ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 276




                                               

Гидрология

Гидрология - су туралы ғылым. Гидросфераның қасиетін, динамикасын және жердің географиялық қабығындағы басқа элементтермен өзара байланыстылығын зерттейтін ғылым. Зерттейтін объектілері бойынша ол құрлық гидрологиясы және мұхиттар мен теңіздер ги ...

                                               

Батун

Батун – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын пияздың көпжылдық түрі, аязға өте төзімді. Садақталған жапырақтары топтанып шығады, бұл жапырақтарын бір жазда 3 - 4 рет күзеп алуға болады, 1 гектар жерге 6 кг тұқым себіледі

                                               

Моноклональды антиденелер

Моноклональды антиденелер - жеке антиген детерминантына қарсы антиденелер. В - торшалардың бір клонының туындысы. Әртүрлі антигендер арасындағы ең аз айырмашылықты тани алады өйткені олардың тәнділік қасиеті өте басым. Вирусологияның көптеген сал ...

                                               

Болатхан Қазыханұлы Заядан

Болатхан Қазыханұлы Заядан - биология ғылымдарының докторы, профессор, Ұлттық Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі. Биология​ және биотехнология факультетінің деканы. Кітаптар, монографиялар Экологическая Биотехнология Фототрофных Микрооргани ...

                                               

Бөкендер

Бөкендер - қуысмүйізділер тұқымдастарының ішіндегі, күйіс қайыратын сүтқоректілердің көптеген жабайы түрлері. Бұлар қойға да, ешкіге де, сиырға да, жылқыға да ұқсамайды, үлкендігі кояннан бастап жылқы-сиырдың, ірілігіндей болады. Негізгі топтары: ...

                                               

Сүмбіл бұршақ

Сүмбіл бұршақ - бұршақ тұқымдасына жататын шөп өсімдіктерінің бір туысы. Мұның 30-дан астам түрі бар. С. б.тың түрлері біржылдық, екіжылдық және көпжылдық болып өседі. Бұлар көбінесе тропикалық және субтропикалық жақтарда болады. Мұның КСРО-да ек ...

                                               

Радиоизотоптар

Радиоизотоп дегеніміз ядролық реакция нәтижесінде жасанды жолмен алынған химиялық элементтердің тұрақсыз ядролары. Жартылау ыдырау периолы қысқа радиоизотоптар адамға үлкен қауіп төндірмейді. Олар өндірісте, ауылшаруашылығында, медицинада, биолог ...

                                               

Антиденелер

Антиденелер, - адам мен жануарлар организміне енген жат бөгде ірі молекулалы протеиндік заттарға қарсы иммундық реакциялар нәтижесінде түзіліп, олардың зиянды әсерлерін жоятын протеиндік заттар ; адам және жылықанды жануарлар денесінде пайда болғ ...

                                               

Төссүйек

Төссүйек - құрлық омыртқалылары қаңқасының бір бөлігі, кеуде бөлігінің тірек сүйегі. Амниоттардың төс сүйектері қабырғамен қосылып, көкірек қуысын құрайды. Қосмекенділердің төс сүйегі сыңар, шеміршекті немесе сүйекті, бауырмен жорғалаушыларда, ше ...

                                               

Мұхиттану

Мұхиттану, океанология – Дүниежүзілік мұхиттағы табиғи процестерді зерттейтін ғылым. Дүниежүзілік мұхитты гидросфераның бір бөлігі ретінде әрі физика, химия, геология, биология, т.б. процестер бір-бірімен өзара күрделі байланыста өтіп жататын атм ...

                                               

Гибридизация

Гибридизация - будандастыру, молекулалық будандастыру. Нуклеин қышқылының УІІГО жағдайында бір-бірімен комплементарлы қосылуы. Генетикалық карта жасау және нуклеин қышқылын алу үшін қолданылады. Тіпті диагноз қоятын әдістерге де жатады.

                                               

Нуклеозидтер

Нуклеозидтер - азот негізі мен рибозадан немесе дезоксирибозадан тұратын қосылыстар. Олар пурин немесе пиримидин негіздерінің Ы-гликозидтері. Фосфокиназалардың әсерімен фосфорланып нуклеотидтер құрайды.

                                               

Гепарин

Гепарин - сульфатталған мукопротеид. Қанның ұюын тежейді. Анафилаксия реакциялары кезінде пайда болады. Адамнан және әр түрлі жануарлардан қан алған кезде, оның ұйып қалмауы үшін қолданылады.

                                               

Сиал қышқылдары

Сиал қышқылдары бірнегіздік полиоксиамин қышқылдары; нейрамин қышқылыныц туындысы. Гликопротеидтердің, ганглиозидтердің, муциндердің, олигосахаридтердің құрамына кіреді. Көптеген жануарлар тканінде бос күйінде кездеседі. Эритроциттермен торшалар ...

                                               

Гистамин

Гистамин - физиологиялық белсенді зат. Биогенді аминдерге жатады, организмде гистидиннен жасалады. Гистамин өсіп келе жатқан тканьдерде көп түзіледі, көп мөлшерде мес клеткаларда кездеседі. Гистамин қан иммунитетінің лимфокины болып есептелінеді. ...

                                               

Тимин

Тимин, 5-метилурацил – пиримидинді негіздер. Барлық тірі клеткалардағы дезоксирибонуклеин қышқылы құрамында, аз мөлшерде тасымалдаушы рибонуклеин қышқылы құрамында болады. Сондай-ақ кейбір коферменттік көмірсу алмасуында да кездеседі. Тимин Тимоз ...

                                               

Агароза

Агароза - полисахаридтер тізбегі, агардың бейтарап құрауышы, кезектесе орналасқан β-D-галактопиранозалардың және 3.6-ангидридо-α-1-галактопиранозалардың қалдықтарынан тұрады. Биополимелердің сірне-электрофорезі мен сірне хроматографиясында тасыма ...

                                               

Моносахаридтер

Моносахаридтер - қарапайым қанттар, көмірсулардың негізгі тобы. Полиоксиальдегидтер немесе полиоксикетондар болып саналады. Углеводтары 3 не одан көп көміртек атомдарынан тұрады. Циклдық және ациклдық түрде кездеседі. Ең көп тараған моносахаридте ...

                                               

Лигазалар

Лигазалар - әртүрлі молекулалардың бір-бірімен қосылуына катынасатын ферменттер тобы. Табиғатта кең тараған, белоктарды, липидтерді, углеводтарды түзуде үлкен роль аткарады. 100-ден астам лигазалар белгілі. Кейінгі кезде олар нуклеин қышқылдарын ...

                                               

Ырсай Дилбарханова

Ырсай Дилбарханова – ғалым, биология ғылымының докторы, профессор. Қыздар педагогикалық институтын бітірген. 1976 – 1990 ж. Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясында ғылыми қызметкер, 1990 – 1992 ж. Алматы мемлекеттік медициналық институтының биохимия ...

                                               

Ғарыштық биотехнология

Соңғы онжылдықга биотехнологияның жаңа бағыты - ғарыштық биотехнология қарқынды дами бастады. 1957 жылдан бастап медико-биологиялық тәжірибелер бойынша тірі организмдерге ғарыштағы болатын факторлардың әсерін зерттеулер жүргізіле ба-сталды. Алғаш ...

                                               

Физика және техника

Физика және техника 20 ғ. ғылыми-техникалық революция ғасыры деп аталады. Өткен дәуірлерге қарағанда біздің заманымыздың өзіне тән екі ерекшелігі бар. Біріншіден, ғылым мен техника үлкен қарқынмен дамып келеді. Екіншіден, ашылған ғылыми жаңалықта ...

                                               

Жер магниттілігі

Жер магниттілігі, геомагниттілік - Жердің және Жер төңірегіндегі ғарыштық кеңістіктің магнит өрісі; геомагниттік өрістің кеңістікте таралуын және уақыт бойынша өзгерісін, сондай-ақ, соған байланысты пайда болатын Жердегі және жоғары атмосферадағы ...

                                               

Көз

Көз - оптикалық жүйе. Адам көзінің пішіні шар тәрізді, шамалы қысыңқы, диаметрі 23-25 мм. Көз сыртқы жағынан үш қабықтан қапталған. Сыртқы ақ түсті қатты және мықты қабығы склера немесе ақ қабық деп аталады. Ол көздің ішін механикалық зақымдануда ...

                                               

Қалаққанаттылар

Қалаққанаттылар - сүйекті балықтар класс тармағы. Сәулеқанаттылармен туыстас. Желі сақталған, омыртқалары шеңбер, жартылай шеңбер немесе диск тәрізді. Жоғарғы жақтары бас сұйегімен жалғасады немесе тұтасып бітеді. Қабыршақтары космоид типтес. Ішк ...

                                               

Астың сіңірілуі

Аш ішектің ішкі сілемейлі қабықшасында өте ұсақ көптеген тұйық өскінділер бүрлер болатыны таныс. Бүрлердің сырта бір қабатты эпителий жасушаларынан түзіледі. Бүрдің ішкі жағын көптеге қан мен лимфа тамырлары торлап жатыр. Бүрлер ішектің ішкі кіле ...

                                               

Мұртаяқты шаяндар

Мұртаяқты шаяндар – максиллоподалар табына жататын шаянтәрізділер. Мұртаяқты шаяндардың денесі қатты бақалшақпен қапталған, осы белгісіне қарай ұлулар типіне жатқызылады. Олардың аяқтары бунақты мұрташаларға ұқсағандықтан мұртаяқты шаяндар деп ат ...

                                               

Нәруыздың үшінші реттік құрылымы

Нәруыздың үшінші реттік құрылымы. Полипептидтік тізбек екіге бүктелгенде, шар пішінді форма түзіледі. Бұл кезде құрамында S атомы бар аминқышқылы цистеин радикалдарының арасында байланысқа түседі. Бұл байланыс әлсіз, бірақ молекулалардың тағы да ...

                                               

Итон колледжі

Итон колледжі - ұл балаларға арналған британдық жеке меншік мектеп. Колледж 1440 жылы Генрих VI королімен салынған болатын. Бұл колледж құрылғаннан қазіргі күнге дейін Ұлыбританияның 20 премьер-министрі осы колледждің түлегі атанды.Қазіргі премье ...

                                               

Аденин

Аденин - пурин негіздерінің тобындағы гетероцикінді қосылыс, түссіз кристалдар; балқу температурасы 360 - 365°С ; ДНҚ және РНҚ нуклеозоидтер – нуклеотидтер нуклеин қышқылдары құрамында құрылымдық компонент ретінде болатын азотты негіз. Пуриннің а ...

                                               

Глюкоза

Глюкоза - Денеге тез және жеңіл сіңетін қанттың қарапайым түрі. Ол жемісжидектерде және балда болады, денедегі суды қалпына келтіруге пайдалануға арналған ақ ұнтақ түрінде сатылады. Глюкоза - моносахарид тобындағы көмірсутек. Тамақ өнеркәсібінде, ...

                                               

Моңғол мемлекеттік университеті

Моңғол мемлекеттік университеті 1942 жылы ашылған болатын. Алдымен университетте 3 факультет болған. 1958 жылы зоология мен ветеринария факультеттері Монғолия Аграр университеті атымен тәуелсіз оқу орындары болған. 1961 жылы Медицина факультеті т ...

                                               

Олег Хроменко

О.Г.Хроменко Смоленскте 21 қарашада 1930 жылы туған. Өзінің еңбек жолың сызұ,тарих және зоология мұғалімінен Бахов орта мектебінде бастады. 1952 жылы ол Барлықодақты мемлекеттік кинематография институтың бітірдіЮ.ЯюРайзман шебері.Кейін ол 1957 жы ...

                                               

Шаншар-жарғаққанаттылар өкілі

Жарғаққанаттылардың арасында дернәсілдері басқа жәндіктердің денесінде паразиттік тіршілік ететін көптеген түрлері бар. Солардың ішіндегі өте әйгілісі- шаншарлар. Шаншардың аналығы капуста, ақкөбелегінің жұлдызқұртын іздеп тауып, оған атша мініп ...

                                               

Ақсуат (қоныс)

АҚСУАТ - Мыс дәуірінің қонысы және қола дәуірінің бекініс орны. Қостанай облысындағы Ақсуат көлі жағасында, Ақсуат қыстағына жақын жерде орналасқан. 1945 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің зоология экспедициясы зерттеген. Мыс дәуірінен сақта ...

                                               

Қорықша

Қорықша – жануарлардың, өсімдіктердің жеке түрлері, су, орман, жер нысандары қорғалатын және табиғи ресурстары шектеулі түрде пайдаланылатын аумақ. Ол мемлекеттің табиғи қорық қорының бір немесе бірнеше нысандарын сақтауға және толықтыруға арнала ...

                                               

Реликт шағала қорықшасы

Реликт шағала қорықшасы - 1972 жылы ұйымдастырылған. Оның мақсаты - дүние жүзінде, ТМД елдерінде өте сирек кездесетін шағаланың түрін сақтап қалу. Бұл құсты алғаш рет 1968 жылы Зоология институтының ғылыми қызметкері Э.М. Әуезов тапқан. Содан бер ...

                                               

Үлкен сарыбауыр шымшық

Үлкен сарыбауыр шымшық - үлкендігі торғайдай, әдемі шапшаң қимылды құс. Оны арқасындағы көкшіл, көкірегіндегі қара жолақты сары реңінен және басындағы қара бөрікшесінен оңай ажыратуға болады. Бұл- ақпанның соңғы, наурыздың бас кезінде көктем мен ...

                                               

Латимерия

Латимерия – сүйекті балықтардың қалаққанаттылар класы тармағына жататын саусаққанатты балық. Латимерия Целаканттәрізділер отрядының қазіргі кезде сақталған бір ғана түрі. Мұндай балықтар бұдан 70 - 80 млн. жыл бұрын жойылып кеткен деп есептелінге ...

                                               

Каннибализм (зоология)

Басқа мағыналар үшін Каннибализм деген бетті қараңыз. Каннибализм, биологияда – жануарлардың өзімен бір түрге жататын организмді жеуі, түр ішіндегі жыртқыштық. Каннибализм сыртқы орта жағдайлары қолайсыз, популяция тығыздығы тым жоғары, қорек нем ...

                                               

Жануарлар экологиясы

ЖАНУАРЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ – экологияның бір саласы. Бұл салада экожүйедегі популяцияның тіршілік ету заңдылықтарын анықтап, жануарлардың қоршаған ортаға бейімделуі зерттеледі. Қоршаған ортада болып жатқан антропогендік факторлар – жануарлар тіршілігін ...

                                               

Көшпелі көкқасқа шегіртке

Көшпелі көкқасқа шегіртке -едәуір ірі жәндік, оның қысқа мұртшасы, қатқыл да жіңішкелеу алдыңғы ұзын тура қанаттары мен желпуіш сияқты жиналатын жалпақ артқы қанаттары, секіретін артқы ұзын аяқтары бар. Көшпелі көкқасқа шегіртке суқоймаларының жа ...

                                               

Гарвард университеті

Үлгі:Infobox university Гарвард университеті ағылш. Harvard University - 1636 жылы Массачусетс штатының Кэмбридж қаласында Массачусетс заңнамасымен қаланған жекеменшік, Айви Лигасына кіретін зерттеуші жоғары оқу орны. Гарвард АҚШ-тағы жоғары оқу ...

                                               

Геоботаника

Геоботаника, фитоценология - жердің өсімдік жамылғысы, оның құрылымы, өсімдіктер бірлестігінің таралу заңдылығын, құрылысын, дамуын, олардың қоршаған ортамен байланысын зерттейтін ғылым; ботаниканың бір тарауы; жер бетінде өсімдіктердің және өсім ...

                                               

Шевченко Тарас Григорьевич ескерткіші (Ақтау)

Шевченко Тарас Григорьевич ескерткіші - 1982 жылы ескерткіш Ақтау қаласында орнатылған. Ол өмірі мен шығармашылығы Маңғыстау облысында өткен украин ақыны және 19 ғ. суретшісіне арналған. Монументтің композициялық осі теңізге қарата орнатылған жән ...

                                               

Жер туралы ғылымдар

Жер туралы ғылымдар немесе геоғылымдар - Жер ғаламшарын, оның литосферасын, гидросферасын, атмосферасын және Жер маңындағы ғарышты зерттейтін ғылымдар.

                                               

Мэри Стоупс

Мари Шарлотта Кармайкл Стоупс немесе Мэри Стоупс, ағылш. Marie Charlotte Carmichael Stopes 15 қазан 1880 ж., Эдинбург - 2 қазан 1958 ж. - британдық жазушы, әйел құқықтарын қорғаушы, евгенист, палеотологист және туу көрсеткішін бақылайтын аумақта ...

                                               

Геологиялық цикл ғылымдары

Геологияның салалары арасында ғылыми пәндер жер қыртысының заттық құрамын, оның құрылысын, геологиялық процестер мен олардың тарихи реттілігін зерттейтін, сондай-ақ қолданбалы ғылымдар түріне бөлінеді. Аймақтық геология жекелеген аймақтардың геол ...

                                               

Чарльз Дарвиннің эволюциялық теориясы

Ч.Дарвин ілімінің шығуына себепші болған жағдайлар. XVIII ғасырдың соңында Англияда өндірістің дамуы шикізат қорын ұлғайтуды талап етті. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы қарқынды дами бастады. Қолтұқымдар мен іріктемелер шығару үшін селекциялық жұм ...

                                               

Мичурин ауылдық округі (Бәйтерек ауданы)

Басқа мағыналар үшін Мичурин ауылдық округі деген бетті қараңыз. Мичурин ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік.