ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 66




                                               

Муреш

Муреш - Румынияның орталық бөлігінің батысына қарай ағатын өзен, ұзындығы 725 км. Шығыс Карпаттан бастау алады. Венгер-румын шекарасы арқылы Румынияның солтүстік бөлігі бойынша батысқа қарай ағады, Сегед Венгрия қаласының маңында Тиса өзеніне бар ...

                                               

Муромати кезеңі

Муромати кезеңі, Жапония тарихындағы 14-16 ғасырлар аралығындағы әскери билік кезеңі. Бакуфу 1338 жылы самурай Асикаго Такаудзи орнатқан болатын. Асикага Сёгундарының соңғысы орнынан түсірілген кезеңде Бакуфу атауы 1573 жылға дейін сақталды, Онин ...

                                               

Мус

Мус - Канададағы өзен, Онтарионың солтүстік шығысында орналасқан.100 км астам солтүстік-шығысқа қарай ағады да, Джеймс шығанағына барып құяды. Бұл кең астау, шындығында, Абитиби мен Матгагамиді қоса алғанда бірнеше өзендердің су басатын сағасы бо ...

                                               

Мусат

Мусат - Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Янгантау ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 108 адамды құрады. Пошта индексі - 452492, ОКАТО коды - 80247875004.

                                               

Мускоги тілдері

Мускоги тілдері -солтүстік америка үнді тілдеріне жататын 8 тілдердің тобы, АҚШ-тың қазіргі оңтүстік-шығыс аумағында осы тілде сөйлейді немесе сөйлеген.16 ғасырда қазіргі Алабама шт. солтүстік бөлігінің тұрғындары коасати және алабама тілдерінде, ...

                                               

Мускус

Мускус - жануарлар мен өсімдіктерден алынатын құрамы күрделі, ерекше иісті зат. Жануарлар мускусы арнайы бездерде түзілетін қоңыр түсті, түйіршікті масса. Құрамында макроциклды кетондар тобы болатындықтан өзіндік ерекше иісі бар. Сонымен бірге он ...

                                               

Мусс

Мусс - жаңа жиналған бетте тоңазытылған жидек пен жемістен, жеміс-жидек сөлдері мен шырындарынан, тосаптардан бұлғағышпен араластырып немесе миксерде жасалатын тәтті тағам. Тез бұлғап алу үшін мусс салынған ыдысты суық суға қойып алады. Бұлғамас ...

                                               

Муссонды климаты

Муссонды климаты - Жер шарындағы атмосфераның муссондық айналымы аймағында болады. Жыл бойы ылғалдылықтың күрт өзгеруімен ерекшеленеді. Муссонды климатқа құрғақ қыс пен ылғалды, жаңбырлы жаз тән. Муссонды климат Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азиян ...

                                               

Муссондық депрессия

Муссондық депрессия - 1) біршама ұзақ уақыт бойы ауаның муссондық тасымалына қатысатын төменгі қысым атырабы. Жеке муссондық депрессиялар бірін-бірі ауыстырып отырады; 2) атмосфера әрекетінің климаттық орталығы ретінде жазғы мерзімдік депрессияны ...

                                               

Муссондық субтропиктік климат

Муссондық субтропиктік климат - материктердің субтропиктік ендіктерінің шығыс бөліктеріне тән климат. Температуралық жағдайына қарай муссондық субтропиктік климатты аудандар жерортатеңіздік климат аудандарына жақын, бірақ жауын-шашын молырақ және ...

                                               

Мустанг

Мустанг - Солтүстік Америкаға Еуропадан тасымалданған үй жылқысының, жабайыланып кеткен түрі. Солтүстік Американың көгалды шалғынды аймақтарында таралаған. Жергілікті халық ұстап қолға үйреткен. 18 ғасырда 4 млн. бастап 20 ғасырда 20 мыңдай ғана ...

                                               

Мустафа Сандал

Мустафа Сандал – түрік әншісі. Түркияда оны "Мусти" түр. ti деп атайды. Мустафа – түрік әншілерінің ішіндегі ең танымал әншілердің бірі. Оның альбомдары 17 млн данамен сатылған. Еуропада "All My Life", "Moonlight" және "İsyankar" атты әндерімен а ...

                                               

Мустафино (Батыр ауылдық кеңесі)

Мустафино - Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Батыр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 458 адамды құрады. Пошта индексі - 453483, ОКАТО коды - 80205804004.

                                               

Мута

Мута - Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл, Сарышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 156 адамды құрады. Пошта индексі - 453872, ОКАТО коды - 80241875008.

                                               

Мутазилиттер

Мутазилиттер - Ислам тарихында пайда болған ағымдар қатарында өзіндік із қалдырған, Ислам ғылымына "Калам" саласын ендірген, Ислам философиясының іргесін қадаған, әлемге әйгілі Ислам философтарын шығарған, көне грек еңбектерін араб тіліне аударуд ...

                                               

Мутал

Мутал - Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Шабагиш ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.

                                               

Мутизм

Мутизм - тіл аппараты сау бола тұра, тілдік қарым-қатынас жасаудан бас тарту. Көбіне ұялшақ, денсаулығы нашар, батыл емес адамдарда оларды қорқыту, реніш, жанжал, олардан қолдан келмейтінді талап етуден болады. Кейде мутизм баламен қарым қатынас ...

                                               

Мухаббат

Мухаббат, махаббат - Тәңірдің адамды, құлдық да Тәңірді сүюі. Аллаһтың - құлын, құлдық - Аллаһты дос білуі. Әлемнің жаратылыс себебі де махаббатқа негізделген. Жүнейд былай дейді: "Махаббат - сүйген адамның, өз сипаттарын сүйіктісінің сипаттарыме ...

                                               

Мухаммад Саид Тантауи

Мухаммад Саид Тантауи - Ислам дүниесіндегі айтулы тұлғаның бірі, әлемдегі ең көне және ең ірі" Әл-Азхар” ислам университетінің ректоры, Мысырдың бас муфтиі болған. Шейх Мухаммад Саид Тантауи лаңкестікке қарсы идеологиялық күреске айрықша мән берг ...

                                               

Мухаммед Ибн Нәжіп Бекран

Мухаммед Ибн Нәжіп Бекран - ортағасырлық тарихшы, географ, астроном, картограф. Хорасанда, дәлірек айтқанда Туе қаласында тұрған болуы мүмкін. Бұл автор Хорезм шахы Мухаммед ибн Текешке әлемнің картасын 1208 - 09 ж. құрастырып берген. Картаны жас ...

                                               

Мухаммед Шариф

Молла Мұхаммед Шариф - Шығыс Түркістанның діни қайраткері, "Тазкира-йи Боғрахан" атты шығарманың авторы. Самарқандағы діни медреседе білім алған. Қашғарияға оралғаннан кейін "Увайси" деп аталатын сопынар қауымдастығын уйымдастырған. Кейіннен Хазр ...

                                               

Мушахада

Мушахада - көру, куә болу, перденің ашылуы, тамашалау, қызықтау деген мағынаны білдіреді. Сопылықта Хақтың көңілде орын алуы. Жүнейд Бағдади Мушахадаға "жолшының өзін жоғалтып, хақты табуы" - деп анықтама берген. Нақшилер рухани көңіл мен фәни әл ...

                                               

Мушәббиха

Мушәббиха, Мужәссима - орта ғасырларда шыққан ағымдар. Бұл екеуі, негізінен, бір сенім аясында әрекет етті. Мушәббихә "ұқсату, теңеу" деген ұғымды білдіреді. Яғни, Аллаһты жаратылған мақлұқатқа, әсіресе, адамға ұқсатушыларға берілген есім. Мужәсс ...

                                               

Муюн

Муюн, мужун – Қытайдың солтүстігінде сяньби тайпалары құрған мемлекеттік бірлестік. Көсемдері Мохуба бастаған мужундар Оңтүстік Манчжурия даласынан Пекин маңындағы Ляоси округіне 3 ғ-да қоныс аударды. 290 ж. билікке Мохубаның мұрагері Мужун Гуй к ...

                                               

Муһокамат-ул-луғатайн

"Муһокамат-ул-луғатайн" - тіл туралы трактат. Бұл прозалық шығарманы Әлішер Науаи 1499 ж. желтоқсан айында жазып бітірген. Мұнда түркі тілі мен сарт тілі өзара салыстырма түрде қаралады. Еңбек шет елдерде бірнеше рет аударылып басылған. Шығарма а ...

                                               

Му’Ин Әд-Дин Натанзи

Му’ин әд-Дин Натанзи – 15 ғ-да парсы тілінде жазған тарихшы, Әмір Темір ұрпақтарының біріне арналған" Ескендір анонимі” атты тарихи шығарманың авторы. Аты-жөніне қарағанда Исфахан уәлаятының Натанзи қыстағында туған болса керек. Му’ин әд-Дин Ната ...

                                               

Му’Уииз Әл-Ансаб Фи Шаджарат Салатин Моғол

Му’уииз Әл-Ансаб Фи Шаджарат Салатин Моғол” – тарихи шығарма. Еңбекте Шыңғыс хан мен Әмір Темір әулеттерінің генеалогиялық кестесі көрсетілген. Кесте Әмір Темірдің баласы Шахрухтың тапсыруымен шамамен 1426 ж. құрастырылған. Авторы белгісіз. Кейбі ...

                                               

МХР Жазушылар Одағының қазақ бөлімшесі

1968 жылы 28 желтоқсанда МХРП ОК-нің саяси бюросы арнайы қаулы қабылдап, МХР Жазушылар Одағының қазақ бөлімшесін ресми құрды. Мұның бәрі ұлттық мәдениеттің түлеп жаңғыруына, әсіресе жаңа жазба әдебиеттің қалыптасуына зор әсерін тигізді. Соның нәт ...

                                               

Мылжалану белдемі

Мылжалану белдемі - жер қыртысынын көбінесе ұзынынан-ұзақ сағаланатын, желілермен дәнекерленген айқыш-ұйқыш жарықтар мен жарықшақтар жүйесі кеңінен дамыған белдемі. Аталмыш желілер әр түрлі рудаларды кіріктіруі ықтимал, сондықтан мылжалану белдем ...

                                               

Мылтықбай Қараев

Мылтықбай Қараев Әбішұлы – филолог ғылым доктор, профессор, Қазақстан Республикасы Гуманитарлық ғылым академиясының академигі. ҚазМУ-ды, Қазақ педагогика ғылыми-зерттеу институтында аспирантурасын бітірген. Мектепте мұғалім, Оқу мин-лігінде әдіск ...

                                               

Мыржық

Мыржық – қола дәуірінің орта және соңғы кезеңдеріндегі қорымдар. Қарағанды облысы Жаңарқа ауданы Қызылтау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км жердегі Атасу қонысынан 10 км оңтүстік-батысқа қарай орналасқан Мыржық қонысынан солтүстікке қарай 1.5 ...

                                               

Мырза

Мырза – Кеңес дәуіріне дейінгі қазақ қауымында ауқатты, беделді адамдардың есіміне қоса айтылған атау. Олардың балаларын, үрім бұтақтарын да Мырза деп атаған. Бұл сөз сыйлау, құрметтеу нышанын білдіреді, сондай-ақ қолы ашық, жомарт адамды да қаза ...

                                               

Мырзабат Сардобасы

Мырзабат Сардобасы – ортағасырлық сәулет өнері ескерткіші. Гүлстан қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 30 шақырым жерде, Мырзашөл даласында орналасқан. Ғимарат табанының диаметрі шамамен 12 м, жалпы биіктігі 8 м. Байырғы керуен жолдары бойында орнал ...

                                               

Мырзахан Сәрсенбаев

Мырзахан Сәрсенбаев – ғалым, техникалық ғылымының докторы, профессор. Қазақстан Республи- касының оқу-ағарту ісінің үздігі, соғыс ардагері. Қазақ тау-кен және металлургия институтын бітірген. Шымкент қорғасын зауытында инженерлік ауысым бастығы. ...

                                               

Мырзахмет Қожахметұлы Ауанов

Ауанов Мырзахмет Қожахметұлы – қаржыгер. Алматы халық шаруашылық институтын бітірген. 1966 – 94 жылы Қаржы министрлігінде экономист, бөлім меңгерушісі, басқарма бастығы, қаржы министрінің орынбасары, 1994 жылдан Қазынашылық департаментінің бастығ ...

                                               

Мырзашөл орамы (Астана)

Мырзашөл орамы. Бұрынғы атауы Совет армиясы қысқа көшесі. Мырзашөл орамы А.Радищев көшесінен басталып, А.Жұбанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 398.9 м. Мырзашөл - Сырдарияның жоғарғы бойының сол жағын алып жатқан құмды шөл. Солтүстік жағы Түркі ...

                                               

Мырзағали Ақжолов

АҚЖОЛОВ Мырзағали – жырау. Жасынан өлеңге құмар болып, Сыр сүлейлерінің жыр-термелерін, қисса-дастандарын жаттап өскен. Кейіннен өзі де өлең шығарған. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Балқы Базардың ұмытылып бара жатқан жырларының қайта жаңғыруын ...

                                               

Мырғайға бату

Мырғайға бату. Бұл сөз тіркесінің мағынасы - қарық болды, кенелді сияқты ұғымдарға нұсқайды. ".егер Жарыпшыққанға да қызыл балықтар ұрық салар болса, қандай мырғамға батар едім.". Түсіндірме сөздікте "мырғай", жазушылар шығармасынан алынған мысал ...

                                               

Мыс кентастары

Мыс кентастары – құрамынан мыс алынатын табиғи шикізат. Оның құрамына мысы бар 240-тан аса минерал кіреді. Олардың ішінде өнеркәсіптік негізгілері: халькопирит, борнит, ковеллин, халькозин, теннантит, тетраэдрит, энаргит, куприт, тенорит, малахит ...

                                               

Мысль

Мысль – республикалық қоғамдық-саяси журнал. Алғашқы нөмірі 1920 ж. шықты. Әр жылдарда" Известия Киргизкого облбюро и Оренбургско-Тургайского губкома ВКП”," Красный Казахстан”," Большевик Казахстана”," Коммунист Казахстана”," Партийная жизнь Каза ...

                                               

Мысты құмтас

Мысты құмтас - құрамына халькозин, борнит және халькоприт сияқты мыс минералдарын кіріктіретін, көбінесе орта және ұсақ түйірлі қүмтас; құрамындағы мыс мөлшері біршама көп болғанда мыс кені болып есептеледі.

                                               

Мысыр баспасөзі

Мысыр баспасөзі XVIII ғасырда Мысырға Франция мен Англияның көз тіккені тарихтан мәлім. Мысыр жеріне француздардың табаны тиген уақыттан бері олар газет шығару ісін қолға алған. Алғаш рет 1789 жылдың 29 шілдесінде әскери үкіметтің ресми органы ре ...

                                               

Мысыр жазуы

Мысыр жазуы Египет жазуы, б.з.б. 4-мыңжылдықтың орта тұсында пайда болған. Алғаш сурет-кескіндермен, иероглифтік таңбалармен бейнеленді. Жазудың шапшаң жазылатын иератика, демотика түрлері пайда болды. Мысыр жазуында әрбір суреттің, таңбаның өзін ...

                                               

Мысық жалбыз

Мысық жалбыз, барқытжапырақ, немесе будра - ерінгүлдіктер тұқымдасына жататын өсімдіктердің бір туысы. Мұның 5 түрі бар, оның бірі - барқыт жалбыз, оның сабағы көлбеу өседі, буындарынан қосымша тамырлар өсіп шығады.

                                               

Мысық қарашығы

Мысық қарашығы - өз құрамына талшықтастарды кіріктіретін кварц. Жібектей жалтылдайтын бұл түзілімдер әдетте жасыл, сұрғылт немесе ашық қызқылт сары түстерге боялған.

                                               

Мысқал

Мысқал -– Шығыс елдерінде кең тараған салмақ өлшеуіші. Бүкіл араб елдерінде, Үндістанда, Шығыс Африкада, Орталық Азия мен Қазақстанда қазыналық өлшем ретінде пайдаланылған. Ерте замандарда-ақ мысқалдың дәл баламын өзгеріссіз ұстау үшін оның балам ...

                                               

Мысқыл өлең

Мысқыл өлең – ащы кекесінді бүкпей, ашық, тура айтатын, әзілінен әшкерелеуі, әсірелеп шенеуі басым өлең түрі. Торайғыров Сұлтанмахмұт" Сымбатты сұлуға” атты өлеңінде: дейді. Өлеңде бастан-аяқ өткір мысқыл, сайқымазақ және күлдіргі кекесін араласы ...

                                               

Мыту

Мыту. Тілімізде бұл тұлғаның "мытқу", "мытыңқыpay" іспеттес түрлері де кездеседі. Түсіндірме сөздікте "мытқытып жіберу" деген тіркеске - қатты қысып жіберу, батыра ұстау мағыналарын жағыстырады. "Оны мытыңқырап қысып жібердім де, жерге атып ұрдым ...

                                               

Мың үй

Мың үй – ҚХР-дың Шыңжаң өлкесіндегі буддалық діни-ғұрыптық ғибадатханалар кешені. Ғибадатханалар өзен жағалауларындағы биік жарқабақ-жартастарға үңгір іспетті қазылған. Мұндай үңгір-ғибадатханалар салу өнері ең алғаш Солтүстік Үндістанда Ауғанста ...

                                               

Мыңбұлақ (Жамбыл облысы)

Мыңбұлақ – ежелгі мекен. Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы Теріс өзені алабында орналасқан. Мыңбұлақты сипаттайтын алғашқы деректер қытай жиһанкезі Сюань-Цзянның 630 жылы жазған сапарнамасында кездеседі. Мыңбұлақ туралы Араб жиһанкездері өбайдаллаһ ...