ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 34




                                               

Космополиттер (космополит организмдер)

Космополиттер - бүкіл жер шарына таралған, яғни планетамыздың кез-келген өнірден ұшырасып қалатын организмдер. Космополиттік түрлер онша көп емес. Өсімдіктер арасында мұндай түрлерге су және батпақ өсімдіктері мен арамшөптер ; жануарлардан үй шыб ...

                                               

Костенки тұрақтары

Костенки тұрақтары – жоғарғы палеолит дәуірінен сақталған ескерткіштер, Дон өзенінің жағалауынан, Воронеж қаласының оңтүстігіндегі Костенки селосы маңынан табылған бір топ қоныс орындары. Алғаш рет 1879 ж. И.С. Поляков ашты. 20 ғасырдың 20 – 30-ж ...

                                               

Косьвит

Косьвит - ультранегізді таужыныстар тобына жататын пироксениттердің рудалық минералы мол түрі. Онда дұрыс пішінді пироксендердің аралығын магнетитті масса керіш сияқты толтырады. Косьвитте магнетит пироксен түйірлерін керіштеп қана қоймай, кейде ...

                                               

Котангенс

Котангенс – 1) тригонометриялық функциялардың бірі. Белгіленуі: ctg ; 2) тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышының Котангенсы – сол бұрышқа іргелес жатқан катеттің сол бұрышқа қарсы жатқан катетке қатынасы.

                                               

Котаро Такамура

Котаро Такамура - жапон ақыны және мүсіншісі. Атақты мүсінші Такамура Коунаның ұлы. Оның қолтумалары тікелей батыс, еуропалық мектептің, әсіресе Огюст Роденнің ықпалынан туды. Кейбір туындыларында жапондық дәстүрлі стиль байқалады. Поэтикалық шығ ...

                                               

Коттон -мутон эффектісі

Коттон – мутон эффектісі –жарық сәулесіне перпендикуляр магнит өрісіндегі изотропты затта сәуленің қосарланып сынуы. Мұны алғаш рет коллоидты ерітінділерде шотланд физигі Дж.Керр және оған тәуелсіз италиялық физик К.Майорана ашқан. Алайда оны тер ...

                                               

Кохрен гамбиты

Бұл фигураны құрбан етуді орыс партиясының негізгі нұсқаларының бірінде шотландиялық XIX ғасыр шебері Джон Кохрен ұсынған. Гамбиттың негізгі идеясы - атты екі пешка үшін құрбан етіп, қарсыласты дамуында озу, және патшаның сенімсіз жағдайын қолдан ...

                                               

Кочкилде

Кочкилде - Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Акбулат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 3 адамды құрады. Пошта индексі - 452332, ОКАТО коды - 80243805002.

                                               

Коши-Буняковский теңсіздігі

Коши-Буняковский теңсіздігі немесе Коши - Буняковсий - Шварц теңсіздігі - квадратымен интегралданатын f және g функциялары үшін орындалатын, В.Я. Буняковский дәлелдеген теңсіздік: ^{2}} Бұл теңсіздік алгебралық теңсіздігіне ұқсас: a 1 b 1 + a 2 b ...

                                               

Коэрцитиметр

Коэрцитиметр - үзілген магниттік тізбектің коэрцитивтік күшін өлшеуге арналған аспап. Коэрцитиметр магнитдинамикалық, феррозондасы бар, дірілдеуіш катушкалары бар және т.б. түрлері болады.

                                               

Коэсит

Коэсит - оксидтер класына жататын минерал. Химиялық формуласы: SіО2 Сингониясы - моноклиндік, кристалдары призма, тақта пішінді. Түссіз, қаттылығы - 7.5, жіктілігі жетілген, меншікті салмағы - 2.93. Коэсит жоғары температура мен қысым жағдайында ...

                                               

Коэффициент

Коэффициент – әріптік өрнектегі сандық көбейткіш, белгісіздің кез келген дәрежесіндегі белгілі көбейткіші немесе айнымалы шаманың тұрақты көбейткіші. 3 4 a 2 b 2 {\displaystyle ~{\frac {3}{4}}a^{2}b^{2}} бірмүшелігіндегі Коэффициент– 3/4; х2+2рх+ ...

                                               

Краниология

Краниология – антропология ғылымының бас сүйек құрылысын зерттейтін саласы. Ертедегі және қазіргі халықтардың антропологиялық құрамын анықтауда Краниологияның маңызы өте зор. Ғылымда жалпы адам бас сүйегін – cranіum, бас сүйектің төменгі жақсүйек ...

                                               

Красная Горка (Архангел ауданы)

Красная Горка - Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл, Краснозилим ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2 адамды құрады. Пошта индексі - 453033, ОКАТО коды - 80203825004.

                                               

Краснохолм

Краснохолм - Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Краснохолм ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8325 адамды құрады. Пошта индексі - 452852, ОКАТО коды - 80233847001.

                                               

Краснояр

Краснояр - Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Слакбашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 83 адамды құрады. Пошта индексі - 452016, ОКАТО коды - 80209834004.

                                               

Красный Муравей

Красный Муравей - Башқұртстанның Белокатай ауданындағы ауыл, Атаршин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 43 адамды құрады. Пошта индексі - 452572, ОКАТО коды - 80210802002.

                                               

Кратон

Кратон - орогениялық әрекетінің әсерінен шыққан Жер қабығының бір бөлігі. Жер қабығының осындай тұрақтылығы 1000 млн., ал кейбір аймақтарда одан да көп жыл орын алып отыр. Классикалық мысал ретінде Канада қалқаны боп табылады. Кратондар үш топқа ...

                                               

Крахмалдық реагенттер

Крахмалдық реагенттер жоғары минералданған бұрғылау ерітінділерінің сүзбеленуінің тиімді төмендеткіші ретінде пайдаланылатын полисахаридтер қоспасы. Бұрғылауға қолданылатын негізгі крахмалдық реагенттер: крахмал, өңделген крахмал,экструзиялық кра ...

                                               

Креветка

Креветка - он аяқты шаян тәріздестер отрядына жататын жеуге жарамды шағын теңіз шаяны. Құрамында белок және миреналдық заттар мол. Сонымен бірге адам организміне қажетті амин қышқылдары бар.Беті бұдырлы, кеуекті омырылғыш құрылымды болады.

                                               

Крейсер

Крейсер - қарсыластың теңіздегі қарым-қатынасын жоюға, құрамалардың құрамында теңізде ұрыс жүргізуге, өзінің теңіз қатынастарын қорғауға, теңіз десанттарын түсіруді қамтамасыз етуге, миналы бөгеттер қоюға және басқа да міндеттер атқаруға арналған ...

                                               

Кремнийлі тақтатастар

Кремнийлі тақтатастар - жұқа тақташалы, көбінесе жарғақты, қатты, тығыз, омырылым беткейі кедір-бұдыр болып келетін шөгінді кремнийлі таужыныстардың жалпылама атауы; азын-аулақ метаморфтанған күйде ұшырасады, байырғы жік-жапсарлы бітімді болуға б ...

                                               

Кремнийлі шөгінділер

Кремнийлі шөгінділер - аморфты кремнеземге молыққан, аз кремнийлі, кремнийлі, аса кремнийлі шөгінділер. Кремнийлі шөгінділер негізінен биогендік, кремнийлі организмдердің опалды қаңқа қалдықтарынан тұрады. Олардың көпшілігі теңіз бен мұхиттарда т ...

                                               

Кремнийлі-карбонатты шөгінділер

Кремнийлі-карбонатты шөгінділер - биогендік мұхит шөгінділері, құрамы аралас, бір мезгілде 30%-дан аса СаСO3 пен аморфты болады. Оларға мұхиттардың тропик аудандарындағы пелагиялық диатомды-радиолярийлі-фораминиферлі шөгінділер мен субарктикалық ...

                                               

Крест тәрізді шерменгүл

Крест тәрізді шерменгүл – көкгүлдер тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Ұзындығы 20-50 см, тамыры қысқа әрі қалың. Асқазан ауруын емдеу үшін медицинада кеңінен қолданылады. Сабағы тік, жапырағы тығыз орналасқан. Сабағындағы жапырақтар ...

                                               

Крещенка

Крещенка - Башқұртстанның Бураев ауданындағы ауыл, Вострец ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 9 адамды құрады. Пошта индексі - 452977, ОКАТО коды - 80218819005.

                                               

Кривичтер

Кривичтер – 6 – 8 ғ-дағы шығыс славян тайпаларының бірлестігі. Днепр, Еділ, Батыс Двина өзендерінің ағысындағы кең жер мен Чуд калабының оңт-н мекендеген. Археол. ескерткіштер ішінде мүрдені өртеп жерлеген ұзынша обалар, егіншілердің мекен жайыны ...

                                               

Кривой рог темір кенді алабы

Кривой рог темір кенді алабы – дүние жүзіндегі аса ірі темір кен орындарының бірі, Украина республикасында. Ол Украина кристалдық қалқанының протерозойлық Кривой Рог қабаты жыныстары арасында орналасқан. Қабат жыныстары батысы мен шығысында архей ...

                                               

Кризистік

1. Заттың кризистік күйінің температурасы. Газ және сұйық айырмасы жоғалатын ең төмен температура; 2. Жоғары өткізгіштік күйден қалыптыға өткен кездегі асқын өткізгіштіктің өту температурасы.

                                               

Кризистік нүкте

Кризистік нүкте – күй диаграммасындағы кризистік күйге сәйкес келетін нүкте. Бұл нүктеде сұйықтық пен оның буының арасындағы айырмашылық толығымен жойылады. Сұйықтықтың осы нүктеге сәйкес келетін температурасы, қысымы және көлемі: кризистік темпе ...

                                               

Кризистік қысым

Кризистік қысым – заттың кризистік күйдегі қысымы. Кризистік қысымнан төмен қысымдағы жүйе тепе-тең екі фазаға – ұйықтық пен буға ажырайды. Ал kризистік қысым мен кризистік температурада сұйықтық пен будың арасындағы айырмашылық жойылып, зат бір ...

                                               

Кризистік құбылыстар

Кризистік құбылыстар – кризистік нүктелер мен ІІ-текті фазалық ауысу нүктелерінің төңірегінде байқалатын ерекше құбылыстар. Бұларға сұйық – бу тепе-теңдігі кризистік нүктесінің маңайында заттың сығылғыштығының өсуі, ферромагнетиктер мен сегнетоэл ...

                                               

Криминалистика

Криминалистика – қолданбалы заң ғылымы. Қылмыстық және азаматтық істерді қарау кезінде соттық дәлелдемелерді жинақтаудың, тиянақтаудың, зерттеудің және пайдаланудың арнаулы тәсілдері, әдістері мен құралдары жүйесін жасақтайды. Бұл тәсілдер мен әд ...

                                               

Криминалистикалық сараптама

Криминалистикалық сараптама - қылмыстық іс бойынша айғақтамалық мәні бар мәселелер жөнінде қорытынды алу мақсатымен жүргізлетін іс жүргізу әрекеті. Неғұрлым кең таралған түрлері: трассол, баллистик. криминалистикалық сараптамалары, суық қару қолд ...

                                               

Криогендік құрылым

Криогендік құрылым - мұз керішпен бекітілген тоңған дисперсиялық тау жыныстарына және органогендік - минералдық түзілімдерге тон. Қуыстарды толтыру дәрежесіне байланысты мұз керіштін жарғақты, кеуекті және базалық түрлері ажыратылады. Түйірлердің ...

                                               

Крипторхизм

Крипторхизм - крипторхизм, сырт орналасқан ен. Іш қуысында тоқтап қалуына байланысты бір не екі еннің ұмада болмауы.

                                               

Кристалдану индексі

Кристалдану индексі - бір- біріне байланыссыз қатар дамыған екі минералдық серияның магмалық дифференциация дәрежесінің петрохимиялық көрсеткіші. Анортиттен, диопсидтен, форстериттен жеке не олардың араласынан тұратын таужыныстың Кристалдану инде ...

                                               

Кристалдардың ішкі структурасы

Кристалл - векторлық құрылысы бар, ішкі майда бөлшектері белгілі бір тәртіп бойынша орналасқан зат. Оның барлық қасиетін кеңістік решетка схемасы арқылы түсіндіруге болатынын көрдік. Кеңістік решетка көбінесе куб түрінде кескінделеді. Кристалл құ ...

                                               

Кристалдардың векторлық қасиеттері жөне кеңістік решетка

Біз жоғарыда кристалл заттардың ішкі құрылысы тәртіппен орналасқан, ал сол тәртіпке байланысты кристалл заттардың барлық физикалық қасиеттері әр бағытта әр түрлі, яғни бағытына қарай өзгеріп отырады дедік. Бағыты бар шаманы, яғни бағытталған қаси ...

                                               

Кристалды тау жыныстары

Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во "Наука", 1966, стр. 204. Академия наук Казахской ССР. Институт языкозна ...

                                               

Кристалды химия

Кристалды химия - кристалдардың, жалпы құрамы, бір-біріне тигізер әсері және оларға тән атомдардың, иондардың, молекулалардың кеңістікте орналасуы арасындағы байланыстарды зерттейтін кристаллография саласы.

                                               

Кристалды химия формулалары

Кристалды химия формулалары - минерал құрамын кескіндеу тәсілі. Химиялық қосындылар мен минералдың байырғы, яғни жеділдетілген формулалары сол минералдар құрылысының жалпылама пошымын ғана ашып көрсететін болса, К. X. Ф. зат құрылысының, өте маңы ...

                                               

Кристалдық су

Кристалдық су минералдардың кристалдық торына тұрақты мөлшерде кіреді. Ол қыздырған кезде гана ажыратыла алады. Мұндай жағдайда минералдың кристалдық торы сусыз косылыстар жасайтын бұзылыстарға түседі. Құрамында кристалдық су бар минералдар қатар ...

                                               

Кристалдық энергия

Әрбір ионның өзіне тән энергиясы болады. Иондар бір-біріне жанасып қосылғанда иондық энергияның бір бөлімі босанып шығады. Демек, кристалл құралу экзотермалық процесс болып табылады. Кристалды қайтадан ерітіп сұйық қалпына келтіретін болсақ, оған ...

                                               

Кристалл агрегаттары

Кристалл агрегаттары - кристалдардың бір-бірімен шоғырлана шорлануы. Таужыныстың тузілуі барысында белгілі бір заттың әр түрлі кристалдары өзара немесе әр түрлі заттар кристалдары бірлесе отырып шорлар құруы мүмкін.

                                               

Кристалл туралы түсінік

Барлық бір тектес заттарды физикалық қасиетіне қарай екіге бөледі: аморф заттар, кристалл заттар. Аморф заттарды ішкі құрылысы формасыз заттар деуге болады. Олардың қай бағытын алсаңыз да барлық жағында физикалық қасиеттері бірдей. Барлық бағытын ...

                                               

Кристалл түйірлік керіш

Кристалл түйірлік керіш - ретсіз не бағдарлы орналасқан кристалл түйірлерінен тұрады. Түйірлерінің ірілігіне қарай керіш майда, ұсақ, орта, ірі түйірлі болады. Түйірлердің салыстырмалы ірілігіне карай Кристалл түйірлік керіш біркелкі және әркелкі ...

                                               

Кристалл құрылымдарының типтері

Кристалл құрылымдарының типтері - әрқайсысы өзіне ғана тән химиялық байланыс күшімен сипатталатын кристалдық құрылым түрлері; төрт топқа бөлінеді: 1) металл кристалдары біркелкі атомдардан тұрады, Бұлардың химиялық байланыс күші сол атомдар аралы ...

                                               

Кристаллогидраттар

Кристаллогидраттар – құрамына су молекулалары кіретін кристалдар. Термодинамикалық жағдайға байланысты зат өзіне судың бірнеше молекуласын қосып алып кристалдануы мүмкін. кристалогидраттың құрамындағы суды кристаллогидраттық су деп атайды. Көптег ...

                                               

Кристалхимиялық өтемелеу

Кристалхимиялық өтемелеу - изоморфизмдегі құбылыстар. Кристалхимиялық өтемелеудің маңызды типінің бірі - көлемдік немесе өлшемдік өтемелеу. Мұнда кристалдық тордағы атомның не ионның орнына одан өлшемі үлкен не кіші атом не ион және онымен бірге ...