ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 343




                                               

Алюминоз

Алюминоз пиротехникада және бояу дайындауда, электролиз цехтарда бокситтерден алюминийдi өндiрушiлерде, ұнтақ тәрiздi алюминиймен жұмыс iстейтiн адамдарда кездеседi. Алюминоздың клиникалық-рентгенологиялық сурет сидерозға қарағанда айқындау болад ...

                                               

Фосфорорганикалық қосылыстармен улану

Фосфорорганикалық қосылыстармен улану - мақта, дәнді дақылдарды, жемісті ағаштарды, декорациялық дақылдарды, шөптердің т.б. зиянкестерімен күресуде пестицидтер ретінде қолданылады. Олардың кейбіреуі шыбындарды, масаларды, паразиттерді жою үшін қо ...

                                               

Ұялы байланыстың төртінші буыны (4G технологиялары)

4G байланысы – бұл төртінші буынды желісіз байланыстың қысқаша атауы. Ұялы байланыстың аталмыш үлгісі ұялы қондырғыларды ІР бойынша дыбыстық сөйлесу, байланысу, мәліметтермен алмасу, ойын ойнау және кабельдікке жақын жылдамдықтағы жоғары сапалы т ...

                                               

Мануальды терапия

Мануальды терапия - медицинаның организмнің тірек-қимыл аппаратының патологиясын зерттейтін жаңа саласы. Мануальды терапияның негізгі мақсаты - тірек-қимыл аппаратындағы ауытқуларды қолмен қалпына келтіру. Мануальды медицина тірек-қимыл аппаратын ...

                                               

Сирақ сүйектерінің қосылыстары

Екі сирақ сүйегі бір-бірімен буын арқылы проксималды,ал дәнекер тінді бітісіп-өсу арқылы дисталды байланысқан.Сүйектер қалған бөліктерінде де сидесмозбен қосылған. Асықты жілік пен кіші жіліктің проксималды байланысуы, юасының жайпақ буындық беті ...

                                               

Француз тілі

Француз тілі - француз халқының тілі. Үндіеуропа тілдері шоғырының роман тобына жатады. Француз тілі Францияның, Бельгияның, Швейцарияның, Канаданың мемлекеттік тілі болып есептеледі. Сондай-ақ Люксембург, Монако, Андорра елдері, Африка мен Оңтүс ...

                                               

Қарасу

Қарасу: Елді мекендер: Қарасу – Алматы облысы Іле ауданындағы ауыл. Қарасу – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл. Қарасу – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл. Қарасу – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл. Қарасу – Батыс Қазақстан облысы ...

                                               

Бөрдек

Бөрдек - - қымыз немесе шарап ашытатын торсық, ыдыс; Иленген, ысталған көннен істелетін ыдысты Кавказдың түркі халықтары бүрдүк дейді. Осы сөз қазақ тілінде Бөрдек болып қалыптасқан. Түркі тілдеріндегі үлкею, бұртию, қампию мағынасын білдіретін б ...

                                               

Балғын арша

Балғын арша, Түркістан аршасы - арша туысына жататын мәңгі жасыл, көп жылдық бұта. Қазақстанда Жетісу, Іле, Теріскей Алатауларының, Кетпен жотасының, Батыс Тянь-Шаньнің альпілік, субальпілік белдеулерінде өседі. Биіктігі 1 - 2 м. Ағаш түріндегісі ...

                                               

Физалис тұқымдасы

Физалис тұқымдасы немесе Қызылқұлақ туысы – алқалар тұқымдасының ең ірі тармағы. КСРО-да үш түрі бар, оның 2-уі Қазақстанда өседі. Кәдімгі физалисті халық арасында шие деп те атайды. Бұл шырмауықты, жіңішке ағаш тектес бұтақты бақша өсімдігі. Жап ...

                                               

Атомның ғажайып қасиеттері

1995 жылы неміс ғалымы Вильгельм Рентген бір күні қас қарая зертханада шамды сөндіріп сыртқа шықты. Бірақ жолшыбай өзі тәжірибе жасаған зарядты түтікке жалғаған ток көзін айырмай кеткені есіне түсіп, зертханаға қайта келді. Тегі асыққан болар, ша ...

                                               

Қағаз аралары

Қағаз аралары - отбасысы жұмыртқа басатын аналықтан және оның ұрпақтары - қызметкер аралардан тұратын ұйымшыл жәндіктер. Олар өз ұяларын сілекей жөкесімен араласқан уақталған ағаш қиқымынан туғызады.Кепкеннен кейін бұл қоспа мықты папье-машеге не ...

                                               

Құлқайыр

Құлқайыр – құлқайырлар тұқымдасына жататын бір, екі, көп жылдық өсімдіктер. Қазба қалдықтары миоценнен белгілі. Құлқайырдың Жер шарының қоңыржай белдеулерінде тараған 130, ал Қазақстанда 7 түрі бар. Барлық жерде, әсіресе селдір орманда, бақта, бұ ...

                                               

Көктем

Күнтізбелік, яғни астрономиялық көктем күн мен түннің теңесуінен басталады. Күн мен түн уақыттарының теңесуі көбінесе наурыздың 20-сына келеді. Қазақ халқының дәстүрлі күнтізбесі бойынша жыл басы Көктемде 22 наурыздан, табиғаттың жандануымен баст ...

                                               

Сабақтың түрөзгерістері

Түрі өзгерген жер үсті сабақтар.Сояу.Долана,жабайы алмұрт,жабайы алма ағаштарындағы тікенекті сояулары түрін өзгерткен сабақ.Сояу сабақтың бұтақтарына жатады.Сабақтың сояуға айналып,түрін өзгертуінің себебі: 1)ылғал жетіспегендіктен;2)жабайы өсет ...

                                               

Бақаоты

Бақаоты, Сукөрік - сукөріктер тұқымдасына жататын көп жылдық су өсімдіктер тегі. Дүние жүзінде 6 түрі, ал Қазақстанда 1 түрі: Кәдімгі бақаоты түрі бар.

                                               

Ақинақ

Ақинақ б.з.б. 5-3 ғасырда қолданылған. Оның ұзындығы 40-50 см, қоладан құйылған, балдағы аң, жануар бейнесімен әшекейленген. Көне ақинақтың балдағы бүршік, жүрек тәріздес болып келеді. Қыны ағаштан жасалып, терімен қапталып, қызыл түске боялған. ...

                                               

Итшомырт

Итшомырт – қаражемістер тұқымдасына жататын бұта. Еуразия мен Солтүстік Американың қоңыржай белдеулерінде кездесетін 50-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда бір түрі – сыңғақ итшомырт бар. Негізінен ормандар мен бұталар арасында, батпағы құрғаған же ...

                                               

Алма күйесі

‎ Алма күйесі лат. Yponomeuta malinellus – ақкіс күйе тұқымдасына жататын зиянды көбелек; жеміс ағаштарын зақымдайды. Батыс Еуропа, Солтүстік Қытай, Корея және Жапонияда, ал Қазақстанның солтүстігінен басқа аймақтарда тегіс таралған. Көбелектің а ...

                                               

Сібір тасжарғаны

Сібір тасжарғаны -тасжарғандар тұқымдасына жататын өсімдік.Қазақстандық он түрдің ішіндегі жиі кездесетіні.Барлық шығыс тау жоталарында және Қазақстанның оңтүстігінде Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейін кездеседі.Ірі қиыршық кейде ортаңғы және жоғар ...

                                               

Тарақ қырыққұлақ

Тарақ қырыққұлақ, тарақшөп - кәдімгі қырыққұлақтәрізділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу, Іле, Шу-Іле Алатаулары мен Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Жартастардың құрғақ жарықтарында, таулардың оңт.беткейлерінд ...

                                               

Жуашықты қоңырбас

Жуашықты қоңырбас – астық тұқымдасының қоңырбас туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Барлық Қазақстанда кездеседі. Далаларда және шөлдерде, құмда және сазды жазықтарда кездеседі, таудың құрғақ беткейлерінде, ол кейде Альпі белдеулеріне де ...

                                               

Жүзім

Жүзім – жүзім тұқымдасына жататын өсімдіктердің жемісі. Жүзімнің 70-ке жуық түрі бар. Қазақстанда дақылдық Жүзім өсіріледі.

                                               

Бегония

Бегония - Бегония тұқымдасының біржылдық және көпжылдық өсімдіктөрі мен бұта не шала бұта түрінде өсетін өсімдіктердің бір туысы. Бегонияның 1000-нан астам түрлері бар. Бөлме гүлдерінің арасында кез келген жағдайға икемделе алатын кең таралған гү ...

                                               

Соғылу

Соғылу тканьдер мен органдардың әлденеге соғылып теріні жараламай механикалық зақымдануы. Мұндай да көбінесе тек үстінгі ткань ғана зақымданады. Соғылған жер ауырып, ісінеді. Соғылған дердің көгерген ісігі бірден байқалмай, 1-3 күннен кейін білін ...

                                               

Ас статусы

Тамақтану – ағзаның өмірлік қажеттілігі болып саналады. Ол адамды сумен, энергия мен қамтамасыз етеді. Клеткаларды құру үшін, сол себепті әр түрлі жағдайда емдем-терапиасы қолданылады. Су адамның бір тәуіліктегі тиімді тамақтану рационы1280-3000к ...

                                               

Қақталған балық

Қақталған балық. Шекті мөлшерде тұздалған балықты табиғи жағдайда, кейде жасанды жағдайда 10-200°С температурада табиғи жағдайда ақырын сусыздану арқылы алады. Қақтау кезінде 15-30 тәулік балықта күрделі физикалық-химиялық процестер жүреді. Сыртқ ...

                                               

Қанның артериялық қысымы

Қан жүректің ырғақты жұмысының нәтижесінде тамырлармен қозғалады. Қарыншалардың жиырылуы кезінде қан қысымы арқылы қолқа өкпе артериясына түседі. Бұл жерде ең жоғарғы қысым дамиды-150 мм сын.бағ. Қан артериямен қозғалған сайын қысым 120 мм сын.ба ...

                                               

Гүлшырмауық

‎ Гүлшырмауық лат. Calystegia – шырмауықтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қаратауда, Мойынқұмда, Балқаш-Алакөл ойысында, Ертіс, Тобыл өзендерінің жағалауында қалың өскен ағаштар мен бұталардың арасында 2 түрі кездес ...

                                               

Көз қосалқыларының өзгеруі.

Көз қосалқыларына қабақтар, конъюнктива және жас бөлу мүшелері жатады. Терінің қартаюы салдарынан қабақтар жұқарады, серпімділігін жоғалтады, әжімдер байқалады, жоғарғы қабақтың терісі салбырап түседі, холестериннен тұратын сарғыш дақтар да байқа ...

                                               

Станица

Станица – патшалы Ресейдегі казак облыстары аумағында сақталған село типтес мекен. 15 – 17 ғасырларда Ресейдегі негізінен казактардан құралған кішігірім атты әскер жасағы, 16 – 18 ғасырларда казак әскерлерінен патшаға жіберілетін елшілік станица ...

                                               

Маркшейдер

Маркшейдер - графикалық құжаттарды орындау үшін жүргізілетін жұмыстар жиынтығы. М. і. кен орындарын іздеу, барлау және пайдалану кезінде қажетті карталар мен жоспарды жасау, тіректік және толықтыру торларын салу, пайдалы қазбалардың шығарылу және ...

                                               

Тірі табиғат дүниесі

Тірі табиғат дүниесі дегеніміз - биологияда ағзалық әлемді жүйелеудің ең жоғары тобы. Дүние жүзіндегі ағзалық әлем, тірі ағзалар 5 дүниеге жіктеледі. Олар: вирустар дүниесі, бытыранықтар дүниесі, саңырауқылықтар дүниесі, өсімдіктер дүниесі, жануа ...

                                               

2 (сан)

Адамзат және жануарлардың кейбірі екі жынысты болады. Сонмен қоса көптеген мүшелері жұп болады: екі қол, екі аяқ, екі көз; Екі күш Мейірімділік және зұлымдық, Инь және ян. 2 жыл. кириллицада - В вҍди екінші әріп ASCII - STX start of text символын ...

                                               

Руанда

Руанда Республикасы - Шығыс Африкада орналасқан мемлекет. Руанда батысында Конго Демократиялық Республикасымен, солтүстігінде Угандамен, шығысында Танзаниямен, оңтүстігінде Бурундимен шектеседі.

                                               

Андромеда шоқжұлдызы

Андромеда шоқжұлдызы - ІІ ғасырдағы әйгілі грек-рим астрономы Птолемей белгілеген 48 шоқжұлдыздың, қазіргі анықталған 88 шоқжұлдыздың бірі болып, біз тұратын Құс жолы жүйесіне ең жақын тұмандық күйіндегі алып жұлдыздық жүйе шоғыры есептеледі. Ол ...

                                               

Ось елдері мен олардың одақтастары

"Ось" елдері, нацистік блок, гитлерлік коалиция ретінде белгілі - агрессивті әскери одақ, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оған антигитлерлік коалиция қарсы тұрған Германия, Италия, Жапония және басқа да мемлекеттер.

                                               

Оптикалық изомерия

Оптикалық изомерия - бір құрылымдық формулаға ие, бірақ айнадағы кескіндерімен сәйкес келмейтін молекулалар. Олардың түстері, балқу және қайнау температулары бірдей, бірақ жарықтын поляризациялану жазықтығын бір изомері оң жаққа бұрса, екінші изо ...

                                               

Миграция бойынша халықаралық ұйым

Миграция бойынша халықаралық ұйым МХҰ - - 1951 ж. құрылған халықаралық үкіметаралық ұйым, штаб-пәтері Женевада Швейцария. Алғашқыда Еуропадағы босқындар мен мәжбүрлі қоныс аударушыларға көмек көрсету мақсатында құрылып, Еуропадағы көші-қон мәселе ...

                                               

Кливаж

Кливаж – тау жыныстарының бір-біріне бойлама бағыттағы жарықтар бойымен жұқа қабыршақтарға бөлшектеніп жарылуы. Кливаж бастапқы Кливаж және кейінгі Кливаж болып екіге бөлінеді. Бастапқы Кливаж тау жыныстарының заттық құрамына, олардың қатаюы мен ...

                                               

Қопарылыс

Қопарылыс - белгілі бір шектелген аумақта өте мол энергия бөліп шығаратын процесс. Қопарғыш заттар қопарылы әсерінен лезде бір күйден екінші күйге ауысып, аса қызған жоғары қысымдағы газға айналады, әрі бастапқы көлемін мыңдаған есе ұлғайтып, айн ...

                                               

Қандауыршатәрізділер

Қандауыршатәрізділер – хордалы жануарлардың бассүйексіздер тип тармағының жалғыз отряды. Қандауыршатәрізділердің бір ғана тұқымдасына жататын 30-ға жуық түрі бар. Бұлардың бәрі негізінен теңіздерде тіршілік етеді. Сондай-ақ Атлант, Үнді және Тыны ...

                                               

Крекинг

Крекинг – жанармай алу үшін мұнайды немесе оның жеке фракцияларын өңдеу. Крекинг – мұнай өңдейтін зaттардағы негізгі термиялық процесс. 470 – 540 С температурада және 4 – 6 МПа қысымда көмірсутектер ыдырап, изомерлену реакциясы жүреді. Бензинмен ...

                                               

Ядролық энергия

Ядролық энергия – ядроны құрайтын нуклондардың қозғалысына және олардың өзара әсеріне байланысты болатын атом ядросының ішкі энергиясы. Ядролық энергия табиғи жолмен де, жасанды жолмен де алуға болады. Күн және басқа жұлдыздар жарық және жылу түр ...

                                               

Протожұлдыз

Протожұлдыз - жұлдызара материялар ішіндегі молекулярлық алып тұмандықтың топтасуынан қалыптасқан аспан денесі болып, ол әдетте жұлдыз пайда болуының алғашқы сатысы есептеледі. Күн массасындай тұрақты жұлдыз үшін аталған алғашқы саты шамамен 100 ...

                                               

Италия тарихы

Жат жерліктердің үстемдігі XVІ жүзжылдықта Италияда басталған феодалдық реакция XVII ғасырға дейін созылды тіпті жартылай XVІІІ ғасырға дейін. Қаралып отырған мерзімде Италия Еуропа дағы саудалық біріншілікті жоғалтты. Біруақытта өнеркәсіптік қыз ...

                                               

Біріншілік ашық бұрышты глаукома (БАБГ)

БАБГ патогенезіне екі негізгі патофизиологиялық: гидромеханикалық және метаболикалық механизмдер жатады. Гидромеханикалық дренаждық жүйеде көзден сулы ылғалдың ағып шығуының нашарлауы айқындалады. Бұл көздің ішкі қысымының жоғарылауының себебі бо ...

                                               

Кәдімгі қырыққұлақ

Кәдімгі қырыққұлақтар – жоғары споралы өсімдіктер. Жер шарында кең тараған, әсіресе, тропиктік Еуропада жиі кездеседі. Қазба қалдықтары ертедегі триас кезеңінің қабаттарынан табылған 50-ге жуық туысы, 1500-дей түрі белгілі. Қазақстанда 14 туысы, ...

                                               

Қырыққұлақтәрізділер

Қырыққұлақтардың басым көпшілігі ылғады және қараңғы жерлерде өседі. Кейбір түрлері құрғақ жерлерде, жартастарда, тау баурайларында өседі. Эпифиттерге жататын қырыққұлақтар ағаштарда өседі.

                                               

Нағыз вакуоль

Нағыз вакуоль - тек қана өсімдіктерде болатын бір жарғақшалы органоид. Бұл да жарғақшалық көпіршік, бірақ мөлшері өте үлкен. Ол ескіріңкіреген өсімдік жасушасында ядросы және басқа органоидтарынан басқа бүкіл цитоплазмалық кеңістікті алып жатады. ...