ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 346




                                               

Эндокринология

Эндокринология – эндокриндік бездердің құ-рылысы, қызметі, олар бөліп шығаратын өнімдер – гормондар, сондай-ақ осы бездердің қызметі бұзылуы салдарынан туатын аурулар туралы ғылым. Эндокринология ғыл. пән ретінде 19 ғ-дың 2-жартысында қалыптасты. ...

                                               

Физиологиялық қызметтердің нейрогуморальдық реттелуі

Жүйке жұмысының және мүшелер қызметінің реттелуін жүйкелік жолмен реттелуі деп атайды. Қанның құрамындағы гормондар және минералды заттардың әсерлері арқылы организм қызметінің реттелуін гуморальды реттелу деп атайды. Организмдегі реттлудің бұл е ...

                                               

Дәмжапырақ

Дәмжапырақ немесе Лавр - Лавр тұқымдасына жататын субтропикалық мәңгі жасыл ағаштар не бұталар тегі. Көбіне Жерорта теңізінің жағалауынан таралған. Мәңгіжасыл, бұтақты өсімдіктерге жатады. Гүлдері ақ түсті, ұсақ, ерекше әдемі емес, жапырақтары қа ...

                                               

Эвкалипт

Эвкалипт – мирта тұқымдасына жататын мәңгі жасыл бұта не ағаш. 500-дей түрінің барлығы дерлік Австралия мен Тасманияда кездеседі. Биіктігі 80 – 100 м-ге дейін жетеді, діңі өте мықты. Ағаш қабығы түрлеріне қарай тегіс, талшықты, қабыршақты және қа ...

                                               

Адам даму индексі бойынша елдер тізімі

Бұл адам даму индексіне қарасты алдер тізімі. 2008 жылдың желтоқсанның 18 шыққан тізім 2006 жылдағы статистикалық мәліметтер негізінде құрастырылған. Тізім 177 елден құралған. Елдер АДИ негізінде үш кең категорияға бөлінеді: жоғары, орташа және т ...

                                               

УЕФА кубогы 1974/75

УЕФА кубогы 1974/75 - УЕФА кубогының төртінші маусымы, ГФР-дің "Боруссия Менхенгладбах" клубы жеңімпаз атанды. Финалда екі ойын қорытындысында Нидерландтың "Твенте" клубын қапы қалдырды.

                                               

УЕФА кубогы 1979/80

УЕФА кубогы 1979/80 - аталымыш турнирдің тоғызыншы маусымы. Жартылай финалға ГФР-дің төрт бірдей клубы шығып, рекорд жасады. Ал ГФР атынан қатысқан бесінші клуб "Кайзерслаутерн" ширек финалда "Бавариядан" ұтылды. Финалда "Айнтрахт Франкфурт" және ...

                                               

Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1977

Еуропа Чемпиондар Кубогының финалы 1977 - 1976/77 жылғы Еуропа Чемпиондар кубогының 22-ші маусымының финалдық матчы. Матч 1977 жылы 25 мамырда Римдегі "Олимпико" стадионында өтті. Англияның "Ливерпуль" клубы ГФР-дің "Боруссия Менхенгладбах" клубы ...

                                               

УЕФА Кубок иелері кубогы 1973/74

УЕФА Кубок иелері кубогы 1973/74 - турнирдің 14-ші маусымы. ГДР-дің "Магдебург" клубы жеңімпаз атанды. "Магдебург" ГДР-лік клубтар арасына осы турнирде топ жарған жалғыз клуб.

                                               

Гафний

Гафний Нf - элементтердің периодтық жүйесінің ІV тобындағы хим. элемент; ат. н. 72, ат.м. 178.49. Г-дің құрылысын, валенттігін, цирконийге ұқсастығын 1921 ж. дат физигі Н. Бор жорамалдаған. Оны 1922 ж. венгр химигі Д. Хевеши мен голланд физигі Д. ...

                                               

Герберт Спенсер

Спенсер Герберт – ағылшын философы және социологы, позитивизмнің негізін салушылардың бірі. Спенсер дің философиялық көзқарасы О.Конттың, Д.Юмның, Дж.Милльдің әсерімен қалыптасты. Спенсер дүниедегі құбылыстарды білгенімізбен олардың мәнін танып, ...

                                               

УЕФА Кубок иелері кубогы 1980/81

УЕФА Кубок иелері кубогы 1980/81 - аталмыш турнирдің 21-ші маусымы. Турнирде Тбилисидің "Динамосы" топ жарды. Олар финалда ГДР-дің "Карл-Цейсс" клубын 2:1 есебімен ұтты. Турнирге "Реал Мадридтің" екінші клубы "Реал Мадрид Кастилья" да қатысты.

                                               

УЕФА кубогының финалы 1988

Толық мақаласы: УЕФА кубогы 1987/88 УЕФА кубогының финалы 1988 ағылш. 1988 UEFA Cup Final - 1987/88 жылғы УЕФА кубогының шешуші ойыны, Испанияның "Эспаньол" клубы мен ГФР-дің "Байер 04" клубы кубокты сарапқа салды. 4 мамырда Барселонада өткен ойы ...

                                               

Пайдаланушының графикалық интерфейсі

Пайдаланушының графикалық интерфейсі - пайдаланушыға дисплейде графикалық сурет түрінде көрсетілген элементтердің алуан түрлілігі. Командалық жолдың интерфейсіне қарағанда ПГИ барлық экрандық объектілерге кіру мүмкіндігін береді, және олармен тығ ...

                                               

Педофилия

Педофилия - психикалық бұзылу, көптеген жыныстық ауытқулардың бірі. Бұл ауруға шалдыққан адамдарды педофил деп атайды. Халықаралық аурулар классификациясының 10-шы қарастырылуы ХАК-10 бойынша V классқа жатқызылады F65.4 коды: әдеттегіде ерте пубе ...

                                               

Крейтцфельд-Якоб ауруы

Крейтцфельд - Якоб ауруы немесе түйілмелі псевдосклероз, кездікті-стрио жұлындықтың дегенерация ауруы, сиыр құтыруы) - үлкен мидың қабығы, қабық асты жүйке түйіндерінің және жұлынның өрлеп бара жатырған дистрофиялық ауруы. Кеуекті ми дерттерінің ...

                                               

Жылқының ринопневномиясы

Жылқының ринопневномиясы немесе Биенің вирустық іш тастауы, Жылқының герпесвирустық инфекциясы - биенің буаздығының екінші жартысында іш тастауымен, жас құлынның тыныс жолдарының жіті қабынуымен ерекшеленетін аса жұғымтал ауру.

                                               

Өңеш обыры

Өңеш рагының болжамы өте қиын орындалатын қатерлі ісік. Бұл дерт қазақ халқы үшін, әсіресе, Каспий, Арал теңізі аймағындағы тұрғындардың негізгі бір өлім себептері болып табылып тұр. Ауырғандардың 70-80% бірінші жылдың ішінде өліп отырады. Өңеш р ...

                                               

Кристалдардың сырт бейнелері мен қоспақтары

Кристалдардың сырт бейнелері мен қоспақтары. Кристалдардың жоғарыда айтылған түзу геометриялық формалары тек таза кристалдарда және олардың қолайлы жағдайларда өскендерінде ғана болады. Табиғи жағдайларда кристалдардың химиялық құрамы таза бола б ...

                                               

Айғыр

Айғыр жылқының жыныс қуаты жетілген еркегі. Мінезіне, түр-түсіне қарай қойылған атаулары өте көп: құр айғыр шақар айғыр шалқұйрық сәурік үйірге түспеген шу асау айғыр бұрын қолға ұсталған-ұсталмағаны құбақай түсі, т.б. желқуық айғыр мінезі Ертеде ...

                                               

Мумия туралы

Мумия дегеніміз-өлгеннен кейін сақталған адам немесе жануардың денесі. Әдетте,адам өлгенде,бактериялар немесе басқа микроорганизмдер тері және бұлшық еттері сияқты жұмсақ тінді жеп қояды да,тек сүйектерін қалдырады.Бактериялар өсу үшін суды қажет ...

                                               

Сақтардың бейнелеу өнері

Сақтардың бейнелеу өнері - сақ заманы тайпаларының мәдени шығармашылығының ең жарқын көріністері арасында қолданбалы өнер ерекше орын алады. Оның басты компоненті б. з. б. VII - VI ғасырларда қалыптасып, Сібірдің, Қазақстанның, Орта Азияның және ...

                                               

Платон философиясы

Платон Сократ ілімін ары қарай жалғастырды. Заттарды тек эмпирикалық тұрғыдан қарастыруға болмайды дейді Платон. Әр заттың өз идеясы, мәні болады. Дүние заттардан және олардың идеяларынан тұрады. Заттар мен идеялар екі түрлі байланыста болады. За ...

                                               

Батыс Еуропада қайта өрлеу мәдениетінің қалыптасуы

XIV ғасырдың екінші жартысынан ортағасырлық Батыс Еуропаның мәдени өмірінде жаңа ерте буржуазиялық мәдениеттің тууына байланысты маңызды бетбұрыс болды. Капиталистік қатынастар Италияда басқа елдерге қарағанда бұрын туып, дами бастағандықтан, "Қа ...

                                               

Кеуде

Кеуде - көкірек, алдыңғы немесе жоғары дене бөлігі. Кеуде пішіні омыртқалыларда қаңқамен-көкірек қуысы, иық белдеуі мен кеуде қуысы бұлшық еттерінің орналасуымен байланысты. Буынаяқтылар кеудесі 3 бөліктен құралған, алдыңғы, ортаңғы және артқыкеу ...

                                               

Қанатты кесірткелер

Қанатты кесірткелер - мезозой заманындағы рептилилердің ішіндегі ұшуға бейімделген жануарлар. Олардың алдыңғы аяқтарының төртінші ұзын саусағымен екі бүйіріндегі жарғақтары үшу қызметін атқарған. Жалпақ төсінде құстардағыдай қырлы төсі болады, ба ...

                                               

Зауропод

Заупопод – бауырымен жорғалаушылардың кесіртке жамбасты динозаврлар отрядының бір тармағы. Юра және бор кезеңдерінде Антарктидадан басқа құрлықтың бәрінде тіршілік еткен. Заупоподтың қаңқа сүйектері Қазақстанда Қызылорда облысынан табылған. Бұл і ...

                                               

Быртық акула

Бұл акуланың осылайша аталуына оның ерекше ірі және ауыр дене бітімі әсер еткен. Оның сопақша келген көздеріеің астында жыпылықтатқыш жарғақшасы болады. Қанаттары ашық қоңыр түсті болады. Оның ерекшелігі арқасы мен құрсақ тұстарында теңбіл дақтар ...

                                               

Ланцетник

Ланцетник Ланцетник бассүйексіздердің Acrania өкілі. Қазақша атауы - қандауырша. Латынша атауы - Branchiostoma lanceolatum. Сыртқы түрі. Ланцетник - ұзындығы 5-8 см болатын, екі бүйірінен қысыңқы, сопақ, балық пішіндес, мөлдір келген жәндік. Құйр ...

                                               

Көпқылтанды құрттар

Көпқылтанды құрттар, полихеттер – буылтық құрттар типіне жататын құрттар. Бұлар кембрий кезеңінен белгілі. Жер шарында кең тараған 5 мыңнан астам түрі бар, көпшілігі теңізде тіршілік етеді. Денесінің ұзындығы бірнеше мм-ден 3 м-ге дейін жетеді. Б ...

                                               

Буын (анатомия)

Буын - бір сүйекпен екінші сүйекті жалғастыратын аралық. Сүйектер бір-бірімен кірігіп немесе қозғалмалы болып жалғасады. Тірі организмдерде Буын 3 түрлі рөл атқарады: дене қалпының сақталуына жәрдемдеседі; дене бөліктерінің өзара орын ауыстыруына ...

                                               

Хориоидеа

Хориоидеа немесе меншiктi тамырлы қабық - көздегі тамырлы қабықтың негізгі бөлігі; кірпікті дене мен нұрлы қабықты бөліп тұрады. Хориоидеа торлы қабықтың қоректенуiн қамтамасыз етедi, бояутек жасушалары көп борпылдақ талшықты дәнекер ұлпадан тұрады.

                                               

Дара көзді дафния

Дара көзді дафния – тармақты мұртшалылар отряд тармағына жататын, көлдер мен тоғандарда секіріп қозғалатын мөлдір денелі ұсақ шаян.Теңіз суларында кездесетін түрлері де бар. Қозғалысына байланысты дафнияны "су бүргесі" деп те атайды, бірақ ол бүр ...

                                               

Жегі

Жегі, нома - дымқыл гангренаның жайылмалы түрі. Организмнің қорғаныс күштерінің әлсіреуінен пайда болады. Көбінесе адамның бетінде, кейде құлақтың қалқан шеміршегінде, мойнында, жыныс мүшелерінде, т.б. пайда болады. Жегі ауыздың кілегей қабығын ш ...

                                               

Миокард инфаркті

Миокард инфаркті - тәж артериясы миокардтың оттегіге мұқтаждығын қамтамасыз ете алмауынан дамитын миокардтың ишемиялық некрозы. Миокард инфарктісімен сырқаттанатын науқастардың саны 1000 адамға шаққанда 2.87 – 3.08% - ын құрайды. ЖИА –ның бұл түр ...

                                               

Көз бұршағы

Көз бұршағы - пішіні сопақша келген, екі беті дөңес линзаға ұқсас мөлдір құрылым. Ол талшыққа айналған ұзынша мөлдір эпителий клеткаларынан түзілген. Көз бұршағы - кірпікті денеге кірпікті белдеудің көмегімен бекиді.

                                               

Тері сипаттамасы

Тері – адам денесінің жапқышы. Оның ересек адамдағы көлемі 1.5 – 2.0 м². Теріде көптеген рецепторлар бар. Олар ыстықты, суықты, сипауды, ауруды сезетін жүйке талшықтарының ұшы. Терінің әрбір 1 см²-інде 30 жақын жүйке ұштары орналасқан. Терінің қы ...

                                               

Күйікті емдеу

Күйікті күн астында ұзақ уақыт жүріп, сіріңкені немесе электр құрылғыларын дұрыс пайдаланбау нәтижесінде де алуға болады. Оның қай түрі болмасын қауіпті. Кейбірі адам терісінің жақсы болуына байланысты жылдам емделсе, екіншілеріне медициналық көм ...

                                               

Мақашева Раиса Кәрімқызы

Мақашева Раиса Кәрімқызы - ғалым, дерматолог-венеролог, медицина ғылымының докторы, профессор. Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері. Қазақ медицина институтын бітірген. 1946 - 52 жылы Қазақстан Ұлттық Академиясының Өлкелік патология институтында ...

                                               

Микроспория

Дерттің пайда болуына терінің микротравмалары қолайлы жағдай туғызады. Олар арқылы саңырауқұлақтың тасымалдаушысымен үй жануарларымен, науқас адамдармен қарым-қатынас жасау кезінде саңырауқұлақ теріге енеді. Саңырауқұлақтың түріне байланысты, дер ...

                                               

Пульс

Пульс – жүректің артерияға қан лақтыруы және систола мен диастола кезіндегі артерия қысымының өзгеруі нәтижесінде пайда болатын артерия қабырғасының ритмді тербелісі.

                                               

Асқазан қыжылы

Үлгі:Infobox disease Асқазан қыжылы – көкірек тұсынан басталып, өңешке дейін созылатын кеуде тұсындағы жайсыздық немесе ашығандай әсер алу симптомы. Бұл симптом көбінесе асқазаннан өңештің сілтілі ортасын түсетін қышқылдың әсерінен пайда болады. ...

                                               

Дракункулез

Қоздырғышы-ұзын нематод. Аналық өлшемі 30-120 см, кейде 150 см ұзынынан, ені 0.5-1.5 мм. Аталық өлшемі х мм. Гельминтоздардың ақырғы иесі-ит, мысық және басқа да сүт қоректі жануарлар, сонымен қатар адам. Ересек паразиттер тері асты клетчаткасынд ...

                                               

Иерсиниоз

Иерсиниоз - инфекция қоздырғышы фекальді-оральді жолмен берілетін өткір зоонозды бактериалдық ауру. Клиникалық көрінісі полиморфизмді: асқазан-ішек жолдарын, буындарды зақымдаумен, сондай-ақ интоксикация, қызба өршуі және рецидивімен сипатталады.

                                               

Қарттардағы гломерулонефрит

Гломерулонефрит - стрептококктық инфекцияға тәуелді дамитын, шумақтардың басым зақымдануымен жүретін бүйректің инфекциялық-аллергиялық ауруы. Этиологиясы. Басты себебі - А топты 12 типті β-гемолиздеуші стрептококк. Дерттің дамуына 3-4-ші типтері ...

                                               

Карбамазепин

Зептол 200, Карбалекс, Карбамазепин, Мезакар ® SR, Мезакар ®, Тегретол, Нипезам, Финлепсин 200 ретард, Финлепсин 400 ретард. Халықаралық патенттелмеген атауы - Карбамазепин Carbamazepine

                                               

Анаплазия

Анаплазия - Клеткалардың ерекшеленбеген түрлерінің дамуы. Анаплазия деген сәтсіз алынған атау, себебі табиғатта "кері даму" болмайды. Оның орнына катаплазия термині ұсынылады. Бірақ анаплазия кең қолданылады, әсіресе онкоморфологияда. Мысалы, ана ...

                                               

Жер химиясы

Жер химиясы. Жер ядросы мен оның қабықтарының химиялық құрамы туралы ортақ пікір әзірше жоқ. Соңғы деректер бойынша, Жерде 285 химиялық элемент пен олардың изотоптары бар көрінеді. Академик А.Е. Ферсман Жердің химиялық компоненттері туралы қазірг ...

                                               

Әрем

Әрем – ерінгүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуропаның қоңыржай белдеулерінде өсетін 100-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда 13 түрі бар. Олар таулы аймақтарда, кейде далалы алқаптарда кездеседі. Биіктігі 20 – 150 с ...

                                               

Каспий тілтістісі

Каспий тілтістісі Каспий тілтістісі – дөңгелек ауыздылар класының өкілі. Балықтәрізді жануардың ұзындығы 55 см, салмағы 200 г дейін. Ауызы түтік тәрізді, көптеген мүйізді тістері болады, оны сорғыш ретінде пайдаланады. Уақытының көбін Каспий теңі ...