ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 456




                                               

Жангенхан Абылайұлы

Абылайұлы Жангенхан – медицина ғылылымының докторы, профессор, ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі. Қазақстанның еңбек сің. ғыл. қайраткері. Семей мемлекеттік медицина инстетутын бітірген. Дәрігерлік еңбек жолын Қызылорда облысының ауруханасынан ба ...

                                               

Жанділдин атындағы көше (Алматы)

Жанділдин атындағы көше. Көшеге ғалым, Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент - мүшесі, философия ғылымдарының докторы, профессор Нұрымбек Жанділдиннің есімі берілген. Жанділдин Нұрымбек Қарағанды облысы Егіндібұлақ ауданында дүниеге келген. ...

                                               

Жандарбеков атындағы көше (Алматы)

Жандарбеков атындағы көше. Көшеге қазақтың талантты режиссері, әнші, Қазақ КСР халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Құрманбек Жандарбековтің есімі берілген. Жандарбеков Құрманбек Түркістан облысының Сайрам ауданындағы Теспе ауылында ...

                                               

Жандарм

Жандарм - 1) жандармерияның жеке құрамы; 2) ауыр қару-жарақты атты әскердің бір түрі. Бұл атаумен алғаш ерекше әскери отрядтар, кейіннен, әскери полиция офицерлері, ортағасырлық Францияда корольдің жеке күзетін құраған рыцарлар аталды. 15 орданан ...

                                               

Жандармерия

Жандармерия - елдің ішіндегі және армиядағы тәртіпті қадағалаушы міндеті бар әскери ұйымдық негіздегі полиция. Франция, Түркия, Аргентина, т.б. елдерде қарулы күштердің бөлімі. Патшалық Ресейде де саяси полицияны жандармерия деп атаған. Алғаш 179 ...

                                               

Жандеркин атындағы көше (Алматы)

Жандеркин атындағы көше. Көшеге ғалым, биология ғылымдарының докторы, Қазақ Ауылшаруашылық академиясының корреспондент-мүшесі Абдулғазиз Ыбырайұлы Жандеркиннің есімі берілген. Жандеркин Абдулғазиз Ыбырайулы Қарағанды облысы Қарқаралы қаласында дү ...

                                               

Жандос

Жандос – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылының солтүстік-шығысында 30 км жерде орналасқан тау. Түндік өзені мен Қарасу саласының қосылған жерінен 2 – 3 км жерде. Абсолюттік биіктігі 705 м. ұзындығы мен ені 2–2.5 км. Силур және де ...

                                               

Жандосов көшесі (Алматы)

Жандосов атындағы көше. Көшеге қазақтың елжанды ұлы, мемлекет қайраткері Ораз Қыйқымұлы Жандосовтың есімі берілген. Жандосов Ораз Қыйқымұлы Алматы облысының Қаскелең ауданында дүниеге келген. Верный гимназиясын бітірген. Көше шығыстан батысқа қар ...

                                               

Жанды дөңгелек

"Жанды дөңгелек" - бұл ойын жазық алаңда, клубтардың үлкен залдарында және дене шынықтыру залдарында ойналады. Гимнастика, тағы басқа спорт түрлерімен шұғылданып жүрген жастарға лайық ойын. Жеңіл киініп ортаға шыққан ойыншы, екі аяғын өз иығының ...

                                               

Жанды - жансыздық категориясы

Жанды - жансыздық категориясы - адамды қоршаған дүниенің жанды-жансыз болып бөлінуін білдіретін ұғымдық, синтаксистік семантикалық категория. Жанды - жансыздық категориясы тілдердің бәрінде бірдей емес. Мысалы, орыс тілінде жанды категорияға тек ...

                                               

Жандырғыш оқ-дәрі әсері

Жандырғыш оқ-дәрі әсері - түтандыру мақсатында колданылатыи оқ-дәріден туындаған әсер. Негізгі мақсаттағы ок дәрілердің түрлі деңгейде осындай әсері болғанымен, сенімді тұтандыру мақсатында жандырғыш оқ-дәрілер пайдаланылады.

                                               

Жания Жақияқызы Әубәкірова

Жания Жақияқызы Әубәкірова - пианист, концертмейстер, педагог, Қазақстанның халық артисі, професор, Қазақ Ұлттық консерваторияның ректоры. 1979 Мәскеу консерваториясын, 1981 ж. аспирантурасын проф. Л.Н. Власенконың класы бойынша бітірген. 1979 ж. ...

                                               

Жанкент көшесі (Астана)

Жанкент көшесі - Астана қаласындағы көше атауы. Бұрынғы атауы №42 көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы сол жақ. Жанкент көшесі Қарқабат көшесінен басталып, Мұқан Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 3057.8 м. Құндызды, Талғар, Обаған, Аршын, Зер ...

                                               

Жанна Ахметова

Жанна Ахметова - журналист, телекомментатор. ҚазМУ-ді бітірген. Қазақ телевидениесі жастар редакциясының редакторы, комментаторы, әдебиет редакциясының шеф-редакторы, "Қазақстан-1" телеарнасының әдебиет және өнер шығармалығы бірлестігінің жетекші ...

                                               

Жансерке Жайнақұлы

Жансерке Жайнақұлы Райымбек ауданы, Сүмбе өзенінің бойында дуниеге келген. Би,болыс. Тегі Албан руының Айт-сүйіндік аталығынан шыққан. 1866-1891 жылдар арасында Айт болыстығына 24 жыл басқарған. Әкесі Жайнақ бидің ерлікжолын, елдікдәстүрін жалғас ...

                                               

Жансыздандыру

Жансыздандыру, ауыртпау). Стоматологияда кең қолданылатын әдіс, операция жасайтын органның немесе тканьнің ауыру сезімін уақытша жою. Пульпит, периодонтит т. б. ауруларды емдегенде, болмаса шіріген тісті жұларда керекті нервтерге жансыздандыратын ...

                                               

Жансүгіров қорғаны

Жансүгіров қорғаны - тарихи ескерткіш. Халықтық аңыз бойынша Ақсу ауданындағы Жансүгіров, Бүйен, Басқан, Үштөбе, Бейсенбі қорғандарын жоңғарлар салған. 1726 ж. Қабанбай батырдың мыңбасы Шонай батыр оларды жоңғарлардан азат етті. Кейін қазақтар қо ...

                                               

Жантөрин атындағы көше (Алматы)

Жантөрин атындағы көше. Көшеге аса дарынды актер, қазақ кино өнерінің жарық жұлдызы, театр тарланы, Қазақстанның халық артисі - Нұрмахан Сейтахметұлы Жантөриннің есімі берілген. Жантөрин Нұрмахан Сейтахметұлы Батыс Қазақстанда дүниеге келген. Ол ...

                                               

Жануарлар даусы

Жануарлар даусы – бір түрге, кейде әр түрге жататын жануарлардың өзара бірін-бірі ажырату және түрлі сезімін білдіру үшін шығаратын дыбыстары. Бұл көптеген жәндіктерге, балықтарға, құйрықсыз қосмекенділерге, кейбір бауырымен жорғалаушыларға және ...

                                               

Жануарлар жүнінің табиғи бояуы

Жануарлар жүнінің табиғи бояуы - жүннің табиғи бояуы оның жүн талшықтарында бояғыш заттардың – табиғи пигментердің, эумеланин мен феомеланиннің болуына байланысты. Бұл пигменттер күн сәулесі спектрінің көк-жасыл бөлігін сары-қызыл бөлігіне қараға ...

                                               

Жануарлар қалай үндейді (ойын)

Бірінші бала - Марат, сен тышқанның қалай дыбыстайтынын білесің бе? Марат: - Шиық-шиық. Бірінші бала: - Шібилер қайтеді? Марат: - Қыт-қыт. Бірінші бала: - Жарайды, жігіт екенсің. Ал енді иттің қалай үретінін айтып көрші. Марат: - Үреді, ырылдайды ...

                                               

Жануарларды сұрыптау

Жануарларды сұрыптау – малдың жаңа тұқымдарын шығару және оларды жақсарту тәсілдері туралы ғылым; зоотехния саласы. Бұның мақсаты: малдың өнімділігін және түрлі ауруға төзімділігін арттыру, тіршілік мерзімін ұзартып, қазіргі өндіріс технологиясын ...

                                               

Жанушы өнімнің энтальпиясы

байланысты газ энталыгаясының графигі." Газ энтальпиясы жалпы түрінде, оның көлемін әдеттегі жағдай кезіндегі, көлемдік сыйымдылығының көбейтіндісімен, тұрақты қысым кезіндегі және температурасымен есептелінеді. Жанушы өнімнің меншікті энталышясы ...

                                               

Жанышпа

Жанышпа - сөктен жасалатын тағам; сөкке сары май салып, қант қосылады да, жақсылап араластырылып, жаншылады. Содан соң қаймақ құйып тағы да араластырылады. Әдемі ыдыстарға салынып, шай дастарқанына әкелінеді. 1 кесе сөкке - 3 ас қасықтай сары май ...

                                               

Жанышпа біліктер

Жанышпа біліктер - ағаш өңдейтін білдектердің беті тегіс немесе бұдырлы цилиндр немесе конус пішінді жұмыс мәрімдері. Жанышпа біліктер араларынан өңделетін материалдар өткізіледі. Әдетте, жанышпа біліктер өңделетін материалдың қозғалыс бағытына қ ...

                                               

Жанышталу белдемі

Жанышталу белдемі - геологиалық даму тарихы бір-біріне үқсамайтын екі блоктың өзара жапсарласу өңіріндегі терең жарылым аймағынан көрініс беретін, динамометаморфизм және жапсарлы метаморфизм жағдайында өзгерістерге ұшыраған, сол сияқты күрделі тү ...

                                               

Жанғазы Шерғазыұлы

Жанғазы Шерғазыұлы - Кіші жүз сұлтаны. Хиуа хандығында қызметте болған. 1818 жылы Хиуа ханы Мұхаммед-Рахим оны Сырдарияның сол жағалауын, Қуаңдария мен Жаңадария маңын мекендеген 1000 түтін Кіші жүз руларының ханы деп жариялады. Оның қарамағындағ ...

                                               

Жанғыш газдар

Жанғыш газдар – жануға бейім газ тәрізді заттар. Ж. г-ға сутек, көміртек оксиді, күкіртсутек, газ тәрізді көмірсутектер жатады. Көміртек оксиді, азот, су буы, инертті газдар сияқты жанбайтын газдармен сұйытылған жанғыш газдардың табиғи және жасан ...

                                               

Жанғыш масса

Жанғыш масса - жанғыш қазбаларды талдау практикасында эксперименттік деректерді есептеу үшін органикалық массаның эквиваленті ретінде қабылданған түсінік. Жанғыш масса сусыз, күлсіз затқа сәйкес келеді, ол r индексімен белгіленеді.

                                               

Жанғыш тақтатас

Жанғыш тақтатас – органикалық және минералдық заттардан тұратын жұқа қабатты шөгінді тау жынысы. Суқоймаларының түбінде мақтаға ұқсас серне түрінде шөккен органикалық заттар нығыздалып минералдық заттармен араласады. Нәтижесінде, аумағы мыңдаған ...

                                               

Жанғыштық

Жанғыштық - заттың жану процесін қолдауға бейімділігі. Жанғыштықғы бойынша заттар мынадай топтарға бөлінеді: 1) жанғыш, мыс, ацетон, бензол, этанол, т.б.; 2) қиын жанатын, мыс., 1, 1, 3-трихлорпропен, тетрахлорпропан, т.б.; 3) жанбайтын, мыс, мет ...

                                               

Жапалақтар мен қарлығаштар (ойын)

Жапалақтар мен қарлығаштар - ұлттық ойын. Ойын кең, жазық алаңда өтеді. Ойынға қатынасушыларға шек қойылмайды. Ойнаушылар екі топқа бөлінеді де бірінің арқасына бірі арқасын қаратып, екі сан құрып тұрады. Бір қатардағыларды жапалақтар екіншісін қ ...

                                               

Жапон әдебиеті

Жапон ауыз әдебиеті мен мифологиясы жақсы дамыған. Жапон жазба әдебиетінің алғашқы үлгілері -" Коджики” шежіресі мен" Манъесю” өлеңдер жинағы." Коджики” ертедегі мифтік әңгімелер, аңыздардан тұрады." Манъесю” антологиясы халық поэзиясының 4516 үл ...

                                               

Жапондардың салттары

Жапондардың тұрмыс-тіршілігінде басқа бір мәдениетке ұқсамайтын өзіндік салты мол сақталған. Жапон үйлерінде жиһаз аз болады, еденіне күріш сабанынан тоқылған төсеніш - татами - төселеді. Жапондықтар аяқ киімдерін босағаға тастап, үйде шұлықпен н ...

                                               

Жапондық мушмула

Жапон мушмуласы) - алма ағашына және бірқалыпты аймақтың басқа да танымал жеміс ағаштарына ұқсас раушангүлділep тұқымдасының субтропикалық мәңгі жасыл ағашы. Бұл шағын ағаштарды әдетте, 10 м төмен көбіне Ағаштар қатары тәрізді бақшаларда және сая ...

                                               

Жапония мемлекетінің қалыптасу тарихы

Жапон жеріндегі алғашқы тайпалық бірлестіктер III ғасырда қалыптаса бастады. Тарихи деректерге қарағанда, IV ғасырдың ортасына қарай Ямато тайпалық одағынан таптық негіздегі алғашқы мемлекет пайда болды. Елдің неғұрлым күшті дамыған оңтүстік-баты ...

                                               

Жапония табиғаты

Жапония аралдарының жан-жағын Тынық мұхит пен оған кіретін Жапон, Охот, Шығысында Қытай т-дері қоршаған. Жерінің көп бөлігі таулы-қыратты болып келеді. Неғұрлым ірі таулары: Хидака мен Китами, Оу, Эчиго, Хида, Кисо, Аканши. Бұл тауларда сөнбеген ...

                                               

Жаппа

Жаппа - көші-қонда пайдаланатын уақытша баспана. Керегелерді немесе уықтарды түйістіріп үстін киіз үйдің туырлығымен жауып қоятын жатаған үй. Жаппаны ұранқай, күрке, итарқа деп те атайды. Жаппаны тігу де, жинау да оңай болған.

                                               

Жаппай ату

Жаппай ату - нысана шебіне көлденең бағытталған зеңбірек немесе тау қаруыпың атысы. Жаппай ату созылған нысаналарға қарсы нысананың майдан шебіне, қарсыластың ұрыстық ретіне колденең бағытта жүргізіледі. Артиллериялық карулардан, танктерден, атыс ...

                                               

Жаппай ату аймағы

Жаппай ату аймағы - қорғаныстағы әскерлер шабуылдаушы қарсыласты жою үшін алдын ала немесе ұрыс қимылдары барысында барлық кару түрлеріннен тиімді атыс дайындап жүргізетін жергілікті жер жолағы. Жаппай ату аймағы корғаныстың алғы шебі алдында, қа ...

                                               

Жаппай соғыс

Жаппай соғыс - қарсыластың халқын жоюды немесе түгелдей құлдыққа түсіруді көздейтін агрессиялық соғыс. Жаппай соғыс теориясы соғыс идеологиясының негізі болып табылады. Қарсыластың қарулы күштеріне және бүкіл халқына қарсы кез-келген құралдарды п ...

                                               

Жаппай соққы

Жаппай соққы - қысқа мерзім ішінде қарсылас әскеріне шешуші соққы беру мақсатында майданның шағын бөлігіне шоғырланған барлық күш пен құралдарды толық немесе олардың басым бөлігін қолдана отырып соққы беру.

                                               

Жаппай түйдектей ату

Жаппай түйдектей ату - жалпы әскер құрамалары артиллериясының барлығының немесе басым бөлігінің қарсыластың маңызды объектілерін қысқа мерзімде жою мақсатында бір уакытта жүргізетін артиллериялық атыс түрі. Жаппай түйдектей атуды жүргізу үшін шар ...

                                               

Жаппай қазып алу

Жаппай қазып алу - пайдалы қазындыларды сортқа бөлмей жаппай шығару. Бұл тәсіл кенді қазып алуда қолайлы болғанымен оның тиімсіз жағы да бар: пайдалы қазындылар бос жыныстармен араласып, құнсызданады.

                                               

Жаппай қырып-жою қаруы

Жаппай жою қаруы - жаппай шығынға ұшырату немесе қирату үшін қолданылатын жою қабілеті жоғары қару. Жаппай жою қаруының жою факторлары оны қолданудан кейін белгілі бір уақытта қарсыласты шығынға ұшыратуы және оған күшті моральдық, психологиялық ә ...

                                               

Жаппай өрт аймағы

Жаппай өрт аймағы - адролық жарылыстан кейін көпшілік үйлер мен ғимараттарда өрт шығатын құрылыс учаскелері. Жаппай өрт аймағында жалынның бір үйден екінші үйді шарпуы жылудың өтуінен, ұшқын мен шоктың ұшуынан, технологиялық жарылыстардан, тез тұ ...

                                               

Жаппай өрт шығу аймағы

Жаппай өрт шығу аймағы - ядролык зақым ошағындағы барлық өрт түрлерініц - түтас, жекелеген, отты дауыл өрттерінің жиынтығы. Жаппай өрт шығу аймағында үйлер мен ғимараттардың 90 пайыздан астамы өртенеді. Мүндай өрттің шарпу аумағы ядролық жарылыст ...

                                               

Жаппархан Өтеген

Жаппархан Өтеген – журналист. ҚазМУ -дың журналистика факултетін бітірген. 1957 – 60 жылдары аудан "Коммунизм таңы" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, 1962 – 75 жылдары Қызылорда облыстық радиохабары және телевизия басқа ...

                                               

Жаппасбай Нұрсейітов

Жаппасбай Нұрсейітов – 14.4. 1997) – жауынгер, Кеңес Одағының Батыры. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында Киев, Харьков қалаларын, Румыния, Венгрияны жаудан азат етуге қатысты. 1944 жылы жерлестері ақша жинап, оның атындағы сүңгуір кеме жасатады. Қаз ...

                                               

Жапсар-анатексистік граниттүзілу

Жапсар-анатексистік граниттүзілу - гнейстер, аркоздық құм-тастар, граувактар және баска экзожапсарлық жыныстардың негізді және ультра-негізді құрамды интрузиялардың қыздыру әсерінен 900-1100°С, rH2O-400-500 атм 1 - 4 км тереңдікке сай келетін төм ...