ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 344




                                               

Кірпікшелілер инфузориялар

КІРПІКШЕЛІ ИНФУЗОРИЯЛАР КЛАСЫ - CILIATA Кірпікшелі инфузориялар тұщы суларда, теңіздерде, планктонды, су түбінде, су өсімдіктерінде немесе теңіз жағасындағы құмның арасында псаммофильді түрлері тіршілік етеді. Паразит инфузориялар да кездеседі. Д ...

                                               

Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология

Оптикалык квантты генераторларды немесе лазерлердi кең түрде тәжірибеде қолдану нәтижесінде жаңа кәсіптік фактордың пайда болуына әкеледі, бұнда өте көп энергиялар жиналып, уақыт кеңістігімен монохромды және когерентті ерекше биологиялық әсер ете ...

                                               

Сувойкалар

Сувойкалар - дөңгелек кірпікшелі инфузориялар отрядына жататын бір жасушалы организмдер. Сувойкалар жиырылғыш сабақшасымен бекініп тіршілік ететіндіктен, денесіндегі кірпікшелері жойылып, тек денесінің алдыңғы жағында қос спираль тәрізді кірпікше ...

                                               

Ультрадыбыс

Ультрадыбыс – адам құлағына естілмейтін жиілігі 20 кГц-тен жоғары серпімді толқындар. Ультрадыбысты жануарлар қабылдай алады. Ультрадыбыстар, керісінше, физикалық және технологиялық әдістерде кеңінен қолданылып отыр. Бұл дыбыстарды адамдар арнайы ...

                                               

Ацетабулярия

Ацетабулярия – жасыл балдырлар тобына жататын, жалғыз жасушалы ядросы бар үлкен біржасушалы балдыр, "су перісінің стақаншасы" деген атпен де танымал. 1930 жылы неміс биологі Иоахим Геммерлинг ең алғашқы болып ацетабулярияның өзгерістері туралы жа ...

                                               

Эмоция

Эмоция - адам мен жануарлардың сыртқы және ішкі тітіркендіргіштер әсеріне реакциясы; қоршаған ортамен қарым-қатынас негізінде пайда болатын көңіл-күй. Эмоция организмнің әр түрлі қажетсінулерге қанағаттануына ұнамды эмоция немесе қанағаттанбауына ...

                                               

Партенокарпия

Партенокарпия -жемістің ұрықтанбай дамуы. Партенокарпия жолымен дамыған жемістің тұқымы болмайды немесе тұқым нәзік, ұрықсыз болады. Партенокарпия кейде басқа тозаңмен тозаңданудан немесе тіпті тозаңданбай-ақ пайда болады. Партенокарпия жабық тұқ ...

                                               

Жаңғақ

Жаңғақ – жаңғақтар тұқымдасына жататын қос жарнақты көп жылдық ағаш. Дүние жүзінде 20 кейбір мәліметтер бойынша 40-қа жуық түрі бар. Қазақстанда екі түрі кездеседі: грек жаңғағы және қара жаңғақ. Жабайы түрлері Орталық Азияда, Қытайда, Жапонияда ...

                                               

Бадам (өсімдік)

Ауа райы бір қалыпты жылы болатын және субтропиктік аймақта, Орта Азия мен Монголияда, Қытайдың орталық таулы аудандарында бадамның 40-қа жуық жабайы түрі өседі. КСРО-да мұның 16 түрі бар, оның екеуі жеміс үшін өсіріледі.

                                               

Бездердің нерв жүйесімен байланысы

Эндокриндік бездердің нерв жүйесімен байланысы екі жақты болады.Біріншіден, бездер вегетативтік нерв жүйесі тарапынан молынан нервтендіріледі, қалқанша без, бүйрекүсті без атабез сияқтылардың тіні көптеген нерв талшықтарымен торланған. Екіншіден, ...

                                               

Геронтология

Геронтология – адамның және жануарлар организмінің қартаю заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Егде тартқан және қартайған адамдардың ауруларын клиникалық медицинаның гериатрия деп аталатын бөлімі зерттейді. 20 ғасырдың 30–40-жылдары Қазақстанда қария ...

                                               

Мицелилі микроскоптық саңырауқұлақтар

Микробиологияда зерттеу объектісі ретінде қолданылатын мицелилі микроскоптық саңырауқұлақтар негізінен үш қласқа жатады: Lygomycetes, Acsomycetes және Deuteromycetes. Олардың клеткалары ұзынша пішінді, бұтақталған жіпшелер- мицелиден тұрады. Веге ...

                                               

Ми жұлын сұйығы

Ми жұлын сұйығы - ми қарыншаларында, жұлын-сұйықтық жолдарында, ми және жұлын субарахноидты кеңістігінде айналатын сұйықтық.

                                               

Өт жолдарының дискинезиясы

Өт жолдарының дискинезиясы - өт жүруінің бұзылысына әкелетін өтқабының, Мирицци, Люткенс және Одди сфинктерлерінің жиырылу функциясының кемістіктері.

                                               

Жүрек-қан тамырлар ауруларының алдын алу

Жүрек-қан тамыры аурулары әлемнің көптеген дамыған елдерінде денсаулық сақтаудың басты проблемаларының біріне айналып отыр. Ол көбіне ересек адамдарды не мүгедектікке шалдықтырады, немесе өлімге әкеліп соқтырады. Жалпы өлім-жітімнің 52 пайызын жү ...

                                               

Диатомды балдырлар

Диатомды балдырлар – бір клеткалы организмдердің айрықша тобы. Олардың клеткалары кремнеземнен тұратын тас қабықпен панцирь қапталған, сондықтан оларды кремнийлі балдырлар Вacіllarіophyta деп те атайды. Диатомды балдырлар табиғатта өте кең таралғ ...

                                               

Құстардыӊ экологиялық топтары

Сүт қоректілерге қарағанда, құстардың бейімделген орталары оншама көп емес. Мысалы, кұстардың ішінде тек қана суда тіршілік ететін немесе топырақтың қалың қабатында тіршілік етуге бейімделген түрлері болмайды.

                                               

Жылудинамика

Патология – патологиялық процестер мен жеке ауруларды зерттейтін ғылым. Қалыптан тыс ауытқу әдетте патология деп аталады. Медицинаның адам мен жануарлар организміндегі әр түрлі ауытқуларды зерттейтін клиника саласы. Патологияның негізгі екі салас ...

                                               

Нейрохирургия

Нейрохирургия – клиникалық медицинаның шеткі және орталық жүйке жүйесінің ауруларының себептерін анықтап, оларды хирургиялық жолмен емдейтін және диагностикасын қоятын саласы. Нейрохирургия жеке ғылым саласы ретінде 20 ғасырдың 20-жылдарынан баст ...

                                               

Градиент

Градиент - қандай да бір кеңістік сипаттамасы шамасының ұзындық бірлігінде өзгеруінің көрсеткіші. Градиент ұғымы мұхиттануда, метеорологияда және т.б. кеңінен пайдаланылады. Мысалы, тұздылық градиенті, теңіз суының тығыздық градиенті, қысым гради ...

                                               

Бет көктамыры

Бет көктамыры - адам бетіндегі салыстырмалы түрде үлкен көктамыр. Ол мұрын астының бүйірінен басталады, әрі мүйісті көктамырдың тіке жалғасы болып, сонда ол шағын мұрындық тармақты қабылдайды. Ол бет күретамырының артында орналасқан және бұраңы а ...

                                               

Макарондар

Макарондар - түтікше тәрізді етіп ашымаған қамырдан дайындалып кептірілген тамақ өнімі. Жіп тәрізді макарон түрлерін спагетти немесе вермишель деп атайды. Макарондар алғашқыда Венецияда жасалынған. Бұлардан Италияда тағамның көптеген түрлерін том ...

                                               

Суп

Әр түрлі суп дайындау үшін негізінен ет, балық, саңырауқұлақ үй құстарының сорпасы, көкөніс және жеміс-жидек нәрі, сондай-ақ сүт пен квас пайдаланылады. Дайындау әдістеріне қарай тұзды, суп-пюре, және сұйық-мөлдір суп болып, мұнымен қоса ыстық жә ...

                                               

Бактериялар патшалығы

Бактериялар барлық тіршілік ортасын игерген. Олар атмосферада, гидроферада, литосферада, гидросферада, адам, жануар, өсімдіктер организмінде кездеседі. олардың жасушалары 0.1-ден 10 мкм-ге дейін, өте ұсақ. Бактериялардың пішіндері де әр түрлі. Ша ...

                                               

Вирустар геномының құрылысы және көбеюі

1892 ж. орыс ботанигі Д. И. Ивановский мозаикалы ауруға шалдыққан темекілерден инфекциялық экстракты бөліп оларды бактериялар өте алмайтын сүзгіден өткізгенде экстракт өзінің инфекциялық күшін сақтап қалатынын тапты. 1898 ж. Голландия ғалымы Бейе ...

                                               

Көмірқышқыл газ

Көміртегі оксиді IV көмірқышқыл газы - түссіз газ, аз концентрацияларда ауада иісі жоқ, үлкен концентрацияларда газдалған судың қышқыл иісі бар. Ауадан шамамен 1.5 есе ауыр. Көмірқышқыл газының молекуласы сызықтық, көміртегінің орталық атомының о ...

                                               

Сирена

Сирена – газ немесе сұйық ағынның ауық-ауық тоқтан қалуына негізделген дыбыс тудырғыш. Сиреналардың ішінде осьтік сиреналар және радиальды сиреналар деп аталатын түрлері кең тараған.

                                               

Вакуум

Вакуум - кеңістіктің еш заттегісіз күйі, кейде газдық қысымы атмосфералық қысымнан әлдеқайда аздығын айтады. Вакуум - атмосфералық қысымның төменгі жайындағы газ қалыбы. Газдық қысымы нөлге тең таза вакуум философиялық түсінік деуге болады, себеб ...

                                               

Регенератор

Регенератор, жылу техникасында - беттік жылу алмасу процесін жүзеге асыратын аппарат. Регенератордың қабырғалары ыстық жылу тасымалдағышпен жанасқанда оны суытып, өзі қызады да, суықпен жанасқанда оны қыздырып, өзі суиды. Жылу алмастырғыштары пер ...

                                               

Қанайналым мүшелері

Қан адам ағзасында ұдайы қозғалыста болады. Қанның қозғалуы - ағза мен сыптқы ортаның арасында газ бен зат алмасуды қамтамасыз етеді.Дененің барлық мүшелері мен ұлпалары қоректік заттар мен оттегін қабылдап, зиянды заттардан тазартылады. Ағзада қ ...

                                               

Мұнайшы инженерлер қоғамы

Мұнайшы инженерлер қоғамы - кәсіби коммерциялық емес халықаралық ұйым. Ұйымның негізгі мақсаты мұнай және газ саласына қатысты кәсіби ақпаратты жинау, онымен бөлісу, қоғам игілігіне пайдалану, кәсіби мамандарға өзара ақпарат алмасуға және техника ...

                                               

Тұңғиықтар тұқымдасы

Тұңғиықтар тұқымдасы – көп жылдық, қосжарнақты өсімдіктер. Негізінен суда өседі. Жер шарында кең тараған, 6 туысы, 60 кейбір деректерде 90 түрі бар. Тұңғиықтар тұқымдасына жататын өсімдіктердің көпшілік түріне гетерофиллия су бетінде жүзіп жүреті ...

                                               

Жылу насостары

Жылу насосы - баламалы энергия көзінің бір түрі болып есптеледі. Ол жерде, су қоймаларында, технологиялық қалдықтарда жиналатын эенргияны қолдану арқылы жұмыс істейді. Энергетикалық дағдарыс дәуірінде күн батареясы, желгенераторлары, су генератор ...

                                               

Жапырақ түсу

ЖАПЫРАҚ ТҮСУ – өсімдіктің эвол. дамуында әр түрлі қолайсыз жағдайға бейімделуі. Ж. т. күзде күн суытып, топырақ құрғаған кезде тамырдан өсімдікке келетін ылғалдың азаймауын және қыста қалың қар жауғанда өсімдік бұтағының сынып кетпеуінен сақтайды ...

                                               

Химия реакторлары

Химия реакторларының конструкциясы мен жүмыс режимі реакцияласатын заттардың агрегаттық күйіне жөне реакцияның жүру бағытын, жылдамдығын қамтамасыз ететін жағдайға сай болуы керек. Xимия реакторлары реакция үшін гомогенді жүйө бір фазалы газ не с ...

                                               

Тұздар (химия)

Тұздар - химиялық қосылыстар класы; қышқыл молекулаларындағы сутек атомдарының орны толықтай немесе жартылай металл атомдары не ОН топтарына ауысқан қосылыстар; қалыпты жағдайда иондық құрылымдағы кристалл заттар. Тұздар ерте заманнан белгілі. 18 ...

                                               

Темекі тарту

Темекі тарту неғұрлым кең таралған зиянды әдеттердің бірі. ОЛ жас өспірімдердің бойында, көбіне өздерінің "есейгендігін" көрсетіп, ересектерге еліктеуінен туады. Темекінің кұрамындағы негізгі әсер етуші зат - никотиннің шамалы қоздырушы әсері. Мі ...

                                               

Өкпе альвеоласы

Өкпе альвеоласы - тыныстық бронхиола, альвеолдық өзек иемесе альвеолдық қапшық кенересіне орналасқан, іш жағынан бір қабатты жалпақ тыныстық эпителий төселген бір қабатты жалпақ түзеліс, ол арқылы өкпе капиллярларындағы қан мен қуыстағы ауа арасы ...

                                               

Мизидалар

Мизидалар – жоғары сатыдағы шаянтәрізділер класс тармағының бір отряды. Сыртқы пішіні ұсақ креветкаларға ұқсас. Денесінің ұзындығы 10 – 22 мм-ге терең тұңғиықта мекендейтіндердің ұзындығы 37 см-ге дейін жетеді. 760-қа жуық түрі белгілі. Көбінесе ...

                                               

Доломит

‎ Доломит француз геологы Д.Доломьенің есімімен аталған – 1) карбонаттар класының минералы. Тригональдық сингонияда кристалданады. Кристалдары ромбоэдр, призма пішіндес. Ірі кристалды агрегаттары гидротермальдық түзілімдер мен қайта кристалданған ...

                                               

Страто жанартаулары

Страто жанартаулары қатпарлы жанартау деген атпен де белгілі. Ол конусы қатқан лавалық тасқындар мен борпылдақ материалдардың жиналуынан құралған қабатты құрылысты, полигендік жанартау. Страто жанартаулары лавалардың төгілуі мен данартаудың лавал ...

                                               

Термодинамиканың бірінші бастамасы

Термодинамиканың бірінші бастамасы - термодинамикалық жүйелер үшін керек энергияның сақталу заңы; бұл заң бойынша жүйеге берілетін жылу оның ішкі энергиясын өзгертуге және жүйенің сыртқы күштерге қарсы жұмысына жұмсалады. Дене күйінің барлық энер ...

                                               

Желдету

Желдету - үй бөлмелерінде, өндіріс орындарында, т.б. реттеулі ауа алмастыруға, адам денсаулығына қолайлы жағдай жасауға, сондай-ақ технологиялық процестердің талаптарына сай құрал-жабдықтар мен құрылыстық құрылымдарды, материалдарды, азық-түлікті ...

                                               

Бервайлер

Бервайлер - Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 258 адамды құрайды 31 желтоқсан 2010 жыл. Алып жатқан жер аумағ ...

                                               

Порфирин гемінің биосинтезі

Лицин Активті форма янтарь қышқылы ↓ Сукцинал КоА-коэнзима ↓ Альфа-амино-бета-кетоадипин қышқылы ↓ Дельта-аминолевулин қьшқылы ↓ Порфобилиноген ІІІ ↓ Уропорфириноген-ІІІ ↓ Копропорфириноген-ІІІ ↓ Протопорфирин IX ↓ Ғе2+ - гем Порфириннің қалдық ө ...

                                               

Туа пайда болған темірге қаныққан анемиялар

Темірге қаныққан анемияның туа пайда болған себептері 2 топшаға бөлінеді: жыныспен тіркескен және аутосомды. Бірінші топшада Х-хромосомаға тіркесе отырып тұқым қуалауына байланысты ерлер ауырса, екінші топшада дерт аутосомды-рецессивті түрде тұқы ...

                                               

Темір алмасуы

Темір "облигатты" биометалл болғандықтан, оның биологиялық құндылығы көп қырлы қызмет атқаруымен, күрделі биохимиялық үрдістерде басқа металдармен алмастырылмауымен, осы микроэлементтің оттегі тасымалдауына және жасушалық тыныс алуға белсенді қат ...

                                               

Марсельдік қызба

Марсельдік қызба-кене шаққан жерінде жаралы біріншілік аффектпен-макуло-папулезді бөртпе мен қызбалық жағдаймен сипатталатын қатерсіз жедел зоонозды риккетсиоз.

                                               

Іш сүзегі

Salmonella typhi және salmonella paratephi А және В қоздырғышымен шақырылатын, фекальді-оральді жолмен берілетін, ішектің лимфа аппаратының зақымдалуымен, бактериемиямен, айқын интоксикациямен бауыр мен көк бауырдың ұлғаюымен және розеолезді бөрт ...

                                               

Эпидемиялық қайталама сүзек

Эпидемиялық қайталама сүзек Син.:битті қайталама сүзек, қайталама қызба, қайталама спирохетоз. ЭҚС-қызбаның қайталанып, жалпы интоксикациямен өтетін, жедел антропонозды трасмиссивті инфекциялық ауру.