ж. ҚазКСР ...

                                               

Мейірман Нүрекеев

Мейірман Нүрекеев – артист. Мәскеудегі Шепкин атындағы жоғары театр училищесін бітірген. Еңбек жолын Арқалық қаласындағы драма театрда артист болып бастаған. 1987 жылға дейін қазақ радиотеледидарында, Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік Балала ...

                                               

Мейер шоқгүлі

Мейер шоқгүлі - шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Балқаш, Зайсан қазаншұңқырының құмды жерлерінде кездеседі. Биіктігі 1 мдей, тамыры ірі, цилиндр тәрізді. Сабағы тік, жоғарғы бөлігі тармақталған. Сабағының төменгі бөлігіндег ...

                                               

Мейлінше қыздыру

Мейлінше қыздыру 1. берілген қысым кезінде сұйықты оның қайнау температурасынан жоғары температураға қыздыру; 2. берілген қысым кезінде буды оның қанығу температурасынан жоғары қыздыру.

                                               

Мейрам Ахмедиянұлы Смағұлов

Мейрам Ахмедиянұлы Смағұлов 1962 жылы 23 сәуірде Жезқазған облысы Ақсу-Аюлы ауылында туған. Қазақ. Қарағанды политехникалық институтын инженер- құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика академиясын экономист мамандығы бойынша ...

                                               

Мейрам-арық

Мейрам-арық – ирригациялық жүйе. 1973 - 76 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедицияның ирригациялық тобы зерттеген: жалпы ұзындығы 35 км. Мейрам-арық басталатын канал бөлігі Шолак-арық аяқталған маңайдан 3 км жерде. Озен суы ұзындығ ...

                                               

Мекеме (заңдық)

Мекеме – қызметінің бағыты мен мақсатына сәйкес құрылған ұйымдық құрылым. Басқару, билік жүргізу, тағы басқа міндеттерді атқарады. Мекеме негізгі екі тұрпатқа бөлінеді: билік жүргізу міндетін атқарушы мемлекеттік, аймақтық, жергілікті орган; шару ...

                                               

Мекендер географиясы, елді мекендер географиясы

Мекендер географиясы, елді мекендер географиясы - аумақтардың әр түрлі таксондық дәрежедегі алғашқы бірліктері бойынша және мекендердің аумақтық жиынтықтары бойынша халықтың қоныстануын зерттейтін географияның бөлімі. Мекендер географиясында қоны ...

                                               

Мекнес

Мекнес – Марокконың солтүстігінле орналасқан қала. Империялық төрт қаланың бірі. Халық саны 536 322 адам 2004 жылғы халық санағы бойынша. Бұл жерде алғашқы қоныс тек 8 ғасырда "Касба" деген атаумен пайда болған. 10 ғасырда берберлер қаланы Микнас ...

                                               

Мекран таулары

Мекран таулары, Макран - Иран таулы қыратының Иран және Пәкстан жеріндегі оңтүстік-шығыс тармағы. Ормуз бұғазынан батысқа қарай доға тәрізденіп 1150 километрге созылып жатыр. Мекран таулары көлденең ойыстармен және тар шатқалдармен бөлінген қатар ...

                                               

Мекраптандар

Мекраптандар) - құрамына күкірт кіріктіретін органикалық қосындылар класы. Мекраптандар - өте жағымсыз иіс шығаратын, тез тотығатын, металл тотықтарымен әрекеттесуі нәтижесінде "меркаптидтер" түзетін заттар. Мұнайдың бензин және керосин фракцияла ...

                                               

Мектеп жасы

Мектеп жасы - балалардың өмірі мен дамуының оқыту уақытымен шектелетін кезеңі. Ұзақтығы 10-11 жыл бұл кезең үш жас шамасы сатысына бөлінеді: кіші мектеп жасы, жасөспірімдік шақ және ерте бозбалалық шақ, оның әрқайсысы балалардың анатомиялық-физио ...

                                               

Мектеп педагогтарының кәсіби бірлестігі

Мектеп педагогтарының кәсіби бірлестігі - мүғалімдсрдің бірлескен іс-әрекетінің түрі, мектеп басқаруға, басқарушылық шешімдерді қабылдауға қосылудың ұйымдық түрі. Мұндай бірлестіктерге бірінші кезекте пәндік-циклдық комиссиялар жатады.

                                               

Мектеп режимі

Мектеп режимі - мектепте балалар мен жасөспірімдердің оқуы, еңбегі мен демалысының әр түрлі түрлерінің алмасу реті мен байланыс сипаты. Мектеп режимі - оқу мен тәрбиенің табысты дайындығының, оқушылардың денесінің дұрыс дамуының маңызды шарттары ...

                                               

Мектепке дейінгі балалық

Мектепке дейінгі балалық - баланың дамуындағы туғаннан мектепке барғанға дейінгі кезең. Организмнің тез жетілуімен және психиканың қалыптасуымен сипатталады.

                                               

Мектепке дейінгі педагогика

Мектепке дейінгі педагогика - қазіргі педагогиканың мектеп алдындағы жастағы балалардың дамуын, тәрбиесін, оларды қарапайым окыту түрлерін зерттейтін саласы. Жалпы педагогиканың методологиясы мен категориялық аппаратына негізделеді. Мектепке дейі ...

                                               

Мектептік дәріс

Мектептік дәріс - оқу материалын оқушылардың танымдық әрекетін арттыру тәсілдерімен біріктіріп ауызша баяндау

                                               

Мектептік шеберханалар

Мектептік шеберханалар - оқушыларды техникалық еңбекке оқытуға, факультативтік және үйірме жұмыстарын жүргізуге арналған мектептегі арнайы орын. Оны жасағанда және онда оқушылармен жұмыс істегенде денсаулық пен жұмысқа жағдай жасауға қажет техник ...

                                               

Мектептің тәрбие жүйесі

Мектептің тәрбие жүйесі - мектептің тұтас әлеуметтк- пед. құрылымын құрайтын және тәрбиенің күшті және ұдайы әрекет ететін факторы болып табылатын өзара байланысты компоненттердің жиынтығы.

                                               

Мектептану

Мектептану - мектеп ішінде басқарудың мазмұны мен әдістерін, мектеп басшыларының қызмет стилін, оқушылардың білім, дағды, икемділік, іскерліктерінің сапасын анықтайтын жүйені, сонымен қатар мектеп жұмыстарын ұйымдастырудың жалпы негіздері мен оны ...

                                               

Мектептен тыс жұмыс

Мектептен тыс жұмыс - мектептен тыс мекемелерде оқушылардың әр жақты мәдени қызығушылықтары мен сұраныстарын қанағаттандыру, олардың дербестігі мен шығармашылық қабілетін дамыту, бос уақытын саналы ұйымдастыру мақсатымен жүргізетін білім беру - т ...

                                               

Меліс Атамқұлов

Меліс Атамқұлов - химик-технолог. 1971 жылы Мәскеудің Губкин атындағы химиялық мұнай және газ өнеркәсібі инстиуттың бітірген. Қазақ КСР ГА Химия инстиутында кіші ғылыми қызметкер, қазақ теледидарының әдеби- драмалалық хабарлар редакциясында редак ...

                                               

Меланж

Меланж - тау жынысытардың бір-бірімен тектік байланысы жоқ сан түрлі кесектерін біріктіретін брекчиялар алабы; мұндай брекчиялар қүрамындағы жақпартастар мен кесектер әдетте ешбір ретсіз орналасқан, олардың беткі жазықтығынан жиі-жиі сырғанау айн ...

                                               

Меланиндер

Меланиндер - қоңыр немесе қара түсті пигменттер. Өсімдік және жануар тіндерінде болады. Тері түсін және жемістер түсін анықтайды. Тирозин аминқышқылының қышқылдану кезінде пайда болатын өнім.

                                               

Меле Серікбайұлы Байжомартов

Меле Серікбайұлы Байжомартов - ғалым, медициналық ғылыми докторы. Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірген. 1969-75 жылдары республикалық Эпидемиологиялық, микробиологиялық және жұқпалы аурулар институтында ғылыми хатшы, вирусологиялық ...

                                               

Мелена

Мелена - нәжістің жабысқақ қара масса түрінде бөлінуі; әдетте асқазан - ішек жолынан қан кетудің белгісі.