ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 60




                                               

Миграциялық ток

Миграциялық токтың зиянды ықпалын болдырмау мақсатында талданылатын электролитке бейтарап электролитті қосады және ондағы катиондардың тотықсыздану потенциалы талданылатын заттың потенциалынан гөрі едәуір теріс болуы керек. Мұндайда фондағы, яғни ...

                                               

Миелит

Миелит - Жұлынның қабынуы. Ми мен жұлын бір мезгілде зақымданса, оны энцефаломиелит деп атайды. Ерекше вариант - жедел некрозды миелит. Терминологиялык тұрғыдан сүйек миының қабынуын күрделі сөздерден айыра білу үшін сүйек деген сөз қосып, остеом ...

                                               

Миелофиброз

Миелофиброз - Созылмалы миелолейкозға туыстас ауру, бұл ауруға созылмалы миелолейкоздың белгілерімен қатар сүйек миының дәнекер тканьмен алмасқан белгілері болады - қатерсіз сублейкемиялық миелоз, остеосклероз.

                                               

Микаил Гусейноғлы Абдуллаев

Абдуллаев Микаил Гусейноғлы - Әзірбайжан кескіндемешісі, графикашы. 19.12.1921 жылы Бакуде туған. 1939 - 49 жылдары В.И.Суриков атындағы Мәскеу көркемсурет институтында оқып, С.В. Герасимов, В.А.Фаворскийден дәріс алған. Абдуллаев негізінен әзірб ...

                                               

Микро

Микро Негізгі бірліктің миллионнан бір үлесіне тең мөлшердегі үлестік бірліктерді жасау үшін қолданылатын сөздің бастапқы бөлігі. қандай да бір нәрсе мөлшерінің ұсақтығын не оның шамасының аздығын макро ға қарама-қарсы көрсететін күрделі сөздің қ ...

                                               

Микробедер

Микробедер - мөлшері, әдетте, бірнеше метрден аспайтын бедердің ұсақ пішіндері. Көбінесе экзогендік процестерден пайда болады. Бедердің ірі пішіндерінің бөліктері іспеттес болып келеді ; кейде антропогендік іс-қимылдардың нәтижесінде пайда болады ...

                                               

Микробиология

Микробиология - жай көзге көрінбейтін, ұсақ тірі ағзаларды, олардың құрылысы мен биологиялық, биохимиялық қасиеттерін, табиғатта жүріп жатқан процестердегі ролін, адам тұрмысы саласындағы пайдасы мен зиянын жан-жақты зерттейтін ғылым.

                                               

Микробөлшек

Микробөлшектердің шашырауы - нәтижесінде бөлшектердін импульсы, олардың ішкі күйі өзгеретін немесе басқа бөлшектер құралатын бөлшектердің соқтығысу процесі.

                                               

Микрогения

Микрогения. Төменгі Микрогениянің жетілмеуі. Бұл кезде иек пен төменгі ерін түсіп кетеді де, ауытқу әжептеуір болса, адам пішінін өзгертуі мүмкін.

                                               

Микрокомпьютер

Микрокомпьютер - микропроцессор базасында жасалған мөлшері шағын компьютер. Микрокомпьютерлер құрамдас, дербес, шағын, ықшам, кәсіптік және түрмыстық деп бөлінеді.

                                               

Микроконтроллер

Микроконтроллер - 1) сыртқы құрылғылардың немесе аспаптардың контроллерлерінде пайдалануға арналған мамандандырылған микропроцессор; 2) микропроцессордың базасындағы контроллер.

                                               

Микромұнай

Микромұнай - Мұнай кіріктірген түпнегіз таужыныстарға тән органикалық заттар кұрамындағы таушайыр тектестерінің жылыстауға қабілетті құрамбөліктерінің атауы. Мұнай өзінің құрамы жағынан негізінен метан-нафтен типіне жататын көмірсутектерге сәйкес ...

                                               

Микропертит

Микропертит - микроскоппен анықтауға келетін қышқыл плагиоклаз бен калишпаттың - ге жақын жазықтық бойымен заңдылық өскіні. Алғашқы жоғары температуралы калий-натрийлі далашпат ыдырағанда ыдырау пертитін құрайды, одан кейін альбиттену процесінде ...

                                               

Микропрограмма

Микропрограмма - арнаулы жадта алдын ала жазылып қойылатын программа немесе логикалық схемалар тізбегі. Ол есептеу жүйесінің аппараттық құралдарында Сигналдар мен мәліметтер жеткізуді басқаруды жасақтайды; машиналық команданы командалар регистрін ...

                                               

Микросфероцитоз

Микросфероцитоз - Эритроциттердің көлемінің кішіреюі тән тұқым қуатын ауру. Эритроцит көлемі талақтың синустары арқылы өткенде кішірейеді.

                                               

Микросхеманың интеграция дәрежесі

Микросхеманың интеграция дәрежесі - микросхеманың интеграция дәрежесі оған қанша элемент сыйып кететінін көрсетеді. Мысалы кіші дәрежелі интегралдық микросхема - оншақты элемент пен сыңарлардан тұрады; орташа дәрежелі интегралдық микросхема - онш ...

                                               

Микрофильмдеу

Микрофильмдеу – түрлі құжаттардың, қолжазбалардың, техникалық сызбалардың, басылымдардың кішірейтілген көшірмелерін фотографиялық тәсілмен түсіріп алу. Микрофильмдеу әдетте түпнұсқа материалдарының 8-40 есе, ал кейде тіпті 60-100 есе кішірейтілге ...

                                               

Микроциркуляция

Микроциркуляция - Организмнің әр түрлі сұйықтықтарының венула, қан және лимфа капилляры деңгейіндегі және ұлпа сұйықтықтарының клетка аралық заттарда бірыңғай бағытта қозғалысы.

                                               

МикроЭЕМ, микрокомпьютер

МикроЭЕМ, микрокомпьютер - микропроцессор, енгізу-шығару және басқару құрылғыларының жиынтығы болып саналатын микроөлшемді есептеу машинасы. Бағасы арзан, жұмыс істеуге ыңғайлы әрі сенімді; микроэлектрониканың қарқынды даму нәтижесінде жасау мүмк ...

                                               

Микроқұрылым

Микроқұрылым - металдар мен қорытпалардың микроскоп оптикалық немесе электронды арқылы анықталатын құрылымы. 30 реттіктен үлкен үлкейтуде көрінетін, белгілі бір түрі және бағыты бар бір немесе бірнеше фазадан тұратын металдың түйіршіктік құрлысы;

                                               

Микроәлеуметтану

Микроәлеуметтану - әлеуметтану ғылымының кіші әлеуметтік жүйелердегі құбылыстар мен процестерді талдауға бағытталған зерттеу бағыты. XX ғасырдың 20-шы жылдары пайда болып, әлеуметтік қатынастардың негізгі үлгісі ретінде кіші топтардағы қатынастар ...

                                               

Миксома

Миксома ісік) - Мезенхиманың эмбриональдық қалдығынан дамитын ісік. Ол шінде жұлдызша және өрмекші тәрізді клеткалар орналасқан азофильді негізден тұрады.

                                               

Микшерлеу пульті

Микшерлеу пульті - монтаждық аппараттық бөлмедегі режиссерлер жұмыс атқаратын негізгі құрал. Әуе кеңістігіне таралатын дыбыстың таза, үйлесімді, көркемделген, әсерлі болып шығуы үшін микшерлік аппараттың маңызы зор. Монтаж кезінде пайдаланылатын ...

                                               

Микәйіл періште

Микәйіл періште әл-Микәил – адамға ырыздық жеткізуші, несібе таратушы періште. Микәйіл Аллаға айрықша жақын төрт муққораб, яғни ардақты періштелердің бірі. Микәйіл періштенің есімі Құран Кәрімде бір жерде Жәбірейіл періштенің есімімен қатар аталы ...

                                               

Миллионер

Фунт стерлингi немесе кез келген салыстырылатын валюта капиталы бiр миллион Ақш долларын асатын миллионер-адам. Мәртебе және адамның мәртебесi әлем елдерi көпшiлiгiнде миллион капиталымен тiкелей байланысады, артынан бұл көп мұндай өмiрдiң мақсат ...

                                               

Милониттік құрылым

Милониттік құрылым - уатылудың жоғарғы сатысына тән. Мұнда тау жынысы түгелдей үгіледі, кейде мономинералды қабатшаларға жіктеледі. Майда түйіршіктердің ішінде кейде линза тәріздес қалдықтар кездеседі. Милониттік құрылымды тау жыныстарға тақтатас ...

                                               

Миля

Миля – бірліктердің метрлік жүйесіне енбейтін кең таралған ұзындық бірлігі. Ол негізінен теңіз ісінде қолданылады. Ресейде және басқа көптеген елдерде, халықар. гидрографиялық конференцияның шешімі бойынша 1929 жыл, теңіз Милясы 1 меридиан доғасы ...

                                               

Мина іздегіш

Мина іздегіш Құрлықтағы, теңіздегі немесе өзендегі миналарды табуға арналған радиоэлектронды қондырғы. Tap мағынада мина іздегішті жергілікті жерде орнатылған металл бөлшекті миналарды табуға арналған тасымалды электрмагнитті құрал деп түсінуге б ...

                                               

Минадан қорғаныс

Минадан қорғаныс - кемелердің минадан жарылу кауіпсіздігін камтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылатын ұрыс қимылдары және арнайы шаралар. Минадан қорғаныс мүддесінде: күштердің орналасу аудандарында, көшу жолдарында және ұрыс кимылдары аудандары ...

                                               

Минажарылғыш бөгеттер

Минажарылғыш бөгеттер - қарсыласты шығынға үшырату, қозғалысын тоқтату, маневрін қиындату мақсатында жергілікті жерлер мен объектілерге қойылған миналы алаңдар, миналар тобының, жалғыз мина және жарғыш заттар зарядтарының жүйесі. Минажарылғыш бөг ...

                                               

Миналанған алаң

Миналанған алаң - мина қойылған жергілікті жер бөлігі. Миналанған алаң мина жарылғыш бөгеттердің негізі болып табылады. Миналанған алаңның бәгеу қабілеті миналардың жоғары тиімділігіне, қарсыластың адам күші мен жер үстіндегі және жүзбелі әскери ...

                                               

Миналық шабуыл

Миналық шабуыл - өзі жүретін, тіркеуге алынатын немесе сырықтық минамен кемені зақымдау мақсатындағы миналық кемелердің тактикалық тобы немесе миналық катерлер арқылы жүзеге асады. 20 ғасырдың басынан бері Миналық шабуыл термині орнына "торпедалы ...

                                               

Минасыздандыру

Минасыздандыру - жарылғыш-миналы бөгеттерді, миналар мен басқа да жарылу каупі бар заттарды тауып, залалсыздандыру және алып тастау не жойып жіберу шараларының жиынтығы. Оны инженерлік немесе арнайы дайындалған бөлімшелер жүргізеді. Барлау мен Ми ...

                                               

Минаторпедалық авиация

Минаторпедалық авиация - 20 ғасырдың 70 жылдарына дейінгі әскеритеңіз флоты авиациясының бір түрі. М.аның негізгі кызметі - теңіздегі және орналасу пункттеріндегі кемелерді жою және миналы бөгеттер қою. Екінші дүниежүзілік соғыста және одан кейін ...

                                               

Миндяк

Миндяк - Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Миндяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2896 адамды құрады. Пошта индексі - 453744, ОКАТО коды - 80253848001.

                                               

Минерал атауы

Минерал атауы - Нақтылы минералға оны бірінші ашкан яки алғаш хаттаған автордың беретін атуы. Бүл шаруаны "Халықаралық минерал зерттеушілер ассоциациясының" жанындағы жаңа минералдар мен минерал атаулары жайлы Комиссия жүйелі түрде реттеп отырады ...

                                               

Минералдарды зерттеу әдістері

Минералдарды зерттеу әдістері - Минерал заттарды зерттеудің, түрліше әдістері бар. Көбіне минералдарды бір-бірінен ажырату үшін олардың жоғарыда айтылған сыртқы белгілері, мысалы: түсі, каттылығы, меншікті салмағы, кристалдық формасы т. с. с. қол ...

                                               

Минералдарды топтарға бөлу

Минералдарды топтарға бөлу - Табиғат ғылымдарының қайсысын алсақ та олардың өздеріне тән зерттейтін заттарын реттеп, топтау керек. Мысалы, ботаника, зоология сияқты ғылымдарды алатын болсақ, оларда өсімдіктер мен жануарларды әр түрлі белгілері бо ...

                                               

Минералдардың парагенезисі

Генезис деген грек сөзі - жаратылу, шығу, пайда болу деген сөз. Демек, минералдардың генезисі дегеніміз - олардың жаратылысы. Жердің ішкі қабаттарында пайда болатын магма жоғары көтеріліп жіктеледі; салқындап қатаюдан пайда болатын тау жыныстары ...

                                               

Минералдардың парагенезисін айырудағы геохимиялық әдістер

Минералдардың парагенезисін айырудағы геохимиялық әдістер. Геохимиялық әдістердің парагенезиске қолданылуы кристалдардың энергиясын айыруға негізделген. Кристалдардың энергиясын айырудың өзі оны құраушы иондардың радиустарына және олардың, орнала ...

                                               

Минералдардың формалары

Минерал заттардың таңдайтаңдай жолақ болып жиналатын түрін "Лизеганг сақинасы" немесе спиралі деп атайды. Бұлай аталу себебі Р. Лизеганг деген ғалымның жасаған тәжірибесіне байланысты. Ол тәжірибенің негізі мынау. Желатинге желімге К 2 Сr 2 О 7 к ...

                                               

Минералдардың химиялық құрамы мен формуласы

Минералдар рамына химиялы элементтердід барлығы да кіреді. Біра олардыд ішінде де минералды раушылары, ос- палары бар. Минералдардың химиялы рамын табу үшін оның ішіндегі әрбір химиялы элементтің мөлшері процент есебімен көрсетіле- ді. Химиялы ла ...

                                               

Минералдардың қаттылығы

Минералдардың қаттылығы - минералдардың өзге денелердің механикалық әсеріне қарсылық көрсету қабілеті; минералдың кристалдық тор ерекшелігіне тікелей байланысты. Сызат түсіру, енгізу және тегістеу қаттылығы болып жіктеледі. Минерал одетте сызат т ...

                                               

Минералды бояулар

Минералды бояулар - бояу қабілетін иеленген, сондықтан да өндірісте және тұрмыста бояуыштар ретінде колданылатын табиғи түзілімдер - тау жыныстары мен минералдар. М. Б ға жататындар - түсті саздар, тотыққан темір рудалары, пиролюзит, ләпсітас, ма ...

                                               

Минералды бұлақтар

Минералды бұлақтар - суында әжептеуір мөлшерде еріген тұздар, немесе газдар, немесе аз молшерде сирек газ - радий эманациясы бар бұлақтар. Алматы облысы, Панфилов ауданы, Керімағаш деген елді-мекенде минералды су бар.

                                               

Минералды сулар картасы

Минералды сулар картасы - минералды суларды бір немесе бірнеше көрсеткіштері бойынша сипаттайтын карта. Онда минералды сулардың таралу аймақтары мен аудандары, химиялық қүрамы әр түрлі минералды сулардың басты білінген жерлері мен кен орындары, м ...

                                               

Минералды сулардың провинциясы

Минералды сулардың провинциясы - ішінде минералды сулардың белгілі ассоциациялары таралған аумақ. Минералды сулардың төмендегідей провинңиялары бөлінген: 1) артезиан алаптарының аниондық және катиондық қүрамдары бойынша әр түрлі, көбінесе хлоридт ...

                                               

Минералдық заттар

Минералдық заттар - басқаша күлді элементтер деп аталады, себебі өнімді жандырған соң күл түрінде қалады. Күлді элементтер адам организмі үшін маңызды орын алады: ұлпа құрамына кіреді, зат алмасуға, ферменттерді, гормондарды, ас қорыту сөлін түзу ...

                                               

Минералдың түсі

Минералдың түсі - минералдардың танылуы мен сипатталуындағы маңызды қасиеттерінің бірі. Тектік ерекшелігіне орай идиохроматизм, аллохроматизм және псевдохроматизм деп үш түрге бөлінеді. Идиохроматизм - минералдың ішкі сипатынан, аллохроматизм - м ...

                                               

Минералогиялық фазалар ережесі

Минералогиялық фазалар ережесі. Заттардың физикалық, қасиеттері бірдей және механикалық әдіс бойынша бөлуге болатын бөлшектерін фаза дейді. Қысқаша айтқанда, фазаны заттардың физикалық қалпы деуге болады. Мысалы, судың үш түрлі қалпы бар, яғни су ...