ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 480




                                               

Жұмысшы жастар театры

Жұмысшы жастар театры – КСРО-да 1920 – 30 жылдары жұмыс істеген әуесқой театрлардың жиынтық атауы. Алғаш 1925 жылдары Санкт-Петербургте Коммунистік ағарту үйі жанындағы театр үйірмесі негізінде 1928 жылы кәсіби театрға айналды пайда болды. 1927 ж ...

                                               

Жұмысшы топ

Жұмысшы топ - жұмыс тобы - бірлесіп жұмыс істеу және олардың жүйелік ресурстарын қарап шығуды жеңілдету үшін топтастырылған есептеу машиналары жинағы. Әрбір жұмысшы топтың өзіндік атауы болады.

                                               

Жұмысшы факультеті

Жұмысшы факультеті – КСРО-да 1919 – 30 жылдары ересектерге арналып ашылып, жалпы білім берген оқу орындары. Алғашқы Жұмысшы факультеті 1919 жылы Мәскеуде Г.В. Плеханов атындағы Халық шаруашылық институты бұрынғы Сауда институты жанынан ашылды. Ол ...

                                               

Жұп дыбыстар

Жұп дыбыстар - акустика-артикуляциялық белгілеріне қарай дыбыстардың жұптасып келуі. Жұп дауыстылар: а - ә, ы - і, о - ө, у - у; жұп дауыссыздар: б - п, г - к, г - қ, д - т, ж - іи, з - с.

                                               

Жұп жақшалар

Жұп жақшалар жарасымды ретпен бірнеше терезе орналастыруыңызға немесе, керісінше, бірінің ұстіне бірін лактырып орналастыруыңызға да болады. Қалауыңызша, үстел бетіне экран бетін толық алып тұратын бір ғана терезе қалдырып, артығын алып тастауыңы ...

                                               

Жұптылық

Жұптылық – микробөлшектер күйлері толқындық функцияларының айналық шағылуға қарағандағы симметриялық қасиеттерін бейнелейтін кванттық механикалық сипаттамасы. Күшті және электрмагниттік өзара әсерлерден болатын процестерде Жұптылықтың сақталу заң ...

                                               

Жұптық бит

Жұптық бит - топтағы биттердің жалпы саны жұп немесе тақ болатындай ету үшін топқа қосылатын қосымша ақпар.

                                               

Жұрым

Жұрым, жұрым берсін. Бұл тұрақты тіркес көбіне қарттардың жастарға арнап айтқан жақсы тілектерінде жиі қолданылады. Ертедегі түркі тайпаларының қолданылуында жеке мағынаға ие болған және жиі айтылған кейбір сөздер кейінірек араб, иран сөздерінің ...

                                               

Жұрқа

Жұрқа, жүн-жұрқа. Қазақ тілінің он томдық түсіндірме сөздігінде жүн-жұрқа - тері-терсек, жүн т. б. деп түсіндірілсе, осындай сөздіктің 1959 жылы шыққан бірінші томында - жүн сияқты бұйымдар, солардың қал-дықтары деп ұғындырылған. Біздің ойымызша, ...

                                               

Жұтан, көмір

Жұтан, көмір - көмірленудің нақтылы дәрежесіне сәйкес келетін, яғни метаморфизмнің VI сатысы жағдайында қалыптасқан тас көмір түрі; тығыздығы 1.22 - 1.30 г/см3; органикалық массасының меншікті салмағы 1.31 - 1.34 г/см3; жану жылуы 8400-8600 ккал/ ...

                                               

Жұтаң газ

Жұтаң газ. Газдық факторы 33-100 мың м3/м3 аралығында, конденсат мөлшері 10-30 см3/м3 аралығында болып келетін қойнауқаттық газ. Этанның, бутанның және пропанныңаз мөлшерлерімен сипатталады. Синонимі - "Құрғақ газ".

                                               

Жұтаң кен

Жұтаң кен - жалпы кен орны бойынша құрамындағы металдар шамасы таяу уақытта өндірілетін орташа мөлшерден едәуір аз болып келетін кен.

                                               

Жұқпалы емес аурулар

Жұқпалы емес аурулар біреуден біреуге жұқпайды. Олардың басқаша себептері болады. Сондықтан қандай ауру жұқпалы, қайсысы жұқпалы емес екенін білу өте маңызды. Жұқпалы емес аурулардың пайда болуының әр түрлі себептері болады. Олар ешқашанда денені ...

                                               

Жәбірейіл

Жәбірейіл, Джибрил, Жибрил, Жабрил - ислам дінінде Аллаһқа ең жақын жүретін періштелердің бірі, Аллаһ пен пайғамбарлардың, соның ішінде Мұхаммедтің арасындағы бас дәнекерші. Құран Кәрімде ол Мұхаммедтің жебеушісі, оны дінсіздерден қорғаушы, Мұхам ...

                                               

Жәбірленушi

Жәбірленушi - қылмыстық процесте ол жөнінде оған тікелей жасалған қылмыспен моральдық, дене және мүліктік зиян келтірілді деп ұйғаруға негіз бар адам.

                                               

Жәкеев Сапиолла

Жәкеев Сапиолла Молдағалиұлы - педагог-музыкант, ҚазКСР Халық ағарту ісінің үздігі 1966, "Еңбек ардагері" 1987. Орал музыкалық училищесін 1954, Алматы консерваториясын тәмамдаған 1959. Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры оркестрінд ...

                                               

Жәлем

Жәлем, әлем-жәлем. Қос сөздің алғашқы сыңары туралы сөз қозғамауға да болар еді. Өйткені оның мағынасы ертеден жұртқа мәлім. Әрісі Дулат, берісі қазақ кеңес жазушыларының шығармаларынан табуға болады. Қазіргі түсіндірме сөздікте де мағынасы анық ...

                                               

Жәмшид әл-Кәши

Ғийас Әд-Дин Ибн Масуд Жәмшид Әл-Кәши – математик және астроном, Орталық Азиялық ұлы ғалым. Көлемді 10 – 15 кітап жазған. Арифметика кілті деген еңбегінде көрсеткіші натурал сан болатын бином формуласын пайдалануға негізделген түбір табу тәсілдер ...

                                               

Жәнібек сұлтан

Жәнібек сұлтан - 18 ғасырда өмір сүрген қазақ сұлтаны, Нұралы ханның күйеу баласы, Ресейге бірнеше рет елші ретінде сапар шеккен. Әбілқайыр хан Барақтың қолынан қаза тапқаннан кейін Орынбордағы патша әкімшілігі Нұралыны хан ретінде таныды. Мұны б ...

                                               

Жәнібек тархан көшесі (Астана)

Жәнібек тархан көшесі Республика даңғылынан басталып, Александр Пушкин көшесінде аяқталады. Мәлік Ғабдуллин, Мәншүк Мәметова, Шолпан Иманбаева, Рақымжан Қошқарбаев, Шоқан Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Бақтыораз Бейсекбаев, Ахмет Жұбанов көшелеріме ...

                                               

Жәпек батыр

Жәпек батыр - Іле ауданындағы ауыл, Ащыбұлақ ауылыдық әкімшілік округі құрамында. Аудан орталығы - Өтеген батыр кентінен батысқа қарай 10 км жерде, Үлкен Алматы өзені бойындағы Бірінші мамыр тоғандары бойында орналасқан. Тұрғыны 4.9 мың адам. ірг ...

                                               

Жәрдемақы

Жәрдемақы - азаматтарды әлеуметтік қорғаудың бір түрі. Қазақстан Республикасында мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының 3 түрі бар. Олар: мүгедектігі бойынша жасына байланысты берілетін жәрдемақы асыраушысынан айырылуына байланысты Бұл жәрдемақылард ...

                                               

Жәрмеңке думаншылары

Жәрмеңке думаншылары - жәрмеңкелерде ойын-сауық көрсетуші өнерпаздар. Олар өз өнерлерін табыс түсіру үшін емес, халықтың көңілін көтеру, қабілеттерін паш ету мақсатымен көрсеткен. Репертуарларынан, негізінен, тапқырлық пен төзімділік, мергендік п ...

                                               

Жәуке

Жәуке - ертедегі түркілер әскерлерінің жорықтарда алды-артын күзетіп жүретін әскери топ басшысы. Ол қауіп туған жағдайда жоғарыдан бұйрық күтпей-ақ дабыл қағуға, аттан салуға ерікті болған. Қазіргі қазақ тіліндегі" жәукемдеу” деген ұғым сол заман ...

                                               

Жәңгір мектебі

Жәңгір метебі - қазақ балаларына арналған алғашқы мектеп. Жастайынан зиялы қауымның арасында болып, білім қадірін білген Жәңгір билікке қолы тиген күннің ертеңінде-ақ өз ордасында мектеп ашып, жастарға білім беруді армандайды. 1826 жылы Қазан уни ...

                                               

Жөлек

Жөлек – 19 ғасырдың 1-жартысында Сырдарияның оң жағасында, қазіргі Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Бәйгеқұм темір жол стансасының маңында салынған қорған. Қоқан ханы Омардың тұсында Сырдарияның төменгі ағысы бойын жаулап алу мақсатында салынған. ...

                                               

Жөн-жосық

Жөн-жосық – қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғұрпындағы кәделердің жиынтық атауы. Жолдастық, ағайыншылық, құдандаластық қарым-қатынастардағы дәстүрлі кәделердің бірінің дұрыс орындалмауы Жөн-жосықты білмеу болып саналып, жақын адамдар арасындағы рені ...

                                               

Жөндеу

Жөндеу –– тоқыраулығын жою және біткен жұмыс қорларын келтіру арқылы машиналар мен жабдықтардың жұмыс қорларын қалпына келтіру процесі. Жөндеу ағымды, орташа және күрделі болып үшке бөлінеді. Ағымды жөндеудің мақсаты машиналар мен жабдықтардың жұ ...

                                               

Жөндеу операторы

Жөндеу операторы - программаны жөндеу мақсатымен оған уақытша енгізілетін программалау тілінің операторы. Программа түзетілген соң, оператор программадан жойылады.

                                               

Жөндеу программасы

Жөндеу программасы - жөнделетін бағыныңқы программаға параметрлер мен тексеру шарттарын беру арқылы оның орындалуын басқаратын программа.

                                               

Жөндеуіш

Жөндеуіш - көрсетілген шарттарды орындау кезінде жад ұяшықтарының, программа командалары мен процессор регистрлерінің өзгеруін қарап шығуды немесе көрсетілген нүктелерде тоқтауды, із салуды жасақтайтын басқа программаның жұмысына талдау жасауға а ...

                                               

Жөндеуіш компилятор

Жөндеуіш компилятор - пайдаланушыға программаны жөндеуді жеңілдететін құралдары бар компилятор. Ж. к. операторлардың өзара әрекеттері мен синтаксистік конструкциясын жан-жақты талдайтын болғандықтан жай қателерден гөрі синтаксистік қателерді байқ ...

                                               

Жөнелту режімі

Жөнелту режімі - 1) мәліметтерді физикалық орын ауыстыру жолымен оларға қатынас құруды жасақтау тәсілі; 2) қолданбалы программаның жұмыс аймағына енгізу-шығару жүйесімен мәліметтер жөнелтілетін алмасуды ұйымдастыру.

                                               

Жөтел

Жөтел – тыныс алу жүйесі ауруларының ең жиі кездесетін белгілерінің бірі. Жөтел өкпе қабынуы, туберкулез, тыныс жолының қабынуы кезінде, сондай-ақ тыныс жолдарына шаң-тозаң, улы газ, темекі түтіні енгенде, суға шашалғанда, негізінен, тыныс органд ...

                                               

Зімбір, жанжабіл

Зімбір, жанжабіл - тропиктік өсімдіктің кептірілген тамыр сабағы. Өзіне тән иісі және дәмі бар. Құрамында эфир майлары бар. Үгітілген зімбірден гөрі үгітілмегенінде хош иіс ұзығырақ сақталынады. Зімбірді кейбір тағамдар мен кондитер өнімдеріне дә ...

                                               

Зімпара

Наждак - зімпара - корундтан, темір тотығы және кремнеземнен құралған қатты ұсақ түйіршікті зат. Ұсақталған күйінде жасалған тіс протездерін өңдеу үшін қолданылады. Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі

                                               

Загор

Загор - Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл, Балтий ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 70 адамды құрады. Пошта индексі - 452415, ОКАТО коды - 80228810003.

                                               

Загородный

Загородный - Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Отрад ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2102 адамды құрады. Пошта индексі - 453140, ОКАТО коды - 80249856006.

                                               

Загородный қысқа көшесі (Астана)

Загородный қысқа көшесі Жамбыл көшесінен басталып, С.Разин №1 қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 159 м. Загородный - қала сыртындағы дегенді білдіреді.

                                               

Загряжский Григорий Семенович

Загряжский Григорий Семенович - – Ресей табиғаттану, антропология және этнография әуесқойлары қоғамының Түркістан бөлімшесін ұйымдастыруға атсалысқан орыс этнографы. 1867 жылдан бастап капитан шенінде Верныйда, Ташкентте әскери қызмет атқарған. Т ...

                                               

Заем

Заем - мемлекетгің қарыз немесе несие беру рөлін атқаруына байланысты несиелік қарым-қатынастардың бір түрі. Заем қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді, пайызды, ұтыс заемдары болып ажыратылады.

                                               

Зайда Елғодинова

Елғодинова Зайда - ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. 1965 ж. Мұқыры орта мектебін, 1979 ж. ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірді. Еңбек жолын К. Маркс ұжымшарының халық театрында бастаған. Кейін Киров ауданы "Еңбек туы" газетінде, Т ...

                                               

Зайн Әл-Ахбар

Зайн Әл-Ахбар – 11 ғасырдағы ғазнауилік ғалым Әбу Саид Абд әл-Хайя Гардизидің парсы тілінде жазылған тарихи еңбегі. Бұл шығармада ертедегі Иран шаҺхтарының, халифтардың, Хорасанның, Үндістанның тарихы баяндалған. Қазақстан тарихы үшін" Зайн Әл-Ах ...

                                               

Зайсан артезиан алабы

Зайсан Артезиан Алабы, Оңтүстік Алтай мен Тарбағатай тауларының арасында орналасқан, ауданы 30 мың км² жуық қазаншұңқырды қамтитын жер асты суы бар өңір. Алаптың батысы мен оңтүстігінде, көбінесе, арынсыз жер асты суы тараған. Олар антропоген кез ...

                                               

Зайсан көшесі (Астана)

Зайсан көшесі Арқалық көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ақмола, Наурыз, Ақсу, Жарқайың, Ақсуат көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 780.3 м. "Көктал" тұрғын алабы. Зайсан - Оңтүстік Алтайдағы көл. Шығыс Қазақстан облысының аумағында ор ...

                                               

Зайсан пристав

Зайсан Приставы - Ресей империясы сол кездегі Семей облысы аумағында Зайсан, Күршім, Бұқтырма өлкелерінің қазақтарын басқару үшін 1868 жылы құрған пристав. Алғашында Зайсан приставының жері Зайсан каласынің екі жағындағы солүстік. және оңтүстік б ...

                                               

Зайсан шөгінді алабы

Зайсан шөгінді алабы геологиялық тұрғыдан алғанда өзімен аттас ойыспен байланысты, ол Алтай таулы жүйесінің оңтүстік сілемдерімен және Тарбағатай, Маңырақ, Сауыр, Сайқан жоталарының солтүстік сілемдерімен шектелген. Ойыстың Қазақстан ауқымындағы ...

                                               

Зайсан шөгінді алап

Зайсан шөгінді алабы - Қазақстанның шығысындағы ендікке жуық бағытта созылған, жоғарғы палеозой-мезозой-қайназойдың шөгінді қатқабаттарымен көмкерілген тауаралық ойыс. Шығыс Қазақстан облысының жерінде. Ауданы 30 мың км 2 -ге жуық. Алап солтүстік ...

                                               

Зайып Ақыпұлы

Зайып Ақыпұлы - – қытай қазақтары арасынан шыққан қоғам қайраткері, Абақ керейдің жәнтекей руының тәйжісі. 1935 жылы тамыз айында Баркөлдегі жергілікті өкімет органының басшысы Шэн Ши Сайдің озбыр әрекетіне қарсы шығады. Қытай әскерлері наразылық ...

                                               

Зайырлы мектеп

Зайырлы мектеп - зайырлы өкіметтер мен ұйымдар қалыптастыратын, қаржыландыратын және бағыттайтын мектеп. Әдетте зайырлы мектеп - мемлекеттік мектеп. Ол діни ұйымдарға тиесілі конфессионалдық мектеппен қатар қызмет етеді. Мемлекеттік бола отырып, ...