ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 418




                                               

Габбро-амфиболит

ГАББРО-АМФИБОЛИТ – габбро мен амфиболитгің аралығындагы габбролық құрылымын сақтаған тау жынысы. Габбро амфиолит габброның метаморфизмінен де және кейбір гнейстер сияқты, бағытталған қысым жагдайында габбролық магманың кристалдануынан да пайда бо ...

                                               

Габбро-диабаз

Габбро-диабаз - минералдық құрамы габброларға сәйкес келетін, алайда кристалдану дәрежесі оларға қарағанда біршама төмен болуына байланысты "диабаздық құрылым" деп аталатын құрылыммен сипатталатын, негізінен алғанда магмалардың жер қыртысындағы ж ...

                                               

Габбро-диабаздық құрылым

ГАББРО-ДИАБАЗДЫҚ ҚҰРЫЛЫМ - габбролық пен диабаздықтың аралығындагы құрылым. Онда плагиоклаздың пироксенге қарағанда идиоморфтылығы шамалы болады. Габбро-диабаздық құрылым диабаздық силдердің ішкі жағы мен диабаздық жамылғылардың астыңғы жағына тә ...

                                               

Габбро-порфирит

ГАББРО-ПОРФИРИТ – құрамы жағынан габброға сәйкес, бірақ құрылымы порфирлі тау жынысы. Порфир бөлігі негізді плагиоклаз бен пироксеннен, арқауы осы минералдардың ұсақ түйірлерінен тұрады. Габбро-порфорит сығылма, силл, шток құрайды.

                                               

Габбро-сиенит

Габбро-сиенит - құрамы жағынан габбро мен сиениттің аралығындағы тау жынысы. Онда негізді плагиоклаздың, калишпаттың және фемалық минералдардың мөлшері шамалас, 30-35% болады Габбро-сиениттің құрылымы монцониттік түрін монцонит деп атайды.

                                               

Габбролық құрылым

Габбролық құрылым - габбро, нориттерге тән аллотриоморфтүйірлі құрылымның түрі. Онда тау жынысы плагиоклаз бен фемалық минералдардың негізінен пироксеннің изометриялық түйірлерінен тұрады.

                                               

Гавот

Гавот фр. gavotte - француз халық биі. Музыка өлшемі 4/4 немесе 2/г. 16 ғасырда пайда болған. 17-18 ғасырларда патша сарайында, ақсүйектердің той-думандарында осы биді билеген, композиторлар Ж.Б. Люл-ли, И.С. Йоганн Себастиан Бах, Г.Ф. Гендель, П ...

                                               

Гагарин қысқа көшесі (Астана)

Гагарин қысқа көшесі - "Көктал" тұрғын алабы. Ю.Гагарин қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Бидайық қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 225.9 м. Юрий Алексеевич Гагарин 1934-1968 - ғарышқа тұңғыш ұшқан адам, полковник, Кеңес Одағының Бат ...

                                               

Газ жаралу (газ қалыптасу)

Газ жаралу. Терминнің екі мағынасы бар: таужыныстардағы шашыранды органикалық заттардың катагенез процесі нәтижесінде өзгеру өнімдерін бағалау барысында газ жаралу термині "газ туындау" деген мағынаны, яғни шашыранды органикалық заттар есебінен к ...

                                               

Газ жатыны

Газ жатыны Жерасты қорқоймаларында жинақталған газ массалары. Жер қыртысының жекелеген құрылымдық элементіне жинақталған бір немесе бірнеше газ жатындары газ кенорнын қалыптастырады.

                                               

Газ кені

Газ кені – жер бетінің нақты бөлігі мен қойнаудағы бірыңғай құрылымдық тұтастыққа сәйкесетін газ иірімдерінің жиынтығы. Бір пласты және көп пласты болып келеді. Көп пласты кеннің қимасында әр түрлі тереңдікте бірінен соң бірі орналасқан бірнеше г ...

                                               

Газ конденсаттары

Газ конденсаттары. Жер қойнауына тән термодинамикалық жағдайларда газ немесе бу түрінде кездесетін, мұнай көмірсутектерінің тез қайнайтын сұйықтүрлері мен газ күйіндегі түрлерінің өзара астаса отырып еруі нәтижесінде түзілетін табиғи жүйе. Суынуы ...

                                               

Газ сағаты

Газ сағаты - газ, ауа көлемін өлшейтін қүрал. Деммен шығатын және деммен алынатын ауаның көлемін өлшеуде, организмдегі газ алмасуын зерттегенде қолданылатын құрал.

                                               

Газ сығымдау

ГАЗ СЫҒЫМДАУ - қатты дененің сұйық күйге айналмай тұрып-ақ бірден газға айналуы; заттарды тазартудың ең тиімді әдістерінің бірі болып есептеледі. Синонимі: сублимация.

                                               

Газ тасымалдау жүйесі

Газ тасымалдау жүйесі - республиканың батыс бөлігінде дамыған. 60-шы жылдары көктей өтетін газ қубырларының кұрылысы басталған болатын, олар арқылы газ Батыс Қазақстаннан және Орта Азияның бұрынғы республикаларынан Ресейге жеткізілетін-ді. Ақтөбе ...

                                               

Газ тексермесі

Газ тексермесі. Белгілі бір шарттарды қамтамасыз ете отырып, қойнаулардан алынған, толығымен тұмшаланған ыдыста сақталған, сондықтан арнаулы саралау жұмыстарын жүргізуге жарамды болып табылатын қойнауқаттық газ үлгісі.

                                               

Газ тәрізді күй

Газ тәрізді күй – заттардың ғаламдағы ең көп таралған күйі. Химиялық қасиеттері бойынша газдар және олардың қоспалары сан алуан болып келеді. Газға атомдар мен молекулалардан тұратын жүйе ғана емес, кейде басқа бөлшектерден – фотондардан, электро ...

                                               

Газ шығарушы

Газ шығарушы - арнайы газ шығарушы массасының немесе газ шығаратын кеуектілік шикізат компоненті химиялық әрекетінің нәтижесінде болатын материалдың кеуек құрылымындағы тәсіл.

                                               

Газ қалыптасуының басты белдемі

Газ қалыптасуының басты белдемі. Мұнай-газды алап қимасының газ қалыптасуының басты фазасы көрініс беретін қойнауқаттық- катагендік белдем. Аталған алаптың құрылысына, оның геотермикалық режиміне, шашыранды органикалық заттардың типіне, т.б. факт ...

                                               

Газ қалыптасуының басты фазасы

Газ қалыптасуының басты фазасы. Шөгінді таужыныстардағы шашыранды органикалық заттар есебінен көмірсутекті газдардың ең қарқынды қалыптасу сатысы. Бұл процесс мезокатагенездің соңғы - апокатагенездің алғашқы сәттерінде аталған органикалық заттард ...

                                               

Газ қоймалжыңдары

Газ қоймалжыңдары. Жер қойнауына тән термодинамикалық жағдайларда газ немесе бу түрінде кездесетін, мұнай көмірсутектерінің тез қайнайтын сұйық түрлері мен газ күйіндегі түрлерінің өзара астаса отырып еруі нәтижесінде түзілетін табиғи жүйе. Суыну ...

                                               

Газ қысымы

Газ қысымы - молекулаларының жылулық қозғалыстарынан газдардың өз көлемін ұлғайтуынан туындайтын күш; оның мөлшері әдетге кг/см 2 немесе атм бірліктерімен өрнектеледі.

                                               

Газ құбыры

Газ құбыры, магистральдық газ құбыры – жанғыш газдарды шығатын жерінен не өндірілетін орнынан алыс қашықтыққа тасымалдауға арналған құрылыс. Ол төселіп жүргізілуіне қарай: жер асты газ құбыры жер үсті газ құбыры үйінді үстімен жүргізілген газ құб ...

                                               

Газ өлшеуіш

Газ өлшеуіш - су құрғататын ұңғылардан келетін немесе газ құбырынан өтетін газдың көлемін анықтайтын тіркеуші аспап. Көмір шахтыларында ең көп тараған газ есебін көрсететін жабдықтар.

                                               

Газ-мұнайлы кен

Газ-мұнайлы кен. Мұнайдың жиынтық геологиялық қоры газ қорына қарағанда көбірек болып келетін кен. Кен қимасында газ-мұнайлы шоғырлармен қатар мұнай, мұнай-газ, газ, конденсатгаз шоғырлары да ұшырасуы ықтимал.

                                               

Газ-мұнайлы шоғыр

Газ-мұнайлы шоғыр. Мұнайды және газды кіріктіретін, бірақ мұнайының қоры газ қорынан көбірек болып келетін қос тарамды шоғыр. Синонимі - газ тақиялы мұнайлы шоғыр.

                                               

Газарынды режим

Газарынды режим - қойнауңаттан мұнай-газды тақия газының арыны әсерінен ығыстырылып шығарылуымен сипатталатын мұнай-газ шоғыр режимі. Синонимі - "газды тақия режимі".

                                               

Газдан арылу

Газдан арылу. Тау жыныстары, қойнаулық су, мұнай және жерасты газдары құрамынан табиғи газ массаларын бөліп алу процесі. Тексермені жерасты жағдайынан атмосфералық жағдайға көшіру, яғни температура мен қысымының төмендеуі салдарынан туындаған газ ...

                                               

Газды жанартау

ГАЗДЫ ЖАНАРТАУ – алғашқы атқылауда тек қана газ шығарады. Жарылыс күшті болса жанартау жарып өткен таужыныстардың сынықтары да шығып, таскөмейдің айналасына брекчия түрінде түзіледі. Газ маарлары пайда болады.

                                               

Газды жатындар газы

Газды жатындар газы. 80-99%-ға дейін метанды және оның гомологтарын, сол сияқты азотты, көміртек қостотығын, сирек газдарды, сирегірек күкіртсутекті т.б. кіріктіретін мейілінше жеңіл, жоғары температурада қайнайтын және адсорбциялық белсенділігі ...

                                               

Газды конденсат

Газды конденсат - газды конденсатты ұңғымалар өніміндегі газ конденсатының шамасы. Өлшеу бірлігі см3/м3, мұнда газдың көлемі 1.01.105 Па-ға, температурасы +20°С-қа келтіріледі. Конденсат - газдық факторды қаныққан, яки шикі және тұрақтанған конде ...

                                               

Газды көмір

ГАЗДЫ КӨМӀР - көмірленудің нақтылы дәрежесіне сәйкес келетін яғни метаморфизмнің II сатысы жағдайында қалыптасқан тас көмір түрі; тығыздығы 1.11 -1.24 г/см 3 ; органикалық массасының меншікті салмағы 1.26-1.28 г/см 3 - жану жылуы 8000-8400 ккал/к ...

                                               

Газды шабуыл

Газды шабуыл қарсыласты газ тәрізді улағыш заттармен жою тәсілі. Алғашқы рет оны 1907 жылғы Гаага келісімін бүзып, Германия басшылығы 1915 жылы 22 сәуірде Ипр қаласы ауданында ағылшын-француз әскерлеріне карсы қолданды. 5 минут аралығында 6 мың б ...

                                               

Газдық каротаж

Газдық каротаж - ұңғыма бұрғылау барысында таужыныстардан сазды ерітіндіге өтетін көмірсутекті газ мөлшерін өлшеу әдісі. Алынған нәтижелер газбен каныққан қойнауқаттарды анықтауға, сөйтіп оларды сынамалауға мүмкіндік береді. Ұңғыма бұрғылау барыс ...

                                               

Газдық режим

Газдық режим - мұнай өндірілетін жерлерде пайдалану ұңғымаларына мұнайдың оның құрамындағы оңай жылжитын газ қоспаларымен бірге келіп құйылуы. Мұндай жағдай қабаттағы газ қысымының қанығу қысымынан төмен-деуі салдарынан оның еріген қалыптан бос к ...

                                               

Газдық фактор

ГАЗДЫҚ ФАКТОР - мұнайдың 1 т немесе 1м 3 -індегі табиғи газ мөлшері. Үлкен Газдық фактор мұнайдың 1 тоннасындағы газ көлемі 1000-2000 м 3 және одан да артық шамалармен сипатталады Газдық фактор көбінесе 100-200 м 3 /т шамасында болады.Мұнай шоғыр ...

                                               

Газдық құрамбөліктер

Табиғи газ құрамында байырғы газ және байырғы бу түрінде дараланатын заттар жиынтығы. Мұндағы газдар қалыпты жағдайда газ түрінде ғана ұшырасады, олар - метан, этан, пропан, бутан, азот, т.б. Қалыпты жағдайда газ түрінде де, сұйық түрінде де ұшыр ...

                                               

Газдың келуі

Газдың келуі - бірлік уақыт ішінде ауада, жер асты қазбаларында немесе газсыздандыратын жүйеде пайда болатын газдың көлемі. Газдың келуі оның коллекторының ауқымына, тау жыныстарының газ өткізгіштігіне, газдың қорына және тағы басқа жағдайларға б ...

                                               

Газдың мұнайда еру коэффициенті

Газдың мұнайда еру коэффициенті. Табиғи көмір-сутекті газдың мұнайда еру қабілетін сипаттайтын көрсеткіш - қысым 0.1 мПа мөлшеріне өскенде мұнайдың массасы немесе көлемі бірлігінде еритін газ мөлшері.

                                               

Газдың сығылғыштық коэффициенті

Газдың сығылғыштық коэффициенті. Бірдей жағдайлардағы, яғни қызуы мен қысымы бірдей мөлшермен сипатталған нақтылы қойнауқаттың және мінсіз газдар көлемдерінің бір-біріне қатынасы. Синонимдері - газдың серпінділік коэффинциенті; газдың серпінді ұл ...

                                               

Газдың өндірістік қорларын реттеу әдістері

Газдың өндірістік қорларын реттеу әдістері - Әдетте көлемдік әдіс және қысымның төмендеуін қадағалау ісі қолданылады. Газ қорын есептеудің көлемдік әдісі жинауыштардың және қойнауқаттық флюидтердің геологиялық, физикалық және химиялық касиеттерін ...

                                               

Газиз

Газиз - Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Ибраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 123 адамды құрады. Пошта индексі - 453331, ОКАТО коды - 80238815003.

                                               

Газконденсат

Газконденсат, Газ қоймалжыңы - жер қойнауына тән термодинамикалық жағдайларда газ немесе бу түрінде кездесетін, мұнай көмірсутектерінің тез қайнайтын сұйық түрлері мен газ күйіндегі түрлерінің өзара астаса отырып еруі нәтижесінде түзілетін табиғи ...

                                               

Газконденсатмұнайлы жатын

Газконденсатмұнайлы жатын Газды бөлігі С 5 + жоғары құрамды көмірсутектердің газ түріндегі массаларының біршама жоғары мөлшерін құрайтын газмұнайлы жатын. Синонимі - "газконденсаттақиялы мұнайлы жатын".

                                               

Газконденсатты жатын

Газконденсатты жатын Газдық фазаның құрамында С 1, С 2, Zv С 3 көмірсутектерімен қатар еріген күйдегі көмірсутектер, тіпті лигориннің және керосиннің құрамына кіретін көмірсутектер бар, қойнауқаттық қысымы өте жоғары газ жатыны. Құрамында ауыр кө ...

                                               

Газконденсатты жатындар газы

Газконденсатты жатындар газы. Жер қойнауының термодинамикалық жағдайларында газ түрінде немесе бу түрінде болатын, бір-бірінде еріген газ немесе жеңіл қайнайтын сұйық мұнай көмірсутектерінен тұратын табиғи жүйе. Синонимі - "газконденсат".

                                               

Газконденсатты кенорын

Газконденсатты кенорын - газконденсатты жатындарды кіріктіретін кенорын. Кенорын қимасында газконденсаттармен қатар конденсат және газ жатындары ұшырасуы ықтимал.

                                               

Газлифт

Газлифт. Сұйықпен араласқан сығылған газ энергиясын пайдаланып сұйықтарды жоғары көтеру тәсілі. Сығылған табиғи газ көмегімен мұнай ұңғымаларын компрессорлық игеру шаралары нақ осы тәсілге негізделген. Егер сұйықты жоғары көтеру үшін сығылған ауа ...

                                               

Газмұнайлы жатын

Газмұнайлы жатын Мұнайды және газды кіріктіретін, бірақ мұнайының қоры газ қорынан көбірек болып келетін қосфазалы жатын. Синонимі - "газды тақиялы мұнай жатыны".

                                               

Газсыздандыратын заттар

Газсыздандыратын заттар - улағыш заттармен өзара белсенді араласып, оларды усыз құрамаларга айналдыратын химиялық құралдар. Газсыздандыру заттарын тотықтырғыш-хлорлау әрекеті бар және сілтілік түрлерге деп бөледі. Еріткіш ретінде суды және баска ...