ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 357




                                               

Медициналық психологияның дамуы

Аурумен байланысты психика туралы примитивті ойлар. Адам аурумен күрес кезінде оның себептерін, онымен күресу жолдарын жетілдіріп келді. Бірақ соматикалық аурудың билігінде болған адамдар, психикалық ауру туралы ешқандай көріністері болмаған. Пси ...

                                               

Катализ

Катализ – катализатор әсерінен жылдамдығын өзгертетін процесс түрі. Реакцияға белгілі бір затты қосу арқылы химиялық реакцияның жылдамдығын арттыру процесі, катализатор реакцияда көп мөлшерде жұмсалмайды және бірнеше рет әрекет етуі мүмкін. Реакц ...

                                               

Нефроздық синдром

Нефроздық синдром ның дамуы бүйрек сүзгісінің өткізгіштігінің күшеюіне байланысты болып клиникада протеинурия, гпиопротеинемия, гиперхолестеринемия, гиперхолестеринурия белгілерімен,дененің ісінуі мен көрінеді. Көбінесе нефроздық синдром бүйрек с ...

                                               

Жантақ

Жантақ - бұршақ тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Бұтақталып өседі. Қазақстанның шөл далалық аудандарында сұр, құмайт және сортаң топырақты жерлерде, өзен аңғарларында, тау бөктерлерінде өседі. Арамшөп ретінде суармалы егістікте де кездесед ...

                                               

Шыжың

Шыжың, түнгі энурез – ұйықтап жатқан кезде балалардың кіші дәретін ұстай алмауы. Шыжыңның түрі де, себептері де көп. Бұл ауру, негізінен, қуықтың әрекетін басқаратын орта жүйке жүйесі бөліктері қызметінің уақытша бұзылуынан болады. Сондай-ақ зәр ...

                                               

Жалаң мия бұршақтар тұқымдасы

Сипаттама. Мия туысына жататын, биіктігі 50-120 см-ге дейін жететін, көп жылдық шөптектес өсімдік. Тамырлары өте тереңге кетеді. Негізгі тамырдан таралған жанама тамырлары жапыраққа көлбей де, тікте таралады. Тік кеткен тамырлары 30-50 см тереңді ...

                                               

Жұқпалы аурулардың қоздырғыштары

Әсіресе олардың ең қауіптілері: СПИД, мерез, соз. Олармен әркім зақымдала бермейді. Адамдар мәдениеттілікті сипаттайтын ереженің ретін сақтап жүрсе және өзінің денсаулығын, сондай-ақ басқа адамдар денсаулығын ойлап жүрсе, бұл аурулар болмас еді. ...

                                               

Клавдий II

Марк Аврелий Валерий Клавдий, Клавдий II Готский есімінен көбірек танымал - 268 - 270 жылдардағы рим императоры. Өзінің басқаруы тұсында варварлық алеман тайпасымен сәтті соғыс жүргізді, сол сияқты Ниша тұсындағы шайқаста таңқаларлық жеңіске қол ...

                                               

Аврелиан

Луций Домиций Аврелиан, Аврелиан есімімен танымал - 270 - 275 жылдардағы рим императоры. Аврелиан Рим империясын нығайтуда елін сәтті басқарған екінші "әскери император" еді. Аврелианнның басқаруы жылдарында бүлікшіл Галль империясы мен Пальмир п ...

                                               

Дебильдік олигофрения

Дебилдік - латынның сөзі. Оның қазақ тіліндегі аудармасы деліқұлы деген ұғымға тура келеді. Баланың іштен жетілмей туатын физикалық және психикалық дамуындағы патологиялық кемістігін "дебильдік", - деп атайды. Дебильдік олигофренияның идиот пен и ...

                                               

Балауыз ағаш

Балауыз ағаш – кендірлер тұқымдасыың хойя тегіне жататын шырмалғыш өсімдік, суккулентті мәңгі жасыл бұта түрі. Кеңінен тараған үй өсімдігі.

                                               

Көкекшөп

Көкекшөп – сүйсіндер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуразия мен Солтүстік Американың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 10 түрі белгілі. Қазақстанда Ертіс өзенінің бойында, Алтай аймақтарында өседі. Шалғынды жерлерде, ор ...

                                               

Социологиялық парадигмалар

Кез келген ғылым белгілі бір теориялық жүйелерге сүйеніп қалыптасады. Мұндай жүйелер жалпы мойындалған бір немесе бірнеше теорияларды қамтып отыруы мүмкін. Сол сияқты өзінің қалыптасу сәтінен бастап, социология бірнеше теорияларға негізделіп дамы ...

                                               

Дүние жүзілік мұхиттың зоналығы

Дүние жүзілік мұхиттың зоналығы – дүние жүзілік мұхиттың барлық қасиеттерінің таралу заңдылығы. Мұхиттың 1500 – 2000 м тереңдікке дейінгі су қабаттарында географиялық белдеулер ауысып отырады. 100 – 150 м тереңдікке дейін бұл заңдылық тым анық ба ...

                                               

Көк шыбын

Көк шыбын – қос қанаттылар немесе шыбындар тобының қысқа мұрттылар тармағының дөңгелек тігісті тұқымдасына жататын өлексе шыбыны. Шыбын денесінің ұзындығы 5 – 16 мм, түсі қоңыр-күлгін, немесе металдай жылтыр көк реңкті мыс., ет көк шыбыны – ағылш ...

                                               

Биотехнологияны пайдалану

Биотехнология - тірі организмдер мен биологиялық процесстерді адамның мақсатына сай өндірісте қолдану. Биотехнологияның басты міндеті - халықты азық түлікпен қамтамасыз ету үшін мал шаруашылығы өнімдері мен мәдени өсімдіктердің өнімін арттыру, ми ...

                                               

Бояғыш заттар

Бояғыш заттар – түрлі материалдарды белгілі түске бояйтын қасиеті бар органикалық қосылыстар. Оптикалық ағартқыштар да Бояғыш заттарға жатады. Өсімдіктерден алынатын табиғи Бояғыш заттарды адам өте ерте заманнан қолданып келеді. Қазіргі кезде дүн ...

                                               

Теңіз суы

Теңіз суы, мұхит суы - мұхит пен теңіздегі натрий, кальций және магний сульфаттары басым әр түрлі тұздардың ерітіңділерінен тұратын сулар. Теңіз суының 96.5%-ын су, 3.5%-ын тұздар құрайды. Теңіз суында еріген тұздардың 85%-ы натрий хлориді, едәуі ...

                                               

Кофенің тыңайтқыштық әсері

Қазіргі таңда топырақтың құрамында бірнеше органикалық заттар бар екені зерттелген. Топырақ бойында құнарлылық қасиеті, яғни өсімдіктерді сумен, басқа да қоректік элементтермен қамтамасыз ететін қабілеті бар екені белгілі. Кофе ерітіндісін топыра ...

                                               

Су қоры

Су қоры Жер бетінің 77.5 процентін мұздарды, батпақтарды қосып есептегенде су алып жатыр. Су қорларына өзен, көл, теңіз, жер асты, таулар мен поляр шеңбердегі мұздар, атмосфералық ауадағы ылғал кіреді. Өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, тұрмыстық ...

                                               

Пестицидтер

Пестицидтер – мәдени өсімдіктерді зиянкестерден, паразиттерден, арамшөптерден, аурулардан және микроорганизмдерден қорғау үшін қолданатын барлық химиялық қосылыстар. Пестицидтерді пайдалану ауылшаруашылық өнімдерін 18-20% сақтайды. Қазіргі кезде ...

                                               

Төрттік жүйе

Төрттік жүйе атауын ғылымға 1829 жылы француз ғалымы Ж.Денуайте енгізді. Төрттік жүйені жіктеу принципінің алғашқы стратиграфикалық шкаласын 20 ғасырдың басында ауылыПенк пен Э.Брюкнер жасаған 1909. 1832 жылы ағылшын геологы Ч.Лайель ең жас теңіз ...

                                               

Ботаниканың агрономиямен байланысы

Ботаника мен агрономия бір-бірімен тығыз байланысты, өйткёні олардың зерттейтін объектісі де, зерттеудің төсілдері де және даму тарихы да екеуіне ортақ бірдей болып келеді. Ботаниктер табиғи өсімдіктердің және олардың жекелеген топтарының түрлік ...

                                               

Төрт себеп ілімі

Төрт себеп ілімі - Аристотель бойынша табиғат себеп байланысы бойынша өмір сүреді. Бұл себеп байланысы жаңа дәуірде дәріптелген себеп-салдар теориясы – детерминизмге ұқсамайды. Себеп байланысы "не үшін?" деген сұраққа байланысты айтылған. Ал дете ...

                                               

Кристаллохимия

Кристалдардың барлық қасиеттерін олардың химиялык құрамы мен геометриялық құрылысы аркылы айыруға бағытталған ғылымды кристаллохимия деп атайды. Кристаллохимия бір жағынан физикалық химияға, екінші жағынан геохимияға байланысып жатқан кристаллогр ...

                                               

Сақтық қоры

Сақтық қоры - тосын жағдайдан пайда болатын шығынды жабу, залалдың орнын толтыру, уақытша қиындықтарды жою, қандай да бір төтенше оқиғалар болған жағдайда қалыпты қызметті қалпына келтіру үшін жасақталатын ақшалай және заттай қаражат қоры.

                                               

Мал басын толықтыру

Мал басын толықтыру - әр түрлі себептермен табыннан шыққан малдың орнын толтыру. Мал басын толықтырудың екі жолы бар: біріншісі - өз төлінің есебінен толықтыру, екіншісі - қажетті малды сырттан сатып алу.

                                               

Ядролық зиян үшін азаматтық жауапкершілік туралы Вена конвенциясы

Ядролық зиян үшін азаматтық жауапкершілік туралы Вена конвенциясы – халықаралық шарт. 1963 ж. 29 сәуір мен 19 мамыр аралығында Венада өткен халықарарaлық конференцияда қабылданған. Аргентина, Боливия, Египет, Камерун, Куба, Нигер, Перу, Трининдад ...

                                               

Заңды жауапкершілік

Заңды жауапкершілік - заңды тұлғаны немесе жеке тұлғаны кейбір әрекеттерді орындауға немесе оларды орындаудан қалыс қалуға заңмен мәжбүрлеу шарасы. Заңды жауапкершілік бірнеше түрге бөлінеді: Тәртіптік жауапкершілік – еңбек тәртібін бұзушыларға ы ...

                                               

Эйзенхауэр доктринасы

Эйзенхауэр доктринасы, Даллес– Эйзенхауэр доктринасы – АҚШ-тың Таяу және Орта Шығыстағы ұлт-азаттық қозғалысын басып-жаншуға бағытталған сыртқы саяси бағыты. Жобасын АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Дж. Ф.Даллес жасап, 1957 жылы 15 қаңтарда президент ...

                                               

Қаржылық лизинг

Қаржылық лизинг – бұл лизингтік төлемдерді төлеудің өзара әрекеттері кезеңіндегі қарастырылатын келісімдер, құралдардың толық құнының немесе оның көп бөлігінің амортизациясын лизинг берушінің қосымша шығындары және пайдасы жабады. Қаржылық лизинг ...

                                               

Құқықтық психология

Құқықтық психология болып жатқан оқиғалар мен құбылыстардан қызбалықпен, тіпті есі кете терең әсер алуға қабілетті адамға тән психикамен байланысты. Ол құқықтық санада көбінесе стихиялы түрде, құқыққа және құқықтық шындыққа көзқарас бейнелетін се ...

                                               

Сиялы қалам

Сиялы қалам 1809 жылы англиялық Форсон мен Брам сиялы қалам – сияны резеңке қалта орнатылған күміс түтікке сорғызып, сия қалам ұшына ағып келу арқылы жазу жазатын қалам ойлап тапты. 1844 жылы АҚШ-тық Уатерман Эдсон жіңішке түтік арқылы қалам таңд ...

                                               

Неке

Неке – отбасын құрудың негізі болып табылады. Ерлі-зайыптылар арасындағы мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастарды туғызатын отбасын құру мақсатымен, заңда белгіленген тәртіппен тараптардың ерікті және толық келісімі жағдайында жасалған еркек ...

                                               

Некені бұзу

Ерлі-зайыптылардың жеке және мүліктік құқық қатынастарының тоқтатылуын некенің тоқтатылуы деп түсінеді. Неке заңда айқындалған белгілі бір оқиғалардың тууына байланысты немесе ерлі-зайыптылардың біреуінің не екеуінің бірдей қалауымен тоқтатылады. ...

                                               

Ислам ағымдары

Пайғамбардың өлімінен кейін хадистерде айтылғандай мұсылман үмметі көптеген тармақтар мен ағымдарға бөлініп кетті. Олардың пайда болуына билік үшін күрес, грек философиясының әсері, жалған пайғамбарлар және т.б. себеп болды. Кейбір ағымдар Ислам ...

                                               

Ғылыми-техникалық революция және дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы

Адамзат қоғамынын ұзақ даму тарихында шаруашылықтың ұдайы алға басып, жетілдірілуіне ғылым мен техниканың өркендеуі себепші болып келеді. XX ғасырдың екінші жартысында ғылыми-техникалық үрдіс аса жедел қарқынмен дамып, дүниежүзінің көптеген елдер ...

                                               

Саусаққанаттылар

Саусаққанаттылар - өте ескі, әрі толығынан дерлік құрып біткен балықтардың ерекше тобы. Девон мен карбон дәуірінде кеңінен таралып, мезозойда олардың түрлері азайып, тараған ауданы да қысқарған.

                                               

Мұрын сүйегі

Мұрын сүйегі ; - бас сүйектің бет бөліміндегі мұрын қуысының төбесін қүрайтын жалпақ сүйек. Оның ішкі бетіндегі қырға жоғарғы кеуілжір бекиді.

                                               

Соқаша сүйек

Соқаша сүйек - бас сүйектің бет бөліміне жататын пішіні жебе тәрізді ұзынша келген, жұқа сүйек. Ол сынаша сүйектің денесін мұрын қуысы түбіндегі қырмен жалғастырып, мұрын қуысының шыға беріс тесігін тең екіге бөледі.

                                               

Көзжасы сүйегі

Көзжасы сүйегі - жануарлар бассүйегінің бет бөлімі құрамына кіретін жалпақ сүйек. Көзжасы сүйегі бет және көз шарасы бөліктерінен тұрады. Көз шарасы бөлігінде көзжасы безі орналасатын көзжасы шұңқыры болады.

                                               

Полимеразды тізбекті

Полимеразды тізбекті реакция - биологиялық материал нуклеин қышқылының кейбір үзінділерін шағын концентрациясы айтарлықтай өсуі жету үшін мүмкіндік беретін молекулалық биология эксперименттік әдіс. Сонымен қатар, ДНК күшейту, ПТР, мутацияның енгі ...

                                               

Каучукты өсімдіктер

КАУЧУКТЫ ӨСІМДІКТЕР – кейбір органдары мен ұлпасында каучукке түзетін ағаш, бұта, шөп. К. ө-дің 20-дан астам тұқымдасқа жататын 1500-дей түрі бар. Бірақ бұлардың аздаған түрінің ғана өндірістік маңызы бар. Каучук өсімдіктің қандай органы мен ұлпа ...

                                               

Қырыққабат бітесі

Қырыққабат бітесі – теңқанаттылар отрядының бітелер тұқымдасына жататын жәндік. Партеногенез жолымен дамитын қанатсыз аналығының ұзындығы 1.9 – 2.3 мм, пішіні жұмыртқа тәріздес көк жасыл сұр түсті. Қанатты аналығының ұзындығы 2.15 мм, басы мен ке ...

                                               

Бақалшақты шаянтәрізділер

Бақалшақты шаянтәрізділер – омыртқасыз жануарлардың буынаяқтылар типінің шаянтәрізділер класына жататын тармағы. Бақалшақты шаянтәрізділер тармағының 2000-дай түрлері кембрий кезеңінен белгілі. Қазақстанда 40 түрі анықталған. Бақалшақты шаянтәріз ...

                                               

Аша мұрт шаян

Аша мұрт шаян немесе Кладоцерлер - омыртқасыз жануарлардың буынаяқтылар типінің шаянтәрізділер класына жататын жәндіктер. Бұлардың дүние жүзінде 420 түрі бар, ал Қазақстанда 130 түрі белгілі. Бұлар ағынсыз тұщы суларда, теңіздердің түбінде тіршіл ...

                                               

Пирамида

Пирамида сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: Пирамида бильярд - бильярд түрі. Мысыр пирамидалары; Пирамида экономика Қаржылық пирамида - үшкіл үлгісімен сипатталатын инвестицияларды тартудың күмәнді жолы; Пирамидалық жасушалар Үшкіл - сәул ...

                                               

Қаржылық пирамида

Пирамида - монументтік құрылғы) - Қаржы компаниялары колданатын женіл табыс тәсілі, күдікті мәміле. Компания сатқан құнды қағаздарды алған "пирамиданын" төменгі қабатын құрайтын алаяқтыққа тартылған адамдардың ақша қаражаттары, одан бұрын құнды қ ...

                                               

Кәдімгі амеба

Қозғалып жүргенде дене тұрқы 0.5 миллиметрдей, жай көзге майда тамшыдай болып көрінеді. Микроскоппен қарағанда дененің жасушаның әр жерінде бірде пайда болып, бірде жоғалып тұратын өсінділер көзге түседі. Амеба денесін плазмолемма деп аталатын өт ...

                                               

Микроорганизмдерге физикалық факторлардың әсері

Микроорганизмдерге ылғалдық әсері. Микроорганизм-дер клеткаларының 85%-тейі су. Сондықтан олардың тіршілік әрекеті ылғалды жерде ғана жүреді. Көптеген қоректік заттарды микробтар клеткасы тек ертінді күйінде ғана сіңіре алады. Ылғал әсіресе, микр ...