ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 496




                                               

Каземат

Каземат жабық фортификациялық құрылыстарда жеке құрам мен қару-жарақты қарсылас оғынан қорғауға арналған жай. Казематтар ұрыстық, бақылау, тұрғын жайлық, снарядтық болып бөлінеді. Кеме артиллериясы зеңбірегін орнатуға және жеке құрамды қорғауға а ...

                                               

Казмаш

Казмаш - Башқұртстанның Әбзелил ауданындағы ауыл, Амангильдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 627 адамды құрады. Пошта индексі - 453625, ОКАТО коды - 80201807003.

                                               

Казнаковка

Казнаковка - Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Татар-Улкан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 58 адамды құрады. Пошта индексі - 452767, ОКАТО коды - 80251865005.

                                               

Казус

Казус, құқықта – 1) адамның еркінен тыс болатын оқиға, сондықтан оны сол нақты жағдайында қарастыруға болмайды; 2) қасақана және абайсыздықпен жасалған әрекеттен өзгеше түрде сырт белгілері ғана құқық бұзушылық болып көрінетін, алайда кінә нышанд ...

                                               

Казыр

Казыр - Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 93 адамды құрады. Пошта индексі - 450532, ОКАТО коды - 80252850003.

                                               

Каир университеті

Каир университеті, 1908 жылы жеке адамдар қаржысымен құрылған. 1925 жылы мемлекеттік университет болып, Халық ағарту министрлігінің қарамағына берілген. 1952 жылғы революциядан кейін мемлекет тарапынан қамқорлық жасалып, студенттер саны өсті. Ара ...

                                               

Каймирасова Таңсұлу Гималқызы

Каймирасова Таңсұлу Гималқызы – ғалым, геол минер. ғылым канд. Қазақ тау-кен металлургия институтын бітірген. 1943 – 53 жылы Қазақ геофизика тресінің Атасу геофиз. экспедициясында отряд, партия бастығы, 1958 – 60 жылы сол трестің кешенді экспедиц ...

                                               

Кайрак

Кайрак - Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Кайрак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 578 адамды құрады. Пошта индексі - 452358, ОКАТО коды - 80243830001.

                                               

Кайраклы

Кайраклы - Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Аксен ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 214 адамды құрады. Пошта индексі - 452130, ОКАТО коды - 80202806006.

                                               

Кайф

Кайф - жағымды iссiздiктiң арабша уақытын араб кэйфiнен болды. Праведниктер, құранға сәйкес, кэйфа күйде үнемi жұмақ бiр нәрсеге тие болады. Есiрткiлердiң қабылдаудан соңыра релаксация эффектiнiң синоним болды. Орыс тiлiндегi кайф сөз тұңғыш рет ...

                                               

Кайынлык

Кайынлык - Башқұртстанның Бураев ауданындағы ауыл, Кайынлык ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 284 адамды құрады. Пошта индексі - 452971, ОКАТО коды - 80218822001.

                                               

Каламбур

Каламбур – сөз бен сөз тіркестерінің дыбысталуы жағынан ұқсас келуінен туатын стилистикалық оралым, яғни сөз құбылту, сөз түрлендіру. Көбінесе, поэзиялық шығармаларда стилистикалық-эмоциялық әсер беру үшін, ұйқастың шымырлығын күшейту үшін қолдан ...

                                               

Каламиттер тұқымдасы

Каламиттер тұқымдасы – алып қырықбуын тәрізді, сабағы бунақты, жойылып кеткен өсімдіктер. Каламиттер тұқымдасына жататын өсімдіктердің көпшілігінің сыртқы түрі ағашқа ұқсас, биіктігі 20 метрге дейін. Каламиттердің анатомиялық құрылысының қырықбуы ...

                                               

Каландрланған қағаз

Каландрланған қағаз - каландрдан қағаз жасау мәшинесінің біліктерден тұратын бөлігі өткізілген, беті жылтыр сапалы қағаз түрі.

                                               

Калат-аль-Бахрейн

Калат-аль-Бахрейн – ол біздің заманымызға дейінгі 2300 – 1700 жылдар аралығында қалыптасқан жасанды төбешік. Қатпарлардың ішінде көзге түсетіні – португалдық қамал. Оның астында бұрын Дильмуннің астанасы болған қамал бар. Осы себепті қазба жұмыст ...

                                               

Калахари

Калахари – Оңтүстік Африканың орталық бөлігіндегі табиғи атырап. Африка платформасының Калахари синеклизасында орналасқан. Ангола, Замбия, Намибия, Ботсвана, Зимбабве және ОАР жерінде, батысы мен шығысында баспалдақты үстірттермен, солтүстігінде ...

                                               

Кале

Кале - қырыққабат тұқымдасына жататын жасыл өсімдік. Жапырақтары қою жасылдан күлгінге дейін түрлі түсті болады және тағамдарды әшекейлеу үшін, сонымен қатар тағам құрамында көкөніс ретінде қолданылады. Кале балғын түрінде де, гарнир ретінде де қ ...

                                               

Каледон қатпарлығы

Каледон қатпарлығы – – кембрий, ордовик, силур кезеңдерінде пайда болған ірі қатпарлану, тау құру, интрузиялар кептелу процестерінің жинағы. Кей аймақтарда Каледон қаласына төм. және орта девон дәуірлерінің тектоник. қозғалыстарын да қосады. Терм ...

                                               

Калем

Кинокомпанияның негізін Сэмюэль Лонг, Джордж Клейн және Фрэнк Морин салған. "Калемнің" көркемдік жетекшісі сценарист және режиссер Сидней Олкотт. Оған дейін Олкотт театр актеры болады. 1909 жылы қаңтарда "Калем" компаниясы өзге компаниялармен сер ...

                                               

Калибрлеу

Калибрлеу – 1) прокат өндірісінде – металл шыбықтарды, сымды және басқа да осындай металл бұйымдарды белгілі бір өлшеммен шығару үшін созу станының арнаулы тесігінен өткізіп, суық күйінде сәл сығымдай созу; 2) тұқымды калибрлеу – әр түрлі дақылда ...

                                               

Калий тыңайтқыштары

КАЛИЙ ТЫҢАЙТҚЫШТАРЫ – өсімдік қорегі ретінде қолданылатын құрамында калийі бар минералды заттар. Калий тыңайтқыштары табиғи калий тұздарынан алынады. Алғашқы калий тұздарының ірі кен орны 19 ғ-дың 40-жылдары Штасфуртта табылды. Кейінірек Франция, ...

                                               

Калий қосылыстары

Калий қосылыстары – калий элементін түзетін тұрақты химиялық қосылыстар. Металл күйіндегі калий мен натрий өз-ара ери араласып, сұйық күйдегі балқыма түзеді, ол атом реакторында жылу тасымалдаушы, титан өндірісінде тотықсыздандырғыш ретінде қолда ...

                                               

Калий-натрийлі дала шпаттары

Калий-натрийлі дала шпаттары - минералдар, 1) екі К - Na|АlSі3,O8| фазадан тұратын ортоклаз-қатысты барша деректердің белгілі бір жүйеге келтірілген толық жинағы.

                                               

Калийлі дала шпаттары

Калийлі дала шпаттары - катион рөлін калий элементі атқаратын дала шпаттары; ортоклаз, микроклин және сандин деп аталатын түрлері белгілі. Дала шпаттары - моноклиндік санидин, триклиндік анортоклаз.

                                               

Калифорния ағысы

Калифорния ағысы – Тынық мұхиттың Солтүстік-шығыс бөлігіндегі суық ағыс, Солтүстік Тынық мұхиты ағысының Оңтүстік тармағы. Солтүсіктен оңтүстікке қарай Калифорния түбегін бойлай бағытталған. Оңтүстікте ағыс Солтүстік Пассат ағысына айналады. Ені ...

                                               

Калкан

Калкан - Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Учалин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 395 адамды құрады. Пошта индексі - 453732, ОКАТО коды - 80253896002.

                                               

Калликрат

Калликрат - грек сәулетшісі, б. э. бұрынғы V ғ. екінші жартысында Афиныда жұмыс істеді. Б. э. бұрынғы 450 ж. ол Афины акрополінің бейнелер үндестігі мен әсемдік келісімі өзгеше Афина-Ника храмы жобасын жасап, оны б. э. бұрынғы 427 - 421 жж. жүзег ...

                                               

Калмаш

Калмаш - Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Еремеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 736 адамды құрады. Пошта индексі - 452152, ОКАТО коды - 80257835005.

                                               

Калориметрия

Калориметрия – әр түрлі физикалық, химиялық және биологиялық процестермен қабаттаса жүретін жылулық әсерлерді өлшеу әдістерінің жиынтығы. Калориметриялық өлшеулерді жүргізуге арналған приборларды калориметрлер деп атайды. Калориметрлердің құралым ...

                                               

Калорифер

Калорифер – ауамен жылыту, желдету жүйелері мен кептіргіш қондырғылардағы ауа қыздыратын аспап. Пайдаланатын жылу тасығыштарына байланысты калориферлер булы, сулы және оттық болып бөлінеді. Калорифердің жылу шығару қабілетін арттыру үшін бұлар, ә ...

                                               

Калория

Калория жылу мөлшерін есептейтін бірлік. Бір кг қатты, сұйық отын немесе бір текше метр жанғыш газдың толық жанғанында бөлінетін, калориямен өлшенетін жылу мөлтуынды бу бөлінеді. Камерадан арнаулы сорғы арқылы туынды бу шығарылады. Пайда болған к ...

                                               

Калориялық

Калориялық - азық өнімдерінің немесе тамақтану рационының энергетикалық құндылығы; 100 грамдағы ккал-мен белгіленеді; бір кг қатты немесе бір текше метр жану газының толық жанғандағы бөлген жылуы.

                                               

Калтасы (Калтасин ауылдық кеңесі)

Калтасы - Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Калтасин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 4599 адамды құрады. Пошта индексі - 452860, ОКАТО коды - 80233825001.

                                               

Калтыман

Калтыман - Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл, Калтыман ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 659 адамды құрады. Пошта индексі - 452401, ОКАТО коды - 80228820001.

                                               

Калу

Калу - Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Амангильдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 152 адамды құрады. Пошта индексі - 453748, ОКАТО коды - 80253810004.

                                               

Калька

Калька - өзге тілдегі сөз тіркесі мен жай сөйлемнің құрылымдық-мағыналық негізділігін ана тіліндегі төл тәсілдер арқылы дәлме-дәл көшіріп алу. Тілдің негізді бірліктеріне туынды сөздер, сөз тіркестері және жай сөйлемнің кейбір түрлері жатады. Әрб ...

                                               

Калькуляция

Калькуляция өнімнің бір өлшемін өндіруге‚ жұмыстардың бір өлшемін орындауға‚ қызметтердің бір өлшемін көрсетуге жұмсалған шығынның‚ шығыстың есебі, яғни өнімнің өзіндік құнын айқындау тәсілі. Мұнда жұмсалған шығын калькуляция нысандары, баптары б ...

                                               

Кальтя

Кальтя - Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Кальтяев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 529 адамды құрады. Пошта индексі - 452834, ОКАТО коды - 80250835001.

                                               

Кальций тотығы

Кальций тотығы, сондірілмеген әк, СаО, - кальцийдің оттекпен косылысы; түссіз кристалды зат, тығызд. 3.4 г/см3, балқу t 2585° С. К. т. сумен өте күшті эрекеттесіп кальций гидротогығына айна.тады: СаО+ H2O = Са2. Реакция нәтижесін де көп жылу бөлі ...

                                               

Кальций қосылыстары

КАЛЬЦИЙ ҚОСЫЛЫСТАРЫ – кальций элементі түзетін тұрақты химимиялық қосылыстар. Калций қосылыстары негізінен екі топқа бөлінеді: кальцийдің органикалық қосылыстары және кальцийдің бейорганикалық қосылыстары. Кальцийдің органикалық қосылыстарының не ...

                                               

Кальциттену

Кальциттену – тау жыныстары құрамына тән кейбір минералдардьң әртүрлі косалқы процестер әсерінен кальцитпен алмасуы немесе тау жынысындағы ұралар мен жарықтардың жаңадан қалыптасқан кальцит минералымен дәнекерленуі.

                                               

Кальюб

Кальюб қаласы – Египеттегі Кальюбия губернаторлығында орналасқан қала. Халық саны 108 860 адам. Кальюб ауылшаруашылық ауданының сауда орталығы болып саналады. Осында Аль-Ахрам газетінің баспасы орналасқан. Газет өз басылымдарында ежелгі Гелиополя ...

                                               

Калән мұнарасы

Калән мұнарасы - Орталық Азия архитектурасының көрнекті ескерткіштерінің бірі, Бұхарадағы мұнара мен мешіттің атауы. Калән мұнарасы алғаш Қарахан әулетінен шыққан Арслан ханның әмірімен 12 ғасырда тұрғызылды. Бұл көркемдігі жағынан өте сұлу жасал ...

                                               

Камал Ғалиасқар Камалетдинов

Камал Ғалиасқар Камалетдинов – татар жазушысы, қоғам қайраткері. Қазанда" Ғұсмания”," Мухаммадия” медреселерінде, орыс-татар мектебінде оқып білім алған. Камал алғашқы шығармалары" Бақытсыз жігіт”," Үш сорлы” пьесаларында саудагерлер өмірін бейне ...

                                               

Камдар

Камдар - мұздықтың аккумуляциялык тебешікті бедер пішіндері, көбінесе төбесі жалпақ дөңгелек пішінді күмбездер түрінде ретсіз орналасады. Олар кейде көлдерге айналған немесе батпакты ағыссыз қазаншүңқыр түріндегі ойпандармен бөлінген. Беткейлері, ...

                                               

Каме

Каме - Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Камеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 771 адамды құрады. Пошта индексі - 452331, ОКАТО коды - 80243835001.

                                               

Камел

Камел - Башқұртстанның Бураев ауданындағы ауыл, Вострец ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 86 адамды құрады. Пошта индексі - 452974, ОКАТО коды - 80218819004.

                                               

Камен қалашығы

Камен қалашығы – Қара теңіздің солтүстігінде сақталған сақтардың көрнекті ескерткіштерінің бірі. Аса маңызды сауда, қолөнер орт. болған. Украинаның Запорожье облысындағы қазіргі Никополь қаласы маңында, Днепрдің сол жағасында орналасқан. Алғаш ре ...

                                               

Камера

Камера - арнайы мақсаттағы жабық көлем. Бояу камерасы - гидрофильтрмен және сорғыш ауа тазартқыш жүйемен, бояу құрылғылармен жабдықталған, өнімдерді бояуға арналған камера. Шуы басылған камера - еркін ашық кеңістік жағдайларына жақын жағдайларда ...

                                               

Камералық ансамбль

Камералық ансамбль – камералық музыканы орындайтын шағын шығармашылық ұжым. Кейде аспаптық орындаушыларға, әншілерге арнап жазылған музыкалық шығарманы да" Камералық ансамбль” деп айтады; қ. Ансамбль.