ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 383




                                               

Жобалауды автоматтандыру

Жобалауды автоматтандыру - есептеуіш және ұйымдастыру техникасы құралдарын, аспаптарды, машиналарды, жүйелерді, құрылыстарды және тағы басқа жобалауды автоматтандыру. Жобалауды автоматтандыру дамуының негізгі бағыты - математикалық, бағдарламалық ...

                                               

Жону білдегі

Жону білдегі - жаңқаны алып тастау арқылы пішіндері айналмалы бұйымдарды өңдеуге арналған білдек. Дайындама жону білдегінің айналдырығынан жетекті, жұдырықшалы, гидравликалық немесе пневматикалық қысқы арқылы айналмалы қозғалыс жасайды; айналдыры ...

                                               

Жоғары кернеу техникасы

Жоғары кернеу техникасы – электртехниканың әр түрлі ортада электр кернеуінің мәні үлкен болған кезінде өтетін электрлік құбылыстарды зерттейтін қолданбалы бөлімі. Жоғары кернеу техникасы айналысатын негізгі мәселе – ток беру желілерінің, электр м ...

                                               

Жоңғылау білдегі

Жоңғылау білдегі - дайындаманың ілгермелері қозғалуы арқылы металдан және басқа материалдардан жасалған. бұйымдарды жоңғымен өңдеуге арналған білдек. Жоңғылау білдектерірі кең омбібаптылығымен ерекшеленеді де жазықты, қисық-сызықты беттерді өңдеу ...

                                               

Жоңғыш

Жоңғыш - материалдарды жоңғылап өңдеуге арналған көп жүзді құрал. Жоңғыштың келесі түрлері болады: цилиндрлік, түпбетті, дискілі, бұрышты, үлгілі; тістері бар беттерінің түріне қарай түзу, бұрамалы, тістері әр жаққа бағытталған; тістің пішіне қар ...

                                               

Жылдамдықтар қорабы

Жылдамдықтар қорабы - беріліс қатынастарының баспалдақты өзгеруі тісті берілістердің ажыратылып-қосылуымен жүзеге асырылатын көп буынды механизм. Беріліс қатынастарының жетекші білік айналуының тұрақты жиілігі кезінде жетектегі біліктің айналу жи ...

                                               

Жылулық ұлғаю коэффициенті

Үлгі:Физическая величина Жылулық үлғаю коэффициенті - қатгы дененің температурасы бір градусқа өзгергенде көлемінің өзгеруін сипатгайтын мөлшер.

                                               

Жылға (техника)

Жылға - деформаңияны жүргізгенде дайындаманың түрін жөне өлшемін өзінің түріне жөне өлшеміне сөйкес ететін қалыптың қабырғасымен шектелген қуыс.

                                               

Жүгіртпе

Жүгіртпе - пайдаланушының графикалық интерфейсі бар сандық компьютермен өзара әрекет етуге арналған электр механикалық қолмен жұмыс істейтін құрылғы. Компьютер экранындағы курсордың қалпын өзгерту үшін жүгіртпені тегіс жазықтықтың үстінде ауыстыр ...

                                               

Жүк автомобилі

Жүк автомобилі - шанағы ернеулі платформа не арнайы шанақты жүк таситын көліктік автомобиль. Ең алғаш іштен жану қозғалтышты жүк автомибилі 1896 жылы Даймлер кәсіпорны тарапынан құрастырылса, дизельдік қозғалтқыштысын Бенц фирмасы 1923 жылы шығарған.

                                               

Жүктеме

Таратылған күш жүктеме - дененің құрылымының белгілі бір ұзындығына немесе ауданына әсер етіп тұрған күштер. Қадалған жүктеме - түсіп тұрған аумағының өлшемі дененің өлшемдерінен әлдеқайда аз жүктемені шартты түрде көрсету үшін қабылданатын ұғым. ...

                                               

Жүріс

Бос жүріс Ход холостой - механизм немесе машинаның қозғалысындағы бос жүріс. механизмнің немесе машинаның пайдалы жұмыс атқармайтын қозға жыллысы; Жұмыс жүрісі Ход рабочий - дайындаманың пішінін, өлшемдерін, бетінің кедір-бүдырын немесе қасиеттер ...

                                               

Жүрісті доңғалақ

Жүрісті доңғалақ - көптеген жұмыс және көлік машиналарының арбашағына кіретін диск немесе шабақты тоғын тәрізді бөлшегі; біліктегі айналмалы қозғалысты машинаның қозғалысына айналдырады.

                                               

Жүрістік бұрама

Жүрістік бұрама - берілістер қорабынан айналмалы қозғалысты білдектің алжапқышының ілгерілемелі қозғалысына айналдыруға қатысатын металкескіш білдектің тетігі.

                                               

Жұдырықша

Жұдырықша - жанасатын тетікке қозғалыс беретін сырғанап пішінделген беті бар тетік. Жұдырықша - жұдырыкшалы механизмнің сырғыма беті бар тілімше, диск жөне цилиндр түріндегі тетігі. Оның көмегімен оған жанасқан тетік козғалысқа келеді. Жұдырықшал ...

                                               

Жөндеу-пайдалану материалдары

Жөндеу-пайдалану материалдары - кез келген агрегатты қалпына келтіру үшін жүмсалатын материал шығындарының жиынтығы.Жөндеу-пайдалану материалдары қатарына Ӏқара және түсті металдар, олардың қорытпалары жөне бейметалл материалдар, майлар, аспап ма ...

                                               

Иілгіш доңғалақ

Иілгіш доңғалақ - серпімді иілуге ұшырайтын тісті доңғалақ. Толқынды тісті берілістің негізгі элементі болып саналады. Ол толқынды генератормен қарама-қарсы екі бағытта керіліп қатты доңғалақпен ілініседі.

                                               

Иілу кернеуі

Иілу кернеуі - ию процесін орындағанда дайындаманың дөңес жағында созылу, ал ойыстық жағында қысылу кернеулерінің пайда болуы. иілу кезінде пайда болатын кернеу;

                                               

Изометрия

Изометрия + гр. metreo - өлшем) - бұрмалану көрсеткіштері өзара тең аксонометрия. Тікбұрышты Изометрияда аксонометриялық осьтер өзара 120°С-қа тең бұрыш жасап, координаталар жүйесінің бас нүктесі арқылы өтеді. Бұрмалану көрсеткішін бірге тең деп ...

                                               

Илем (Металлургия)

Илем - илем илемдеу өндірісінің өнімі - ыссы және суық күйде илемдеу арқылы металдан жасалған бұйым.

                                               

Илемді деформация әдісі

Илемді деформация әдісі - бұйымның керекті түрін алу және сапасын жақсарту мақсатымен әдейі құралды қолдану нәтижесінде бастапқы дайындаманың түрін өзгерту.

                                               

Илемдеу

Илемдеу - илемделетін құймакесектің немесе дайындаманың қималарының қалыңдықтарын азайтып оларды белгіленген пішінге қалыптастыру мақсатпен илемдеу орнақтардың айналып тұратын жанышпа біліктерінің араларынан өткізу арқылы жаныштап өңдеу үрдісін а ...

                                               

Инерция моменті

Орталықтан тепкіш инерция моменті - механикалық жүйені құрайтын барлық нүктелердің массасын берілген тік бұрышты координаттар жүйесінің екі координатына көбейтіндісінің қосындыларына тең шама.

                                               

Инжекторлы шілтер

Инжекторлы шілтер - инжекция негізінде жұмыс істейтін шілтер. Газбен пісіру, кесу, балқытып қаптастыру процестерінде колданылады.

                                               

Интерполятор

Интерполятор - функцияларды интерполяциялауға арналған аналогтік немесе сандық есептеуіш құрылгы. Интерполятор металкескіш білдектермен, газбен кесу аппараттарын бағдарламалық баскару жүйелерінде, үлгілегіш құрьшғьшарда қолданьшады.

                                               

Ию

Ию - дайындама бөліктерінің арасындағы бұрышты жасау немесе оған қисық сызықты түр беру. U - тәрізді ию Гибка U - образная - жарты сфералық тетікті ию. V - тәрізді ию Гибка V - образная - тетікті бір бұрышпен ию. П - тәрізді ию Гибка П - образная ...

                                               

Кіру ақпараты

Кіру ақпараты - қоршаған ортадан қабылданатын мәліметтер жиынтығы. Ақпарат сызбалар, суреттер, жазба, дыбыс және жарық сигналдар, энергетикалық және жүйке импульстер, т.б. түрлерінде болуы мүмкін. Ақпарат үзіліссіз немесе үзілісті болуы мүмкін.

                                               

Кабина

Кабина - жұмыс істеу үшін немесе жүргізушімен оның әріптестерін орналастыру үшін арнайы қоршалып, оқшауланған орын. Жататын орны бар кабина - жүргізуші орнының артында кабинаның көлденеңінен жату үшін орны бар жүк автомобилінің ұзартылған кабинас ...

                                               

Калибр

Калибр – бұйымдардың мөлшері мен пішінінің және оның бөлшектерінің өзара орналасу қалпын тексеруге арналған шкаласыз өлшеуіш құрал. Калибр бұйымның қалыпты мөлшерін тексеретін қалыпты калибр және оның ауытқу шамасын бақылауға арналған шектік кали ...

                                               

Калибр; мөлшер; мөлшерлегіш

Көлемдік мөлшерлеу орыс. Калибровка объемная - соғылманың дәлдігін жоғарлату үшін жөне бетінің сапасын жақсарту үшін кішкене деформация дәрежесімен көлемдік қалыптау.

                                               

Карбонадо

Карбонадо - алмастың бір түрі, қарақошкыл түсті, ұсақ түйіршікті құрышымды. Карбонадо қатты жыныстарды бұрғьшауда қолданышады. Карбонадоның ұнтағымен кәдімгі алмасты да ажарлайды. Карбонадо металл өңцеу өнеркәсібінде қайрақтас ретінде пайдаланыла ...

                                               

Катилитикалық риформинг

Автомобильге арналған жанар-жағармайға қойылатын талаптардың ұлғаюына байланысты жанармайдың тікелей өндіруіндегі оның сапасын арттыру барысы елеулі маңыздылыққа ие болды. Сонымен қатар бұл процесс таза ароматикалық көмірсутектерді алуға қажетті ...

                                               

Кедергіш

Кедергіш - тізбедегі ауыспалы токты өшіру, сонымен қатар әр түрлі жиіліктегі сигналдарды бөлу мен шектеу мақсатында пайдаланылады. Кедергіш сонымен бірге пісіру тогын бірқалыпты реттеп отыруға арналған ауыспалы индуктивтік кедергі ретінде де қолд ...

                                               

Келтіретін арна

Келтіретін арна - сығымдалған ауаны, газды, мұнай өнімдерін тұтыну нүктелеріне дейін жеткізуге арналған құбыр немесе қыштан қаланатын арна.

                                               

Кенейжону білдегі

Кенейжону білдегі - алдын ала жасалған тесіктерді айналып тұратын кескіш құралдармен өңдеуге арналған металкескіш білдек. Кеңейжону білдегінің келесі түрлері болады: горизонтальді - кеңейжонғыш; алмасты кеңейжонғыш; координатты-кеңейжонғыш; арнай ...

                                               

Кенерік

Кенерік қылауы Съемник облоя - кенерікті облой кескенде оны сотаннан алуға қолданылатын жоғарғы, төменгі, қатаң және қозғалмалы болып бөлінетін құрылғы.

                                               

Кенерме

Кенерме - бөлу мен шектеу максатыннда пайдаланылады. Кенерме сонымен бірге пісіру тоғын бірқалыпты реттеп отыруға арналған ауыспалы индуктивтік кедергі ретінде де қолданылады. Белгілі бір бұйымды жасағанда жұмысты жеңілдету үшін соғып әзірленген ...

                                               

Кері қимыл

Кері қимыл - кері қимылды механизм. Қозғалтқыштың, машина қозғалысының бағытын өзгертетін, машина түзгілерін кері қозғалысқа бағыттап өзгертетін құрылғы. Қозғалтқыштарда кері қимыл қосиінді кулисті немесе бағдартқыш механизмдерде, ал білдектерде ...

                                               

Кернеу

Кернеу тұрақтандырғышы. Қоректендіру көзі немесе жүктеме кернеуінің өзгерісі кезінде әрдайым шығыстағы кернеудің тұрақтылығын қамтамасыз ететін құрылғы. Тұрақтандырғыштың электронды және феррорезонансты деп аталатын түрлері кең таралған.

                                               

Кернеу-деформация диаграммасы

Кернеу-деформация диаграммасы - әр түрлі температурада, деформация жылдамдығында жай кернеуді және деформация арасындағы байланысты көрсететін диаграмма.

                                               

Кернеуліжепде

Кернеуліжепде - жегіделік ортаның жөне түрақты немесе өзгермелі механикалық кернеудің бір уақыттағы өсерінен пайда болатын металдың қажуы.

                                               

Кесіп алу

Кесіп алу - ұзын өлшемді материалды белгілі бір бөліктерге кесу немесе материалдың артығын кесіп тастау. Кесу процесі Негізгі кесу жиегі Кесу бұрышы Кесу терендігі

                                               

Кескіш (машина)

Aвтомат кескіш Автоматный резец - білдек автоматгар мен жартылай автоматтардағы жүмыстарға арналған кескіш. Алмасты кескіш Алмазный резец - алмас үгіндісімен немесе алмас кристалдарымен жабдықталған кескіш. Аршағыш кескіш"Обдирочный резец\\ - қар ...

                                               

Кескіш құрал

Кескіш құрал - материалдарды жоңқа түсіру арқылы өңдеуге арналған құрал; жұмысшы кесуші белгілі бір геометриялық фигура түрінде болып келген, ал қаттылығы өңделетін материал қаттылығынан жоғары болған материалмен жабдықталған немесе қатты материа ...

                                               

Кеспелеуіш машина

Кеспелеуіш машина – иленген қамырды қажетті пішінге келтіріп, жұқалап созып әрі кесіп шығаратын машина. Кеспелеуіш машинаның көлемі шағын, еңбек өнімділігі жоғары, сағатына 500 кг кеспе кесіп шығарады. Машинаның жоғарғы жағында қамырды жұмырлап, ...

                                               

Кесу бұрышы

Кесу бұрышы - құралдың алдыңғы бетімен кесу жазығының түзейтін бұрышы. Кесу бұрышы кесу үрдісінің тиімділігін анықтайтын параметрлердің бірі болып есептеледі.

                                               

Кесу жылдамдығы

Кесу жылдамдығы - құралдың кескіш жүзінің өнделетін дайындаманың бетіне қарағанда жылжу мөлшерінің уақытта қатынасы, метр/секундына немесе метр/минутына өлшемімен көрсетіледі. Кесу жылдамдығы материалдарды механикалық өңдеу технологиясының өнімді ...

                                               

Кесумен өңдеу

Кесумен өңдеу - тетіктердің берілген пішінін, өлшемдерін және өнделген бет қабаттарының талап етіліп отырған сапасын қамтамасыз ету үшін дайындаманы кесіп өңдеу.

                                               

Кеуек

Кеуек - құю жөне кристалдану кезінде пайда болатын акау түрі. Кеуек өлшемдеріне, орналасу жағдайына, пішініне қарай әр түрлі болады. Кеуекті, әдетте, механикалық өңдеу барысында аңғарады.

                                               

Кеуектілік

Кеуектiлiк -кристалдану кезінде пайда болатын және көп жағдайда тетікті ақаулы ететін құбылыс.Кеуектiлiк дайындама сапасын төмендетеді. Дайындама материалы болат немесе түсті металдар қорытпасы болса әрі қарай қысым арқылы өңдеу процесінде тығызд ...