ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 327




                                               

Бас сүйек

Бассүйек - адам мен омыртқалы жануарлар басының қаңқасы. Онда ми, көру, есту органдары, ас қорыту және тыныс алу органдарының сыртқы мүшелері орналасады. Барлық омыртқалыларда Бас сүйек екі бөліктен тұрады: ми сауыты және бет бөлігі. Ми сауыты - ...

                                               

Нарт дастаны

Нарт дастаны қабард шерк. Нарт ӀуэрыӀуа́тэ ; осет. Нарты кадджытæ ; қараш малқ. Нарт таурухла ; абх. Нарҭаа ражәабжьқәа ; шеш. Нарт Аьрштхой адыг. Нартхэр - батыр-баһадүрлердің "нарттар" шығу тегі мен шытырман оқиғалары туралы аңыздарға негізделг ...

                                               

Галерий

Гай Галерий Валерий Максимиан, Галерий есімімен көбірек танымал - 293 - 311 жылдардағы рим императоры. Галерий Сердикидің маңындағы жергілікті жерден шыққан тегі белгісіз адам болған. Диоклетиан императоры тұсында бас командир қызсетін атқарды. 2 ...

                                               

Боспор патшалығы

Боспор патшалығы - Қара теңіздің солтүстік жағалауында болған ертедегі мемлекет. Б.з.б. 480 ж. шамасында Керчь және Тамань түбектеріндегі грек қалаларының бірігуінің нәтижесінде құрылған. Астанасы - Пантикапей қаласы болды. Бұдан басқа ірі қалала ...

                                               

Амазонкалар

Амазонкалар - ежелгі грек мифтеріндегі жауынгер әйелдер. Қара теңіздің оңтүстік-шығыс жағында, Кавказ, Трапезунд, Азу таулары маңында өмір сүрген. Кейбір деректерде амазонка сөзі" омыраусыз, емшексіз” дегенді білдіреді. Қару-жарақ ұстауға қолайлы ...

                                               

Аспар

Аспар, Флавий - алан тайпасынан шыққан Рим армиясының генералы; негізінен императорлар Марсиан және І Лев армияларында қызмет етті. 431 ж. А. вандал тайпаларын ығыстырып шығару үшін Шығыс Рим әскеріне қолбасылық жасады, бірақ 434 ж. вандалдардан ...

                                               

Язықтар

Язықтар – көне тайпа. Антикалық деректерге қарағанда, сарматтардың бір тайпасы Язықтар деп аталған. Олардың саяси тарихы мен мәдениеті сарматтармен өте тығыз байланысты. Дерек көздерінде языгтар көшпелі мал шаруашылығымен айналысып, рулық жүйені ...

                                               

Прометей

Прометей – ежелгі грек мифологиясында алып, сақтар патшасы, құдайлардың зомбылығынан адамдардың қорғаушысы. Иапета мен Клименнің баласы. Әйелі Гесиона. Алыптың есімі "Прометей", "алдын-ала ойлайтын" дегенді білдіреді.

                                               

Акинак

Акинак - қысқа темір семсер. Қоян-қолтық ұрыста, жауды шаншуға арналған қару. І ғ.б.з.б. екінші бөлігінде скифтер қолданған. Скифтардан басқа парсылар, сақтар, аргипейлер және массагеттер де қолдаған. Ұзындығы 40-60 см, салмағы 2 кг-ға жетеді.

                                               

Гиппократ

Гиппократ Ἱπποκράτης – ежелгі грек дәрігері, көне медицина реформаторы. Ол Ежелгі Грекияның Кос аралында біздің заманымыздан бұрынғы 460 ж. туып, 377 ж. басқа мәліметтер бойынша 356 Фессалияда дүние салған. Гиппократ Грекияда, Кіші Азияда, Ливияд ...

                                               

Аң стилі

Б.з.б 8 ғасырдан бастап Еуразия далалы аймақтар өңірінде аңдарды бейнелеу - аңдық стиль пайда болды. Оның негізгі тақырыбы - аңдарды және аңыздағы ғажайыптарды бейнелеу. "Аң стилі" өнері сәндік сипатта қолданылды. Әр түрлі бейнелермен қола қазанд ...

                                               

Сауыт

Сауыт: 1) көне. садақ, қылыш, найза, т.б. қарулардан қорғану үшін жасалған басқа арналған киім. Ол ұзын темір шығыршықтарды бір-бірінен өткізіп тоқылған тордан қысқа жейде түрінде жасалады. Сауыттын дулығасы, бұған қосымша мойынды жабатын жалбаға ...

                                               

Сақтардың қару жарақтары

Біздің заманымызға дейінгі бірінші мыңжылдықта Қазақстанның оңтүстігін,оңтүстік батысын көне жазба деректерде парсылар "сақтар" ал антикалық авторлар "азиаттық скифтер" деп ортақ атпен атаған,саны қалың,мәдениеті біркелкі тілі туыстас көптеген та ...

                                               

Сана би кесенесі

Сана би Қожантайұлы ХҮІІІ ғасырдахалық бірлігі мен ынтымағын сақтауға үлес қосқан белгілі би. Қараменде бимен бір уақытта өмір сүрген, кез келген қиын жағдайда жол табатын сенімді серігі болған. Ел арасында сақталған әңгімелер бойынша Қараменде м ...

                                               

Садақ

Садақ - жебе атуға арналған қол қаруы. Садақты тас дәуірінен 20 ғасырға дейін дүние жүзінің барлық халықтары пайдаланған. Ерте кезде аң аулауда, кейін соғыс ісінде қолданылған. Қарапайым садақты тобылғы, үйеңкі, т.б. ағаш шыбықтарынан доғаша иіп, ...

                                               

Фарангиз ханша

Талай ғасырлар бұрын ежелгі Тұран мен Иран жерлерінде скифтер мен парсылар арасында қиян кескі соғыстар жүріп жатты. Тұран патшасы Афрасиаб пен оның мәңгілік жауы Хұсрау жеңіс үшін өз жауынгерлерін аямай, бірінен соң бірін соғыс майданына аттанды ...

                                               

Хорезмдіктер

Хорезмдіктер - Хорезм төңірегін б.з.б. 1-мыңжылдық ортасында мекендеген халық. Көне парсы деректерінен Бехистун сына жазуы, Персеполь жазуы сынды ескерткіштерде кездеседі. Бірқатар антикалық авторлардың еңбектерінде Хорезм өңірінің халқы ретінде ...

                                               

Әскери демократия

Әскери демократия - көнегрек қоғамындағы әскери көсемдердің алғашқы адамдар қауымындағы ұжымшылдық пен демократия қалдықтарын сақтай отырып, билік жүргезген жүйесін атау үшін, тұңғыш рет америкалық тарихшы Л.Г.Морган қолданған ғылыми термин. Әске ...

                                               

Заратуштра

Заратуштра шамамен б.з.д. 1500-1000 жылдары - зороастризмнің маздеизм негіздеушісі, адамзат тарихындағы тұңғыш пайғамбар, адамзаттың алғашқы діни және философиялық танымының негізін қалаушы ғұлама, ақын. Платон оны бақсылардың ұстазы деп санаса, ...

                                               

Колхоз

Колхоз - Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында пайда болған ұжымдық шаруашылық - өндіріс құрал-жабдықтарына қоғамдық, меншік және ұжымдық еңбек негізінде ірі социалистік ауыл шаруашылық өндірісін жүргізу үшін шаруалардың ерікті түрде бірігуі жолыме ...

                                               

Исламдағы жыныстық өмір әдебі

Исламдағы жыныстық өмір әдебі - мұсылманның жыныстық өміріне қатысты шариғат белгілеген ережелер мен ұсыныстар жиынтығы. Исламда жыныстық қатынасқа тек некелі жарымен не күңімен ғана түсуге рұқсат етіледі, басқасы зина боп саналып, шариғат бойынш ...

                                               

Бадай әл-Уақай

БАДАЙ әл-УАҚАЙ - Зайн әд-Дин Васифидің естеліктер түрінде жазылған тарихи шығармасы. Парсы тілінде жазылған бұл шығарма 46 тараудан тұрады. Әр тарауда автордың өзі куә болған оқиғалар баяндалады. Шығармада Хорасан, Орталық Азияның тарихы, 15 ғасы ...

                                               

Худуд әл-Алам

Худуд әл-Алам”," Худуд әл-Әлам”," Худуд әл-Әлам Мин әл-Машриқ Ила-л-Мағриб” - парсы тілінде жазылған тарихи-географиялық шығарма. 982 - 983 ж. Орта Азияда жарық көрген. Авторы белгісіз. Алғашқы 6 тарауында жалпы физикалық-география туралы мәлімет ...

                                               

Буйо (мемлекет)

Буйо - Манджурияның ортасында орналасқан және б. з. б. II ғасырдың аяғынан б. з. IV ғасырының ортасына дейін тәуелсіз мемлекет ретінде өмір сүрген ежелгі кәріс патшалығы. Мемлекет біздің заманымыздың I ғасырының ортасында Шығыс Хан әулетімен ресм ...

                                               

Анкара шайқасы

Анкара шайқасы - 1402 жылы Анкара түбінде болған Осман империясының патшасы Баязид І әскері мен Әмір Темір әскерінің арасындағы үлкен шайқас. 1402 жылы көктемде Әмір Темір сансыз әскерін өзі бастап, Кіші Азияға енді. 25 шілдеде Анкара түбінде кей ...

                                               

Пинки түбіндегі шайқас

Пинки түбіндегі шайқас - XVI ғасырдағы ағылшын-шотланд соғысындағы соңғы шайқастарының бірі. Бұл шайқас сондай-ақ Ұлыбританияның дәуірлеу кезеңіндегі алғашқы шайқасы болып есептеледі, себебі бұнда жаяу әскер, артиллерия және атты әскердің әрекетт ...

                                               

Мона Лиза

Мо́на Ли́за - бұл шамамен 1503 жылдары итальяндық суретші Леонардо да Винчидің салған суреті. Бұл сурет әлемдегі ең танымалы көркем суреттердің бірі болып табылады. Қайта өркендеу заманына жатады. Луврда қойылған. Суреттің толық атауы итал. Ritra ...

                                               

Ақсу (аңыз)

Ақсу - орыс халық риуаяттарындағы аңызға айналған бостандық елі. Ежелгі славян ұжмағы - иреймен жиі байланыстырады. Дәл осыдан орыс ертегілері мен аңыздарында аспаннан аққан Сүт өзенінің бейнесі бастау алады. Ақсу бейнесін, сонымен қатар, көрінбе ...

                                               

Қара киімді әйел

Жыл:2012 Ел: Канада, Ұлыбритания, Швеция Режиссер: Джеймс Уоткинс Басты рөлдерде: Дэниэл Рэдклифф, Киаран Хайндс, Джанет МакТир, Дэвид Бурк, Шон Дули, Софи Стаки, Роджер Аллам Сценарий: Джейн Голдман, Сьюзен Хилл Продюсер: Брайан Оливер, Бен Холд ...

                                               

Жәлел әд-Дин Мендіұрынұлы

Жәлел әд-Дин Мендіұрынұлы ибн Ала ад-дунйа уә-ю-Д ин Әбу-д-Фатх Мұхаммед 1198/99 жылдары туған. Жәлел әд-Дин - Хорезм шаһтарының соңғы ұрпағы. Жәлел әд-Дин Шыңғыс хан жасағымен 1216 жылы алғаш рет Ырғыз өзені бойында кездесіп, әскерін майдан дала ...

                                               

Тоныкөк жазба ескерткіші

Тоныкөк жазба ескерткіші – Екінші Шығыс Түрік қағандығының саяси, қоғамдық және әлеуметтік өмірін ежелгі түркі поэзиясы стилінде зор шеберлікпен бейнелеп көрсеткен, идеялық мазмұны мен көркемдік дәрежесі биік әдеби жәдігерлік. Бұл жырдың мәтіні к ...

                                               

Білге Қаған

Бiлге қаған - Түрік Елінің 717 - 734 жж. билік құрған қағаны. Ол 683 ж. Орхон өзенi бойындағы Өтүкенде туған. Құтлық қағанның үлкен ұлы, Күл-тегіннің ағасы. Шешесі Елбілге қатұн. "Ачынұ" текті. Түрiк Елінің бiрегей тұлғасы атанған ол iнiсi Күлтег ...

                                               

Түрік руна жазбалары

Түрік әлеміне рухани қажеттілік керек, біз оны сактардың, ғұндардың материалдық мәдениетінен іздейміз. Ал, жазба деректері түріктердің тек тарихы ғана емес, сонымен қатар мәдениетін толықтай зерттеуге мүмкіншілік береді. Түрік елдерін ерте орта ғ ...

                                               

Уаң

Уаң – аймақ бастығы, князь. 10 – 12 ғасырларда қытай императорлары өздерінің солтүстік мен батысында тұрған түркі-моңғол ұлыстарының билеушілеріне арнайы атақ ретінде беріп отырған. Атап айтқанда Керей ұлысының әйгілі билеушісі Тоғорыл қытайларда ...

                                               

Тың игеру (Павлодар облысы)

1954 ж. тың игеру басталды. Қазақстанға күллі КСРО-дан құрылыс материалдарымен, жиналатын үйлерімен, ауылшаруашылық техникаларымен, жылжымалы электростанцияларымен, жүк автокөлігімен эшелондар ағыла бастады. Тың игеруге механизатор, диканшылармен ...

                                               

Костриково

Костриково – Қостанай облысының Федоров ауданындағы ауыл, ауылдық әкімшілік округі орталығы. Аудан орталығы – Федоровка кентінен солтүстік-батысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Тұрғыны 1.2 мың адам. Іргесі 19 ғасырдың соңғы жылдарында қаланды. 19 ...

                                               

Тың игерушілер сарайы

Тың игерушілер сарайы 1963 ж. Целиноград қ-нда Литв. КСР мемл. қала құрылысын жобалау институтының жобасы бойынша салынған. Сарайдың көрермендер залын 2330 орынды партер, амфитеатр мен балкон құрайды. Көрермендерге қызмет көрсетуге арналған 150 о ...

                                               

Үлкен тамыржегіш қоңыз

Үлкен тамыржегіш қоңыз – қатты қанаттылар сабының сүген қоңыздар тұқымдасына жататын қоңыз. Саны төмендеп, таралу аймағы қысқарып бара жатқан, сирек кездесетін, таралу аймағы тар түр. Туыстағы ең ірі өкіл, жүйеде жеке түр. Қаскелең-Есік өзен арал ...

                                               

Әлімжан Мәжитұлы

Әлімжан Мәжитұлы - Солтүстік Қазақстан облысының Құрметті азаматы. Ол 1929 жылы 20 қазанда Солтүстік Қазақстан облысының Шал ақын ауданындағы Жаңажол ауылында туды. Жарты ғасырдан астам білім дариясында қызмет істеген, жоғарғы санатты ұстаз. 1960 ...

                                               

Франк мемлекеті

Франк мемлекеті, Франк империясы - Батыс Еуропада 5 ғасырдың аяғы мен 9 ғасырдың ортасында өмір сүрген ортағасырлық мемлекет. Атауы франктер тайпалар одағының атынан шыққан. Франк мемлетінің тарихы 3 кезеңге бөлінеді." Меровингтер кезеңі”," Майор ...

                                               

Иван Иванович Куренков

Куренков Иван Иванович – 1919 жылы 25 қаңтарда Нижегород облысы Вад ауданының Крутой майдан селосында туған. 1934 жылы мектепте оқып, содан кейін Кузбаста шахтада істеген. 1937 жылы 22 сәуірде Ленин­-Кузнецк ҚӘК-­ы арқылы Қызыл Армия қатарына алы ...

                                               

Павлодарлықтар – Социалистік Еңбек Ерлері

ПАВЛОДАРЛЫҚТАР - Социалистік еңбек ері - Өнеркәсіп салалары, көлік, ауылшаруашылық пен мәдениет өкілдері, республика мен облысың шаруашылық пен мәдениет саласында жоғары көрсеткіш көрсеткен, Ленин Ордені мен "Орақ пен Балға" Алтын медалін алған ү ...

                                               

Қазақстанның 1946 – 1991 жылдардағы саяси-экономикалық дамуы

Қазақстанның 1946 – 1991 жылдардағы саяси-экономикалық дамуы – халық шаруашылығындағы тарихи кезең. 1941 – 45 жылдары соғыстан кейін халық шаруашылығы бейбіт бағытқа көшті. Ауыр өнеркәсіпті дамытуға баса көңіл бөлінді. Жергілікті отынға негізделг ...

                                               

Түгіскен

Түгіскен сөзі мына мағыналарды білдіруі мүмкін: Елді мекендер: Түгіскен – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл. Түгіскен – Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: Түгіскен ескерткіштері Түгіскен және Ұйғарақ обалары

                                               

Мұсылман фракциясы

Мұсылман фракциясы – Мемлекеттік думадағы мұсылман халықтары өкілдерінің парламенттік фракциясы. Бірінші Мемлекеттік думадағы 436 депутаттың 36-сы мұсылман депутаттары еді. Олар бүкіл империя мұсылмандарының мүддесін қорғау мақсатында парламентті ...

                                               

Хазарлар

Хазарлар - ортағасырлық түркі тілді халық. Мамандардың есептеуінше Шығыс Еуропада 4 ғасырда ғұн шапқыншылығынан кейін пайда болған. 6 ғасырдың 60-жылдары Батыс Түркі қағанатына бағынды. Түрік қағандығы ыдырағаннан кейін Солтүстік Кавказ бен Қара ...

                                               

Бесшатыр

Бесшатыр - көне қорымдар тобы, сақ дәуірінің аса ірі ескерткіші. Алматы облысы Іле өзенінің жағалауынан 3 км жерде, Желшағыр тауының бөктеріндегі Шылбыр қойнауында. 1957, 1959 - 61 жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы зерттеді. Бесшатыр Қоры ...

                                               

Дондук Омбо

Дондук Омбо – Еділ қалмақтарының ханы. Ол билік еткен тұста Ресей қалмақтардың қарулы күштерін Түркиямен соғыста пайдаланды. 1738 ж. жазда қазақ жеріне шапқыншылық жорық ұйымдастырды.

                                               

Ғұн тулары

Ғұн тулары Ғұндар біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында Азиядағы үлкен де нағыз қаһарлы мемлекет болды. Олар Қытайда үнемі шапқыншылық жорықтар жасап, жерін басып алып отырды. Ұлы Қытай қорғанының салыну себебі де осы. Сондықтан ғұн туларында ...

                                               

Скиф тулары

Скифтердің туларында аузынан сала құлаш тілі шыққан айбатты арыстан бейнесі бейнеленген.Арыстан - күн мен оттың, қаһарлы күш пен айбынның белгісі.Скиф аттарының дүбірін естіген отырықшы халық, бұлар нағыз жаналғыштар,жеріңді алады, қалаңды өртейд ...