ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 379




                                               

Брошантит

Брошантит – сульфаттар класының минералы. Химиялық формуласы: Cu4SO4 6. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Әдетте, ине тәрізді ұсақ кристалды друзалар, қабыршақ не тамшы түріндегі агрегаттар түзеді. Түсі қанық жасыл немесе күңгірт жасыл, шыныд ...

                                               

Мүр көбелек

Мүр көбелек – қабыршақ қанаттылар тұқымдасына жатады. Жер шарында кең тараған, негізінен тропиктік және жалпақ жапырақты ормандарда кездесетін 15 мыңдай түрі белгілі. Қанатын жайғанда ұзындығы 13 – 50, кейде 80 мм-ге дейін жетеді; қанаттары жалпа ...

                                               

Бемит

Бемит – гидрооксидтер тобының минералы. Химиялық формуласы AlOOH. Рентгенометрлік зерттеу әдісімен минералды алғаш ашқан неміс ғалымы И.Бемнің құрметіне осылай аталған. Ромбылық сингонияда кристалданады. Кристалдары – өте жұқа қабыршақ. Түссіз не ...

                                               

Тораңғы филерема көбелегі

Тораңғы филерема көбелегі – қабыршақ қанаттылар сабының жынды көбелектер тұқымдасына жататын көбелек. Саны азайып бара жатқан түр.Орта Азия шөлдерінің жергілікті түрі, таралу аймағы жекелеген бөліктерге бөлінген,жер гілікті және сирек кездеседі. ...

                                               

Шыршашөп

Шыршашөп – өзі аттас тұқымдасқа жататын хлорофилсіз, сапрофитті қоректенетін көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның таулы аудандарындағы қарағайлы, қылқан жапырақты, аралас ормандардағы көлеңкелі жерлерде өсетін 1 түрі – кәдімгі шыршашөп Н. mo ...

                                               

Парламент

Парламент – мемлекеттік биліктің ең жоғарғы өкілдік органы; өкілдік сайлау заң органы. Алғаш 13 ғасырда Англияда, 17 – 18 ғасырларда Еуропа елдерінде құрылды. Қазір әлем елдерінің басым көпшілігінде бар. Кейбір елдерде басқаша аталады: Ресейде Ме ...

                                               

Мадагаскар

Мадагаскар Республикасы - Үнді мұхитындағы Мадагаскар мен оған жақын ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Халқы 16.4 млн. 2003, негізгі тұрғындары малагасийлер 98%. Арал тұрғындарының жартысына жуығы жергілікті діни сенімдерді ұстанады 45%, қалған ...

                                               

Нидерланд тілі

Нидерланд тілі - батыс-герман тілдерінің бірі, 20 млн. Адам сөйлейді. Нидерландияда және Францияның солтүстігіндегі кішігірім аудан халқы суринаменің, Н.А.аралдарының мемлекеттік тілі және Флиманд тілі Белгия королдігі, басқа атауына қарамай, сол ...

                                               

Гитлерге қарсы одақ

Гитлерге Қарсы Одақ – 2-дүниежүз. соғыста фашистік Германия мен оның одақтастарына қарсы күрескен мемлекеттер мен халықтардың әскенри-саяси одағы. Кеңес одағына шабуыл жасаған кезде фашистік Германия канцлері Адольф Гитлер мен оның кеңесшілері Ба ...

                                               

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші Дүниежүзілік соғыс - дүние жүзіне үстемдік жасау үшін Германия, Италия, Жапония тарапынан басталған соғыс. 1933 ж. фашистік диктатура орнағаннан кейін Германия дүние жүзіне үстемдік жүргізу жоспарын жүзеге асыруға кірісті. Оны Италия және ...

                                               

Литва тілі

Литван тілі - Литваның ресми тілі, Еуропалық Одақтың ресми тілдерінің бірі. Литвада ана тілі ретінде сөйлеушілерінің саны 2.96 миллион, шетелдерде шамамен 170.000. Литван тілі өзімен туыстас Латыш тілімен бірге Балтық тілдеріне жатады, алайда еке ...

                                               

Швед тілі

Швед тілі - Солтүстік герман тілдеріне жататын, Швецияда және Финляндияның кейбір бөліктерінде, мысалы жағалау мен Аланд аралдарында таралған, шамамен 10 миллион адам сөйлейтін тіл. Швед тілі норвег тілі және азырақ дәрежеде дан тілімен өзара түс ...

                                               

Ресейдің экономикалық аудандары

Шығыс зона немесе Азиялық Ресей ел аумағының 74%-ын құрайды. Бұл зона табиғат ресурстарына аса бай болып келеді. Елдегі отын-энергетикалық ресурстың 80%-ы, ағаш сүрегі қорының 80%-ы, су ресурсының 75%-ы, су-энергетикалық ресурстың 81.5%-ы, сондай ...

                                               

Жеті жылдық соғыс

Үлгі:Infobox Military Conflict Жеті жылдық соғыс - сол кездегі барлық маңызды еуропалық мемлекеттер қатысқан, 900 000-нан 1 400 000-ға дейін адам шығынына алып келген соғыс. Соғыс 1756 жылдан 1763 жылға дейін еуропалық және отарлық соғыс театрлар ...

                                               

Африка империялары

Африка империялары - орта ғасырларда Африка құрлығында құрылған мемлекеттер мен мемлекеттік бірлестіктер. Ежелгі Африка елдерінің тарихы бұрын жүйелі де түбегейлі зерттелген жоқ. Солтүстік Африканың, әсіресе, Мысыр тарихы біршама тәуір зерттелген ...

                                               

Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны

Ұлы Отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Кеңес Одағының адам шығыны сол соғыс жайлы жалған тарихтағы ең бір дау туғызатын алдамшы мәселелердің бірі болып отыр. Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы халықтың сана ...

                                               

Әзірбайжан темір жолдары

Әзірбайжан темір жолдары - Әзірбайжан Республикасындағы мемлекеттік теміржол операторы. Ұзындығы 2918 км, 1520 мм., тұрақты тоқта электрлендірілген. Әзірбайжан темір жолының бас кеңсесі астанасы Бакуде орналасқан. Әзірбайжан темір жолының жалпы ұ ...

                                               

Каннелтон

Каннелтон - Перри округіндегі қала, Индиана штаты. Жер көлемі бір жарым шаршы милядан сәл асады және мың жарым тұрғынымен штаттағы ең кіші қалалардың бірі болып табылады.

                                               

Буффало (Техас)

Буффало - Леон өңіріндегі қала, Техас штаты. 2013 жылғы деректер бойынша Буффалода 1846 адам тұрады, бұл оның осы өңірдегі ірі қалалардың бірі екенін дәлелдейді.

                                               

Фокир (округ, Виргиния)

1608 жылы аймақты алғашқы зерттеген еуропалық зерттеуші Джон Смит бұл жерді Manahoac тайпасының бөлігі - Whonkentia тайпасы мекендейтінін баяндаған. Бұл тайпаны 1670 жылы ирокез тайпасы қуып жіберген, одан кейін олар бұл жерді мекендемейтін болға ...

                                               

Тілдердің генеологиялық жіктелуі

Тілдердің генеологиялық жіктелуі деген дүние жүзі тілдерін өзара бір-бірімен туыстығына қарай салыстырмалы-тарихи тұрғыдан топтастыру. Соған байланысты алынған тілдердің топтары тілтану ғылымында тіл жанұялары деп аталады, олар өзінің ішінен жақы ...

                                               

Дүние жүзінің халқы

Дүниежүзі халқының саны және ұдайы өсуі. Адамзаттың шығу тегі мен жер шарында таралуы. Жер шарында адамзаттың пайда болған орны мен мерзімі жөніндегі мәселе ғалымдар арасында әлі күнге дейін талас тудырып келеді. Адамның шығу тегі мен даму ерекше ...

                                               

Кофе ағашы

Кофе ағашы – салпыстар тұқымдасына жататын аласа жасыл ағаш не биік ірі бұта. Қолдан өсірілетін түрлерінің биіктігі 3 – 6 м. Жапырақтары қалың, түсі қою жасыл, гүлі ақ, хош иісті. Жемісі – қызыл не қара көк, үлкендігі шиедей қосарланған дән. Осы ...

                                               

Илария шырышы

Онша биік емес Алымтау жотасының етегінде Қапланбек елді мекені маңында кездеседі. Батыс Тянь-Шань эндемигі. Қазақстан жерінен тыс өте сирек Өзбекстан мен Тәжікстанда таралған. Орта Азия Университетінің атақты ботанигі, профессор Илария Алексеевн ...

                                               

Жақпарлы-құжбан таулар

Жер қабаты опырылғанда, кейбір кесек жыныстар жоғары көтеріліп, біреулері төмен түсіп, бірінің үстін бірі басады. Жақпар жыныс – жер қабығының сынып қалған бөлігі. Ол басқа бөліктерден құрылымы, бағыты, тікірейіп қозғалу жылдамдығымен ерекшеленед ...

                                               

Геотермалдық электр станциясы

Геотермалдық электр станциясы - Жер қойнауындағы ыстық су көздерінің жылу энергиясынан электр энергиясын өндіру және жылумен қамтамасыз ету үшін пайдаланатын жылу электр станциясы. Қазіргі кезде температурасы 180 - 200°С және одан да жоғары су кө ...

                                               

Шөл қияқтары

Шөл қияқтиары құмдарда майда шөл қияқтары көп өседі. Кәдімгі қияқ әдетте саз-балшықты жерлер мен өзен және көл жағалауларында биік болып өседі. Шөл қияқтары аласа, тамырсабақтары ұзын болады. Бұл тамырсабақтарында көптеген тамырлары бар, олар арқ ...

                                               

Оңтүстік Шу жотасы

Оңтүстік Шу жотасы - Орталық Алтайдағы тау жотасы, Шу алпісі тау жүйесінің бөлігі. Ол Солтүстік Шу жотасының оңтүстігінде Қаракем және Шағанөзен өзендерінің солтүстігінде және оңтүстігінде Жасатер аралығында орналасқан. Жотаның оңтүстігінде Үкек ...

                                               

Канзас

Басқа мағыналар үшін Канзас деген бетті қараңыз. Канзас ағылш. Kansas - штат Америка Құрама Штаттарының орталығында орналасқан. Халқы - 2 871 238 адам 2011. Астасы - Топика қаласы. Ірі қаласы - Уичито. Штат тағы "Американың астық қоры" деп аталад ...

                                               

Кітап элементтері

Кітап – кітап бумасынан және мұқабадан тұрады. Мұқаба қатты және жұмсақ болып екі түрге бөлінеді. Қатты мұқабаның жасалу жолы күрделі болады. Оған келесі тарауда тоқталамыз. Ал жұмсақ мұқаба қалыңдығы кітап бумасының қағазынан сәл өзгешелеу немес ...

                                               

Қытай жазуы

Қытай жазуы - тарихи деректер бойынша, қытай жазуының алғашқы таңбалары б.з.б. 14 ғ. Шаң патшалығы заманында пайда болған. Қытай жазуы - әлемдегі тарихы аса ұзақ жазулардың бірі. Ол қытай қоғамының дамуынан бастап, қытай тілінің өркендеуінде көрн ...

                                               

Соқа

Соқа – жер өңдеу құралы. Адамзат өркениетінің қалыптасуы мен дамуы барысында орасан зор орын алған, көне дәуірлерден қазірге дейін қолданылып келе жатқан бұл еңбек құралы мыңдаған жылдар бойы жетіле келе ертедегі қарапайым имек ағаштан осы заманғ ...

                                               

Николай Коперник

Николай Коперник – дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаушы поляк астрономы, математигі, экономисті. Краков университетінде оқып, 24 жасында каноник діни қызмет болып сайланды. Италия мемлекетінде астрономия, философия, заң, медицина, т.б. ғылым са ...

                                               

Альмагест

Альмагест” - Птолемейдің 2 ғасырдың орта шенінде жазған белгілі астрономиялық шығармасы. Ол 13 кітаптан тұрады. Бұл шығарма Вавилон, Мысыр, Араб, Үндістан, Қытай, Иран, Грекия елдеріндегі сол кезде жасалған астрономиялық зерттеулер мен Птолемейді ...

                                               

Күн жүйесі

Күн жүйесі – Күннен, оны айнала қозғалатын 8 үлкен планетадан, планета серіктерінен, мыңдаған кіші планеталардан, шамамен 1011 кометадан және толып жатқан метеорлық денелерден құралған ғарыштық денелер жүйесі. Күннен ең алыс орналасқан планетаға ...

                                               

Энергия

Энергия – материя қозғалысының әртүрлі формасының жалпы өлшеуіші. Материя қозғалысының әртүрлі формалары бір-біріне айналып түрленіп отырады. 19 ғасырдың орта шенінде осы қозғалыстың барлық формалары бір-біріне белгілі бір сандық мөлшерде ғана ай ...

                                               

Бас каталог

Бас каталог, кітапхана ісінде - жалпы каталогтар жүйесін реттейтін негізгі анықтама аппараты. Кітапханашыларға анықтамалық-ақпараттық мағлұмат беретін Бас каталог ірі кітапханалардағы негізгі каталог болып есептеледі. Бас каталогта кітапханадағы ...

                                               

Мәделіқожа Жүсіпқожа

Мәделіқожа Жүсіпқожа – айтыскер, ақын. Ескіше хат таныған. Өзі тұстас талай ақындармен айтысқа түскен. Ол атақты Майлықожа ақынмен де өнер жарыстырған. Оның "Қанай датқаға", "Майлы ақынға", т.б. толғаулары бар. "Мәделінің елімен қоштасқаны", "Бір ...

                                               

Әубәкір Ақылбайұлы

Әубәкір Ақылбайұлы - ақын, әнші, сазгер. Абайдың Ақылбайдан туған немересі. Абайдың тәрбиесінде болған. Әзіл, мысқыл, әжуа, сықақ өлеңдер жазған. Әубәкір өлеңді қолмақол суырып та, жазып та шығарған. "Мамай батыр", "Әнет бабаң", "Ақтабан шұбырынд ...

                                               

Шафиғи Мақсұт Әминұлы

Шафиғи Мақсұт Әминұлы - көне қолжазбалар маманы, ауыз әдебиетін жинаушы және зерттеуші. Пекиннің халықаралық қатынастар университетін бітірген 1961. 1961 - 64 жылдары ШҰАР Орт. партия комитетінің нұсқаушысі болып қызмет атқарған. 1964 жылы Қазақс ...

                                               

Шаян батыр

"Шаян батыр" - батырлық дастан. Халық ақыны Есдәулет Қандеков шығарған дастан жас күнінен ержүректілігімен көзге түскен Шаян деген батырдың Жетісу жерін қалмақтар мен Бұқар хандығы өктемдігінен қорғап қалған ерлік істерін баяндауға арналған. Шыға ...

                                               

Бозжігіт

"Бозжігіт" – дастан. Ертеден-ақ Дешті Қыпшаққа, кейін қазақ, башқұрт, татар, өзбек халықтарына мирас болып қалған, сюжеті шығыс халықтарының көбіне ортақ және кең тараған ғашықтық дастандардың бірі. Жырдың қазақ арасындағы ең көне нұсқасы – 1842 ...

                                               

Жамбылтану

Жамбылтану – қазақ әдебиеттану ғылымының Жамбыл Жабаев шығармаларын жинау, жариялау және зерттеумен айналысатын саласы. Жамбыл 14 жасынан бастап өлең айтып, 15 жасында Сүйінбай ақыннан бата алған, оның импровизаторлық мектебінен үйренген. 19 ғ-ды ...

                                               

Негіз

Негіз – кейбір құбылыстардың немесе құбылыстар жүйелерінің бастапқы алғышарты. Ертедегі гректерде, әсіресе Фалес, Гераклит, Демокрит Негізді материядан, ал Платон бейматериалдық құбылыстар дүниесінен іздеді. Ертедегі Шығыстың көптеген философиялы ...

                                               

Антикалық мәдениеттегі философия

Антика философиясының дәуірі б.з.б. 8 ғасырда басталып, б.з. 5 ғасырында аяқталды. Антикалық философияны жүйелейтін болсақ, мынандай кезеңдерді байқаймыз: Сократқа дейінгі кезең. Бұл кезең б.з.б. VІІ-V ғасырларды алып жатыр. Осы уақытта Милет мек ...

                                               

Фалес теоремасы

Егер бұрыштың қабырғаларын қиятын параллель түзулер оның бір қабырғасында тең кесінділер қиса, онда олар екінші қабырғасында да тең кесінділер қияды. Бұрыштың қабырғаларымен қиылысатын параллель түзулер бұрыштың қабырғаларында пропорционал кесінд ...

                                               

Софистер

Софистер - "даналықтың", "шешендіктің" кәсіби үстаздары ретінде көрінген ежелгі грек философтарын осылай атаған. Софистердің бірегей мектебі болған жоқ. Діннен бас тарту, табиғат кұбылыстарын ұтымды түсіндіру, этикалық және әлеуметтік релятивизм ...

                                               

Ұлы философтардың өмірі, ілімдері және нақылдары

Ұлы философтардың өмірі, ілімдері және нақылдары - ІІІғ-да жасаған Диоген Лаэртс грек тілінде жазған ежелгі грек философтарының өмірбаяны болып, сақталған ең ежелгі қолжазбалар ХІғ-дың соңы мен ХІІғ-дың басына тура келеді.

                                               

Гроссмейстер

Гроссмейстер - бірнеше мағынаға ие термин: Гроссмейстер дойбы Кейбір спорт түрлеріндегі жоғары спорттық атақ Гроссмейстер шахмат

                                               

Турнир

Турнир - - Орта ғасырлық Батыс Еуропа елдері рыцарьларының әскери сайысы. Турнир көп елдерде 16 ғасырда тоқтатылды. Спорт жарысын өткізудің бір түрі; мұнда екі жақ бір-біріне қарсы тікелей бәсекеге түседі Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редак ...