ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 435




                                               

Деструкция

Деструкция, бір нәрсенің қалыпты құрылымының бұзылуы ; Деструкция механикалық, радиациялық, жылулық, жылу тотықтырғыштық, фото тотықтырғыштық, химиялық болып бөлінеді.

                                               

Десяткино

Десяткино - Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Сусл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 36 адамды құрады. Пошта индексі - 452462, ОКАТО коды - 80213840002.

                                               

Детективтік әдебиет

Детективтік әдебиет - шытырман оқиғалы қылмысты істерді ашуға құрылған шығарма. Детективтік әдебиет сюжеті жұмбақ қылмыс саларын логикалық пайымдаулар арқылы ашып көрсетуге арналады. Басты кейіпкер ретінде із кесуші заң қызметкерлері немесе тыңшы ...

                                               

Детерминант

Детерминант - сөйлем мүшелерімен байланысы жоқ, бірақ бүкіл сөйлем құрамына қатысы бар сөйлем мүшесі. Детерминант қашанда сөйлемнің семантикадық құрылымын жасауға қатысады және сөйлемнің барлық түрлерінде кездеседі. Детерминант терминін орыс тіл ...

                                               

Детерминатив

Детерминатив - Шыккан тегі де, мағынасы да белгісіз, сөздің жіктелмейтін бөлігіне негізгі түбірге қосылатын элемент. Осы мағынада негізінде үндіеуропа тіл білімінде тараған, оны ұсынған Г. Курциус Германия. Идеографиялық жазуда негізгі фонетикалы ...

                                               

Детерминизм және индетерминизм

Детерминизм және индетерминизм - себептіліктін орны және ролі түрлы бір біріне қарама-қарсы философиялық қағида. Детерминизм барлық құбылыстардың себептілікке бағынатыны туралы ілім. Барлық құбылыстардың жалпыға бірдей заңды байланыстары, себепке ...

                                               

Детонатор

Детонатор - бризанттық жарғыш заттар заряды; артиллериялық снарядтардың, миналардың, авиабомбалардың, ракетаның ұрыстык бәлігінің негізгі зарядын, сондай-ақ қопарғыш зарядты жару үшін қолданылады. Әдетте, детонатор ретінде тетрилден, тротилден, ф ...

                                               

Детонация

Детонация - 1) жарғыш заттың химиялық өзгеруінің жедел өтетін процесі, энергияның бөлініп шығып жарғыш зат бойымен дыбыс жылдамдығынан артык шапшаңдықтағы толкын түрінде таралуыыен сипатталады газ түріндегі жарғыш коспалардың детонация жылдамдығы ...

                                               

Детрит

Детрит - ыдыраған ұлпалардың калдықтары. Патологиялық лексикада кездесетін "тканьдік детрит" деген сөз тіркеспесі мағынасы жағынан қайталап айтылып тұрған сөздер.

                                               

Дефектология

Дефектология – педагогиканың көру, есту, сөйлеу мүшелерінде, ақыл-ойының дамуында табиғи кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу мәселелерін зерттейтін арнаулы саласы. Дефектология төрт салаға бөлінеді: сурдопедагогика – мылқау балаларға, тиф ...

                                               

Дефектологиялық білім

Дефектологиялық білім - жоғары педагогикалық білімнің саласы, кемшін балаларды оқыту мен тәрбиелеу үшін педагогикалық кадрлар дайындау жүйесі. Негізінен педагогикалық институт іске асырылады. Арнайы білім беру мекемелері мен оқушылардың жастарына ...

                                               

Дефиниция

Дефиниция - ұғымның немесе заттың нақты белгілерін және басқадай ерекшеліктерін мазмұнын логикалық нақты анықтау. Мынадай дефинициялар болады: дескрипциялық дефиниция нәрсені көрнекі түрде және мұмкіндігінше жан-жақты суреттейді; нақтылы анықтала ...

                                               

Дефис

Дефис - кішкене сызықша, емле белгісі. Оның қойылатын орындары: г) -ақ, -ау, -мыс, -ды демеуліктері тіркескен жағдайда: айтады-мыс, келмеді-ау; б) Сөзді тасымалдағанда; а) Лексикалық мағынасын сақтаған сөздерден жасалған күрделі сөздер арасында: ...

                                               

Дефолианттар

Дефолианттар - - өсімдіктен жапырақтарды түсіретін химиялық зат. Көптеген дефолианттар улы болғандықтан, адамдар мен жануарлар үшін қауіпті. АҚШ әскерлері Вьетнамда дефолианттарды немесе оның гербицидтермен аралас түрін шекараларды белгілеу үшін, ...

                                               

Деформациялар

Деформациялар - геологияда: әр түрлі тектоникалық күштер әсерінен тау жынысы бірлестіктерінің немесе жекелеген жер қыртысы аймақтарының пішіні мен көлемінің өзгеру процесі. Гидростатикалық қысым жағдайындағы тау жыныстарының деформациясы олардың ...

                                               

Деформацияның потенциалдық энергиясы

Деформацияның потенциалдық энергиясы. ішкі күштер жұмысына тең, бағыты қарама-қарсы болатын шама: U = -W. созылу кезінде U = − W i = 1 2 ∫ N 2 E A d z {\displaystyle U=-W_{i}={\frac {1}{2}}\int {\frac {N^{2}}{2EA}}dz} ығысу кезінде U = − W i = 1 ...

                                               

Дешан Леже Мари

Дешан Леже Мари - материалист-философ, бенедиктшіл-монах. Басты еңбегі "Ақиқат, немесе Ақиқат жұйесі" тұңғыш рет орыс тілінде жарық көрді. Дешанның философиялық көзқарастары спинозизмге жақын рационалистік тенденциялар мен өзіндік ерекше диалекти ...

                                               

Дешифратор

Дешифратор - байланыста ұшақтарда, телебасқаруда тек дұрыс кодталған сигналдар мен пәрмендерді қабылдауға, сондай-ақ оларды ракетаның, ұшақтың атқарушы органдарына әсер ететін сигналдарға айналдыруға арналған құрал. Қабылдаушы қондырғыға түсетін ...

                                               

Деңгей

ДЕҢГЕЙ - абстракциялы дерексіздік дәреже; иерархиялық құрылым қабаты; осы желімен орындалатын белгілі бір мәселелер кешенін сипаттайтын есептеуіш желі қүрылымының логикалық қабаты,

                                               

Джам мұнарасы

Джам мұнарасы – Ауғанстанның солтүстік-шығысындағы 12 ғасырда тұрғызылған мұнара. Биіктігі – 60 метрден асады. Делидағы Кутуб-Минара мұнарасынан кейінгі күйдірілген кірпіштен тұрғызылған, биіктігі бойынша әлемдегі екінші мұнара. Гурид әулетінің с ...

                                               

Джанет Дамита Джо Джексон

Джанет Дамита Джо Джексон – американдық әнші, әндердің авторы, продюсер, биші және актриса. Әйгілі Джексондар отбасындағы ең кіші баласы. Алғаш сахнаға 7 жасында шыққан. 1976 жылы The Jacksons телехикаясында ойнаған. 1980 жылдары бірқатар телехик ...

                                               

Джая Бхадури

Джая Бхадури Үндістанның әйгілі актрисасы, сценариші және продюсер. 1948 жылы 9 сәуірде Үндістанның Kolkata қаласында туған. Әкесі Тарун Кумар Бхадури – журналист, жазушы әрі суретші. Анасы – Индира Бхадури. Өзінің мансабын 1963 жылы Mahanagar фи ...

                                               

Джезказганская правда

"Джезказганская правда" - газет, Қазақстан КП Жезказған облыстық комитеті мен халық депутаттары облысы Кеңесінің, 1991 жылдан облыс әкімшілігінің органы болды. Тұңғыш нөмірі 1973 жылы 13 сәуірде жарық көрді. Ол облыс халық шаруашылығының өркендеу ...

                                               

Джек Глисон

Джек Глисон - Ирландиялық актер, көпшілікке Тақтар ойыны телесериалындағы Джоффри Баратеон рөлімен танымал. Джек Глисон 1992 жылы 20 мамыр күні туған. Жеті жасынан бастап Джек өнер мектебінде Independent Theatre Workshop білім алған. Speech and D ...

                                               

Джельфа

Джельфа – Алжирдің солтүстігінде орналасқан қала Халық саны 170 000 адам 2005 жылғы халық санағы бойынша. Қаланың жанында бірнеше тұзды көлдер бар, ал оңтүстігі Сахара шөлімен шектеседі. 2-5 ғасырлар аралығында қала Рим империясының құрамында бол ...

                                               

Джемсонит

Джемсонит – сульфидтер класының минералы. Хим. формуласы ±∑Рb4Sb6S14. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Шашыраңқы сәуле, баған, призма пішінді агрегаттар түзеді. Түсі сұрдан қараға дейін, металша жылтыр. Қатт. 2 – 3, менш. салм. 5.5 – 6 г/см3 ...

                                               

Джером Д. Сэлинджер

Джером Дэвид Сэлинджер - американдық жазушы. "The Catcher in the Rye" атты романымен оқырман қауымға белгілі.

                                               

Джимми Рид

Джимми Рид – автор, блюз әншісі, гитарашы. Мақта плантациясында жұмыс істеген, жергілікті баптист шіркеуінде ән айтқан. 1932 жылы Тэйлормен танысады, ол Эддиге гитарада ойнауды үйретеді. "You Don’t Have To Go" және "Boogie In The Dark" ритм-энд-б ...

                                               

Джоан Вайолет Робинсон

Джоан Вайолет Робинсон - ағылшын экономисі, экономикалық теорияның солшыл кейнсшілдік бағытының көшбасшысы, бәсеке теориясының негізін қалаушы. 1925 ж. Кембридж университетін бітіріп, 1931 жылдан осы университетте ассистент, экономика лекторы жән ...

                                               

Джованни Пико делла Мирандола

Джованни Пико делла Мирандола – 24 ақпан күні граф Мирандоланың жанұясында дүниеге келеді. 14 жасынан бастап итальяндық және шет ел университеттерінде жүйелі білім ала бастайды. 1477-1479жж. Балонда канондық құқықты, Феррарда тіл білімін, Падуя м ...

                                               

Джордж Маршалл

Джордж Кэтлетт Маршалл - АҚШ саяси және әскери қайраткері, армия генералы. Маршалл жоспарының бастаушысы еді. Нобель бейбітшілік сыйлығының иегері. АҚШ мемлекеттік хатшысы және АҚШ қорғаныс министрі болған. Пеннсильвания штатының Юнионтаун қаласы ...

                                               

Джордж Полк атындағы журналистер жүлдесі

Джордж Полк атындағы журналистер жүлдесі – журналистерге үздік туындысы үшін берілетін халықаралық деңгейдегі жүлде. Жүлде 1948 жылы Грекиядағы Азамат соғысы кезеңінде беймәлім себептермен қайтыс болған Си-Би-Эс телекомпаниясының тілшісі Джордж П ...

                                               

Джордж Хэйтем

Джордж Хэйтем – Америка және Қытай дәрігері, белгілі коммунист қайраткері. Қытайша есімі – Ма Хайдэ. Солтүстік Каролина университетінде, Бейруттегі Америка университеті нде және Женева университеті нде оқыған. 1933 жылы Шанхайға практикаға келіп, ...

                                               

Джоуль-Ленц заңы

Электр тогы металл өткізгіштер арқылы өткенде электрондар бірде нейтраль молекулалармен, бірде электрондарынан айрылған молекулалармен соқтығысады. Қозғалыстағы электрон өзінің кинетикалық энергиясын жоғалта отырып, нейтраль молекуладан жаңа элек ...

                                               

Джуд Лоу

Дэвид Джуд Хейворт Лоу – британдық театр және кино актері. "Талантливый мистер Рипли", "Холодная гора", "Шерлок Холмс" фильмдерінен кейін танымал бола бастады. Әртүрлі номинациядағы "Оскар" және "Алтын глобус иегері". Театр сахнасында да көптеген ...

                                               

Джузеппе Пази

Джузеппе Пази 1983 жылдан - "Роlytec S.p.A." итальян инжиниринг компаниясы жобасының бас инженері. 1985 жылдан - мұнай және газ саласында қызмет көрсететін "Эни" компаниясында жұмыс істейді. Каир қаласында орналасқан Египеттегі "International Еgy ...

                                               

Джәһм ибн Сафуан

Жахм б. Сафуан, Әбу Мухриз, Мәулабаяурасиб - әйгілідіни уағыздаушы, хорасандық мурджжахмшілердің басшысы. Әл-Харис б. Сурайдждың хатшысы бола жүріп, Хорасанның Омейя әулетінің бастығы қарсы көтеріліске қатысып, тұтқынға түсті де, Мервте өлім жаза ...

                                               

Джәһмия

Ислам Джаһмия араб.: جهمية ‎ - Джәһм ибн Сафуан жолын қуушылар. Ортағасырлық мұсылман джаһмияны біресе мурджииттерге, біресе джәбриттерге жатқызады. Джаһмияның діни мектебі ол қайтыс бола салысымен пайда болды. Джаһмилік көзқарасты алғашқы уағызд ...

                                               

Дзот

Дзот – шабуылдаушы жауға пулемет пен зеңбіректен оқ жаудыруға, әскерді снаряд, мина, авиация бомбасы жарықшақтарынан сақтауға арналған бекініс, далалық қорғаныс құрылысы. Ол ағаш, тас, топырақтан салынады. Қабырғаларында оқ атылатын саңылау үңгір ...

                                               

Диагенез

Диагенез - Жер қыртысының жоғарғы белдеуі жағдайында қопсық шөгінділердің шөгінді таужынысқа айналуының табиғи физикалық-химиялық процесстерінің жиынтығы. Бастапқы диагенез - шөгінді құрамының физикалық-химиялық тұрақтану кезеңі және кейінгі диаг ...

                                               

Диагенез геохимиясы

Диагенез геохимиясы - қалыптасатын шөгінді таужыныстарда болатын химиялық элементтер миграциясының процестері.Бүл процестер бастапқы және соңғы диагенез сатылары үшін әр түрлі болады.Бастапқы диагенез сатысында геохимиялық процестер негізінен гип ...

                                               

Диагенездік минералдар

Диагенездік минералдар - таужыныста кристалданудан кейін физикалық-химиялық жағдайдың өзгеруіне байланысты пайда болған минералдар.Мүндай минералдардың бір полиморфтық модификациясы екіншіге айналады, қатты ерітінділер ыдырайды физикалық қасиетте ...

                                               

Диагноз

Диагноз, ауруды анықтау - тексерілетін адамның денсаулық жағдайын ауруын немесе өлімінің себептерін аурулардың атауларын, түрлері мен барысын, нұсқаларын медициналық терминдермен жазып көрсететін медициналық тұжырым.

                                               

Диагностикалық белгі

Диагностикалық белгі - геологиялық нысандарды тануға пайдаланылады. Диагнемалар мағыналық жүктемесі бойынша әр түрлі геологиялык пондердің нысандарына қарайтындығы, қүрылымы, бейнелеу тәсілі, сипаттау тәсілі, мондерінің саны, көлемі, салыстырмалы ...

                                               

Диагональ

Диагональ – көпбұрыштың немесе көпжақтың бір қабырғасында жатпайтын екі төбесін қосатын түзудің кесіндісі. Көпжақтың диагоналі – біржақтың бойындда жатпайтын екі төбені өзара қосатын түзу сызықтың кесіндісі. көпбұрыштың диагоналі – бір қабырғаның ...

                                               

Диакритикалық белгі

Диакритикалық белгі орыс. диакритический знак - белгілі бір дыбыстың қосымша артикуляциялық мағынасын білдіру үшін әріпке қосылатын шартты көмекші белгі. Мысалы: у, қ, г, ң, ё, й әріптерінің қосымша белгілері олардын қалай айтылуы керектігін айқы ...

                                               

Диалект

Диалект – аумақтық немесе әлеуметтік жағынан біріктірілген,шоғырланып орналасқан ұжымның тілдік қарым-қатынас жасауының негізге құралы болып табылатын тіл. Аумақтық диалект – аумақтық жағынан шектелген және Әдеби тілмен қатар қолданылатын тіл; ол ...

                                               

Диалектизм

Диалектизм - жергілікті диалектілер мен говорларға тән тіл ерекшеліктері. Диалектизм - көркем шығармаларда әдеби тіл нормасынан ауытқу түрінде орын алады. Диалектизмнің бірнеше түрі бар: Лексикалық диалектизмдер бейсаубет бет алды, кун баю кун ба ...

                                               

Диалектология

Диалектология – тіл білімінің белгілі бір тілдегі диалектілік ерекшеліктерді, олардың шығу тегін, таралу сипатын, ұлттық және әдеби тілге қарым-қатынасын зерттейтін саласы. Диалектілік жіктелісі айқын тілдердегі диалектілердің саны ең кем дегенде ...

                                               

Диалектологиялық сөздік

"Диалектологиялық сөздік" – қазақ тілі диалектілерінің, оның ішінде жеке сөйленістерінің лексикалық ерекшеліктері мен құрамында сирек кездесетін фонетикалық, грамматикалық құбылыстарынан мәлімет беретін сөздер қамтылған сөздік. Сөздікте Қазақстан ...