ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 434




                                               

Денудация агенттері

Денудация агенттері. Әр түрлі экзогендік күштер әсерінен планета бетінің морылуын және осы морылған бөлшектердің әр түрлі күштер әсерінен ойыстарға қарай жылжуын қамтамасыз ететін процестер жиынтығы.

                                               

Денудация базисі

Денудация базисі - беткейдің жатық бөлігі, немесе оның етегіндегі су жиналған жер. Беткейден үгілуден не су күшімен келген жыныстар осы жатық беткейге, яғни денудация базисіне жиналады. Еңіс баурайлар мен беткейлер жазықтығы қимасында еңістік мөл ...

                                               

Денудация деңгейі

Денудация деңгейі жоғарғы денудация деңгейі - таулардың шыңы бұл деңгейден жоғары көтерілмейді, оны қарқынды денудация қиып түсіп отырады, тегістелу осы деңгейде жүреді; төменгі денудация деңгейі - денудацияның жалпы эрозия базисіне сәйкес келеті ...

                                               

Денудациялық жазық

Денудациялық жазық - тектоникалық қырат жерлерде денудациялық агенттер әрекетінің нәтижесінде қалыптасқан тегістелген бет. Денудациялық процестердің уақытша немесе ұдайы ықпал етуінен пайда болады. Денудациялық процестер тектoникалық процестерден ...

                                               

Денудациялық метр

Денудациялық метр - уақыт бірлігі ; оның ағымында өзен алабының беті денудациялық процестердің жиынтық орекетінен 1 м төмендейді. Әр түрлі өзен алаптарында денудациялық метр әр түрлі: По - 2.4 мың жыл; Рона - 5.1 мың жыл; Янцыцзян - 12.5 мың жыл; ...

                                               

Деонтология

Деонтология - этиканың парыз, жалпы қажеттілік туралы қарастыратын бөлімі. Терминді алғаш Бентам жалпы ізгілік теориясын белгілеу ұшін қолданған. Деонтология - парыз, міндет мәселелерімен айналысатын этиканың бір бөлігі. Деонтология әлеуметтік-та ...

                                               

Деперсонализация

Деперсонализация - өзінің сана-сезімін өзгерту. Ол жағдайда адамда өзінің сана-сезімін жоғалтқан сезімі туады және жақындарына, жұмысына, қатысты эмоционалдық жақындықтың болмауына қатысты уайымдайды. Психикалық тұрғыдан сау адамдарда қатты жүк т ...

                                               

Деповская көшесі (Алматы)

Көшеге атау Алматы-1 теміржол вокзалына қызмет көрсетуге жақын жерге орналасқандықтан берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Волгоградская, Бартольд, Некрасов, Бейсебаев, Харьковский, К.Цеткин көшелерімен қиылысады. Кешенін ұзындығы - 1300 ...

                                               

Депозитарлық қызмет

Депозитарлық қызмет Мамандандырылған ұйым жүзеге асыратын бағалы қағаздардың иелерін есепке алу мен олардын құқықтарын растау, сондай-ақ бағалы қағаздарды материалсыздандыру жөніндегі қыз- мет. Депозитарий мен депоненттін қа- ғынастары олардың ар ...

                                               

Депопуляция

Депопуляция - белгілі бір аумақта халықтың азаюы немесе мүлде жойылуы. Туудың азайып, өлім-жітімнің көбеюі. Депопуляция адам санын өзгертеді, сондықтан, бұл саяси және экономикалық мәселелер тудырады. Депопуляция - адам санының немесе жануарлар д ...

                                               

Депорт

Депорт - бағамдық айырма алу мақсатында бағалы қағаздар бағамын төмендету есебімен жасасылған биржадағы алып-сатарлық мәміле. Бағаның жоғары болуы себепті бағаның одан әрі төмендеуін күткен алыпсатарды қанағаттандырмайтын тарату мерзімінде келісі ...

                                               

Депрессиометр

Депрессиометр - жер асты қазбаларындағы ауаның сиреу деңгейін өлшеп, анықтау үшін қолданатын аспап. Кен қазу тәжірибесінде V-пішінді және өзі жазатын депрессиометр пайдаланылады.

                                               

Депрессия (география)

Депрессия - тектоникалық депрессия деп жер қабығының ойыстана келіп, түгелдей немесе жартылай шөгінді толған түрін айтады. Мысалы, Тәжік депрессиясы. депрессия деп кең мағынада жер бетіндегі кез келген ойпат жерлерді айтады, ал тар мағынада теңіз ...

                                               

Депрессия (психология)

Депрессия – жабығу, торығу, күйзелу секілді ұғымдарына балама ұғым. Депрессия - көпке созылмайтын, бірақ созылып кетсе невроз немесе психоздың бастауына айналатын түңілу мен пессимизм арқылы бейнеленетін көніл-күй жағдайы.

                                               

Дербес алтын

Дербес алтын - өзге элементтермен химиялық тұрғыдан байланыспаған, сол сиякты өзге минерал құрамында ұсак, дисперсиялы кірікпелер түрінде де ұшыраспайтын алтын.

                                               

Дербес газ

Дербес газ. Қойнауқаттық газ құрамына кіретін, қалыпты жағдайда газ түрінде ұшырасуға қабілетті табиғи газ. Дербес газ, сайып келгенде, газ жатындары мен газконденсатты жатындардың табиғи газы болып табылады. Дербес газдың құрамы көмірсутекті бол ...

                                               

Дербес емес (басқарылатын) режім

ДЕРБЕС ЕМЕС РЕЖІМ режим; on-line mode) - шалғай құрылғының немесе қосақталған компьютердің жұмыс режімі.Олар өздері қосылған сол компьютердің орталық процессорының тікелей басқаруымен жүмыс істейді.

                                               

Дербес емес жүйе

ДЕРБЕС ЕМЕС ЖҮЙЕ - сыртқы әсерлердің айнымалшырының ықпалында болатын және уақыт бойынша айнымалы параметрлермен сипатталатын динамикалық жүйе.

                                               

Дербес жүйе

ДЕРБЕС ЖҮЙЕ - қызметтік сипаттамасы бір адамға ғана арналған қолданбалы жүйелерді құруды жасақтайтын дербес компьютер.

                                               

Дербес компьютер архитектурасы

ДЕРБЕС КОМПЬЮТЕР АРХИТЕКТУРАСЫ - дербес компьютерді құрастырудың жалпы принципі; командалар жүйесі мен мәлімет сақтауды ұйымдастыру, басқа жерге ақпарат жөнелту, енгізу-шығару, басқару құрылгыларын, пайдаланылатын интерфейс құралдарын сипаттау жү ...

                                               

Дербестік

Дербестік - жеке адамның қайталанбайтын, өзіндік болмысы, өзінің субъектісі түрінде оның мақсаты мен мән-мағынасы болатын іс-қимылы. Сыртқы мақсатқа қанықгьшық пен сыртқы қажеттілікке бағындырылған іс-әрекетке кдрсы қойьшады. Маркс адамның әлеуме ...

                                               

Деревня

Деревня - ерте заманда бүкіл орыс жерінде көп тараған шаруалардың ауылдық мекендерінің тарихи түрі. Селомен салыстырғанда Деревняның мөлшері кіші болады. Кавказдағы бірқатар халықтар, сондай-ақ қазақтар, түркімендер және қарақалпақтар елді мекенд ...

                                               

Деректі әдебиет

Деректі әдебиет – танымдық-бағалау мәнерінде жазылған, мазмұн шынайы өмірде болған жеке тұлға, құбылыс, оқиғаны қамтитын очерк, басқа да жанрлар түріндегі шығармалар. Деректі әдебиет жанрындағы туындыларда мұрағат құжаттары, естеліктер, хаттар ке ...

                                               

Деректізбек

Деректізбек - геологиялық барлау қазындыларын, сынамаларды, үлгілерді және тағы басқа сипаттайтын мағлұматгар тізбегі; деректізбекте тау-кен қазындысының географиялық орны, оның мөлшері, ернеуі мен ұңғысының абсолюттік биіктік тереңдік көрсеткіші ...

                                               

Дереу

Қазақ тіліндегі сөздіктер бұл сөздің мағынасын - тез, жылдам, шапшаң деп түсіндіреді. "Аяш дереу төрге көрпе салып, жастық тастады". Дәл осы мағынада, "дораан" тұлғасында мұны біз тува тілінен де кездестіреміз. Тува тіліне бұл сөз Моңғолдардан ау ...

                                               

Держава

Держава - - Ірі, күшті, тәуелсіз, үлкен әскери, экономикалық және өзге әлеуеті бар, әлемдік саясатта және халықаралық қатынастарда аса маңызды рөл атқаратын мемлекет; Монархтың алтын шар, тәж немесе кресті бейнесіндегі билігінің белгісі. Держава ...

                                               

Деривативтік индекстеу

ДЕРИВАТИВТІК ИНДЕКСТЕУ ; context - sensitire indexing) - құжаттарды автоматтық түрде индекстеу әдісі. Жүйе мәтіндердің логикалық құрамын талдайды және олардан берілген критерийлерді қанағаттандыратын сөздер мен олардың тіркестерін тандайды.

                                               

Дериватограф

Дериватограф – заттардың термикалық сипатын кескіндейтін қисық сызықтарды тіркеуге қолданатын аспап. Жалғыз ғана сынаманы зерттеу нәтижесінде бірнеше сипатты қисық сызықтар жиынтығы алынуы мүмкін.

                                               

Дериваттар

Дериваттар – петрологияда: жалғыз ғана магмалық балқымалық жіктелуі нәтижесінде пайда болатын тау жыныстарының түрлері. Кейде дериваттар деген атау магма жіктелуінің сұйық және газ түріндегі өнімдері хақында да қолданылады.

                                               

Деривация

Деривация лат. derivatio - жасалу - бастапқы тіл бірліктерінің негізінде басқа тіл бірліктерін дериваттарды жасау процесі. Дериваттар аффикстер дін көмегімен түбірді "кеңейту" немесе сөздерді біріктіру, тіркестіру арқылы жасалады. Соған байланыст ...

                                               

Деривациялық мағына

Деривациялық мағына орыс. деривационное значение - өз алдына дербес колданылмайтын сөзжасам жұрнақтары білдіретін үстеме мағына. Ол аркылы сөздін лексикалық мағынасына өзгеріс кіріп отырады: көл - көлшік, мал - малшы.

                                               

Дермене

Жаңа жерге келгелі екі күн өткенімен, екеуі бір десте дермене ора алмады. Салқындау болар деп шайланы тігіп еді, түн баласы екеуі де елегізіп шықты. Бұл адырда ұры да, қасқыр да, жын-жыбыр, дию-пері де атымен жоқ деп, өзіне тығыла түскен немересі ...

                                               

Десант

Десант - қарсылас тылында соғыс қиимылдарын жүргізу үшін дайындалған немесе онын тылына түсірілген әскерлер. Десант алдына қойылған мақсатына және көлеміне қарай тактикалық, оперативтік, стратегиялық болып бөлінеді. Десантты қарсылас тылына түсір ...

                                               

Десант жасағы

Десант жасағы - теңіз десантын жағалауға тасуға және түсіруге арналған түсіру күштерінің кемелерінен құралған уакытша құрылым, әскери тәртіпте теңіз десантын түсіру күштерінің элементтері. Десанттық және корғаныс кемелері десанттарга қарсы қойылғ ...

                                               

Десант кемелері

Десант кемелері - теңіз десанттарын жабдықталмаған жағалауга түсіру мен тасымалдауға арналған арнайы жабдықталған кемелер. Міндеттері мен көлеміне қарай десант кемелері төмендегідей жіктеледі: 5) десантты атыспен колдайтын кемелер; 4) ұзақ кашықт ...

                                               

Десант түсіру

Десант түсіру - қарсылас тылында аса маңызды тапсырмаларды орындау үшін әскердің әуе көлігі көмегімен жсткізілетін бөлім. Парашютті, қондырмалы немесе аралас әдістермен жүзеге асырылады. Десанттарды дайындау кезінде десанттандыруға белгілі бір ау ...

                                               

Десант түсіру ауданы

Десант түсіру ауданы - 2) Қарсылас орналасқан теңіз, өзен не көл жағасының бір бөлігі. Ол теңіз десантын түсіруге арналады және әскер мен ұрыс техникасыл түсіруге колайлы орын болады. 1) Қарсылас тылындағы әуе десантын түсіруге және парашютистер ...

                                               

Десант түсіру қарқыны

Десант түсіру қарқыны - белгілі бір уақыт өлшемінде десант түсіру ауданына түсірілген бөлімнің, жеке құрамының, әскери техника мен әуе десанты құрал-жабдықтарының мөлшерсапасы.

                                               

Десанттық ұрыс машинасы

Десанттық ұрыс машинасы - әуе-десант әскерлерінің парашют тәсілімен десантталатын сауытты шынжыр табанды жүзбелі машинасы ұрысқа тағайындалуыла және мүмкіндіктеріне, құрастырылуына, қаружарағына, салмағына, жабдықталуына қарай десанттық ұрыс маши ...

                                               

Десантқа қарсы кедергі

Десантқа қарсы кедергі - қарсыластын десант түсіруіне қарсы қолданылатын құрылыстар. Бұл максатқа өзен немесе теніз жағалауында қадалған айқыш-ұйкыш бағаналар, темірден жасалған тетраэдрлер, аппарельдер мен дуалдар, тастан жасалған корғандар, тан ...

                                               

Десертті шараптар

Десертті шараптар - асханалық, күшейтілген шараптар құрамына кірмейтін және тамақ ішу барысында дәмі мен хош иісінен ләззат алу үшін қолданылатын шараптардың шартты аталуы. Десертті шараптарды асханалық шараптар сияқты сумен араластырмайды және ж ...

                                               

Десквамация

Десквамация - температураның күрт ауытқуларына байланысты тау жынысытардың қабыршақтануы және оның сыпырылуы. Әдетте, шөлдер мен биік таулы аудандарда байқалады. Десквамация нәтижесінде жалпақ үшкір бұрышты тау жынысы сынықтары үйіледі. Синонимі: ...

                                               

Дескриптивті лингвистика

Дескриптивті лингвистика орыс. дескриптивная лингвистика - жалпы структуралық тіл білімі аясында 20 ғасырдың 30 - 50 жылдары пайда болып, жедел дамыған Америка тіл біліміндегі бағыттардың бірі, бірақ оның еуропалық структуралық тіл білімінен бірқ ...

                                               

Деспотизм

Деспотизм - көне грекше: δεσποτία - шексіз билік - Ауыспалы мағынасында еркіндік, бостандықты қайырымсыз жаншу, қарамағындағыларға күш көрсетіп, езіп-жаншу. Мемлекеттік құрылым жүйесі, бағынушылардың құқы жоқ, билікті шектен тыс қолданатын, шексі ...

                                               

Деструкция

Деструкция, бір нәрсенің қалыпты құрылымының бұзылуы ; Деструкция механикалық, радиациялық, жылулық, жылу тотықтырғыштық, фото тотықтырғыштық, химиялық болып бөлінеді.

                                               

Десяткино

Десяткино - Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Сусл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 36 адамды құрады. Пошта индексі - 452462, ОКАТО коды - 80213840002.

                                               

Детективтік әдебиет

Детективтік әдебиет - шытырман оқиғалы қылмысты істерді ашуға құрылған шығарма. Детективтік әдебиет сюжеті жұмбақ қылмыс саларын логикалық пайымдаулар арқылы ашып көрсетуге арналады. Басты кейіпкер ретінде із кесуші заң қызметкерлері немесе тыңшы ...

                                               

Детерминант

Детерминант - сөйлем мүшелерімен байланысы жоқ, бірақ бүкіл сөйлем құрамына қатысы бар сөйлем мүшесі. Детерминант қашанда сөйлемнің семантикадық құрылымын жасауға қатысады және сөйлемнің барлық түрлерінде кездеседі. Детерминант терминін орыс тіл ...

                                               

Детерминатив

Детерминатив - Шыккан тегі де, мағынасы да белгісіз, сөздің жіктелмейтін бөлігіне негізгі түбірге қосылатын элемент. Осы мағынада негізінде үндіеуропа тіл білімінде тараған, оны ұсынған Г. Курциус Германия. Идеографиялық жазуда негізгі фонетикалы ...

                                               

Детерминизм және индетерминизм

Детерминизм және индетерминизм - себептіліктін орны және ролі түрлы бір біріне қарама-қарсы философиялық қағида. Детерминизм барлық құбылыстардың себептілікке бағынатыны туралы ілім. Барлық құбылыстардың жалпыға бірдей заңды байланыстары, себепке ...