ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 373




                                               

Тюлькалар

Тюлькалар – майшабақ тәрізділердің туысы. Кейде тюлькаларды сыртқы пішінінің нағыз килькаларға ұқсастығына қарап, килька деп атап кеткен, бірақ бұл қате ұғым. Тюлькалардың Қара, Азов, Каспий теңіздері мен оларға құятын өзендердің төменгі ағысында ...

                                               

Амебиаз

Амебиаз - Қарапайымдылар ішінде ішек амебасы тудыратын жұқпалы ауру. Амебиазда бір өршіп, бір басылып, ұзаққа созылатын жаралы колит болады. Ауру қоздырғышының ішектің басқа мүшелерге қан арқылы таралуымен туындайтын, амебиаздың ішектен тыс түрі ...

                                               

Кокцидиятәрізділер

Кокцидиятәрізділер класына - өздігінше тіршілік ете алмайтын, тек қана клетканың ішінде паразиттік тіршілік ететін қарапайымдылар жатады. Денелері сопақша, домалақтау не доға сияқты болып келеді. Олар адамның, сүтқоректілердің, құстардың ішек кле ...

                                               

Аз кірпікшелілер

Аз кірпікшелілер отрядының - өкілдері тұщы суларда және теңіздерде кең тараған. Денесінде кірпікшелері жоғалған, тек ауыз айналасында оң жаққа бұралған мембранелласы бар. Тинтиноидтер - Tintinnoidae тұқымдастарының денесі жұқа қоймалжың қабыршақт ...

                                               

Грегариналар

Грегариналар класының - өкілдері омыртқасыз жануарлардың паразиттері, әсіресе олар насекомдарда көп кездеседі. Бір ядролы сопақша келген денесінің ұзындығы 10-15 мкм-нан бірнеше миллиметрге дейін жетеді. Цитоплазмасы екіге бөлінеді: эктоплазма жә ...

                                               

Гимностомата

Гимностомата отряды Gynmostomata - өкілдерінің ауыз тесігі денесінің алдыңғы жағында терминальды түрде орналасқан. Негізгі түрі - Didinium nasutum. Біркелкі кірпікшелері қатар-қатар болып орналасқан жыртқыш инфузориялар, парамециялармен, тағы бас ...

                                               

Гипостомата

Гипостомата отряды - өкілдерінің денесі жалпақтау, ауыз тесігі денесінің бүйір жағында орналасқан. Негізгі өкілі - Nassulla ornate көк-жасыл балдырлармен қоректенеді. Chilodonella туыстары да кездеседі.

                                               

Энтодиниоморфа

Энтодиниоморфа отрядына - офриосколецида - Ophryoscolecidae тұқымдастары жатады. Бұлар күйіс қайыратын сүтқоректілерде мекендейді, олардың таз қарынында, қатпаршақтарында тіршілік етеді. Мысалы: қарындағы 1см3 қоректік заттардың ішінде 2 млн-ға д ...

                                               

Дөңгелек кірпікшелілер

Дөңгелек кірпікшелілер отряды - өкілдерінің денесінің алдыңғы жағында ауыз төңірегінің айналасында спиральды дөңгеленіп үш қатар болып солға қарай бұрылып жатқан ірі мембранеллалары бар. Дененің басқа бөлімдері жалаңаш. Бұл отрядтың көп түрлері б ...

                                               

Бауыр кірпікшелілер

Бауыр кірпікшелілер отряды өкілдері тұщы суларда және теңіздерде кең тараған. Негізгі өкілінің стилонихия - Stylonichia mytilus-тың кірпікшелері көп жағдайда қылтандарға және цирраларға айналған. Цирра тобы бауыр жағында орналасқан, осылар арқылы ...

                                               

Қабыршақты амебалар

Қабыршақты амебалар дың құрылысы кәдімгі амебалардың құрылысына өте ұқсас, негізгі айырмашылығы олардың денесі бір камералы қабыршақпен немесе сауытпен қапталынған. Қабыршақтары органикалық заттан не қоймалжың заттан құралған, бұған майда қиыршық ...

                                               

Олигохименофора

Олигохименофора отряд үстіне - жататын инфузориялардың денесін біркелкі кірпікшілер біртегіс жапқан. Ауыз тесігінің және ауыз ойысының айналасында бір-бірімен желімдесіп біткен, толқын тәрізді әрдайым қозғалып тұратын жұқа, жарғақ мембранеллалары ...

                                               

Балантидия

Паразиттік инфузория – балантидия. Сопақша пішінді, денесінің соңғы жағы бір немесе бірнеше жерінен қысыңқы және де басқа дөңгелектеу болып келген паразиттік инфузориялардың ішіндегі ең ірісі. Оның денесі ұзындығы әртүрлі кірпікшелермен жабылған. ...

                                               

Гастроэнтерология

Гастроэнтерология ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИЯ - адамның асқорыту жүйесінің құрылысы мен қызметі, аурулары көбінесе, жұқпайтын, олардың себептері, патогенезі дамуы, белгілері, оларды анықтау, емдеу және олардан сақтану туралы ғылым; медицинаның бір саласы. ...

                                               

Қырқынан шығару

Қырқынан Шығару – сәби дүниеге келгеннен кейін қырық күн өткенде орындалатын ғұрып. Қалыптасқан дәстүр бойынша нәрестенің қарын шашын ер кісі алған, ұрпағы өсіп-өнген қария әже 40 қасық суды баланың үстіне құйып тұрып" 30 омыртқаң жылдам бекісін, ...

                                               

Айдар

Айдар сөзінің бірнеше мағынасы бар: Елді мекендер: Айдар – Алматы облысы Қаратал ауданындағы ауыл. Айдар – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған. Басқа мағыналар: Айдар қазақтарда ер адамдар есімі Ай ...

                                               

Аммиактық азот

Аммиактық азот - күйісі малдың мес қарнында желінген азық азотты заттары ыдырағандағы аммиак құрамыңда бөлініп шығатын азот. Ол аммиакты қарын микрофлорасы өз дене белогінің аминқышқылдарын түзуге игеріп, химус протеинін азықпен енбеген аминқышқы ...

                                               

Бөгелек

Бөгелек – қос қанаттылар отрядына жататын жоғары сатыда дамыған жәндіктер. Олардың бір жұп қанаты болады, жақсы ұшады. Қанатында ұзынынан және көлденең орналасқан жүйкелері бар, басы жақсы қозғалады. Ересек Бөгелектің ұзындығы 8 – 20 мм. Түсі сар ...

                                               

Қысқы жайылым

Қысқы жайылым, тебін - еліміздің табиғи жағдайында шаруашылықтың мал жайылымы жыл кезеңіне сәйкес маусымдық - көктемгі көктеу, жазғы жайлау, күзгі күздеу мен қысқы қыстау - жайлымдарына бөлінеді. Оларды мал жаюға жыл маусымына сәйкес пайдаланады. ...

                                               

Қасапхана

Қасапхана – мал соятын кәсіпорын. Ол аудан орталықтарында, ірі кенттер мен ауылдарда ұйымдастырылады. Қасапхананың төңірегі дуалмен қоршалып, бөлмелері жарық, құрғақ, едені су өткізбейтін болуы керек. Оның мал соятын, ет тоңазытатын, тері тұздайт ...

                                               

Сүзбе

Сүзбенi айраннан әзiрлейдi. Ол үшiн айранды кенептi қапшыққа құяды да, одан ағызады. Қалған қою масса сүзбе болып табылады. Одан кейiн сүзбеге кiшкене тұз салады. Қазақ халқы сүзбеден құрт жасайды. Кейбiреулер мұны қатық деп атайды. Сүзбеден қаза ...

                                               

Құда

ҚҰДА – туыстық атау. Ерлі-зайыптылар туыстарының арасындағы жекжаттық қатынастарды білдіреді. Жекелей алғанда, жігіт пен қалыңдықтың туған-туыстары, аталас, рулас ер адамдар бір-біріне Құда болады. Жігіттің де, қыздың да әке жағынан жақын туысы, ...

                                               

Ет консервісі

Ет консервісі ірі қараның, қойдың, құстың етінен, сол сияқты ішек қарын, өкпебауырдан және колбаса, сосискадан жасалады. Ет консервілеріне жарма, көкөніс өнімдерін және макарон қосуға болады. Ірі қара мен қой етінен жасалып, тұздалған консервілер ...

                                               

Органикалық түйсіктер

Органикалық түйсіктер -адам ашыққанда, шөлдегенде, сусыны қанғанда, жүрегі айнығанда, шаршағанда пайда болатын сезіну. О.т-дің рецепторлары ішкі мүшелерінің қабаттарында өңеш, қарын, қан тамырларында, өкпеде орналасқан. Ішкі органдарда болатын пр ...

                                               

Такоцубо кардиомиопатияcы

Такоцубо кардиомиопатиясы, сол жақ қарынша ұшының транзитарлы шар тәрізді кеңеюі, күйзеліс кардиомиопатиясы - миокард жиырылуының уақытша төмендеуімен сипатталатын кардиомиопатияның ишемиялық емес түрі. Миокард әлсіздігі жақын адамының қайтыс бол ...

                                               

Дадаизм

Дадаизм (Dadа, немесе Dadaism)- I дүниежүзілік соғыс кезінде Цюрихтен басталып өркендеген, бейнелеу өнерінде, әдебиетте, сахналық өнер салаларында айырықша көзге түскен өнер қозғалысы. Ол XX ғ. батыс өнері дамуы тарихында өзінен кейінгі мәдени ...

                                               

Қоздау, төлдеу

Қоздау, төлдеу - қалыпты жағдайда өткен буаздығының соңыңда қойдың қозы тууы. Қоздау жылына бір рет, күйек алу мерзіміне байланысты қыстың екінші жартысында немесе көктемде өтеді. Қыста немесе ерте көктемде қойды қоздау қорасында көктемнің жылы к ...

                                               

Қозы терісі

Қозы терісі - 1-айдан 4-айға дейін сойылған қозының терісі. Қозы терісі жүнінің ұяңдығы, теріге орналасу беріктігі, тері қабаттарының даму дәрежесі мен беріктігі, көлемі тондық, үлбірлік, былғарылық шикізаттар талабынан төмен.

                                               

Қозы елтірісі

Қозы елтірісі - қылшық және ұяң жүнді койдың 1 айлығына дейін сойылған қозысының терісі. Қозы елтірісінен ішік, бас киім тігіп, сырт киімге жаға жасайды.

                                               

Қозы жүн

Қозы жүн - қозыдан кырқылған жүн. Әдетте, қылшық әне ұяң жүнді қойдың қозылары міңдетті түрде 3-3.5 айлығыңда қырқылады. Биязы жөне биязылау жүнді қойдың тек қыста туған жүні жетілген немесе 7-9 айлық бордақыланған етке өткізілетін қозыларын қырқ ...

                                               

Қозы еті

Қозы еті - 2-9 айлығында сойылған қозының еті. Қозы еті қой етіне қарағанда дәмді, жеңіл қорытылымды және сіңімді келеді. Көптеген елдерде қой етінен 3-4 есе жоғары бағаланады. Әдетте, қылшық, ұяң және тез жетілгіш биязылау жүңді қой тұқымдарының ...

                                               

Қозы Көрпеш - Баян Сұлу күні

"Қозы Көрпеш - Баян Сұлу күні" - қазақша махаббат күні іспеттес тойланады. яғни, 15 сәуір күнің белсенді қазақ азаматтары тойлатып жүр. Бұл мерекені атап өтуді, негізі, бірінші боп республика көлемінде Оңтүстік Қазақстан облысында 1999 жылы Дарха ...

                                               

Тоқты (мал)

Тоқты - 6 айдан асқан қозы. Еркек тоқтыны қошқарлыққа жарайтындарын бөліп алады да қалғанын піштіреді. Піштірілмеген тоқтыны қошқар деп атайды. Ұрғашы тоқтылардан және піштірілген еркек тоқтылардан жеке отар құрады. Ал тоқты қошқарларды бөлек күт ...

                                               

Тоңғақ

Тоңғақ - жаңа туған бұзау, қозы, лақтың алғашқы тәуліктердегі нәжісі. Тоңғақ тың түсі сарғыш, қоймалжың. Оның қатып қалмай, уақытында түсіп қалуын бақылайды.

                                               

Алпам

Алпам - мал және аң терісін өңдеп, киім тігетін байырғы кәсіпорын. 1888 ж. Алматыда жекеменшік тері өңдеу кәсіпорны түрінде құрылған. Қайыс-тері илеу зауыты болды. Оның құрамына 1942 ж. көшіріліп әкелінген Кременчуг ф-касы қосылды. Зауыт 2-дүниеж ...

                                               

Қоян еті

Қоян еті. Қою тағам дайындауға пайдаланылады. Терісі сырылмаған қоян етін қыста 4-5 күн суықта ұстаған жөн, бүл кезде еттің дәмі кіре түседі.

                                               

Фолкленд аралдары

Фолкленд аралдары - Оңтүстік Америка құрлығының қиыр оңтүстікнің шығыс жағалауында, Атлант мұхитында орналасқан топарал. Ұлыбританияның иелігінде. Жер аумағы 12.2 мың км². Екі ірі аралдан - Батыс Фолкленд, Шығыс Фолкленд және 200-ге жуық шағын ар ...

                                               

Жіті нефрит

Жіті нефрит. Бұл ауру – малдың бүйрек түйнегі қан тамырларының тез өтетін қабыну процесі және онан әрі бүкіл организмнің жіңішке қан тамырлары қабынады. Дер кезінде емделмеген мал өліп қалады, немесе ауру созылмалы күйге айналады. Емі. Малға бірн ...

                                               

Оноре де Бальзак

Париж заң мектебін бітірген 1819 әрі Сорбоннада әдебиет жөнінде лекция тыңдаған. Алғашқы жарық көрген шығармасы -" Кромвель” трагедиясы 1920. Бальзактың есімі" Шуандар” 1829 атты тарихи романымен белгілі болды. Бальзактың тоқсан шығармасы енген" ...

                                               

Тұсақ қой

Тұсақ қой - 1.5-2.5 жас аралығындағы ұрғашы қой. Әдетте тұсақ қой 2 жас шамасында алғашқы рет қоздайды. Тұсақ қой қоздағанда қозысының ауызданып, оны енесінің толық алғанын қатаң бақылайды. Тұсақ қой көбінесе жалқы табады, соңда да қозы сақа қойд ...

                                               

Астық тескіш

Астық тескіш – қатты қанаттылар сабына жататын тескіш қоңыздар тұқымдасының өкілі. Қазақстанның барлық аймағында кең тараған. Денесінің ұзындығы 2 – 3 мм, түсі қызғылт келеді. Астық тескіштің дернәсілдері қойма зиянкестері болып табылады. Ол қойм ...

                                               

Кюньо арбасы

Кюньо арбасы de Cugnot) - 1769 жылы Францияда әскери инженер Никола Джозеф Кюньо жасалған автомобиль мен паровоздың прототипі.

                                               

Малдың тіршілік қабілеттілігі

Малдың тіршілік қабілеттілігі - малдың қоршаған орта жағдайыңда тіршілік етуге икемділігі. Малдың тіршілік қабілеттілігі тарихи даму барысыңда табиғи және қолдан сұрыптау нәтижесінде қалыптасады. Малдың тіршілік қабілеттілігі дәрежесі түліктің тү ...

                                               

Мақсатсыз сұрыптау

Мақсатсыз сұрыптау - Чарлз Дарвин жіктеуі бойынша қолдан сұрыптаудың бір түрі. Мақсатсыз сұрыптауды адамзат мал шаруашылығымен айналасуының бастапқы кезеңіңде қолданған, малдың өзіне ұнағанын тандап, қажетті өнімділігін арттырғанмен келешекте ол ...

                                               

Абердин-ангус сиыры

Абердин-ангус сиыры – сиырдың етті тұқымы. 1917 ж. Шотландияда жергілікті сиырды қолдан сұрыптау нәтижесінде алынды. Қазақстанға 1932 ж. Англиядан әкелінді. Батыс Қазақстанда өсіріледі. Сиыр тұқымдардың ішіндегі өте сапалы ет беретін тұқым болып ...

                                               

Тұжырымдау

Тұжырымдау - берілген бір немесе бірнеше өзара байланысты алғышарт арқылы жаңа логикалық қорытынды шығаратын ойлау формасы.

                                               

Сальдо

Сальдо - белгілі бір уақыт кезеңіндегі ақшалай қаражаттың немесе материалдық заттың түсімі мен шығысы арасындағы айырма. Бухгалтерлік есепте шоттардың дебет пен кредит бойынша жазбаларының жиыны арасындағы айырма. Экспорт пен импорт құнының арасы ...

                                               

Маман

Маман - ұйымның инженерлік-техникалық, экономикалық және басқа да жұмыстарымен айналысатын қызметкері. Маман, әдетте, жоғары немесе арнаулы орта білімді болады. Атап айтқанда, агроном, бухгалтер, геолог, инженер, математик, механик, техник, физио ...

                                               

Анализ жасау

Үлгі:Тексерілген мақала Анализ жасау мәтіні дегеніміз бір мәселені бөлшектеп талдау, сынау, қайта біріктіру, қорытынды жасау мақсатында жазылған мәтін. Анализ жасау мәтінін әдеби сын, ғылыми тақырыптағы мәтіндер, өнер туындыларын талдау мәтіндері ...

                                               

Геотропизм

Геотропизм - әртүрлі өсімдік мүшелерінің жер шарының орталығына қатысты белгілі бір бағытта орналасуы және өсіру қабілеті. Әрбір адам сабақ өсіп, түбірі төмен екенін біледі. Бірақ "жоғары" және "төмен" ұғымдары салыстырмалы болғандықтан, бұл құбы ...