ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 451




                                               

Жад банкі

Жад банкі - мультипроцессорлық режімде жұмыс істейтін компьютерлерде - операциялық жүйенің бір мәселеге бөліп беріп тағайындаған жедел жад аймағы; мультипроцессорлық режімде жұмыс істейтін микрокомпьютерлерде - негізгі жадтың бір мәселеге бөлінет ...

                                               

Жад блогы

Жад блогы - жад кілті теліне алатын негізгі жадтың үзіліссіз аймағы. Компьютерлердің бірыңғай жүйесінде мұндай аймақтың ұзындығы 256 байтқа тең болады.

                                               

Жад дампы

Жад дампы - программаның апаттық жағдаймен тоқтауына байланысты және тағы да басқа жағдайларда жасалатын негізгі жадтағы ақпараттар дампы. Апаттық тоқтау себептерін анықтау үшін қолданылады. Өзгеріс дампы - белгілі бір оқиганың салдарынан, әдетте ...

                                               

Жад диспетчері

Жад диспетчері - 1) қатынас құруды басқаратын және жедел жад адрестерін түрлендіретін құрылғы; 2) жүйедегі мәселелер арасында жадты бөліп-таратуды басқаратын программа.

                                               

Жад картасы

Жад картасы - 1) жүйелік жадтың әр түрлі аймақтарының қызметтік міндетін көрсететін сурет, листинг немесе кесте; 2) жад бөлігі қай программаны орналастыруға бөлінгенін көрсететін карта. Ол адрестер ауқымы мен программа атауы көрсетілген кесте түр ...

                                               

Жад модуль

Жад модуль - 1) жедел жад құрылғысының дербес пайдаланыла алатын немесе өз көлемін ұлғайту мақсатында жеке бөлік ретінде қарастырылатын аймағы; 2) модуль ретінде құрылымдық даяр болған және жеке немесе жедел жадты арттыру құралы ретінде пайдаланы ...

                                               

Жад сыйымдылығы

Жад сыйымдылығы ; memory capacity, memory size) - компьютердің сақтауыш құрылғысында бір мезгілде сақталатын мәліметтердің ең жоғарғы көлемі. Биттермен, байттармен, машиналық сөздермен, символдармен өлшенеді.

                                               

Жадты басқару блогы

Жадты басқару блогы - компьютердің жедел жадын салыстырмалы шағын бөліктерге, белуге және оларды қолданбалы программаларда динамикалық түрде қайта бөлуге арналған блок.

                                               

Жадты босату

Жадты босату - 1) сақтауыш құрылғыны босату; 2) жедел жад аймағындағы бар нәрсені сыртқы жадқа сақтай отырып, осы жедел жад аймағын босату; мәселе аяқталғаннан кейін, оған бөлінген жадтың бөлігін босату процедурасы.

                                               

Жадты тазалау

Жадты тазалау - программамен пайдаланылмайтын жадтың блоктарын табу және оларды бос жадтың тізіміне қосу үшін жадты қайта үлестіру. Бейсикпен жұмыс істейтін компьютерлер, әдетте, ұзындығы 55 таңбаға дейінгі жолды пайдаланады. Егер осы жолға басқа ...

                                               

Жадтың кілті

Жадтың кілті - операциялық жүйенің жад бөлігіне тағайындап беретін кілті. Егер осы кілт жадқа катынас құрарда оның қорғаныш кілтіне сәйкес келсе, онда жад бөлігіне қатынас құруға қойылған шектеулер толық немесе жартылай алынады.

                                               

Жадышы

Жадышы, жайшы, жадыгер - түркі халықтарының аңыз-әңгімелерінде соғыс кезінде аспаннан түскен сиқырлы тас" жадының” көмегімен жау әскері үстіне қар, нөсер жауын жаудырып, найзағай түсіретін адамдар. Мысалы: Тәуке хан заманында садыр руынан шыққан ...

                                               

Жадқа тікелей қатынас құру

Жадқа тікелей қатынас құру - шалғай құрылғылардың процессордың қатысуынсыз жадпен мәліметтер алмастыру әдісі. Бұл кезде процессор жадқа тіке қатынас құру контроллеріне басқару тізгінін береді. Ол үшін бастапқы адресті, санауышты және алмастыру ре ...

                                               

Жадқа қатынау

Жадқа қатынау - 1) ақпаратты қалпына келтірумен қатар оны сақтауыш құрылғыда жазу немесе оқудың толық циклі; 2) жадтан оқуға, жазуға немесе мәліметтер іздестіруге сұраныс жасау.

                                               

Жаз

Жаз - жылдың төрт мезгілінің бірі. Бұл кезде Жер шары өз орбитасының жазғы күн тоқырау нүктесінен күн мен түннің күзгі теңелу нүктесіне дейінгі аралығында болады.

                                               

Жаза

Жаза - сот үкімі бойынша қылмыс жасады деп танылған азаматтарға қатысты әр елдің Қылмыстық заңдарында көрсетілген баптарға сәйкес қолданылатын мәжбүрлеу шарасы. Жазаның негізгі мақсаты әлеуметтік әділетті қалпына келтіру, заң бұзған адамдарды тәр ...

                                               

Жаза түсінігі және оның мақсаты. Жауапкершілікті ауырлататын және жеңілдететін мән-жайлар

Жаза - бұл мемлекеттің жасалған қылмысқа деген реакциясы. Егер қоғамға қауіпті әрекет жазаға әкеліп соқпаса, онда ол қылмыс болып есептелінбейді. Қылмыстың жазалану белгісі, қылмыстың міндетті белгісі болып табылады. Жаза - соттың үкімі бойынша т ...

                                               

Жазалау шарасы

Жазалау шарасы - - қылмыстық құқықта - жасалған қылмыс сараланған қылмыстық заңның нақты нормасының санкциясына негізделіп, соттың үкімімен сотталушыға тағайындалған жазалаудың белгілі біртүрі мен мөлшері.

                                               

Жазатайым

Сөз - түркі тілдеріне ежелден тән, екі түбірдің бірігуі арқылы жасалған деп шамалаймыз. Оның қазіргі қазақ тіліндегі "кездейсоқ, қапылыста, қатеден" сияқты мағыналары кейін пайда болғандығына басқа түркі тілдері деректері куә. Біріккен сөздің алғ ...

                                               

Жазатайым оқиға

Жазатайым оқиға - Зардап шегуші тарапынан қаскөйлік ниеті болмаған кезде, сыртқы күштің адам ағзасына бір рет оқыстан және зиянды әсер етуі.

                                               

Жазба (жазу)

Жазба ; record; - 1) мәліметтер базасының бір немесе бірнеше өрісінде орналасып, өзара логикалық түрде байланысқан ақпараттардың толық бір құрылымдық бірлігі, мыс., бір жұмысшының аты-жөні, адресі, телефон нөмірі және т.б. жатады. Өзара байланысқ ...

                                               

Жазба сипаттамасы

Жазба сипаттамасы) - мәліметтерді сипаттау тәсілдерінің көмегімен программадағы жазбаның атауы мен атрибуттарын анықтау.

                                               

Жазба тіл

Жазба тіл - жазудың шығуымен байланысты пайда болған, өзіндік дәстүрі бар тіл. Жазба тіл адамзаттың сонау көне дәуірінен бастап, осы заманға дейінгі ғылым мен техника, әдебиет пен өнер саласында жасаған байлығын сақтауына және оны жетілдіруге мүм ...

                                               

Жазба тығыздығы

Жазба тығыздығы - ұзындық, аудан, көлем бірлігіне келетін ақпарат мөлшерімен анықталатын ақпарат тасуыштың сипаттамасы.

                                               

Жазбалар жинағы

Жазбалар жинағы - бір мәліметтер көзінен шығып, ортақ белгілеріне қарай таңдалып алынып жинақталған жазбалар тобы.

                                               

Жазбаша аударманың кезеңдері

Жазбаша аударманың кезеңдері Бір тілден екінші тілге аударылатын жазбаша мәтіндер алуан түрлі болса да, оларды аудару бір жүйені, яғни мынадай бірізділікті сақтауды талап етеді: - алдымен аудармашы түпнұсқа мәтінмен танысады; - одан соң мәтіннің ...

                                               

Жаздық дақылдар

Жаздық дақылдар – көктемде егілетін және сол жылы өнім беретін ауыл шаруашылық дақылдары. Жаздық дақылдардың көпшілігі бір жылдық өсімдіктер. Жаздық дақылдарға дәнді дақылдардан – жаздық бидай, жаздық арпа, сұлы; жармалық дақылдардан – тары, күрі ...

                                               

Жазкен Тайшықұлы Жиембаев

1942-44 профессияның 2-дүниежүзінде соғысқа қатысқан. 1940 Қазақстанда өсімдік қорғау ғылымын ұйымдастырушы. Омбы ауыл шаруашылық институтын бітірген. 1940 – 41 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылық мектебінің директоры; 1941 – 42 ж. ...

                                               

Жазмыш

Жазмыш - ежелден қалыптасқан діни танымдық түсінік. Адам тағдыры алдын ала белгіленіп қойылады деген мағынаны білдіреді." Жазмыштан озмыш жоқ”," тағдырдың жазғанынан қашып құтылмайсың” деген тұжырымдар халқымыздың жазмыш туралы ежелгі сенімін көр ...

                                               

Жазушы тілінің сөздігі

Жазушы тілінің сөздігі - аса көрнекті бір жазушының бүкіл шығармасындағы сөздердің бәрін қамтып, оның шығармаларынан мысалдар келтіру арқылы қолданған сөздерінің мағыналарын, сөз қолдану шеберлігі мен ерекшелігін толық талдап беретін сөздік. Мұнд ...

                                               

Жазылма сап

Жазылма сап - бөлімшелердің маңдайшеп бойынша бір сызықтың бойында бір катарлы немесе екі катарлы сапта немесе лектің сызығында Жарғымен белгіленген немесе командир белгілеген ара кашыктықта орналасуы. Жазылма сап тексерістер, санақтар, байқаулар ...

                                               

Жазылу шебі

Жазылу шебі - 1) бөлімдер жорықтық реттен ұрысқа кіру ретіне немесе ұрысқа кіру ретінен ұрыстық ретке қайтадан caп құрайтын жергілікті жердегі шартты желі. Жазылу шебі бетпе-бет ұрыс үшін, қарсы соққы жасау үшін шығарылатын тереңдіктен жылжумен ш ...

                                               

Жазық басу машинасы

Жазық басу машинасы - басу процесі әрілі-берілі қозғалыстың жазық талерде орналасқан басу формасына қағаз табағы басу цилиндрі арқылы басылатын полиграфия машинасы. Шағын, орташа, үлкен форматты жазық басу машинасы болады.

                                               

Жазық орамы (Астана)

Бұрынғы атауы Лесозаводской қысқа көшесі. Жазық орамы Гүлдала орамынан басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1037.5 м. Жазық - тауы, қыраты, белі жоқ, көкжиегіне көз жетпес мекен дала. Құрлықтағы және мұхит пен теңіз түбіндегі әр түрл ...

                                               

Жазық тік бұрышты координаталар

Жазық тік бұрышты координаталар - өзара перпендикуляр түзулер: X - абциссалар осінен және У - ординаталар осінен тұратын координаталар жүйесі. Мұнда 0 нүктесі - координаталар басы. X осінің бағыты бастапқы меридианға, магниттік және осьтік мериди ...

                                               

Жазық тікбұрышты координат

Жазық тікбұрышты координат - координат білік осьтері деп аталатын екі озара перпендикуляр сызыктардын қиылысу нүктесі. Топографияда жазық тікбұрышты координат қолданудың кейбір ерекшеліктері бар. Бүкіл жер беті меридианмен шектелген 2 тең бөлікке ...

                                               

Жазық тікбұрышты координаттар жүйесі

Жазық тікбұрышты координаттар жүйесі - жазықтықта нүктенін орнын аныктайтын координаттар осіне катысты сызыктык шама. Топографияда жазық тікбүрышты координаттар жүйесі мына ретпен салынады: Жер шарының беті алты градустык аймақтар бойынша жазықты ...

                                               

Жазық қазбалар

Жазық қазбалар - пайдалы қазындылар ішінде немесе бос жыныстарда жазықтық бойымен немесе көлбеу жүргізілетін қазбалар. Оларға штольнилер, квершлагтар, штректер, орттар жатады.

                                               

Жазық қималар болжамы

Жазық қималар болжамы - сырықтың көлденең қимасы күш түсірілгенге дейін жазық және бойлық өске перпендикуляр күйінде қалады деген тұжырымға негізделген болжам. Синоним - Бернули болжамы.

                                               

Жазықтық

Жазықтық - геометрияның негізгі ұғымдарының бірі. Геометрияның жүйелі курсын тұжырымдағанда жазықтық ұғымы бастапқы ұғым ретінде алынады, ал оның жанама анықтамасы геометрия аксиомаларында беріледі. Жазықтықтың кейбір сипаттамалық қасиеттері мына ...

                                               

Жазғы жол

Жазғы жол - жылдың басқа маусымдарында қар басудан, қызылсу мұзы жүрудің және табиғаттың басқа құбылыстарының салдарынан өтуге болмайтын жол. Әдетте, таудағы, тайгадағы өтуге қиын жерлерде салынады.

                                               

Жазғы күн тоқырауы

Жазғы күн тоқырауы - әр жылдың 21 маусымында Күннің экватордан солтүстікке қарай аз ғана ауытқуы кезіндегі эклиптикадағы орналасуы. Дәл осы күні Солтүстік жарты шарда ең ұзақ күн болса, Оңтүстік жарты шарда ең қысқа күн болады.

                                               

Жай (скалярлық) айнымалы

Жай айнымалы переменная; simple variable) - уақыттың әрбір сәтінде бір элементарлық мәнмен байланысты айнымалы.

                                               

Жай айнымалылар сипаттамасы

Жай айнымалылар сипаттамасы - 1) әмбебап программалау тілдерінде - программада пайдаланылатын жай айнымалылардың атауын және олардың қандай ұсынылым түріне жататындығын анықтайтын жазба. Мыс., REAL М, BOOLEAN J; 2) жай айнымалыларды бейнелеу негі ...

                                               

Жай етіс

Жай етіс - субъективті-объективті катынастарды білдіретін етістің грамматикалық категориясында активті, негізгі етістік морфологиялық бастапкы тұлғасы, онда іс-қимыл субъектісі, мысалы, орыс тілінде атау септігінде болып, бастауыш кызметін атқарады.

                                               

Жай сөйлем түрлері

Жай сөйлем түрлері - құрылымдық, мағыналы қайырым белгілеріне қарай жіктелетін жай сөйлемдер. Жай сөйлемдер айтылатын ойдың шындық болмысқа қатысы жағынан болымды, болымсыз сөйлемдер коммуникативтік мақсаты мен айтылу интонациясы жағынан хабарлы, ...

                                               

Жай-бастауыш етіс

Жай-бастауыш етіс - кейбір ғалымдар етіс категорияларын түрліше түсіндірудің салдарынан дәстүрлі белінетін жай және ырықсыз етістен өзгеше. Орыс тілінде ырықсыз - бастауышты немесе бастауышсыз қатар бөліп көрсететін етіс тұлғасы.

                                               

Жайдарман орамы (Астана)

Бұрынғы атауы №24 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы. Жайдарман орамы Балбырауын көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 241.1 м. Жайдарман - кісіге байланысты айтылады. Ақкөңіл, жарқын жүзді, жайдары дегенді білдіреді.

                                               

Жайлы көшесі (Алматы)

Жайлы көшесі. Көшөге Жайлы атауы берілген. Көше Әуезов ауданындағы "Құрылысшы" шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

                                               

Жайма құймақ

Жайма құймақ - орыс аспаздығында сұйық, ашыған қамырдан дайындалады. Жайма құймақ - сұйық қамырдан дөңгелектеніп пішінделінген, табада пісірілген жұқа қамыр. Мұндай өнімдерді пісіретін және сататын орын "Құймақхана" деп аталынады.