ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 311




                                               

Орманды дала зонасы

Қазақстан жеріне орманды дала зонасының тек солтүстік шеті сүйірленіп кіреді. Жазық далада шоқ-шоқ болып ормандар өседі. Қазақстанның орманды дала зонасы Батыс Сібір жазығы мен Жалпы Сырт қыратының аз ғана бөлігін алып жатыр. Жалпы көлемі 1 млн г ...

                                               

Есіл (айрық)

Өзен: Есіл – Ертіс өзенінің сол саласы, Обь өзені жүйесіне жатады. Елді мекендер: Есіл – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл. Есіл – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы ауыл. Есіл – Ақмола облысы Есіл ауданындағы қала. Басқа мағына ...

                                               

Тобыл-Обағанның жазық даласы

Тобыл-Обағанның жазық даласы батысында Орал Сырты үстіртімен, оңтүстігінде Торғай қыратымен, шығысындағы Есілдің сол жақ жағалауымен, солтүстігінде орманды даламен шектеседі. Бұл да көлді жазық. Жер бетінің биіктігі оңтүстігінде 250 м. Солтүстікк ...

                                               

Дала зонасы

Дала зонасы 77 млн га жерге тараған Қазақстанның біраз аумағын, дәлірек айтқанда, 27%-ынан астамын алып жатыр. Дала зонасы орманды дала зонасының оңтүстігінен басталып, батыстан шығысқа қарай 2200 км-ге созылған кең алқапты камтиды, шамамен 54°-5 ...

                                               

Сібір жұртындағы қыпшақтар

Б.э.д. І мың жылдықта ғұндардың күштеуімен Солтүстік Қазақстан және Батыс Сібірдің орман дадалары тайпаларының бір бөлігі батыс пен солтүстік-батысқа жылжуы орман жұрты тайпалары тарихындағы маңызды оқиға болды. Б.э. ІІ ғасырдың аяғы – ІІІ ғ. бас ...

                                               

Қазақстанның топырағы

Топырақтың механикалық құрамы ірілі және ұсақ минерал бөлшектерінің жиынтығы. Топырақтың механикалық құрамы әр түрлі болады. Оны анықтау қиын емес. Топырақты дымқылдап алып, илегенде құрамында саз бен шірінді бар топырақтар біріккіш келеді. Ал құ ...

                                               

Қаратау

Негізгі ұғым: Қаратау – Еуразияның түркі тілдес халықтар қоныстанған аймақтарындағы биіктігі орташа және аласа тау жоталары. Таулар мен жоталар: Қаратау жотасы Тянь-Шань Қаратау – Қиыл өзенінің аңғарындағы аласа тау. Қаратау – Барқын құмының солт ...

                                               

Ерте Темір дәуіріңдегі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан

Б. з. б. I мыңжылдықта Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан - болжамдардың бірі бойынша тиграхауда-сақтарға баланатын сақ тайпаларының үлкен тобы қоныстанған Орта Азия мен Қазақстанның этномәдени сақ қауымының өзіндік жарқын мәдениетінің ірі ошағы санал ...

                                               

Жаркент уезі

Жаркент уезі - Жетісу және Сырдария облыстарын басқару жөніндегі патша үкіметінің "Уақытша ережесі" бойынша Жетісу облысында 1891 ж. құрылған әкімшілік бөлік. Уезде алғашқы кезде 11 болыс, ал 1910 ж. 17 болыс болды. Жер аумағы 332 832 десятина. Х ...

                                               

Волейболдан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты

Волейболдан әйелдер арасындағы Қазақстан чемпионаты - Қазақстан әйелдер волейбол командаларының жыл сайынғы жарысы. 1992/93 маусымнан бастап өткізіліп келеді. Жарыстар үш дивизионда - Ұлттық лига және "А" және "В" жоғарғы лигаларында өтеді.

                                               

Барлық жотасы

Қазақстан мен Қытай мемлекеттік шекара аралығында орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 150 км-ге созылған, енді жері 55 км. Батысындағы сілемдері Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданының аумағына енеді. Ең биік жері – Катушан та ...

                                               

Баймолда Садыханұлы Мусин

Мусин Баймолда Садыханұлы - журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген мөдениет қызметкері. 1955 жылы Үзынағаш орта мектебін, 1960 жылы ҚазМУ-ді бітірген. 1960-62 жылдары Жамбыл облысы Мерке ауданында" Коммунизм туы ” газетінде, 1962-69 жылдары" Лени ...

                                               

Сарыбел

Елді мекендер: Сарыбел – Алматы облысы Панфилов ауданындағы ауыл. Сарыбел – Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: Сарыбел – Жетісу Жоңғар Алатауының оңтүстік жоталар тобына кіретін жайлау.

                                               

Николай Николаевич Пантусов

Пантусов Николай Николаевич – шығыстанушы, этнограф. Санкт-Петербург университетінің шығыс тілдері факультетін бітірген соң, Түркістан өлкесінде қызмет істеді. 1872 – 1908 ж. ол өлкеде әр түрлі әкімшілік қызметтер атқара жүріп, Қоқан жорығына қат ...

                                               

Семенов айдаршөбі

Семенов айдаршөбі – арандар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Жетісу, Іле, Күнгей және Теріскей Алатауларында кездеседі. Биіктігі 35-75 см. Тамыры тармақты. Жапырақ сабағы қанатша, ұзындығы 5 см., гүлжапырағы гүлсабағынан ұзын; күл ...

                                               

Марков

Марков-Жетісу Алатауының солтүстік беткейідегі аңғарлық мұздық.Үлкен Басқан өзенінің саласы-Кеңсайдың бастауында.1974 жылы мұздыққа белгілі географ К.К.Марков есімі берілді.Мұздықтың ұзындығы 5.4 км,ашық жатқан тілі 1.8 шарщшы км,борпылдақ жыныст ...

                                               

Шөл зонасы

Шөл зонасы Каспий теңізі жағалауынан Тарбағатай тауының етегіне дейін созылады. Шөл зонасының жалпы көлемі 120 млн га, республика аумағының 44%-ына жуығын алады. Бұл зонада негізінен құмды және сазды шөлдер кең тараған. Тасты шөлдер Қазақстанға т ...

                                               

Өнеркәсіп бірлестігі

Өнеркәсіп бірлестігі - СССР-де шаруышылықты басқару органы, өнеркісіпті басқарудың үш буынды жүйесіндегі орта буын. Ол өнеркәсіп орындарынан, ғылми-зерттеу, конструкторлық, жобалау-конструкторлық, технологиялық ұйымдардан т.б. тұратын біртұтас өн ...

                                               

Эритроциттер

Эритроциттер – адам мен жануарлар қанындағы қызыл түйіршіктер. Эритроциттер омыртқасыз жануарлардың қанында да болады. Адам Э-інің пішіні екі жағынан ойыс диск тәрізді, диам. 7 – 8 мкм. Дені сау ер адамдардың 1 мм3 қанында 4 – 5 млн., әйелдерде – ...

                                               

Ежелгі Шығыс Еуропа платформасы

Оның республикаға тек оңтүстік-шығыс шығыңқы жері енеді. Бұл - архей мен ерте протерозойда қалыптасқан Қазақстанның ең көне үлескісі. Платформа үстінде Каспий маңы ойпаты мен Орал алды үстірті орналасқан. Платформа екі қабаттан тұрады. Платформан ...

                                               

Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы

Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы – ежелгі дәуірден орта ғасырларға дейінгі уақыттағы ескерткіштерді зерттеген экспедиция. 1948 – 51 ж. ауылы Н. Бернштам, 1953 – 59 ж. Е.И. Агеева басқарған. ауылы Н. Бернштам Сырдария, Арыс, Келес өзе ...

                                               

Оңтүстік Қазақстан территориялық геология басқармасы

Оңтүстік Қазақстан территориялық геология басқармасы – Алматы, Қызылорда, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан және ішінара Шығыс Қазақстан, бұрынғы Жезқазған облыстары жерінде геологиялық жұмыстар жүргізген өндірістік мекеме. Оңтүстік Қазақстан территория ...

                                               

Қазақтың оңтүстік мериносы

Қазақтың оңтүстік мериносы – жүн, ет өндіру бағытында өсірілетін қой тұқымы. Еліміздің оңтүстік өңірлерінің шөл, шөлейт және таулы аймақтарының құбылмалы табиғат жағдайларына жақсы бейімделген.

                                               

Қызылсу (Шығыс Қазақстан облысы)

Басқа мағыналар үшін Қызылсу деген бетті қараңыз. Қызылсу - Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданы, Бозанбай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

                                               

Оңтүстік Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы

Алғашқы матчын 1949 жылы өткізген. Азия кубогына екі рет, 1956, 1960 жылдары қатысып, екеуінде де төртінші орынға табан тіреген. Әлем чемпионатының іріктеуіне бір рет қана қатысты, 1973 жылы Жапония мен Гонконг құрамаларынан ұтылып, финалдық турн ...

                                               

Оңтүстік қазақ мериносы

Оңтүстік қазақ мериносы - жүн, ет өндіру бағытында өсірілетін биязы жүнді қой тұқымы. Жаңа тұқым ретінде 1970 ж. қабылданды. Қылшық жүңді казақы саулықтарды Кавказ, Ставрополь, Алтай, Совет мериносы, Грозный тұқымдарының қошқарларымен будандастыр ...

                                               

Қырым

Басқа мағыналар үшін Қырым деген бетті қараңыз. Қырым түбегі, Қырым қырымтат. Qırım yarımadası, Къырым ярымадасы ; укр. Кримський півострів ; орыс. Крымский полуостров ; сондай-ақ тарихи атауы – Таврика түбегі - Еуропаның оңтүстігіндегі түбек. Ау ...

                                               

Мерген (шоқжұлдыз)

Басқа мағыналар үшін Мерген деген бетті қараңыз. Мерген, Хауыс латынша Sogіttarіus – жұлдызды аспанның Оңтүстік жарты шарындағы зодиактік шоқжұлдыз. Бүркіт, Қалқан, Жылан, Жыланбөктерген, Сарышаян, Оңтүстік Тәж, Телескоп және Ешкімүйіз шоқжұлдызд ...

                                               

Оңтүстік Йемен Ұлттық футбол құрамасы

Оңтүстік Йемен Ұлттық футбол құрамасы - 1965-89 жылдар аралығында Йемен Араб Демократиялық Республикасының атынан сынға түскен футбол құрамасы. 1990 жылы ИАДР мен Солтүстік Йемен өзара бірікті де, енді екі құраманың орнына Йемен құрамасы ойнап ке ...

                                               

Мойынқұм

Елді мекендер: Мойынқұм – Алматы облысы Көксу ауданындағы ауыл. Мойынқұм – Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл. Мойынқұм – Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл. Құмды алқаптар: Мойынқұм – Балқаш көлінің оңтүстігіндегі құмды алқап. Мойынқұм – Оңт ...

                                               

Сарыарқа (айрық)

Сарыарқа сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: Елді мекен: Сарыарқа – Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданындағы ауыл. Сарыарқа – Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданындағы ауыл. Сарыарқа – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл. Басқа мағын ...

                                               

Шмидт мұз асты жазығы

Шмидт мұз асты жазығы- Шығыс антарктидадағы советтік континент аралық "Комсомол" және Восток" ст-лары ауданындағы түпкі жыныстық беттің бөлігі. Оңтүстік-батыстан Гамбурцев, солтүстік-батыстан ГОлицын мұз асты тау жоталарымен қоршалған. Кейбір бөл ...

                                               

Могилев облысы

Могилев облысы - Белоруссияның шығысында орналасқан облыс. 1938 жылы 15 қаңтарда құрылған. 20 ауданға бөлінеді,13 қаласы бар. Әкімшілік орталығы - Могилев қаласы.Могилев облысы Ленин орденімен марапатталған.

                                               

Эльба

Эльба, Лаба – Батыс Еуропадағы ірі өзендердің бірі. Чехия мен Германия жерінде. Ұзындығы 1165 км, алабының аумағы 148 мың км². Бастауын Судет тау сілемінің ең биік бөлігі – Крконоше тауынан алады. Жоғарғы ағысында биіктігі 70 м болатын Эльба су қ ...

                                               

Азимут

Азимут - бақылау нүктесінен өтетін меридиан жазықтығы мен сол нүктені қиятын бағыттың вертикал жазықтығы арасындағы қос қырлы бұрыш. Ол меридианның солтүстік ұшынан сағат тілінің қозғалысымен 0 о -тан 360 о -қа дейін өлшенеді. Бастапқы бағыттағы ...

                                               

Эльба, Лаба

Эльба, Лаба – Батыс Еуропадағы ірі өзендердің бірі. Чехия мен Германия жерінде. Ұзындығы 1165 км, алабының аумағы 148 мың км². Бастауын Судет тау сілемінің ең биік бөлігі – Крконоше тауынан алады. Жоғарғы ағысында биіктігі 70 м болатын Эльба су қ ...

                                               

Шөл

Шөл – ауа температурасы құбылмалы, жауын-шашын өте аз түсетін климат жағдайында қалыптасатын ландшафтың яғни жердің кедір-бұдырының бір түрі. Шөлде түсетін жауын-шашын мөлшерінен булану шамасы 7 – 30 есе артық болады. Шөл топырағы және грунтына қ ...

                                               

Орманды дала белдемдері

Орманды дала белдемдері – табиғи күйінде орман мен дала алқаптары кезектесіп орналасатын географиялық белдемдер; қоңыржай және субтропиктік белдеулерге тән; табиғат ландшафтыларында далалармен алмасып отыратын ормандары басым құрлықтың табиғи зон ...

                                               

Антарктика

Антарктика - жердің ең оңтүстігінде орналасқан құрлық. Антарктиканың ортасы шамамен оңтүстік полюспен сәйкес келеді. Құрлықтың ауданы 14.4 млн км². Антарктика ресми түрде 16 қаңтарда 1820 ж. Фаддей Беллинсгаузен және Михаил Лазарев басқарған орыс ...

                                               

Қосқұдық сексеуілді орманы

Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 330-400 м, абсалюттік биіктігі 444 м алқаптың оңтүстік-шығысындағы Аязбай қыстауы маңы. Аумағы 3.5 мың км². Жамбыл облысының Шу шығыс бөлігі, Меркі оңтүстік бөлігі және Мойынқұм басым бөлігі аудандары жерлерін қам ...

                                               

Шілікті аңғары

Шілікті аңғары, Шілікті жазығы – Тарбағатай және Сауыр жоталары аралығындағы тауаралық табан. Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай және Зайсан аудандары жерінде. Аңғарлы жазық солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 70 км-ге созылған, енді жері 30 ...

                                               

Оңтүстік Родезия

Оңтүстік Родезия- Орталық африкадағы мемлекет.Солт. солтүстік-батысында Замбиямен,солтүстігінде және солтүстік-шығысында Мозамбикпен,оңтүстік-батысында Ботсвана,оңтүстігінде Оңтүстік Африка Республикасымен шектеседі.Жері 389.4 мың шаршы км.Халқы ...

                                               

Солтүстік Шу жотасы

Солтүстік Шу жотасы - Алтай тауларындағы тау жотасы. Шу өзенінің және Қаракем мен Шағанөзен өзендерінің суайрығы. Жотаның ұзындығы шамамен 120 шақырымды құрайды. Жотаның ең биік биіктігіне жотаның негізгі мұздануы шоғырланған Біш-Иірду тау торабы ...

                                               

Итмұрын (айрық)

Итмұрын: Итмұрын - раушангүлдер тұқымдасына жататын жапырақ тастайтын бұта не шырмауық өсімдіктер Итмұрын - Шу өзені мен Мойынқұм құмының аралығындағы төбе Итмұрын - Ақмола облысы Ерейментау ауданында орналасқан Қойтас тауының солтүстік-шығысында ...

                                               

Хуэй халқы

Хуэйцзу - Қытай Халық Республикасының 56 ресми мойындалған ұлттық азшылығы. Олардың ханьдықтардан айырмашылығы тілінде емес - олар қытай тілінің ханьдар сөйлейтін диалектімен сөйлеп, қытай жазуын қолданады, олардың айырмашылығы ғасырлар бойы Исла ...

                                               

Дәу Би

Дәу Би, Нәнби, Мань Доу-ми – Үйсін тайпасының күнбиі. Қытай жылнамаларындағы деректер бойынша, Үйсін тайпалар бірлестігінің негізгі әскери күші оңт-те Бактрияда соғыста жүргенде ел ішінде б.з.б. 178 ж. тайпааралық қақтығыс басталады. Билікке тала ...

                                               

Теректі жотасы (Алтай Республикасы)

Теректі жотасы - Алтайдың орталық бөлігіндегі тау жотасы. Ұзындығы 150 км, биіктігі 2927 м-ге дейін. Толығымен Ресей Федерациясының аумағында орналасқан. Алтай Республикасының Оңдай және Көксу аудандарының шекарасы осы жотамен өтеді.

                                               

Юйгу Шад

Юйгу Шад, Юкук шад, Үкі шад, Юйгу Ирбис Дулу-хан – Батыс Түрік қағандығының қағаны. Бірінші Шығыс Түрік қағанатының билеушісі Кат ильхан қағанның ұлы. Юйгу Шад билікке келген уақыт түркілер тарихындағы аса қиын кезеңдердің бірі болды. 632 ж. Қара ...

                                               

Степной ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Басқа мағыналар үшін Степной ауылдық округі деген бетті қараңыз. Степной ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік.

                                               

Новопокров ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Басқа мағыналар үшін Новопокров ауылдық округі деген бетті қараңыз. Новопокров ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік.