ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 46




                                               

Ликвация

Ликвация - магманың температура төмендегенде араласпайтын екі балқымаға бөлінуі. Ликвация магманың кристалдануға дейінгі жіктелуінің негізгі жолы.

                                               

Лимб

Лимб - сызықшалармен тең бөліктерге бөлінген цилиндрлік немесе конустық сақина немесе диск. Лимб бұрышөлшеуіш құралдардың негізгі бөлігі. Металл кескіш білдектердің үстелдері және құралкүймешектің бұрамалары жабдықталады.

                                               

Лимит

Лимит, шектелім – сатып алуға, сатуға, несиеге, тауарлардың әкелінуі мен әкетілуіне, пайдалы қазындыларды қазып алуға, табиғи ресурстарды пайдалануға, еңбекақы деңгейіне, валюталық операцияларға, т.б. белгіленетін мөлшер. Сатып алуға, сатуға, кре ...

                                               

Лимитед

Лимитед – қоғамның‚ компанияның‚ серіктестіктің атына қосылатын қосымша‚ жалғау. Ол қоғамның міндеттемелері бойынша жауапкершілікке қатысушылардың салынған салымдар шегінде шектелетінін көрсетеді.

                                               

Лимон қышқылы

Лимон қышқылы - суда жақсы еритін түссіз кристалдар. Ол лимонда, қарақатта, итбүлдіргенде, шетен жидегінде, қызылшада болады. Оны жеміс суларына, кәмпиттерге, дәрі-дәрмектерге үстеме ретінде және тамақ дайындағанда пайдаланады.

                                               

Лингвистика тарихнамасы

Лингвистика тарихнамасы - ғылым мен мәдениет тарихында тіл туралы білімнің дамуына, сол дамуды теориялық пайымдауға, тұтастай сол сияқты жекелеген аспектілерінде, дәстүрлерінде, ағымдарында, бағыттарында, бөлімдері мен мектептерінде лингвистикалы ...

                                               

Лингвистикалық атлас

Лингвистикалық атлас - лингвистикалық география әдісімен құрастырылған карталардың қамтитын объектісі мен тақырып ыңғайына қарай басы бір жерге біріктірілген жинағы, лингвистикалық карталар сериясы. Географиялық жағынан алғанда лингвистикалық атл ...

                                               

Лингвистикалық география

Лингвистикалық география - тілдік құбылыстардың таралған кеңістігін зерттейтін тіл білімінің саласы. Лингвистикалық география, аймақтық тіл білімі, диалектография деген ұғымдар бір-біріне өте жақын. Лингвистикалық география географиялық карталарғ ...

                                               

Лингвистикалық палентология

Лингвистикалық палентология - тіл білімінің белгілі бір тілдің алғаш пайда болған кезінде сөйлеген адамдардың ойлау дәрежесін, тұрмыс-тіршілігін және қоныстанған аймағын зерттейтін саласы. Лингвистикалық палентология тілдің сөздік құрамы мен грам ...

                                               

Лингвистикалық статистика

Лингвистикалық статистика - 1) кең мағынада тіл ғылымының статистикалық әдістерді қолданатын саласы; 2) тар мағынада тілге байланысты математиканың кейбір мәселелерін, атап айтқанда, мәтіндегі тілдік бірліктердің статистикалық жіктелуін зерттейді ...

                                               

Лингвистикалық стилистика

Лингвистикалық стилистика - тіл құбылыстарының әр түрлі көңіл күй, сезім және мәнерлілік сипатын, оған айтушының қарым-қатынасы қалай екенін зерттейтін тіл білімінін саласы.

                                               

Лингвистикалық терминдер сөздігі

Лингвистикалық терминдер сөздігі - тіл білімі терминдерін қамтып, олардың түсінігін беретін сездік. Лингвистикалық терминдер сөздігі материалдарды іріктеуіне қарай әліпбилік және тематикалық болып жасалады. Ал терминологиялық лексиканы қамтуына о ...

                                               

Лингвистикалық әдістер

Лингвистикалық әдістер - тіл білімі қолданылымын зерттеу амал-тәсілдерінің жүйесі. Қазіргі таңда тіл білімі дербес өрбіген ғылым ретінде өз тәсіл-әдістеріне кең өpic ашты Лингвистикалық әдістердің жалпы және жеке түрлері ажыратылады. Жалпы лингви ...

                                               

Лингводидактика

Лингводидактика - тіл үйретудің жалпы теориясы. Терминді 1969 ж. М.Н. Шанский енгізген, 1975 ж. халықаралық болып танылды. Тіл үйретудің жалпы заңдылықтарын зерттейді.

                                               

Лингвостилистика

Лингвостилистика, лингвистикалық стилистика - сөздің қолданылу заңдылықтары мен тілдің стильдік тармақтарын тіл білімінде зерттейтін саласы. Екінші жағынан, лингвостилистика - көп салалы, көп мағыналы стилистиканың бір саласы. Лингвостилистиканың ...

                                               

Линия

Линия - 1) екі беттің қиылысқан ортақ бөлігі. Аналитикалық геометрияда жазықтықта линия нүкте координаттарының теңдеулерімен анықталады. 2) Қатынас жолы, бағыт, тәртіп немесе темір жол линиясы, автоматтық Л., әуелі Л., телеграф Л., электр беру Л. ...

                                               

Линотип

Линотип – баспа әріптерінен тұтас жол құятын әріп теру машинасы. Линотип теру, құю және бөлшектеу аппаратынан тұрады.

                                               

Линь Ди

Линь Ди – Қытай әншісі, композитор және орындаушы. 1975 жылы Шанхайда дүниеге келген. 1997 жылы Шанхай консерваториясында дәстүрлі қытай әндері класы бойынша тәмамдайды. Пипада ойнауды үйренеді. 2001 жылы Cold Fairyland рок тобының негізін қалайд ...

                                               

Линь Цзюньцзе

Линь Цзюньцзе – Сингапур және қытай поп әншісі. 1981 жылы 21 наурызда Сингапурде дүниеге келген. Өнердегі мансап жолын бастамас бұрын Ағылшын-қытай мектебін және әулие Андрей колледжін тәмамдаған. Сонан соң Тайванға кетеді. Ол ағылшын тілінде, қы ...

                                               

Липарит

Липарит - қышқыл құрамды кайнотипті эффузиялық магмалық тау жынысы. Түсі - қызғылт, сарғыш, сұр, ақ. Бітімі - ағынды, кейде шомбал, кеуекті, құрылымы порфирлі, кейде афирлі. Фенокристер кварц, калишпат, қышқыл плагиоклаз, кейде биотит болып кезде ...

                                               

Липодистрофия

Липодистрофия - Тері асты май шел қабатының көлемінің азаюы немесе көлемінің ұлғаюы, жалпы немесе шектелген болып бөлінеді.

                                               

Липоидтар

Липоидтар - липидтердің майлардан өзге түрлерін түгел біріктіреіін ірі тобы; өз құрамына кіретін органикалық қосындылардың химиялық құрамы мен құрылысының құрделілігімен сипатталады.

                                               

Липоидтер

Липоидтер - липидтердің майлардан өзге түрлерін түгел біріктіретін ірі тобы; өз құрамына кіретін органикалық, косындылардың химиясын құрамы мен құрылысының күрделілігімен сипатталады.

                                               

Липофусциноз

Липофусциноз - липофусциноз. Тыныс ферменттері белсенділігі азайған жағдайда липофусциннің жиналуы байқалатын патологиялық процесс - аралас дистрофияның варианты.

                                               

Лисипп

Лисипп - б. э. бұрынғы IV ғ. гректің ұлы мүсіншісі, Сикион қаласында туған, творчестволық қызметі б. э. бұрынғы 370 - 300 жж. жатады. Лисипп Александр Македонский сарайында жұмыс істеді. Ертедегі жазушылар мәліметтеріне қарағанда, ол өмір бойы 15 ...

                                               

Лиссавирустар

Лиссавирустар - рабдовирустар тұқымдастыгына жататын туыстық. Оларға құтыру вирусы және оған ұқсас Мокола, Котонкан, Дювенхаге, Лагос вирустары кіреді.

                                               

Листвениттер

Листвениттер - карборнатты-кварцты гидротермальды-тастума тау жынысы; асанегізді жыныстардың өзгерістері нәтижесінде қалыптасады; бұл жыныстар жиі-жиі алтың кендерін кіріктіреді.

                                               

Листинг

Листинг – ЭЕМ-да алынған бағдарламаларды өңдеу нәтижелерінде болатын әріпті-цифрлық ақпарат; қағазға бағдарлама мәтінінің басып шығарылуы.

                                               

Литва халқының материалдық және рухани мәдениеті

Литван тілі тілдердің үндіеуропалық семьясының балтық тобына жатады. 2 негізгі диалект ерекшеленеді: жямайттық және аукштайттық. Литван тілі тірі үндіеуропалық тілдердің басқаларына қарағанда фонетика мен морфологиядағы ежелгі белгілерін жақсы са ...

                                               

Литологиялық карта

Литологиялық карта - географиялық негіз бетінде геологиялық көнелігі нақтылы анықталған әр түрлі шөгінді тау жынысы типтерінің таралу алқаптарын кескіндейтін карта. Мұндай карталарда тау жынысытардың құрамы, оның кірікпелері, тау жынысытардың өзд ...

                                               

Литологиялық тұрғыдан қалқаланған қойнауқаттық жатын

Литологиялық тұрғыдан қалқаланған қойнауқаттық жатын Жинауыш таужыныстардың төменнен жоғары қарай сүйірлене тамамдалуымен немесе өзінің жинауыштық қабілетінің нашарлай түсуімен сипатталатын жатын.

                                               

Литологиялық үйлесімсіздік

Литологиялық үйлесімсіздік - Көзге көрінетін сатиграфиялык, немесе тектоникалық үйлесімсіздіктер байқалмайтын, алайда жақсы кемеледенген таужыныстар кемеледенбеген таужыныстармен сипатталатын шартты үйлесімсіздік.

                                               

Литологиялық-палеогеографиялық карта

Литологиялық-палеогеографиялық карта - Нақтылы стратиграфиялық горизонтқа, геологиялық уақытқа, жікқабатқа тиесілі фациялық кешендердің құрам ерекшеліктері мен таралу ауқымын кескіндейтін карта.

                                               

Литологиялық-стратиграфиялық кешен

Заттың құрамы ұқсас таужыныстардан тұратын, нақтылы аумаққа таралған,өздерін төсейтін және көмкеретін түзілімдерден анық ерекшеленетін, геологиялық көнелігі тұрғысынан да бір мезгілде түзілген таужыныстар қатқабаты; әдетте нақтылы литологиялық-ст ...

                                               

Литологиялық-фациялық карта

Литологиялық-фациялық карта - геологиялық уақыттың нақтылы мөлшерлерінің аралығында түзілген шөгінділердің құрамы мен жаралу жағдайын кескіндейтін карта. Синонимі - "фациялар картасы".

                                               

Литологиялық-формациялық талдау

Литологиялық-формациялық талдау - Континент дамуының әрбір сатысы шөгінді тау жыныстары кемелдену дәрежесінің тек өзіне ғана тән ерекшеліктерімен сипатталады деген ұғымды негізге ала отырып, сол жыныстардың кат - қабаттарын зерттеу тәсілдерінің ж ...

                                               

Литоральдық шөгінділер

Литоральдық шөгінділер - ауық-ауық қайту кезінде құрғап қалатын, мұхиттар мен теңіздердің жағалық өңірінің шөгіндісі. Әр түрлі дәрежеде жұмырланған жұмыр тастардан, малта тастардан, қиыршық тастардан, құмдардан, теңіз жәндіктерінің мүйіз қабықтар ...

                                               

Литостатикалық тепе-тендік

Литостатикалық тепе-тендік - жердің қатты денесінің немесе оның жекелеген бөліктерінің кез келген нақты нүктесіндегі қысым мөлшері осы нүктенің үстіңгі жағындағы минералдық массалардың салмағымен анықталуынан туындайтын сол Жер денесінің яки оның ...

                                               

Литостатикалық тепе-теңдік

Литостатикалық тепе-теңдік. Жер қойнауының кез-келген нүктесіндегі қысым мөлшері сол нүкте деңгейінің үстіне орналасқан таужыныстар бағанының салмағымен анықталатындығынан туындайтын қатты жер болмысының немесе оның жекелеген бөліктерінің өзіндік ...

                                               

Литосфералық тақталар

Литосфералық тақталар -Жер литосферасының мейілінше ауқымды бөліктері. Литосфералық тақталар тектоникасы, немесе жаңа жаһандык тектоника деп аталатын геотектоникалық тұжырымдамаға сәйкес, жердің литосфералық қабаты он бес шамалы ірі-ірі дербес ли ...

                                               

Литосфералық тақталар тектоникасы жайлы болжам

Литосфералық тақталар тектоникасы жайлы болжам – бұл болжамға сәйкес, жердің литосфералық қабаты бірнеше ірі-ірі тақталарға дараланған, олардың әркайсысы эр түрлі бағыттарда ұдайы жылжып отырады деп есептелінеді. Астеносфера бетімен жазық бағытта ...

                                               

Лицензия

Лицензия, рұқсатнама – экспортты‚ импортты және валюта қозғалысын бақылау мақсатымен экспорт-импорт операцияларын жүзеге асыруға мемлекет беретін рұқсат. Жеке адамдар немесе ұйымдарға патентпен, техникалық біліммен, тәжірибе, өндірістік құпия, са ...

                                               

Лицензиядан айыру

Лицензиядан айыру - азаматтарды, жұмыс істеп тұрған субъектілерді белгілі бір қызмет түріне берілген лицензиядан негізгі немесе қосымша шара ретінде айыру.

                                               

Лицензиялау

Лицензиялау заңды тұлғалардың шаруашылық кызметін әкімшілік реттеу әдісі, ол тізбесі заңмен айқындалатын қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу үшін арнаулы рұқсат алуды көздейді.

                                               

Лицензиялық келісім

Лицензиялық келісім лицензияларды, "ноу-хауды", тауар белгілерін, т. б. пайдалану құқығын беру туралы келісім. Бұл келісімде патенттік лицензия беру; бірнеше патентті және олармен байланысты "ноу-хауды" кешенді түрде беру көзделуі мүмкін.

                                               

Лицензиялық сауда

Лицензиялық сауда технологиямен халықаралық сауда жасаудың, бұған қоса "ноу-хаумен" өнертабыс патенттерімен және лицензияларымен мәміле жасаудың негізгі нысаны.

                                               

Лицензиясыз қызметке тыйым салу

Лицензиясыз қызметке тыйым салу of unlicensed activity) - уәкілетті мемлекеттік органның тиісті лицензиясы болмайынша: Өз атынан сақтандыру, қайта сақтандыру жөніндегі қызметті жүзеге асыруға, негізгі немесе қосымша қызмет түрі ретінде сақтандыру ...

                                               

Лобнорлар

Лобнорлар - Қытайдың Шыңжаң өйғыр автономиялы ауданындағы түркі тілдес халық. Лобнор көлініңнің батысын мекендейді. Лобнор тілінде сөйлеушілер шамамен екі мыңдай ғана адам. Кейбір ғалымдардың Лобнорларды жеке этносқа жатқызғанына қарамастан, көпш ...

                                               

Логикалық атомизм

Логикалық атомизм - 20 ғасырдың 10-20 жылдарында Рассел және Витгенштейннің ұсынған шындық туралы номилалистік және плюралистік ілімі. Логикалық атомизм бағдарламасында үлгісі логикалық тіл болып енетін, логикалық жетілдірілген тілдің құрылуы қар ...

                                               

Логикалық бағыт

Логикалық бағыт - тілді ойлауға және логика мен философиядағы әр түрлі ағымдар мен концепцияларға қатысты зерттейтін көзқарастар жиынтығы. Бұл бағыт 19 ғ. 60 - 80 жылдарында дамыған. Оның басты өкілдері К. Беккер, Ф. И. Буслаев т. б. Оған тән сип ...