ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 415




                                               

Векторлық шама

Векторлық шама - сандық мәнінен басқа кеңістіктегі бағытымен де сипатталатын физикалық шама; бір координат жүйесінен екіншісіне өткенде бағытталған кесінді проекциясы қалай түрленсе солай түрленетін координат өсіндегі проекциясымен анықталады.

                                               

Великолук кешесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі қаланың атауы берілген. Великие Луки - Ресейдің Псков облысындағы қала. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылынан басталып Хожамияров көшесіне дейін созылып жатыр. Кассин, Егоров көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзынды ...

                                               

Веломобиль тіpкемесі

Веломобиль тіpкемесі - веломобильге тіркелетін техникалық талаптарга сай заводта немесе өз қолымен жасалатын тіркеме-біресті немесе қосарланған өсті толық салмағы автовелосипед салмағынан аспауы керек, ал тіркемеде тежегіш болмаса толық салмақтан ...

                                               

Велоэргометрия

Велоэргометрия - велометр тығыршығын аяқпен немесе қолмен айналдырып латенттік коронар артериясын айқындауға және баспалдақтық өсіру арқылы физиологиялық мөлшерді табуға қолданылатын зерттеу әдісі. Бұл әдістің негізі:ИЖА ауруымен ауыратын науқаст ...

                                               

Веляр (таңдай) дауыссыздар

Веляр дауыссыздар - тілдің арткы таңдайға тиюі арқылы жасалатын дауыссыздар: қ, ғ, ң. Велярлану - тілдің арткы жағын жұмсақ тандайға жақындататын қосымша артикуляция. Велярлану арқылы дауыссыз дыбыстар қатандана түседі. Мысалы, орыстың мел сөзінд ...

                                               

Вена жүйесі

Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы - 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев

                                               

Вена үйірмесі

Вена үйірмесі - 1992 жылы М. Шликтің ұйымдастырған философия семинарының негізінде қалыптаскан топ, кейіннен логикалық позитивизмның идеялық бейнесін кұрайды.

                                               

Венгр шығыстану мектебі

Венгр шығыстану мектебі - әлемдегі Азия елдерін зерттейтін орталықтардың бірі. Түркітану мен Алтайтану саласында венгр ғалымдарының үлесі зор. Олар Ататүрікке тіл саласында реформа жүргізуге үлкен қолғабыс тигізді. Атап айтқанда Қунаш Игнац түрік ...

                                               

Венгрлердің (мажарлардың) батысқа қоныс аударуы

Венгірлердің батысқа қоныс аударуы - венгрлердің ұлт ретінде қалыптасуындағы шешуші оқиға. Қазіргі венгр ғалымдарының пікірі бойынша, мажар тайпалары қазіргі Ресейдегі Ханты-манси авт. округінің оңтүстігін, яғни Батыс Сібірді қоныстанған. Халықта ...

                                               

Венд

Венд, Венд кешені – палеозой эрасына, яғни кембрий кезеңіне дейін түзілген тау жынысы бірлестіктерінің ішіндегі ең жасы; геологиялық көнелілігі 680 - 570 млн жылдар аралығын қамтиды. Жоғарғы протерозой қабаттарын көмкеріп, кембрий қабаттарымен бү ...

                                               

Венедтер

Венедтер - ежелгі тайпа атауы. Венедтер” атауы б.з. 1 ғ-ынан бастап кездеседі. Висла бойында, Балтық жағалауында, Карпаттан солт-ке қарай және Дунайдың төм. ағысында тұрған. Плиний Үлкен мен Тацит В-ді сарматтарға, готт тарихшысы Иордан 6 ғ. слав ...

                                               

Венера (ғарыштық аппарат)

Венера” – Шолпан планетасына 1961 жылдан бастап ұшырылған кеңестік планетааралық ғарыштық аппараттардың атауы. 1961-83 жылдары" Венера” ғарыштық бағдарламасы бойынша Байқоңыр ғарыш алаңынан барлығы 16 ғарыштық станциялары ұшырылды. Олардың кұрамы ...

                                               

Венералық аурулар

ВЕНЕРАЛЫҚ АУРУЛАР - негізінен, жыныстық қатынас арқылы берілетін жұқпалы аурулардың жиынтық атауы. Оларға соз, мерез, трихомоноз, хламидиоз сияқты 20 шақты аурулар жатады." В. а.” терминін 1527 ж. француз ғалымы Ж. де Бетанкур ұсынған. Ежелгі Мыс ...

                                               

Венерология

Венерология – клиник. медицинаның венералық ауруларды зерттейтін саласы. Қазіргі уақытта 20-дан астам венералық аурулар анықталды. Қазақстанда В. саласындағы ғыл зерт. жұмыстары 1931 ж. Қазақ АКСР-і Денсаулық сақтау халкоматының Тері-венерол. инс ...

                                               

Венецианов мектебі

Венецианов мектебі – 19 ғасырдың 2-жартысында А.Венециановтан оқыған орыс суретшілерінің тобы. Онда 70-тен астам суретші тәрбиеленіп шықты. Олар: С.Зарянко 1818-70, А.Тыранов 1808-59, А.Денисов 1811-34, Е.Крендовский 1810-53, Л.Плахов 1810-81, Г. ...

                                               

Вениамин Семёнович Битюцкий

Вениамин Семёнович Битюцкий - совет актері және театр режиссері. 1956 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі, 1953 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген өнер қайраткері атағын алады.

                                               

Вентильді фотоэффект

Вентильді фотоэффект - жартылай өткізгіштің металмен немесе басқа жартылай өткізгішпен түйіспесі бетінің манайында ішкі фотоэффект салдарынан электр козғаушы күштердің пайда болуы.

                                               

Венюков Михаил Иванович

ВЕНЮКОВ Михаил Иванович - орыс географы, саяхатшы және этнограф, генерал-майор. Орыс геогр. қоғамының мүшесі. Бас штаб академиясын бітірген. Қиыр Шығысқа, Памир мен Жетісуға, Кавказға, Жапонияға, Қытайға, Түркияға, Үндістанға, Солт. Африкаға, Сол ...

                                               

Вербалдану

Вербалдану - баска сөз таптарына жататын сөздердің етістікке 5-138 ауысуы. Вербалдану негізінен морфологиялық жолмен туады. Мысалы: күрек - күректеу, балга - ба/іга/іау, үлкен - үлкею, қол - қолдану. Қараңыз: Транспозиция.

                                               

Вергенттік

Вергенттік. Қатпарлы кұрылымдар өңдріндегі тау жынысы бірлестіктерінің сығылып-жанышталуы нәтижесінде жүзеге асатын жылжу бағыты. Вергентті айшықтайтын белгілер жиынтығы: иілімдер жазықтығының нақтылы бағытта еңкеюі, кейбір иілімдер жүйесіне тән ...

                                               

Верден шарты

ВЕРДЕН ШАРТЫ - Франктер мемлекетінің үшке бөлінуі жөніндегі келісім. 843 ж. император Ұлы Карлдың үш немересі Верден қ-нда империяны бөлісу жөнінде өзара шарт жасасты. Лотарь өзіне император атағын сақтай отырып,Италияға және Рейн мен Рона өзенде ...

                                               

Верещагин атындағы кеше (Алматы)

Көшеге қазақ, қырғыз халықтарының тұрмысын бейнелеген қылқалам шебері, орыс суретші Василий Васильевич Верещагиннің есімі берілген. Верещагин Василий Васильевич Ресейдегі Череповец қаласында дүниеге келген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Төле ...

                                               

Верификация принципі

Верификация принципі – теориялық қағидалардың ақиқаттығын болмыс деректерімен салыстыру арқылы анықтау немесе әлеуметтік болжамды бағалау амалы. Осы арқылы әлеуметтік болжау нақты деректер, ақиқат жағдайлармен салыстырылып дәлелденеді немесе тері ...

                                               

Веркблей

Веркблей - әр түрлі қоспалары бар, тазартылмаған шикі қорғасын немесе қорғасыны көп материалдарды өңдеген кезде алынатын негізгі өнім. Веркблейдің кұрамы бастапқы алынған шикізатқа және балқыту процесіне байланысты өзгеріп тұрады. Оның құрамында, ...

                                               

Верльгоф ауруы

Верльгоф ауруы. Тромбоциттердің сүйек майында түзілуінің нашарлауы немесе тоқтап қалуы салдарынан оның мөлшерінің азаюы. Бұл ауру мұрыннан, қызыл иек етінен, басқа да шырыш қабықты жерлерден өзінен өзі қан кетуіне әкеп соғады.

                                               

Верный көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы қаласының байырғы атауы берілген. Көше Медеу ауданында XIX ғасырдың орта шенінде Верный қамалы салынған аумақта орналасқан. Саттаров көшесінен басталып Көрімбаев көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Истомин, Сабыр Шәріпов көшелерін ...

                                               

Верньер

Верньер - біркелкі шкаладағы бөліктер үлесін, мысалы, теодолит лимбіндегі немесе қашықтық өлшеуіш рейкасындағы бөліктер үлесін өлшеуге арналған есептеу шкаласы. Верньерді жасау үшін лимбтің бөліктері бар доғасы n+1 бөлікке бөлінеді. Өлшеу кезінде ...

                                               

Вертикаль бұрыш

Вертикаль бұрыш - вертикаль жазықтықта жатқан бұрыш. Геодезия және астрономия практикасында, әдетте, қарапайым бағыт пен горизонталь жазықтық немесе тік сызық арасындағы вертикаль бұрыш өлшенеді. Горизонталь жазықтықпен арасындағы бұрыш еңістік б ...

                                               

Веселая Роща

Веселая Роща - Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Малин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 77 адамды құрады. Пошта индексі - 452021, ОКАТО коды - 80209819003.

                                               

Ветеринария

Ветеринария ; - жануарлар ауруларының алдын алу, оларды емдеу, мал дәрігерлік сараптау және тексеру арқылы санитарлық тұрғыдан таза жануарлар өнімдерін өндіру нәтижесінде, адамзатты антропозооноз ауруларынан сақтау, сыртқы қоршаған ортаны қорғауд ...

                                               

Ветеринарлық-санитарлық қадағалау

Ветеринарлық-санитарлық қадағалау - жануарларды жұқпалы аурулардан корғауға және тұрғындарды жануарлардан тарайтын жұқпалы аурулардан сақтандыруға бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі.

                                               

Взвод

Взвод - рота мен батареяның құрамына кіретін бөлімше. Бөлімдердің, құрамалардың, басқармалардың және мекемелердін құрамында жеке өзіндік штат бойынша жеке взводтар болуы мүмкін. Взводтык құрылым әлемнін көп мемлекетгерінің барлық әскерлерінін жән ...

                                               

Взгляд

"Взгляд" – ақпараттық-сазды хабар. 1987 жылы Орталық теледидардың Жастар редакциясында жастарға арналған кешкі ақпараттық-саздық "Взгляд" хабары пайда болды. 1980 жылдың аяғында тоғыз хабардың идеясын КОКП ОК-нің идеология жөніндегі хатшысы Алекс ...

                                               

Виброметр

Виброметр - дірілдейтін денелер тербелістерінің ығысуын өлшейтіп аспап. В. 10. 20 000 Гц және одан жоғары жиіліктегі 0.1 мкм. 10 м ығысуды өлшейді. Виброметр сейсмологияда, геофизикада, әртүрлі құрылғылардың вибрациясын зерттегенде қолданылады.

                                               

Вид (телевизия)

Вид” – тәуелсіз телекомпания. 1990 жылы құрылған. Құрылтайшылары жеке тұлғалар. Телекомпания Поле чудес, Непутевые заметки, Звездный час, Жди меня т.б. бағдарламалар сериясын даярлайды. Телекомпания алғашқы "Взгляд" хабарының негізінде өмірге кел ...

                                               

Виза

Виза – адамның паспортына не өзге төлқұжатына қойылатын белгі. Ол құжат иесіне мемлекеттен кетуге не осы мемлекеттің шегіне келуге немесе оның аумағы арқылы өтуге рұқсат етілетіндігін айғақтайды. Ол белгілі бір мерзімге беріледі.

                                               

Визуалдық бағдарламалау

Визуалдық бағдарламалау - көрнекі құралдар арқылы қолданбалы бағдарламалар жазылатын бағдарламалау саласы. Мұндай жағдайда бағдарламашы бағдарлама мәтінін жазбайды, тек қана нәтижесінде не шығу қажеттігін көрсетеді. Бағдарлама мәтіні визуалды про ...

                                               

Виктимология

Виктимология - криминология бөлімі, қылмыс құрбанының доктринасы, қылмыстық әрекеттің құрбанына айналуы мүмкін жеке немесе топтық құрбандар туралы ғылым. Виктимология латынша vіctіma және грекше - logos деген екі сөзден тұрады, яғни құрбан туралы ...

                                               

Виктор Александрович Герман

Виктор Александрович Герман - филология ғылыми кандидаты, доцент. Алматы педагогикалық шет тілдер институтытын бітірген. 1960 - 1973 жылдары Әл-Фараби атындағы университетте ассисент, аға оқытушы. 1973 - 1976 жылдары ГДР-дегі Г. Нойбауэр атындағы ...

                                               

Виктор Александрович Малышев

Виктор Александрович Малышев – Кеңес Одағының батыры, запастағы подполковник. Әскери-саяси академияны бітірді 1974. 2-дүниежүзілік соғыс қарсаңында Ақмола қаласында тұрған. 1942 жылы қаңтар айында әскер қатарына алынып, майданға жіберіледі. Сержа ...

                                               

Виктор Алексеевич Борисов

Виктор Борисов 1953 жылы 26 мамырда дүниеге келеді. 1980 жылы ГИТИС-тің актерлік факультетін тәмамдайды. 1989 жылдан бастап Оңтүстік-Батыстағы театрда актер болады. 1997 жылы Ресейдің еңбек сіңірген әртісі атағына ие болады. Қызы Анастасия - Луна ...

                                               

Виктор Алексеевич Лата

Лата В.А. Қазақ политехникалық институтыныңтын 1968, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті бітірген соң Қазақстан ғылым академиясының металлургия және кен байыту ғылымыи-зертхана институтындатында кіші, аға ғылым қызметкер, лаборатория мең ...

                                               

Виктор Бутэрус

Виктор Бутэрус –телеоператор. Павлодар пединститутын бітірген. 1966 жылы Павлодар телевидениесінде еңбек етеді. Фотосуретке түсіруге машықтанып, студияда телеоператор мамандығын меңгерген. 1969 жылы "Время" бағдарламасының кинооператоры болған. П ...

                                               

Виктор Васильевич Нечаев

Виктор Васильевич Нечаев – кен инженері. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Гурьев мұнай техникумын, Мәскеу мұнай-химия және газ өндірісі институтын бітірген. 1950 – 55 жылдары Горький қаласындағы геология басқармасында үйлестіруші, далалық геология-ізд ...

                                               

Виктор Глуховцев

1957 жылы Қазақ радиосында қызмет істеді. 60-шы жылдары жаңадан құрылып жатқан Тың өңірлік радиосына бас редакторлыққа Ақмолаға жіберіледі. 1965 жылы КСРО Мемлекеттік телерадиосының қарамағына жіберіліп, Мемлекеттік телерадионың Қазақстанның солт ...

                                               

Виктор Иванович Агеев

Виктор Иванович Агеев – совет актері. 1957 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алған. Кәсіби сахнаға ең алғаш 1907 жылы шығады. Бұған дейін тек қана қойылымдарға қатысқан. Орыс провинциясының әртүрлі театрларында, Красноярск, Курск, Аст ...

                                               

Виктор Иванович Ефимов

Виктор Иванович Ефимович – заң ғылымдарының докторы, професор. Саратов заң институтын және СОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын бітірген. Павлодар обкомында бөлім меңгерушісі, Павлодар облысы атқару комитеті төрағасыны ...

                                               

Виктор Иванович Лихоносов

1936 жылы 30 сәуірде Кемер облысының Топки станциясында дүниеге келген. Балалық және жасөспірім шағы Новосібір қаласында өтеді. 1956-1961 жылдары Краснодар педогогикалық институтының тарих-филология факультетінде оқиды. "Брянские" атты алғашқы әң ...

                                               

Виктор Николаевич Андриенко

Виктор Николаевич Андриенко – украин және совет комедия актері, тележүргізуші, сценариші және режиссер 1980 жылы Карпенко-Карого атындағы Киев театр институтын тәмамдайды. 1978 жылдан бастап кинода жұмыс істейді. 90-жылдардың ортасында актер, сце ...

                                               

Виктор Сергеевич Сахаров

Виктор Сергеевич Сахаров – инженер-химик, химиялық ғылымының кандидаты, Қазақстанның еңбек сіңірген өнертапқышы. Ленинград политех. институтын бітірген. 1955 – 67 жылы Фрунзе қаласында инженер-техник болып жұмыс істеген. 1967 – 83 жылы Маңғыстауғ ...