ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 412




                                               

Бөгенбай батыр көшесі (Алматы)

Көшөге XVIII ғасырдағы қазақтың хас батыры, жоңғар басқыншыларына қарсы күрестегі әскери қолбасшылардың бірі Қанжығалы Бөгенбайдың есімі берілген. Қанжығалы Бөгенбай Ерейментау қырқалары мен Сілеті өзенінің аралығында дүниеге келген. Көше Жетісу, ...

                                               

Бөгенбай батыр фильмі

"Бөгенбай батыр" –"Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 4 бөлімді, қазақ тіліндегі деректі фильмі. Бөгенбай батырдың 300 жылдығын өз туған жерінде мерекелеу жөніндегі фильмде салтанатты жиындар, ұлттық ойындар көрсетіледі. Кадрларда: Кеңес Од ...

                                               

Бөгесіндер

Бөгесіндер - танкіге қарсы инженерлік бөгеттер. Олар 20 см-ден кем емес диаметрлі темір сауытты бөренелер мен төртқырлы бөренелерді бірінің үстіне бірін қабырға түрінде жинап, екі жағынан жерге көмілген тік бағаналармен бекіту арқылы жасалады. Та ...

                                               

Бөгет жасау тобы

Бөгет жасау тобы - жолдарды, көпірлерді, т.б. қирату және миналау, бөгет жасау үшін тағайындалған бөлімше немесе уақытша құрылым. Шегінген кезде немесе тежей тұру кимылдарын жүргізгенде инженерлік бөлімшелер құрылады. Бөгет жасау тобы калқалау әс ...

                                               

Бөгетті көлдер

Бөгетті көлдер - опырылмалардың, мұздық әрекеттерінің және өзен тасындыларының аңғарларды, жыраларды, сайларды көлденең бөгеп тастауынан қалыптасатын көлдер; көбіне таулық аңғарларда кездеседі.

                                               

Бөгеттер жиілігі

Бөгеттер жиілігі - жалпы бөгеттер ұзындығының тасаланатын бағыттағы майданшебінің еніне катынасы. Әдетте Бөгеттер жиілігі түсінігі мина жарылгыш бөгеттерге ғана қолданылады және танкіге карсы және жаяу әскерге қарсы миналар үшін жеке-жеке анықтал ...

                                               

Бөгеттер жүйесі

Бөгеттер жүйесі - карсыласты шығынға ұшырату, алға жылжуын кідірту, маневрін киындату және оны атыспен, карсы шабуылмен жою мақсатында қорғаныста бірыңғай жоспар бойынша құрылатын әр түрлі бөгеттер жиыны. Бөгеттер жүйесі камтамасыз ету алқабында, ...

                                               

Бөгеттердің дайындық дәрежесі

Бөгеттердің дайындық дәрежесі -Бірінші және екінші дәрежелі дайындықтағы бөгеттер болып бөлінеді. Бірінші дәрежелі дайындықта бөгеттер толықтай ұрыс әзірлігіне келтіріледі: мина алқаптарына мина орнатылып, толық жабдықталады, басқарылатын миналар ...

                                               

Бөгеу аймағы

Бөгеу аймағы - қарсыластың жылжуын тежеу немесе тоқтату, оны шығынға ұшырату және жеңу мақсатында әр түрлі инженерлік кедергілер жасалған жергілікті жер ауданы. Әдетте әскерлер жаулап алмаған, бірақ, карсыластың қимылдарына қолайлы бағыттарда жас ...

                                               

Бөгеу жасағы

Бөгеу жасағы - карсылас шабуылының бағыттарында бөгет жасайтын және қиратуды жүзеге асыратын инженерлік әскерлердің бөлімшелерінен тұратын кұрылым. Арнайы бөгеу жасақтарын құру мен колданудың теориялық негізі әскери инженер Д.М.Карбышевтің "Қират ...

                                               

Бөке Жырғалаңұлы

Бөке Жырғалаңұлы - Шығыс Түркістан қазақтарының ұлт-азаттық күресіне қатысқан батыр. Моңғол-торғауыт сұлтаны Сары Уаңның қазақ ауылдарына жасаған зорлық әрекеттеріне қарсы жас кезінде-ақ қол бастаған. 1883 жылы Бөке Шонжы қаласына әкім шаңя болып ...

                                               

Бөкеев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері, қазақтың талантты жазушысы, қолтаңбасы дара суреткер, қара сөздің хас шебері, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері, жазушы, драматург, публицист Оралхан Бөкеевтің есімі берілген. Бөкеев Оралхан Шығыс Қазақ ...

                                               

Бөкей ордасындағы ұлт-азаттық көтеріліс (1836-1837)

Бөкей ордасындағы ұлт-азаттық көтеріліс - әлеуметтік-әділетсіздік пен патша үкіметінің езгісіне, отарлаушылық саясатына қарсы қазақ шаруаларының көтерілісі. Оған Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы басшылық етті. Көтеріліс өз дамуында үш кезе ...

                                               

Бөкейханов атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым, публицист, "Алаш" партиясының көсем", "Алаш-Орда" өкіметінің құрылтайшысы, қазақтың арда ұлы Әлихан Нұрмүхамедұлы Бөкейхановтың есімі берілген. Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы Қарағанды облысында дүни ...

                                               

Бөкен жарғақ

Бөкен Жарғақ - жұмсақ иленген бөкен терісінен тігілген астарлы тыс киім. Оны жасау үшін ақбөкеннің терісін бірнеше күн жылы суға салып, түгін жидітіп, кебек, ұн, айран немесе сарысу қосылған малмада иі қанғанша ұстап, сосын оны шығарып, болар-бол ...

                                               

Бөкен Серікбаев көшесі (Астана)

Бөкен Серікбаев көшесі - "Промышленный" тұрғын алабы. Б.Серікбаев көшесі Бәйшешек көшесінен басталып, Көкарал көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 354.1 м. Бөкен Серікбаев - Ақмола облысында Кеңес үкіметін орнатуға белсене қатысқандардың бірі. С.Сейфу ...

                                               

Бөктеру

Белгілі бір затты қанжығаға байлау түсінігін беретіні әр кімге аян. "Газеттерді бір буда, бөктеріп ап жөнелдің". Тіліміздегі "қанжыға" сөзі моңғол тілімен ортақ тұлға. моңғолша - ганзга. Дегенмен, кейбір түркі тілдерінде, атап айтсақ, қырғыз тілі ...

                                               

Бөлім

Бөлім - кәсіпорынның құрылымдық бөлінуі. Құрылымдық бөлiм - бұйымның жаңа құрылымдарын жасайтын немесе барын жаңғырту жүмыстарын атқаратын бөлім. Техникалық бақылау бөлімі - техникалық құжаттардың талаптарына сөйкес технологиялық процестің өр түр ...

                                               

Бөлім командирі

Бөлім командирі - бөлімнің жеке кұрамын басқаратын және оның тікелей басшысы болып табылатын адам. Армияда командир дара басшы болып табылады және өзіне катысты бөлімдегі жауынгерлік және әскери даярлық үшін үкімет алдында жауапты. Ол жеке құрамн ...

                                               

Бөлім штабының бастығы

Бөлім штабының бастығы - бөлім штабын басқаратын адам. Ол командирдің орынбасары және бөлімдегі барлық жеке кұрамның тікелей бастығы болып саналады. Штаб бастығы штабтың әскери дайындығы мен даярлау ісіне жауапты болады, сондай-ақ бөлімді басқару ...

                                               

Бөлімдер мен бөлімшелерді ұйымдастыру

Бөлімдер мен бөлімшелерді ұйымдастыру - мықты, бір-бірімен тығыз байланысты бөлімдер мен бөлімшелердің құрылуы, ұрыс жүргізу үшін неғұрлым тиімді әдістерді белгілеу, әр-түрлі міндеті бар әскери қызметкерлер кұрамын оқыту, сол сияқты оларға кажетт ...

                                               

Бөлімнің құрмет кітабы

Бөлімнің құрмет кітабы - ҚР Қарулы Күштері ішкі істер қызметі жөніндегі Ережеге сәйкес бөлім дәстүрлерін сақтау, мадақтау және әскери не саяси даярлық үздіктерінің озық тәжірибелерін тарату мақсатында жүргізілетін кітап. Бөлімнің құрмет кітабына ...

                                               

Бөлінбеген қатерлі ісік

Бөлінбеген қатерлі ісік - ісік жасушалардың жоғары дәрежеден ауытуы, әдеттегі морфологиялық зерттеуде қандай ұлпа ісіктің қайнар көзі болып табылатынын жорамалдау мүмкін емес түріне қарай және морфологиялық белгісі бойынша.

                                               

Бөлінген ресурстар

Бөлінген ресурстар ресурсы; shareable resources) - бірнеше процестерде; бір мезгілде пайдаланылатын ресурстар. Бір мезгілдік нақты да, ұқсаттыру да бола алады.

                                               

Бөліп алу

Бөліп алу - кен орнын ашық тәсілмен қазу кезінде массивтен тікелей тау жыныстарын бөліп алып шығару. Қатты жыныстарға алдын ала жарылғыш заттармен қопару немесе басқадай механикалық тәсілдер қолданылады. Кен орнын жер асты тәсілімен қазып алу бар ...

                                               

Бөлгіш

Бөлгіш -1) қандай да бір бағдарламалық құрылымның басын немесе соңын белгілейтін символ. Мысалы, Алгол тіліндегі операторларды бөліп тұратын - үтірлі нүкте, Коболде сөйлемнің соңын білдіретін нүкте, Фортранның 77 тілінде 1Р операторының соңын біл ...

                                               

Бөле

Бөле - әке немесе шеше жақтан қарындас, сіңлілерінің балалары. Нағашы жұрттағы бөлелер алыс туысқан болып саналады. Себебі руы басқа. Сондықтан нағашы жұрттағы бөлелерге үйленуге болады

                                               

Бөлтірік (өсімдік)

Бөлтірік - сабағының ұшында ұсақ бүрі бар өсімдік түрі. Жайшылықта улы болып саналмайтын, жаңбырдан соң-ақ уға айналып шыға келетін мұндай шартты түрде уланатын шөп түрлеріне жылға маңына өскен жас қалақай, сулы беде, сексеуілге ұқсас сарыбарақ ж ...

                                               

Бөлтірік шешен көшесі (Алматы)

Көшөге от ауызды, орақ тілді шешен, ел бастаған көсем, қара қылды қақ жарған әділ би Бөлтірік шешен Әлменұлының есімі берілген. Әлменұлы Бөлтірік Шешен Жамбыл облысы Шу ауданында дүниеге келген. Ел ішіндегі жетім мен жесір, жер-су дауына қатысып, ...

                                               

Бөлтірікова атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, 4 рет Қазақ КСР, бір рет КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болған қазақтың ұлтжанды қызы Балжан Бөлтірікованың есімі берілген. Бөлтірікова Балжан 1921-1998жж өмір сүрген. Ол Қаз КСР-нің Министрлер Кеңесі Төрағ ...

                                               

Бөлу позициясы

Бөлу позициясы - инженерлік тұрғыдан жабдықталған позиция. Ол қаптал жактарына шабуылдаушы карсыластың жайылуын болдырмау максатында жасалады. Бөлу позициясында роталық тірек пункттері жасалуы мүмкін. Олар корғаныстың батальондық аудандарына бірі ...

                                               

Бөлшек (арифметикада)

Бөлшек, арифметикада - бірліктің бір не бірнеше тең үлестерінен құралған сан. Ол белгісімен өрнектеледі, мұндағы m - Б-тің алымы, ол бірліктен алынған үлес санын көрсетеді, ал n - Б-тің бөлімі, ол бірліктің тең бөлікке бөлінгендігін көрсетеді. Бі ...

                                               

Бөлшек сауда

Бөлшек сауда - ішкі саудада тауарларды немесе қызметтерді шағын мөлшерде сатып алу және сату. Бірнеше арналар арқылы тұтынушыға тауарды сату немесе тұтынушыға сервисті көрсету арқылы пайда табу проссесін қамтиді. Сұраныс анықталғаннан кейін оны т ...

                                               

Бөлшек-рационал өрнек

Бөлшек-рационал өрнек - екі рационал өрнектердің қатынасы. Алгебралық рационал бөлшек деп A/B түріндегі өрнекті айтады. Бүтін және бөлшекті өрнектерді рационал бөлшек деп атайды.

                                               

Бөлшектеп аудару

Бөлшектеп аудару - программа 1 бөліктерін жеке-жеке аударып, соңында біртұтас модульге біріктіру. Келісімді аудару Согласованная трансляция; consistent compilation - бір жалпы сипаттамалы бірнеше программалық модульдерді аудару. Мұнда барлық жеке ...

                                               

Бөрібай Сариев

Бөрібай Сариев – ғалым, биология ғылым докторы ҚазМҰУ-ды бітірген. 1969 жылға дейін аспирантурада оқыды. 1971 жылға дейін Семей педогогикалық институтының оқытушысы, 1979 ¬– 85 жылдары Қазақ ғылым-зерт. институтында бөлім меңгерушісі болған. 3 ғы ...

                                               

Бөрік жасырмақ

"Бөрік жасырмақ" ойынына қатынасушылар араларынан бір ойыншыны шығарып, алыстау жерге барып, бөрік немесе басқа бір белгілі затын жасыруға жібереді және өзі де сол маңайда жасырынуы керек. Қалған ойыншылар жасырған ойыншының тыққан затын іздеуге ...

                                               

Бөрік теппек

Бөрік теппек - ұлттық ойын. Бұл ойын жаздыгүні көгалда, алаңда, ашық далада ойналады. Ойынға 2 ойыншыдан 20-ға дейін қатынаса береді. Ойынға жиылғандар қатар-қатар сан құрып тұрады да, қолдарындағы көлемі бірдей тасты не допты кішірек кезектесіп ...

                                               

Бөрілі

Бөрілі – қола дәуірінен сақталған қоныстар орны. Қызылорда облысы Жаңадария өзенінің жағалауында. 1958 жылы С.П. Толстов басқарған Хорезм археологиялық экспедициясы зерттеген. Жел мен жаңбыр жуып кеткендіктен мәдени қабаты толық сақталмаған. Қыш ...

                                               

Бөрілі көшесі (Астана)

Бөрілі көшесі - бұрынғы атауы – №32 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы. Бөрілі көшесі Сұлутөбе көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 821.5 м.

                                               

Бөріойнақтөбе

Бөріойнақтөбе - ежелгі қоныс орны. Маяқум ауылынан солтүстікке қарай 4 км жерде. 1974 - 76 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедагогикалық зерттеген. Қазіргі орны дөңгелектеу келген, диаметрі 80 м шамасындағы төбе. Оның алаңқайында ...

                                               

Бөрітпе сүзек

Бөрітпе сүзек - іш сүзегіне ұқсас ауру, бірақ одан айырмашылығы бар. Оның инфекциясы биттің, кененің, егеуқұйрықтың немесе бүргенің тістеп-шағуынан тарайды.

                                               

Бөтеке

Құстың ас қорытатын мүшесі. ".Тауық бөтекесінен інжу іздеген тәрізді ақтарды". Республикамыздың кей жеріндегі тұрғындар "бөтеге" деп айтып, "бүйрек" мағынасы орнына да қолдана береді. "Бөтеке" сөзінің алғашқы мағынасы ұқсату, салыстыру нәтижесінд ...

                                               

В. Бартольд көшесі (Астана)

В. Бартольд көшесі - бұрынғы атауы – М.Кутузов көшесі. В.Бартольд көшесі М.Дулатов көшесінен басталып, М.Жәлел көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 841.9 м.

                                               

В. Маяковский көшесі (Астана)

В. Маяковский көшесі - "Железнодорожный" тұрғын алабы. В.Маяковский көшесі Ж.Жабаев көшесінен басталып, Ащысай, Екібастұз көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 673 м.

                                               

Вавилон (журнал)

"Вавилон" – 1997 жылы шыққан журнал. Журнал материалдарының бір бөлігі Future Publishing ltd баспа тобымен лицензиялық келісім бойынша аударма жасалып, басылады. "Вавилон" – Ресей нарығына Еуропа және бүкіл әлемде өте танымал, интернет жүйесіне, ...

                                               

Вагнер Бертиль Бертильевич

Вагнер Бертиль Бертильевич ─ геолог, жазушы, өлкетанушы. 1941 жылы 12 қаңтарда Мәскеуде дүниеге келген. Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. Бірнеше оқу құралдары, монографиялар мен жолсілтемелердің авторы. 2006 жылы М.М. Пришвин атындағы сыйлыққа ие ...

                                               

Вагон-бар

Вагон-бар - вагон ішінде бар үстелімен жабдықталған, әртүрлі алкогольді, алкогольсіз сусындар, нан-тоқаш өнімдері, десерт сатылатын кәсіпорын. Қызмет көрсетуді бармен жүргізеді.

                                               

Вагранка

Вагранка - шойын балқытатын шахта типтес тік пеш. Қажет болғанда вагранкада мыс қорытпалары, металлургиялық шлактар және минерал мақта алынатын тас жыныстар балқытылады, әк тас, доломит күйдіріледі.

                                               

Вад-Медани

Вад-Медани қаласы – Судандағы Гезира штатының әкімшілік орталығы. Халық саны 350 000 адам 2011 жылғы халық санағы бойынша. Қаланың негізі 18 ғасырдың басында қаланды. Алғашында түрік-египет аванпост ретінде салынған. Уақыт өте қала жақсы дамып, і ...