ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 317




                                               

Карьер

Карьер французша carrіere – тас алынатын шұңқыр – кен байлықтарын ашық кен өндіру әдісімен алу кезінде пайда болатын тау-кен қазбаларының жиынтығы; кен байлықтарын ашық әдіспен өндіретін тау-кен кәсіпорны. Қазіргі карьерлерде жұмыс өнімділігі жоғ ...

                                               

Калий цианиді

Калий цианиді, цианды калий, KCN – цианды сутек қышқылының калий тұзы. Түссіз кристалды зат, тығыздығы 1.56 г/см 3 ; балқу t 634.5°С; суда, спиртте ериді. Судағы ерітіндісі гидролиз әсерінен сілтілік реакция көрсетеді. Ылғал күйіндегі Калий циани ...

                                               

Кен байыту

Кен байыту - бос тау жыныстарынан пайдалы минералдарды бөліп алу мақсатында минералдық шикізаттарды алдын ала өңдеу процестерінің жиынтығы.Кен байыту нәтижесінде екі түрлі өнім түзіледі: пайдалы құраушыларының негізгі массасы топтасқан концентрат ...

                                               

Кеніш

Кеніш –бір немесе бірнеше шахтадан және жер үстіндегі әр түрлі көмекші құрылымдардан тұратын белгілі бір кен орнын игеруге арналған кәсіпорын. Кен орнының карьер немесе шахтамен қазып алатын бөлігін кеніш немесе шахта алабы деп атайды. Кеніштегі ...

                                               

Станнин

Станнин, қалайы колчеданы, қоңыраулы кентас – сульфидтер класының минералы. Химикалық формуласы: Cu2FeSnS4, құрамында 29.58% Cu, 12.99% Fe, 27.5% Sn және 29.8% S бар. Қоспалары: Zn, Sb, Cd, Pb, Ag, Қn. Түр өзгерістері: клстерит және сакураиит. Те ...

                                               

Кептіргіш

Кептіргіш – материалдан ылғалды буландырып кептіретін құрылғы.Кептіргіш қатты материалдарды кептіруде кеңінен қолданылады. Оның түрлері: конвективті кептіргіш, түйіспелі кептіргіш, сәулелі кептіргіш, индукциялы кептіргіш. Кептіргіш атмосф. қысымд ...

                                               

Кен діңгек

Кен діңгек, целик – шахтадағы жұмыс қауіпсіздігін сақтау үшін кен байлығын жер астында біржола немесе уақытша қалдырып, тіреу ретінде пайдаланылатын бөлігі. Кен діңгек арнаулы жағдайларға байланысты: а) шахта оқпанының және оның маңындағы өндіріс ...

                                               

Кеңқайраң

Кенқайраң - құрамында пайдалы құрамдас бөліктері бар ұсақталған тау жыныстарының жер бетіндегі жиынтығы. Кенқайраңды үгілу, көшу процестері кезінде тұрақты минералдар ғана түзе алады Кенқайраңдар түзілу жағдайына қарай элювийлі, жылжымалы, солифл ...

                                               

Күміс рудалары

А.П. Виноградовтың деректері 1962 бойынша күмістің жер қыртысындағы орташа мөлшері кларкы 0.07 г/т. Басты минералдары: аргентит, пираргирит, полибазит, прутит, стефанит, кераргирит, электрум, күмісті галевит, сап күміс. Күміс рудаларының кендері ...

                                               

Фельзит

Фельзит – кварц пен дала шпатының ұсақ түйіршікті агрегаттарынан тұратын қышқыл жанартаулық ашық түсті тау жынысы. Онда көп мөлшерде шыны, кейде кварцтың орнына кристобалит пен димит болады. Фельзит химикалық құрамы бойынша дациттен риолитке дейі ...

                                               

Қышқыл

Қышқыл - химиялық қосынды, көк лакмус қағазына қызғылт рең беретін ерітінді, дәмі қышқыл. Қышқылдар құрамына қарай оттекті, оттексіз болып, олардағы сутек атомдарының сандарына қарай бір және көп негізді деп бөлінеді. Қышқыл ертітінділерде түсін ...

                                               

Қарашоқы

Қарашоқы сөздері мына мағыналарды білдіруі мүмкін: Ауылдар: Қарашоқы - Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданындағы ауыл. Қарашоқы - Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл. Қарашоқы - Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл. Қарашоқы - Алматы ...

                                               

Көктөбе қыстауы (Алматы облысы)

Көктөбе – Матай тауларының оңтүстігіндегі қыстау. Алматы облысы Кербұлақ ауданы Басши ауылының оңтүстік-батысында 30 км жерде орналасқан. Солтүстігінде Шынарбассай қыстауы, шығысында Қызылбелбеу қонысы, оңтүстігінде Құлантөбе қыстауы, батысында К ...

                                               

Терістік жоңғар кестежусаны

Терістік жоңғар кестежусаны – астралылар тұқымдасы, кестежусан туысына жататын шала бұта. Жетісу Алатауында кездеседі. Биіктігі 20-35 см. Бір жылдық өркендері сабағын түзеді, олардың кейбіреулерінде себет болады. Жапырақтары жасыл түсті, сағақты, ...

                                               

Құрылыс материалдары

Құрылыс материалдары - үйлерді, ғимараттарды салу мен жөндеуде пайдаланылатын табиғи және жасанды материалдар мен бұйымдар. Негізгі құрылыс материалдарының түрлері: синтетикалық шайырлар мен пластмассалар. ағаш материалдары және олардан жасалған ...

                                               

Құрылыстық ерітінділер

Құрылыстық ерітінділер -байластырғыш материалдар мен ұсақ топтырғыштардың, судың, кейде қажетіне қарай органикалық немесе органик. емес қоспалардың тиісті үлес мөлшері сақтала отырын дайындала-тьш ерітіңді. Құрылыстық ерітінділер әр түрлі: салмағ ...

                                               

Бетон

Бетон, құйматас - жасанды тас материал; байластырғыш заттар, су және толтырғыш материалдар, кейде арнайы үстеме заттар қоспасының қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қоспа қалыпқа құйылғанға дейін бетон қоспасы деп аталады. Бет ...

                                               

Тас құрылымдар

Тас Құрылымдар – ғимараттар мен үйлердің тастан қаланған көтергіш және қоршау құрылымдары. Тас Құрылымдарүшін кірпіш, керамика және құйматас тастар мен блоктар, ауыр не жеңіл тау жыныстары, ауыр және жеңіл құйматастан, силикаттан құрастырылған ір ...

                                               

Тұрақты потенциалдағы кулонометрия(Аналитикалық химия)

Тұрақты потенциалдағы кулонометрия Бұл әдіс берілген потенциал шамасына сәйкес электрлік активті затты анықтау үшін қолданылады. Электролиттік ұяшық арқылы өтетін ток тұрақты потенциал кезінде тотықсызданушы немесе тотығушы ион концентрациясына т ...

                                               

Кеңащы

Кеңащы – Павлодар облысы Баянауыл ауданы Ұзынбұлақ ауылының шығысында 30 км жердегі қыстау. Кеңащы – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл. Кеңащы – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.

                                               

Кеңтүбек

Кеңтүбек – Балқаш көлінің солтүстік-шығысындағы түбек. Елді мекендер: Кеңтүбек – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы ауыл. Кеңтүбек – Павлодар облысы Май ауданындағы ауыл.

                                               

Ақжелкен көшесі (Астана қаласы)

Бұрынғы атауы Л.Шевцова көшесі. Ақжелкен көшесі Үшқоңыр, Кеңшағыл көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 408.8 м. гз трде "нарыс, ц Жан, і жеген ін Ұлы мыстан іргелі, Ақжелкен - шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық өсімдік. Отаны ...

                                               

Райхангүл

Райхангүл, көкемарал, киікоты – ерінді гүлділер тұқымдасының бір туысы. Райхангүл әлем бойынша барлық жерде өсіріледі. Бірақ өсімдіктің отаны Үндістан мен Иран, одан базилик бес мың жылдан астам уақыт өсіріліп келеді.

                                               

Бөденешөп

Бөденешөп – бақажапырақ тұқымдасына жататын далада, шабындықтарда өсетін бір не көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Бөденешөп өзен жағаларында, далалы, шалғынды жерлерде, биік тауларда өседі. Қазақстанда 47 түрі кездеседі. Сабақтары, көбінесе, тік өс ...

                                               

Сабынкөктер тұқымдасы

Сабынкөктер тұқымдасы – қос жарнақты шөптесін өсімдіктер, ішінара бұта және шырмауық тәрізділер, көпшілік түрлері сапрофит, жартылай паразит және паразит болып келеді. Жер шарының барлық аймақтарында кездеседі, негізінен, қоңыржай және субтропикт ...

                                               

Қиқоңыздар

Қиқоңыздар немесе Көңкей – тақтамұртты қоңыздардың тұқымдасы. Бұл тұқымдасқақа бірнеше тұқымдас тармағы енген: Aphodiinae, Gedrupinae, Sca­rabaeinae, Cop­rinae. Ересек қоңыздар мен олардың дернәсілдері көңмен қоректенеді. Кейбірі, мысалға, Орман ...

                                               

Ақбөкен

Ақбөкен, киік – жұптұяқтылар отрядының бөкендер туысына жататын, тұлғасы ірі, қойға ұқсас, дөңес тұмсықты, күйіс қайыратын түз жануары. Ақбөкеннің қазба қалдықтары плейстоцен қабатынан Батыс Англиядан Шығыс Аляскаға дейінгі аралықтан табылған. Ақ ...

                                               

Дін

Дін дегеніміз сенушілерінің әрекеті мен ойлауын, моралы мен сенімін белгілеуді және шектеуді көздейтін, табиғаттан тысқары, яғни тылсым, трансцендентті құдіретке, рухани нышан-түсініктерге нанатын және сиынатын, бақи, періште, шайтан секілді тылс ...

                                               

Плутарх

Плутарх - ежелгі грек жазушысы, тарихшы. Римде философиядан дәріс оқып, Херонеяда философия мектебінде ұстаздық етті. Ежелден сақталған мәліметтерге қарағанда Плутарх артына 200-ден астам туынды қалдырған. Оның ішінде" Моральдар” деген жалпы атпе ...

                                               

Геопатегендік аймақ

Ертеректе көп қабатты үйлердің бір жақ қабырғасына орналасқан пәтерлерден рақ ауруына шалдығып, қайтыс болғандардың көбейіп кеткені анықталды. Алғаш дәрігерлер оны сонда тұратын отбасылардың генетикалық ерекшеліктеріне сай тұқым қуалаушылыққа жат ...

                                               

Қылқан жапырақтылар

Қылқан жапырақтылар - сүректі ағаш және бұта түрінде өсетін ашық тұқымды өсімдіктер класы. Қазақстанда 2 тұқымдасы бар: қарағай тұқымдасы - қарағай, балқарағай, шырша, майқарағай және кипарис тұқымдасы - арша, кипарис; мәңгі жасыл өсімдіктер. Тұқ ...

                                               

Рабат (қала)

Рабат - Марокконың астанасы, оның мәдени және өндірістік орталығы. Сале қаласы Рабатпен іргелес, одан Бу-Регрег өзенімен бөлінген және онымен бірге астаналық агломерациясын құрайды. Марокконың астанасы CNN-дің "2013 жылдың ең жақсы туристік бағыт ...

                                               

Жел

Жел атмосфера қабаттарында қысымның біркелкі таралмауынан пайда болады әрі жоғары қысымнан төменгі қысымға қарай бағытталады. Ауа қысымы уақыт пен кеңістікте тұрақты болмайтындықтан желдің жылдамдығы мен бағыты үнемі өзгеріп отырады. Желдің бағыт ...

                                               

Жаға

Толқын, соқпа толқындар, су көздері деңгейінің ауытқуы - жағаны қалыптастыратын басты факторлар. Жағаның дамуы негізінен арнадағы ағысқа байланысты. Жағалар морфологиялық, құрылымдық, динамикалық, генетикалық және т.б. ұстанымдар бойынша жіктеледі.

                                               

Тұрсынғазы Әлпейісов

"Жалын" баспасында Еңбек жолын Жаркент қаласында бастайды. "Шалқар" фирмаларында жауапты қызметтер атқарған. "Жәрдем" фирмасы ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірген. Аудандық газеттерде, комсомол ұйымдарында 1959 жылы Қазақстанға қоныс аудар ...

                                               

Светлана Мазовецкая

С.И.Мазовецкая 22 тамызда 1925 жылы туған.1949 жылы Светлана Мазовецкая Островский атындағы Ленинград театр институтың бітірді,содан кейін Ленин комсомол атындағы Ленинград труппасына қабылданды.Сол жерде екі жыл жұмыс істеп актриса Балтика флоты ...

                                               

Ағынды су

Ағынды сулар - атмосфералық сулар мен жауын-шашын, оған еріген және жаңбыр сулары, сондай-ақ су қоймаларына өндірістік кәсіпорындар мен елді мекендер аумағынан кәріз жүйесі немесе ауырлық арқылы ағызылатын, адам қызметінің нәтижесінде қасиеттері ...

                                               

Люк

Люк - көпмағыналы түсінік: Люк көне грекше: Λουκᾶς Лукас, ағылш. Luke, фр. Luc) - грек тілінен шыққан ер адамның есімі; Лукас деген есімнің қысқартылған түрі. Қақпақпен тығыз жабылатын тесік. Люк астыға түсуден немесе кіруден қорғайды, жабады. Мы ...

                                               

Омарта

Омарта – бал арасын өсіретін шаруашылықтардың өндірістік бірлігі. Омартада ара ұясы, омарташының үйі, әр түрлі құрылыстар көшіп-қонуға арналған жиналмалы үйшіктер, Омарталық шеберхана, т.б. болады. Омарта Қазақстанның шығыс және оңтүстік облыстар ...

                                               

Теміртікен

Теміртікен -жұп жапырақтылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Сабағы жайылған, ұз 10-60 см, көгілдір қысқа түкті. Жапырағының ұзындығы 3-5см. Гүл сидамының ұзындығы 4-10 мм, гүл диаметрі 1см-дей. Сәуір-мамырда гүлдейді, шілде-маус ...

                                               

Қияршөп

Қияршөп – айлауыктар тұқымдасына жататын тарбақ бұтақты біржылдық шөп тектес өсімдік. Жапырақтары жұмыртқа пішінді, жіңішке сабақты көгілдір гүлді келеді. Июнь - шілде айларында гүлдейді. Жапырақтарының дәмі қиярдың дәмі секілді болғандықтан оны ...

                                               

Тарлан қияқ

Биіктігі 25-80 см, сабағы жіңішке, жапырақтары көгілдір не сұр жасыл, қатты, жалпақ, екі беті де бұдырлы. Масағы жасылдау, піскенде қоңыр тартады, ұзындығы 5-11 см, ені 7-12 мм, 2-3-тен топтанған. Мамыр-шілдеде гүлдейді.

                                               

Тауалға

Тауалға - лалагүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Биіктігі 20-50см, сабағының төмен жағы жапырақсыз. Жапырақтары көгілдір, ұзындығы 15 см, ені 8 см төменгілеріне қарағанда жоғарғылары ұзындау. Гүлі шашақ, жоғарғылары аталықты, қалғанда ...

                                               

Каркадэ

Каркаде немесе каркадэ - қызыл немесе қою қызыл түсті, Құлқайыргүлділер тұқымдасына жататын Гибискус туысының Розелла немесе Судан раушангүлінің жапырақтарынан жасалатын шай. Бүл экстракт түзу қабілеті бар өсімдік тропиктерде, Көгілдір және Ақ Ні ...

                                               

Өгізтіл

Өгізтіл, анхуза – айлауыктар тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу, Іле және Күнгей Алатауларының тау беткейлерінде, далалы алқаптар мен құмды жерлерде өсетін 3 түрі бар. Олардың биікт. 40 – 100 см. ...

                                               

Майдажелек

Майдажелек, эригерон – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда жазық жерлер мен қыратты далаларда, альпі шалғындарында өсетін 31 түрі бар. Бұлардың биіктігі 1 м-дей. Тамыры өзекті, ұршық тәрізді. Сабағы бұтақты, ...

                                               

Қоңырауша

Қоңырауша – қоңыраугүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның альпі, субальпі таулы шалғындықтарында, жалпақ жапырақты қайың, емен ормандары ормандарда, таудың шалғынды беткейлерінде өсетін 3 түрі бар. Олар: лалажапырақт ...

                                               

Бронхтық демікпе

Ауруға көбінесе аллергиялық факторларлар әкеледі - тағамдық және дәрілік аллергендер, өсімдік тозаңдары, жануарлар жүні, вирустар, саңырауқұлақтар т.б.

                                               

Сары тал

Саыр тал – талдар тұқымдасына жататын, биіктігі 2-4 м бұта. Діңі жінішке, қабығының ішкі беті сарғылт, сыртқы көгілдір, жас бутақтары ұзын, туксиз, бети тегис, кабыгы сары не кара кошкыл. Жапырағы көкшіл сұр, пішіні сопақша келген қандауыр тәрізд ...

                                               

Құрастырмалы өрнек

Құрастырмалы өрнек. "Қазақ ою – өрнегі құрастырмалы өрнегігің орындалу жүйелілігі". Матадан жасалған құрастырмалы өрнекті орындаудың техникалық шарттарымен және дағдыларымен таныстыру. Құрастырмалы өрнек, құрастырмалы өрнектің түрлері және оның т ...