ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 323




                                               

Маңғыстау мемлекеттік тарихи-мәдени қорық

"Маңғыстау мемлекеттік тарихи-мәдени қорық" – тарихи-археологиялық, мәдени-сәулет және табиғи-ландшафтық ескерткіштерін қорғау аймағы. 1980 жылдары "Маңғыстау мен Үстірттің материалдық мәдениетінің ескерткіштерінің мұражай қорығы" деген атпен құр ...

                                               

Тарих-и Рашиди

Тарих-и Рашиди – Моғолстанда өмір сүрген тарихшы, əдебиетші Мұхаммед Хайдар Дулаттың еңбегі. Кітапта XIV – XVI ғасырлардағы Моғолстан тарихы баяндалады. Шығарма 1542 – 1546 жылдары Кашмирде парсы тілінде жазылған. Кітап екі дəптерден тұрады. Алға ...

                                               

Қарғын (роман)

Қарғын - Дулат Исабековтың 1980 жылы жарық көрген романы. "Қарғын" сөзі "сай-сайдан, жылғадан аққан құм-тасы аралас жауын суы; тасқын" дегенді білдіреді.

                                               

Тоғлұқ Темір

Тоғлұқ Темір, Тұғлық Темір – Моғолстан мемлекетінің негізін қалаушы. Шағатай әулетінен шыққан. Дулат тайпасының әмірі Болатшының көмегімен 1347/48 ж. билікке келді. Ішкі тәртіпті нығайтып, исламды ресми дінге айналдырды. Шығыс Түркістан, Ж

                                               

1996 жыл

1996 жыл - Григориан күнтізбесі бойынша аптаның бірінші күні, яғни дүйсенбіде басталады. Кібісе жыл. Бұл біздің заманымыздың 1996 жылы, II мыңжылдықтың 996 жылы, 20 ғасырдың 96 жылы, 20 ғасырдың 10-шы онжылдығының 6 жылы, 1990-шы жылдардың 7 жылы ...

                                               

Бұлатшы

Бұлатшы - моғол тайпасы Доғлаттың құдіретті әмірі. Доғлаттың бір бұтағы кейіннен қазіргі ұйғыр халқының, екінші бір бұтағы Дулат деген атпен ең ірі тайпалардың бірі ретінде қазақтың Ұлы жүзі құрамына кірді. Бұлатшы туралы деректер тек Мырза Мұхам ...

                                               

Жанту

Жанту – Ұлы Жүз Дулат тайпасы құрамндағы Жаныс руының бір атасы. Шежіре деректері бойынша, Жантудан Жайлмыс, Ақберді, Өтеміс, Жаңабай, Қуажақ, Қожамберді, Құдайберді ұрпақтары тарайды. Олар социалистік революциясына дейін Әулиеата, Верный уездері ...

                                               

Қамар Ад-Дин

Қамар Ад-Дин – дулат тайпасының әмірі. 14 ғасырдың 2-жартысында Моғолстанда билік құрған. Шу-Іле өзенінің аралығы мен Ыстықкөл маңындағы ұлысты билеген. 1380 жылы Қамар Ад-Дин Тоқтамысқа барып, Әмір Темірге қарсы одақ құрды. 1389 жылы Әмір Темірд ...

                                               

Қошқар (би)

Басқа мағыналар үшін Қошқар деген бетті қараңыз. Қошқар т ө. ж. белгісіз Үлы Жүз Дулат тайпасының Шымыр руынан шыққан атақты батыр әрі би. 18 ғ-дың бас кезінде өмір сүргев. Жоңғар шап-қыншылығына қарсы соғыста ерекше көзге тускен. Сураншы, Саурьқ ...

                                               

Сот

Сот – сот төрелігін жүзеге асыру, құқық бұзушыларға мәжбүрлеу шараларын қолдану жолдарымен қоғамның және азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін заңсыз қол сұғушылықтан қорғайтын мемлекеттік орган. Сот мемлекетпен бірге пайда болады, бірақ ме ...

                                               

Квинт

Квинт Курций Руф – ежелгі дәуірдегі рим тарихшысы. Б.з. 40 ж." Александр Македонский тарихын” жазды. Алғашқы екі кітабы – Александр Македонский дің билікке келгенінен бастап, оның Кіші Азияға жасаған жорығына дейінгі оқиғаларға арналған. 3 – 10-ш ...

                                               

Ә.Х.Марғұлан институтының археологиялық экспедициялары

Археология институты – көне материалдық және мәдени ескерткіштерді зерттеумен айналысатын ғылым мекеме. 1991 жылы қазан айында Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археология және этнол. институты негізінде құрылған. Институтқа Қазақстан ғылым ак ...

                                               

Қазақ ауыз әдебиеті

Қазақ ауыз әдебиеті - қазақ халқының бұқаралық көркем сөз шығармашылығы. Алғашқы нұсқалары ерте заманда, түркі тектес рулардың, тай-палардың сөйлеу тілі қалыптаса бастаған кезде пайда болған. Қ.а.өзенінің ежелгі үлгілері орхон ескерткіштеріндегі ...

                                               

Жаңа тас ғасыры(неолит)

Неолит кезеңінін басталуы б.з.д. 7-мыңжылдықтың екінші жартысынан және 6-мыңжылдықтың басына сәйкес келеді. Бұл – тас өңдеу техниканың гүлденген кезі. Еңбек кұралдарын өндірудегі орасан зор мамандандыру өтіп жатты. Сығып өңдеу техникасын жетілдір ...

                                               

Космология

Космология, ғарыш ілімі – Ғаламның біртұтастығы және оның астрономиялық бақылаулар арқылы танылған бөлігі жайлы ілім; астрономияның бір бөлімі. Космологияның тұжырымдары Ғаламның модельдері физиканың заңдары мен астрономиялық бақылаулардың дерект ...

                                               

Әлем

Ғалам, кейде "әлем", "жаһан", "дүние" – Ғаламшарларды, жұлдыздарды, галактикаларды, сондай-ақ материя мен энергияны қамтыған тұтас кеңістік пен уақыт және олардың түрлі құрамдарын білдіреді. Бүкіл ғаламның кеңістіктік аумағы әлі де белгісіз болға ...

                                               

Эллиндік мәдениет

ЭЛЛИНДІК МӘДЕНИЕТ, ұғым ретінде екі түрлі мағынасы бар: хронологиялық жағынан – эллинизм дәуірінің мәдениеті, типологиялық жағынан грек және жергілікті элементтердің өзара ықпал етуі нәтижесінде пайда болған. Типол. түсінік" Элиндік мадениетне” А ...

                                               

Қарауылтөбе (ежелгі оба)

Басқа мағыналар үшін Қарауылтөбе деген бетті қараңыз. Қарауылтөбе – ежелгі оба б.з.б. 5 ғ. - б.з. 1 ғ. Арыс қаласы төңірегіндегі Қараспан аулынан 2 км шығыста. Археологиялық әдебиеттерде 20 ғ-дың басында И.А.Кастанье мәліметі бойынша белгілі. Қар ...

                                               

Алматы қаласының жергілікті орны және пайда болған уақыты

Орта ғасырлық Жетісу үшін VIII-X ғғ. кенттену процестерінің маңызды орталықтары болған Қарлұқ және Қарахан мемлекеттерінің қалыптасуының маңызы зор болды. Археологиялық мәліметтер негізіндегі кенттену алдындағы кезең, ежелгі түрік мемелекеттеріні ...

                                               

Алматының ақша сарайы

Алматының ақша сарайының "ашылу тарихы" 1979 жылдың күзінде, Қазақ КСР-ға Археология мұражайына келген экскурсант қыздың, араб жазуының қалдықтары көрінетін, сыртңы түрі XIII ғ. соңғы отыз шақты жылдарындағы шағатай дирхемдерін еске түеіретін, ек ...

                                               

Қазақстан аумағындағы этникалық үрдістер

Қазақ халқының этникалық жағынан қалыптасу көздерін іздестіру өте қиын, мұның өзі Қазақстанның ежелгі тарихын, сонымен қатар онымен шектелген аумақты мекендеген, Еуразияның кең этно генетикалық үрдістеріне қатысқан тұрғындардың тарихын зерттеуіме ...

                                               

Этникалық топ

Этникалық топ – тілі туыстас, мәдениеті жақын адамдардың қауымдастығы. Э. т-тарға көне түріктерді, ежелгі славяндарды, ежелгі германдықтарды жатқызуға болады. Мамандар тарапынан Этникалық топтарға тілдік тұтастығын жоғалтқан, бірақ мәдени және эт ...

                                               

Кронос

Кронос - ежелгі грек мифологиясындағы Олимпке дейінгі ең ежелгі тәңірлердің бірі. Аңыз бойынша, Уран мен Геяның баласы, алыптардың ең кенжесі. Әкесін тақтан түсіріп және мүгедек етіп, бүкіл әлемді өзі биледі. Өз қарындасы Реяның күйеуі, Гестанның ...

                                               

6 қаңтар

2006 - әнін Шәмші Қалдаяқов, сөзін Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов (Нұрсұлтан Назарбаев аздаған өзгеріс енгізгеннен кейін Менің Қазақстаным әні Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны болып бекітілді. 1937 - КСРО-да халық санағы жүргізілді. Са ...

                                               

Порфир

Порфир - ұсақ түйірлі арқауында фенокристары бар қышқыл тау жыныстарының жалпы атауы. Порфирлер сілтілі дала шпаттарының, қышқыл, плагиоклаздың, кварцтың, биотиттің, қоңыр амфиболдың, пироксеннің, т.б. минералдардың түйірлерінен тұрады, ал негізг ...

                                               

Тұран

Тұран – Түркістан өлкесінің көне атауы. Ежелгі дәуірден жеткен мәліметтер бұл өңірде "тур" деп аталатын көшпелі тайпа мекен еткенін көрсетеді." Авестада”, Фердоусидің" Шахнамасында” Иран мен Тұран елінің өзара қарым-қатынасы жайлы көптеген мәліме ...

                                               

Сфинкс

Сфинкс – бірнеше мағынадан тұратын сөз. Ежелгі Мысырдағы басы адам, денесі арыстан бейнесіндегі қиял-ғажайып статуясы рухты сақтаушы, патша билігінің рухы; перғауынның суреті. Олар көбіне ғибадатхананың алдына және пирамида маңына тұрғызылған. Са ...

                                               

Кешен

Кешен, комплекс – біртұтастықты құрайтын заттардың, құбылыстардың, белгілердің, т.б. жиынтығы. Жүйелілікті, жиынтықты білдіретін бұл ұғым саясатта, әлеум. және рухани салаларда, философия мен ғылымда жиі қолданылады. Алғашқы" Кешен ” ұғымы архит. ...

                                               

Каппадокия

Каппадокия немесе Қападоқия - Кіші Азияның орталық бөлігіндегі аймақтың ежелгі атауы. Ерте заманда Каппадокия халқы өздерін" хаттармыз” деп атаған. Біздің заманымыздан бұрын 3-мыңжылдықта бұл өңірге үндіеуропа тайпалары басып кіре бастады. Кейін ...

                                               

Рабат

Рабат сөзінің бірнеше мағынасы бар: Елді мекендер: Қазақстан: Рабат – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл Марокко: Рабат – Марокко астанасы. Рабат – Мароккодағы облыс. Басқа мағыналар: Рабат – ежелгі қоныс.

                                               

Жыл

Жыл – Жердің Күнді бір айналып шығуына кететін уақыт аралығы. Астрономияда мынадай жыл есептері қабылданған: Күнтізбелік жыл 365 тәуліктен тұратын – жай жылдар мен 366 тәуліктен тұратын кібісе жылдардан құралады. Күнтізбе осы жылдарға негізделеді ...

                                               

Меркі (қорған)

Меркі – ерте темір дәуірі қорғаны. Меркі ауылынан оңтүстікке қарай 2 км жерде, Ойтал өзенінің оң жағалауында орналасқан. 2000 ж. Меркі археологиялық экспедициясы ашқан. Қорған диаметрі 80 м, биікт. 10 м болатын топырақ үйіндісінен тұрады. Қорғанн ...

                                               

Павлодар облысы ерте темір ғасырында

Ерте темір ғасыры. Орталық Қазақстан даласындағы ерте темір ғасыр дәуірі осында қола және ерте темір дәуірлерінің тоғысқан тұсында қалыптасқан тасмола археологиялық мәдениеті тайпаларымен байланысты. Тасмола тайпаларының мекенінің солтүстік-шығыс ...

                                               

Ерте темір дәуіріндегі материалдық мәдениет

Ерте темір дәуіріндегі материалдық мәдениеті табылған көптеген және алуан түрлі заттар б. з. б. VII - V ғасырларда Аралдың шығыс өңірін мекендеушілердің материалдық мәдениетінің бейнесін толық сипаттайды. Көптеп табылған заттардың қатарына жапсыр ...

                                               

Тас дәуірінің хронологиясы

Қазақстан жерінің, оны өте көне замандарда мекендеген адам баласының, адамзат қоғамының тарихы дүние жүзіндегі адамзаттың даму тарихымен тығыз байланысты. Адамзат баласының шығу тегінің, қалыптасуының ортақ тарихы, заңдылықтары бар. Сондықтан қай ...

                                               

Химия дамуының негізгі кезеңдері

Химиялық алғашқы мәліметтер, жеке химиялық процестерді қолдан жасай білу ерте заманнан бері белгілі. Химия да, басқа ғылымдар сияқты адам қоғамының материалдық мұқтажын өтеуден өсті. Мұнда да, басқа ғылымдардағыдай, практикалық білім теориядан бұ ...

                                               

Химиялық элементтер

Химиялық элементтер - ядродағы зарядтары бірдей болып келетін атомдар тобы. Табиғатта кездесетін барлық жай және күрделі заттар химиялық элементтерден түзіледі. Элементтер химиялық әдістер арқылы әрі қарай қарапайым затқа бөліне алмайтын химиялық ...

                                               

Аңдық стиль

Сақ кезіндегі тайпалардың көркем шығармашылығының неғұрлым айқын және есте қаларлық көріністерінің арасында қолданбалы өнер ерекше орын алады. Жаңа дәуірдің 7 ғасырынан Сібірдің, Қазақстанның, Еділ бойының аумақты далалары мен Еуропа оңтүстігі ха ...

                                               

Арыстан

Арыстан – жыртқыш сүтқоректілер түрінің мысық тектес тұқымының қатарына кіретін,үлкен мысықтар тұқым тармағына жататын төрт пантер тұқымының бірі. Ең ірі арыстан түрі туралы мәлімет тарихта және ғылымда жоқ. Ал қолда өскен арыстанды алатын болсақ ...

                                               

Физикалық космология

Физикалық космология - космологияның бір тармағы болып, ол космологиялық модельдерді зерттейді. Космологиялық модель, немесе жай космология, ғаламның Өлшемі алып құрылымы мен динамикасын сипаттайды және оның пайда болуы, құрылымы, эволюциясы және ...

                                               

Планеталардың қозғалысы

Күн жүйесінің кұрамында сегіз планета бар. Бұлар Күнді эллипстік орбиталар бойымен айналып жүреді. Күннен алыстау орналасуына карай, олар: Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран және Нептун деп аталады. Құралсыз көзбен бес планетаны - ...

                                               

Қасірет Белдеуі

Қасірет Белдеуі, Ащылы өзек шебі – - 18 ғасырдың 50-жылдары Тобыл мен Ертіс өзендерінің аралығында салынған Ресейдің әскери бекіністері. Қазақ жерін кесіп өтетін Орынбор, Қорған арқылы I Петрдің тұсында салынған Омбы, Ямышев, Семей, Өскемен бекін ...

                                               

Есет

Есет: Тұлға: Есет Қараұлы - Исатай мен Махамбет бастаған көтерілістің қатысушысы, батыр Есет Көкіұлы, Тама Есет - қазақ халқының әйгілі батыры Есет Көтібарұлы - батыр, Ресейге қарсы ұлт-азаттық көтерілістің басшысы Елді мекен: Есет - Маңғыстау об ...

                                               

Мұхаметжан Баймағамбетов

Баймағамбетов Мұхаметжан - генерал- майор, Кіші жүздің Орта бөлігінің билеуші сұлтаны. Айшуақ ханның немересі, Әбілқайыр ханның шөбересі. Әкесі Баймағамбет сұлтанның саясаты мен қозғалысына жастайынан араласты. Исатай Тайманұлы көтерілісін басуға ...

                                               

Мұңайтбасов Әзберген

Мұңайтбасов Әзберген - Кіші жүз Шекті руы қазақтардың патша өкіметіне қарсы көтерілістердің уйымдастырушыларлың бірі, батыр. Ол 1855 ж. Көтібарұлы Есет батырмен бірге Елек ө. бойында патша өкіметін жақтаушы сұлтан-әкім Жантөринді өлтірген. 60 жыл ...

                                               

Кішіқұм ауылдық округі

2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2106 адамды құрады. Округте 4 мектеп, дәрігерлік емхана, мәдениет үйі, 44 шаруа қожалығы, АТС, кітапхана, 8 жеке кәсіпкер және темір жол мекемелерінің бөлімдері бар.

                                               

Халықаралық Жердің айналу қызметі

International Earth Rotation and Reference Systems Service - Халықаралық Жердің айналу қызметі - Парижде орналасқан халықаралық Жердің айналуы мен координаттары параметрлерін есептеу қызметі. Дүниежүзілік уақыт және стандарт аспан мен жер координ ...

                                               

Хянга

Хянга – иду тәсілімен жазылған корей поэзиясының классикалық әдеби жанры. Хянганың 25 өлеңі сақталған. Олар екі буддалық жинақта: 11 өлеңі – "Кюне өмірінде", 14 өлеңі – "Үш мемлекеттің тарихи жазбаларында" қалып кеткен істер" атты тарихи ескерткі ...

                                               

Қалқа Өзені Бойындағы Шайқас

Қалқа Өзені Бойындағы Шайқас – түркі - моңғолдар мен орыс әскерлері арасындағы алғашқы шайқас. 1220 жылы Жебе ноян мен Сүбедей ноян бастаған 30 мыңдық қол Солтүстік Иран арқылы Кавказға басып кірді. Кавказды кесіп өтіп аландарды, қыпшақтарды, т.б ...

                                               

Арыслан хан

Арыслан хан - Қарлұқ мемлекетінің ханы. Жетісудің солтұстік бөлігінде орналасқан Қойлық аймағында билік етті. Басында Қарақытай мемлекетінің вассалы болып, кейін тәуелсіздік алу жолында күрес жүргізіп, өзін жаңа хан жарияланды. Жетісудағы толық б ...