ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 308




                                               

Ишанбазар мешіті

Ишанбазар мешіті - сәулет өнері ескерткіші. Мешітті 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Мәді Қарының бабасы, Бұхара қаласында 30 жылдан аса діни сабақ алып, ишан деген құрметті атты иеленген Егемберді салдырған. Мұнда алғашқы кезден-ақ заман ...

                                               

Жұлдызды аспан

Жұлдызды Аспан – аспан күмбезінде түнде көрінетін шырақтардың жиынтығы. Түнде жай көзбен аспан сферасының жартысынан, ауа райы жақсы жағдайда, бір мезгілде 2.5 мыңдай жұлдызды көруге болады. Олардың көбісі Құс жолы жолағының маңына орналасқан.

                                               

Босаға

Босаға сөзінің бірнеше мағынасы бар: Елді мекендер: Босаға – Қарағанды облысы Шет ауданы, Босаға ауылдық округi құрамындағы ауыл. Босаға – Қарағанды облысы Шет ауданы, Ортау ауылдық округі құрамындағы ауыл. Басқа мағыналар: Босаға көшесі Астана Б ...

                                               

Киіз үй құрылысы

Киелі киіз үй көшпелілер мәдениетінің сәніне айналған, бабамыздың көзіндей болған киіз үйдің қадір-қасиеті турасында көбірек айтып, келер үрпақтын eciнe салып, санасына сіңіріп отыруға тиіспіз. Себебі, қалалық мәдениетке ауысып, заман өзгерген са ...

                                               

Майлықожа ақын үйінің есігі

Майлықожа ақын үйінің есігі - тарихи жәдігер. Ағаштан үш көзді етіп құрастырылған. Бетіне "күнтабақ", "өркеш", "сырға", "шеңбер" тәрізді жануарлық, ғарыштық ою-өрнек түрлері терең қашалып, оймышталған. Есіктің ор ашпасының өлшемі 143x44.5 см. Оны ...

                                               

Ботақара

Елді мекендер: Ботақара – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл. Ботақара – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы кент. Ботақара – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы темір жол бекеті. Басқа мағыналар: Ботақара – Қарағанды облысы Бұқар ...

                                               

Үңгірқора

Үңгірқора қорымдары - үйсін дәуірінің ескерткіштері. Алматы облысы Іле өзеннің оң жағалауында орналасқан екі қорымды 1954 жылы Жетісу археологиялық экспедиция ашып, 1957 жылы екеуінде де қазба жұмыстарын жүргізді.

                                               

Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері

Театр XX ғасырдың басындағы күрделі өмір көріністерінің қайшылықтарын, адамның рухани талап-тілектері мен арман-мәдделерін жан-жақты аша отырып, шынайы бейнелеуге ұмтылды. "Бостандық театрлары" деп аталатын театрлар реализмнің жаңа бір қырларын т ...

                                               

Сөздік

Сөздік - жеке тілдің сөздік құрамының, әлеуметтік топ диалектісінің, жазушы шығармаларының лексикалық жиынтығы; тілдегі сөздерді, сөз тіркестерін, идиомдарды әліпби негізінде я тақырыптық тұрғыдан жүйеге түсіріп, олардың мағынасын ашатын, аударма ...

                                               

Жеркепе

Жеркепе - ежелгі дәуірлерден сақталған баспана түрлері. Негізгі ерекшелігі еденінің жер бетінен әр түрлі деңгейде төмен қазылуында. Үңгірлерді мекендеген ежелгі адамдар қауымдарының бірте-бірте алаңқайларға шығып, уақытша немесе тұрақты етіп салғ ...

                                               

Шортандыбұлақ қонысы

Шортандыбұлақ қонысы – соңғы қола дәуірінен сақталған көне ескерткіш. Қарағанды облысы Шет ауданы Талдынұра өзеннің сол жағалауында Айнақұл ескі қыстағы маңында орналасқан. Алғаш рет Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясының далалық ізденіс ...

                                               

Шөлейт зонасы

Шөлейттің климаты құрғақ, тым континентті. Жауын-шашын аз, жылдық жауын-шашынның мөлшері 180-300 мм аралығында. Көктемнің аяғы мен жаздың басында жауын-шашын мол түседі, кыста және жазда аз жауады. Жаз барлық жерде ыстық. Шілденің орташа температ ...

                                               

Бөгет жолағы

Бөгет жолағы - қарсыласты титықтату, оны шығынға ұшырату, оның жылжуын бәсендету мақсатында бөгеттер койылған жергілікті жердегі жолақ. Кеңес армиясының Ұлы Отан соғысына дейінгі жарғыларында қорғаныстың алғы шебінің алдында 10-12 км қашықтықта б ...

                                               

Бөгет торабы

Бөгет торабы - қарсылас қозғалысынын ықтимал деген жолына жасалатын әр түрлі инженерлік бөгеттердің жиынтығы. Оны ұстауға ыңғайлы әрі тактикалық мақсатка сай пунктте жасайды. Б.т-на, әдетте, киратуға дайындалған көпірлер, жол құрылыстары немесе о ...

                                               

Бөгеттік су электр станциясы

Бөгеттік су электр станциясы - арыны бөгет арқылы пайда болатын, ал машина залы мен СЭС имараты бөгет шегінен тыс орнатылған су электр станциясы. Судың статикалық арыны турбиналық сутартқыштан бастау алатын калқанды қабырғалар арқылы қабылданады. ...

                                               

Көлеңке

Көлеңке - бұл дене жарық көзінен келетін жарыққа бөгет жасағанда пайда болатын қараңғылықтың күйі. Бөгет жарықтың бетке жетуіне кедергі жасайды, соның себебінен көлеңке пайда болады. Мөлдір емес денелердің ғана көлеңкесі болады, себебі жарық мөлд ...

                                               

Көкарал

Елді мекендер: Көкарал – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы ауыл. Көкарал – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: Көкарал – Үлкен Арал мен Солтүстік Арал теңізін бөліп тұрған бөгет.

                                               

Умбра, пентумбра және антумбра

Умбра, пентумбра және антумбра - аспан денелері сияқты үлкен өлшемді денелердің әсерінен пайда болған көлеңкелер және шалакөлеңкелер. Умбра немесе толық көлеңке - бұл көлеңкенің ортасында орналасқан неғұрлым қараңғы бөлігі. Оның қараңғы болуының ...

                                               

Жылжыту жолағы

Жылжыту жолағы - терезенің жиегін бойлай орналасады. Егер файлдың құрамы терезеге сыймайтын болса, бұл оны толық қарап шығуға бөгет болмайды. Терезеде басқа бір бетті көрсету үшін жылжыту жолағындағы жүгіргінің үстінен басқан да, тінтуір түймешіг ...

                                               

Су электр станциясы

Су электр станциясы - электр генераторын айналдыратын гидравликалық турбинамен су ағынының механикалық энергиясын электр энергиясына түрлендіретін электр станциясы. Қазақстандағы ең алғашқы СЭС 1902 жылы Зырян кенішін энергиямен қамтамасыз ету ма ...

                                               

Темірбек ауылдық округі

Құрамына Тегістік, Сарыбарақ, Шахан ауылдары кіреді. Орталығы – Тегістік ауылы. Облыс әкімінің 18.01.1994 жылғы №8 қаулысымен жаңадан Темірбек ауылдық округі болып құрылған.

                                               

Үлкен Алматы бөгені

Үлкен Алматы бөгеті - Үлкен Алматы өзен аңғарында тұрғызылған. Алматы қаласына қауіп туғызатын сел тасқынын бөгейді. Бөгеттің жобасын С.Я. Жук атындағы Гидропроект институтының Қазақ филиалы 1974-75 жылдары жасады. Құрылысы 1976-79 жылдары жүргіз ...

                                               

Магистральды канал

Магистралбды канал, бұрынғы "Овцевод" кеңшарынан солтүстік-шығысқа карай 7 км жерде. Негізін Оқсыз қалашығы маңын мекендеген отырықшы- егіншілікпен айналысатын тайпалар салған. 1975 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының ир ...

                                               

Түйіршік ірілігі

Түйіршік ірілігі - түйіршік ірілігі оның орташа диаметрімен сипатталады. Орташа диаметр оның үш бағыттағы мөлшерін өлшеп қосып, үшке бөлгендегі бөліндісіне тең. Диаметр мөлшері 3 - 5 миллиметрден аспаса, онда орташа диаметр ретінде елеуіш тесігін ...

                                               

Тамақ дайындау тәсілдері

кесу; азық-түлікті жуу; жеуге келмейтін заттардан арылту; тазарту; уату майдалау; т.б. Азық-түлікті алғашқы өңдеу Тағамды негізгі өңдеу осы әдістерді басқаша қолданудан: бұқтыру, әуелі қайнатып, содан кейін қуыру. қайнатып пісіру мен қуыру; азық- ...

                                               

Үй көрсету

Жаңа түскен келінді туыс-туған, көрші-қолаң, ағайын жекжаттар үй көрсетуге, яғни есік ашарға шақырады. Мұның мағынасы келін отбасымен танысып, үйге келіп жүрсін деген сөз. Бұл үйге келін құр қол емес, кәде-жорасымен барады. Мұны "ілу" дейді. Бұл ...

                                               

Амантұрлы қожалақ тамы

Амантұрлы қожалақ тамы – сәулет өнері ескерткіші. 19 ғасырдың аяқ кезінде Үстірт төскейінің оңтүстік-батыс шетін ала, Қарақалпақстанмен шектес жерге салынған. Жарқұдық деген жерде. Қабырғасының ішкі беті оюмен әшекейленген, бір бағанасы оюлы, екі ...

                                               

Мешіт

Мешіт - Мұсылмандар құлшылық ететін ғимарат. Діни аңыздарға қарағанда алғашқы мешіт 7 ғасырдың 1-ширегінде Медине қаласаның жанындағы Құбыла деген елді мекенде салынған. Төбесі құрма ағашының жапырақтарымен жабылған төртбұрышты үй болған. Мешітке ...

                                               

Иіс

Иіс, иіс сезімі, иіс түйсігі – адамның және жануарлардың иіс органдары арқылы сезу процесі. Иіс сезіммен беріліп отырады. Заттың иісі мұрынға, танауға тартылған ауамен бірге, ал ауыздағы тағам иісі көмей алдындағы таңдай тесігінен өтіп, кеңсірік ...

                                               

Қазақстанның жеті кереметі

Қазақтың жеті кереметі. 1. Таңбалы тас суреттері 2. Алтын адам 3. Қазақтың киіз үйі 4. Домбыра 5. Ясауи кесенесі 6. Маңғыстау жерасты мешіті 7. Астана - Бәйтерек Таңбалы тас суреттері Қола дәуірінің тасқа салынған суреттері көрген адамды таң қалд ...

                                               

Торсық

Торсық – Орталық Азиядағы түркі халықтарының қымыз, шұбат, іркіт құюға арналған ежелгі ыдысы. Әсіресе, қырғыз, қазақ, түрікмен, қарақалпақ халықтары пайдаланған. Торсық түйенің, бұғының, өгіздің мойын терісінен жасалады. Жүні жидітілген теріні қа ...

                                               

Тайкелтір

Тайкелтір Айдаболұлы – би, шешен, ақын. 18 ғасырда Баянауыл өңірінде өмір сүрген. Әкесі Айдабол биге еріп жер аралап, ел көрген. Бала кезінде үйсін Төле биден бата алған. Әділдігімен, тапқырлығымен, елдің құнын екі ауыз сөзбен қайыратын шешендігі ...

                                               

Нунавут

Нунавут - Канаданың орталық бөлігі солтүстігіндегі территория. Халқы - 33 697 адам. Нунавут инуиттер тілінен аударғанда "біздің жер" инуиттерге эскимостарға берілген. Нәтижесінде Канада тарихында ірі жер дауы болды, бұл халыққа Канада үкіметінің ...

                                               

Украина сабақтары

Соңғы күндерде Украинадағы қақтығыстар мен қантөгіс кімді де бей-жай қалдырмайтыны, қынжылтатыны анық. Әсіресе осындай нәубет Қазаққа жақын, тағдырлас Украин халқы жайында болып отырғанда. Қантөгістің тез арада тоқтатылып, қордаланған түйткілдерд ...

                                               

Жаңа патшалық кезеңдегі Египет

Египет көптеген жылдар бойы еуропалық саяхатшылар мен зерттеушілерді өзіне тартты. Оған деген қызығушылық әсіресе, қайта өрлеу кезеңінде көңіл бөлінді. ХҮІ ғасырдағы философ Дж. Бруно ежелгі Египет мәдениетін ерекше бағалап, грек, рим, еврейлерді ...

                                               

Жоспарлы саяхат

Жоспарлы саяхаттар туристік ұйым белгілеген және дайындаған маршруттар бойынша жасалады; туристер базаларға орналастырылып, тамақтандырылады, оларға әр алуан транспорттық, экскурсиялық және басқа да қызмет көрсетіледі. Жолдаманы таңдап алғанда ең ...

                                               

Қыпшақ хандығы

Қыпшақ хандығы Қыпшақтар туралы алғашқы хабар Қытайдың жазба деректерінде кездеседі. Қыпшақтар ең әуелі Алтай, Саян тауларының баурайларын мекендеген. VII ғасырда олар Қазақстан жеріне Алтайдағы телэ тайпаларының құрамында қоныс аударып келген. V ...

                                               

Орыс жерлерінің Мәскеу төңірегіне бірігуі

Орыс жерінің экономикалық және саяси дамуы. Моңғол-татар үстемдігі орыс жерінің шаруашылығын күйзеліске түсірді. Феодалдық бытыраңқылық сақталды, жеке кінәздер халықтан салық жинап, Моңғол жаулап алушыларына алым төлеп отырды. XIV-XV ғасырлар ара ...

                                               

Ресейдің Әулиеатаны жаулап алуы

Ресейдің Әулиеатаны жаулап алуы Қазақ халқы жоңғар басқыншыларымен шайқасып жатқан кезде, Ресейдің І-Петр патшасының әскерлері Қазақстан жеріне бекіністер мен қалалар салуынан басталды.

                                               

Жиенқұрық

Жиенқұрық. Қыздан туған балалар жиен деп аталады. Қыз баланы жат жұрттық деп есептегенмен де, жиендерін жат болып кетпесін деп үнемі үйіне қонаққа шақырып, оны тік тұрып күтіп алуды мәртебе санаған. Халық дәстүрі бойынша жиен нағашыларынан қалаға ...

                                               

Якут аспаптары

Якут аспаптары. якут халқының музыкалық мәдениетінің талай ғасырлардан бері келе жатқан дәстүрі бар. Бұл халықта музыкалық аспаптың көптеген түрі болған. Алайда біз күні бүгінге дейін Якутиядағы музыка аспаптары туралы толық хабардар емеспіз, сон ...

                                               

28 ақпан

Ақпанның 28 - Григориан күнтізбесінде жылдың 59-шы күні. Жылдың аяғына 306 күн қалады. 2006 - Оуэн Чемберлен 1920, атом бомбасын құрастырған американ физигі, Эмилио Сегрмен бірге 1959 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. 1940 - Александр Михайлович ...

                                               

Бахшы

Бахшы - түрікмен фольклорын жасаушылардың байырғы өкілі, ел аралап, күй шолып жыр айтатын өнер иесі. Кейінгі ұрпаққа түрікмен халқының этикалық мұрасын бахшылар жеткізген. Бұл ретте бахшы қазақ мәдениетіндегі жыршы типімен төркіндес, тектес екені ...

                                               

Бард

Бард - ежелгі кельттердің халық поэзиясының өкілі, жыршы, ақын. Бардтар поэзиясы біздің эрамыздан бірнеше ғасыр бұрын пайда болып, XVIII ғасырға дейін жетті. Бұлар негізінде князь сарайларында болған. Бардтар үлкен шеберліктен өту үшін он-он екі ...

                                               

Қазиев

Қазиев сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: Жалау Байболұлы Қазиев – педагог, халықтық педагогика әдістерін алғаш қолданушылардың бірі. Қарауылбек Қазиев - журналист, жазушы. Есел Қазиев - күйші. Ермек Еселұлы Қазиев - күйші-домбырашы, Қазақст ...

                                               

Кобзарь

Кобразь - Украинаның халық жыршысы, ел қыдырып, жыр, толғауларды кобзы атты музыкалық аспаптың сүйемелімен айтатын ақын. Кейінірек жыршы, ақындарды бундуристер, лириктер деп те атаған. Т.Шевченко өзінің өлеңдер жинағын халық поэзиясының дәстүрін ...

                                               

Мейстерзингер

Мейстерзингер немесе Мейстерзанг - "жыр шебері", "жыршы") - орта ғасырлардағы қала қолөнершілерінің арасынан шыққан немістің жыршы ақындары, әдебиетшілері. Мейстерзингер өнерін ширатып, шыңдайтын арнаулы мектептер де болған. Олар белгілі бір ұста ...

                                               

Каби

Каби - үнді елінің халық жыршысы, айтыс ақыны. Үндістанда және басқа да Шығыс елдерінде халық жыршыларының жарысы ұйымдастырылып тұрады. Екі айтушы жыршы күні бұрын дайындалған орынға отырады, әрқайсысының қасында көмекшілері болады. Поэзия жарыс ...

                                               

Құсайын Дүйсенбайұлы

Құсайын Дүйсенбайұлы - қазақ актері, МХР-дің еңбек сің. артисі, МХР революциясының ветераны 1972). 1943 жылдан Монғол Халық Революцияшыл партиясының мүшесі. Жасында күйші, жыршы ретінде та-ныллы. 1950 жылдан Аймақтық Баян- Өлгий театрының драма а ...

                                               

Боян

Боян - 11 ғасырда ғұмыр кешкен жыршы." Игорь жасағы туралы жырда” оқиғаны әділ баяндаушы жырау әрі парасатты кейіпкер ретінде суреттеледі. Жыр авторы Игорь жасақтарының қыпшақ ауылдарына шапқыншылық жасау кезіндегі қатыгездігін, жасақ басшысының ...