ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 243




                                               

Өздігінен бағытталатын торпедадан қорғану

Өздігінен бағытталатын торпедадан қорғану - қарсыластың өздігінен бағытталатын торпеданы қолдану тиімділігін төмендету. Өздігінен бағытталатын торпеда аппаратурасын радиоэлектрондық басу жөнінен радиоэлектрондық қорғаныштың құрамды бөлігі болып с ...

                                               

Өздігінен бағытталу

Өздігінен бағытталу - ракетаны нысанаға бағыттау мен оның қозғалысын өздігінен бағытталу құралының көмегімен баскару әдісі. Өздігінен бағытталу құралының көмегімен ракета нысанаға қатысты өз бағытын өзі үзбей айқындап отырады және автоматты түрде ...

                                               

Өздігінен бағытталу оқтұмсығы

Өздігінен бағытталу оқтұмсығы - басқарылатын ракеталарда, бомбаларда, торпедалар мен өзге де жою құралдарында орнатылатын, оларды нысанаға бағыттайтын кемерлік басқару аспаптары жүйесінің арнайы қондырғысы. Нысанадан сәулеленетін немесе одан қайт ...

                                               

Өздігінен жүретін артиллерия

Өздігінен жүретін артиллерия - әдетте, танкілер шассиіне орнатылган, сауытты, өздігінен жүретін артиллериялық қондырғымен жарақталған артиллерия түрі. Салмағы танкілермен бірдей болса да, өздігінен жүретін артиллерия қондырғысы куатты зеңбіректі, ...

                                               

Өздігінен полюстену потенциалдарының каротажы

Өздігінен полюстену потенциалдарының каротажы - өздігінен полюстену потенциалдарын өлшеуге негізделген электрлік каротаж түрі. Бұрғылау ұңғымаларындағы табиғи қозғалыссыз электрлік өрістерді зерттеуге негізделген бұл әдіс электрлік каротаждың бас ...

                                               

Өздік индукция

Өздік индукция – өткізгіш контурдағы ток күші өзгергенде сол контурда индукциялық ЭІК-нің пайда болу құбылысы. Өздік индукция эл магн. индукцияның дербес түрі. Контурдағы ток өзгергенде осы контур қоршап тұрған бет арқылы өтетін магнит ағыны өзге ...

                                               

Өздік ырықсыз

Өздік ырықсыз - жақтың ырықсыз қабылдануын білдіруші. Өздік ырықсыз - аздаған ырықсыз етістің сапасы бар іс-қимылды білдіруші.

                                               

Өзек машинасы

Өзек машинасы - құйма қалпының өзегін жасауға арналған машина. Өзек машинасы өзек қоспаларын өзек жәшіктерінде тығыздап, оларда тығызданып қатайған өзектерді шығарып алу процестерін атқарады.

                                               

Өзекті бекітпе

Өзекті бекітпе - қазбаның төбесі немесе қабырғалары қопсып қопарылып түспеу үшін оларда бұрғыланған ұңғы немесе шпурлар ішіне темір, ағаш, темірбетон, тез қататын қоспалар, немесе полимерден жасалған өзектер қойылып бекітіледі. Өзектің түпкі ұшы ...

                                               

Өзекті мүшелеу

Өзекті мүшелеу орыс. актуальное членение предложения - контекстегі сөйлемдерде баяндалатын хабардын бастапкы бөліктері болып табылатын - тема мен рёмага жіктелуі. Мысалы, тақырып өтекөлемдідегенде субъект пен оның сапалык белгісін білдіретін тема ...

                                               

Өзен аралы

Өзен аралы - өзен арнасында тасындылардан пайда болған, өзен ағысының бойымен созылған арал. Өзен аралы ағыстың бағытымен еңіске қарай орын ауыстыруы мүмкін. Мұндай жағдайда төменгі шеті өсіп, жоғары шеті жуылып-шайылып кеми береді. Жазықта өзен ...

                                               

Өзен атырауы

Атырау - ірі өзендердің көлге немесе теңізге құяр жерінде өзен шөгінділерінен пайда болатын, тарамдар мен тармақтарға тілімденген ойпат. Ол өзен ағыны, теңіз толқуы, желқума-желбөгет ағысы, судың толығуы мен қайтуы, т.б. құбылыстардың өзара күрде ...

                                               

Өзен ағысының жылдамдығы

Өзен ағысының жылдамдығы - өзен тасқыны арқылы белгілі бір уақытта өтетін су бөлшектерінің жылдамдығы. Өзен ағысының жылдамдығы оның табанының еңістігіне тәуелді болып, су массасына тура қатынаста, арна еніне кері қатынаста болады. Ол тасқынның о ...

                                               

Өзен бифуркациясы

Өзен бифуркациясы - өзен аңғарының екі салаға бөлініп, бір-біріне байланыссыз ағып, әр түрлі бассейндерге барып құюы, Оңтүстік Америкадағы Ориноко өзені осы бифуркацияга мысал бола алады. Оның жоғарғы ағысы екі тарамға бөлінеді де, бірі Касикьяре ...

                                               

Өзен дельфиндері

Өзен дельфиндері – жеке бір тұқымдас, оның бес – алты түрі бар. Олар Амазона, Ориноко, Ганг өзендері мен Қытайдағы Дунтинху көлінде кездеседі. Қазір дельфиндерді мұхитариумдарда, дельфинариумдарда қолдан өсіріп, түрлі ғылыми-зерттеу жұмыстары жүр ...

                                               

Өзен еңістігі

Өзен еңістігі - өзен құламасының сол телімдегі ұзындығына қатынасы. Промилле ‰ немесе ондық бөлшекпен айқындалады. Мысалы, Еділ өзенінің орташа еңістігі 0.00007 немесе 0.07 ‰ -ге тең, яғни әрбір 1 км сайын 7 см-ге төмендейді.

                                               

Өзен көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Озерный көшесі. "Өндіріс" тұрғын алабы. Өзен көшесі Сусамыр, Қ.Кемеңгерұлы көшелерімен қиылысып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1632.8 м. Өзен - құрлық бетіндегі табиғи арнамен тұрақты немесе жыл маусымдарының көпшілік уақы ...

                                               

Өзен мұнай барлау экспедициясы

Өзен мұнай барлау экспедициясы - әуелі "Мангышлакнефтегазразведка" тресінің, кейінірек 1962-1970 жылдар аралығында жұмыс істеген "Қазақстанмұнай" бірлестігінің құрамына кірген, Өзен кенорнын және онымен іргелес аумақтарды барлау жұмыстарына маман ...

                                               

Өзен торабының жиілігі

Өзен торабының жиілігі - жер бетінің эрозиялық процестермен тілімдену дәрежесі. Бедерді морфологиялық талдаудың негізгі элементтерінің бірі. Өзен торабының жиілігі бедерге, таужыныстардың суөтімділігіне, климатқа байланысты. Оны сандық өрнектеуді ...

                                               

Өзен шөгінділері

Өзен шөгінділері - ағынмен келіп арнада, өзен жайылмасында немесе ескі арналарда шөгіп қалатын қатты түйіршіктер жиынтығы.

                                               

Өзен эрозиясы

Өзен; Өзенді ілестіру; Өзен суының тартылуы; Өзен бастауы; Өзен ирелеңі; Өзен көлігі; Өзен жүйесі; Өзен еңістігі; Өзендердің бөлінуі; Өзеннің бас жары; Өзен желісі; Өзен сағасы; Өзен иректілігі; Өзен алабы; Өзендердің қоректенуі; Өзен аралығы. Өз ...

                                               

Өзендердің қоректенуі мен режимі

Өзендердің қоректенуі мен режимі. Қазақстан өзендері негізінен қар, жаңбыр, мұздық және жер асты суымен қоректенеді. Республиканың жазық бөлігінің өзендерінің қоректенуіне қарай қар-жаңбыр суымен және басым қар суымен қоректенетін өзендер деп екі ...

                                               

Өзеннің су өткізгіштігі

Өзеннің су өткізгіштігі, өзеннің сулылығы – белгілі бір кезенде өзеннің арнасымен ағып өткен судың орташа мөлшері. Әдетте, судың көп жылдық шығынының немесе жылдық ағынының көп жылдық орташа көлемінің шамасымен өлшенеді.

                                               

Өзеннің ұзындығы

Өзеннің ұзындығы - өзеннің бастауынан сағасына дейінгі километрмен өлшенетін қашықтық. Карта бойынша немесе аэрофото түсірумен өлшенеді. Ірі масштабты түсірім болған жағдайда Өзеннің ұзындығы арнаның геометриялық өзегі бойынша, ал ірі өзендер үші ...

                                               

Өзтүрік Мұстафа атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың арда ұлы, белгілі спортшы, таэквондодан қара белбеу иегері, Қазақстанда Таэквондо Федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің есімі берілген. Өзтүрік Мұстафа Түркияда XX ғасырдың ортасындағы босқыншылық салдарынан шетелге ке ...

                                               

Өкілеттік

Өкілеттік - әлеуметтік субъектінің ықпал етудің заңды құралдарьш пайдалана отырып, басқа институттардың қызметіне және адамдардың мінез- құлқына әсер ету құқы. Заңмен белгіленген шараларды қолданып, беделмен және реттеудің басқа түрлерін пайдалан ...

                                               

Өкілеттік берілген заңнама

Парламент өзінің заң шығарушылық өкілеттіктерінің бір бөлігін атқарушы билікке тапсыра отырып, үкімет шығаратын заңды күші бар нормативтік актілер.

                                               

Өкпе ангиомалары

Өкпе ангиомалары - жаңадан пайда болған қан тамырлары ісіктерінің жиналған тобы. Бүған жататындар: аигиоэндотелиома, жіңішке қан тамырлы және кавернозды гемапглома.

                                               

Өкпе инфаркті

Өкпе инфаркті - плевраға қараған, түбір бар, үш бұрыш формасына ие болатын өкпе геморагиялық инфаркт, әдетте өкпе артериясы бітелген кезінде пайда болатын, қан қақыру ауруымен байқалады. Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.

                                               

Өкпе текті жүрек

Өкпе текті жүрек - Өкпе артериясы гипертензиясының салдарынан оң жақ жүрек қарыншасының гипертрофиясы мен дилатациясы болатын дерттік күй, бронхтың, өкпенің, өкпе тамырларының, диафрагманың, плевраның және кеуде сарайының ауруларында дамиды.

                                               

Өкпе трансплантациясы

Өкпе трансплантациясы - Өкпе трансплантациясы - өкпе ауруы процесінің жоқ болуын немесе бұзылуын уақытша қалпына келтіру.

                                               

Өкпе туберкулезінің клиникалық түрі

Өкпе туберкулезінің клиникалық түрі - өкпеде сұйық зат жиналып, қабыну ошағының найда болуын әдетте организмнің орталың бөлігінің жансыздануып сипаттайды.

                                               

Өкпе түбірі

Өкпе түбірі - өкпе қақпасының маңына орналасқан және плевралар жамылған анатомиялық құрылымдардың жиынтығы, басты бронх, өкпе артериясы, өкпе веналары, лимфатитті тамырлар мен түйіндері, өрімдері, клетчатка енеді.

                                               

Өкпедегі жетіспеушілік

Өкпедегі жетіспеушілік - улкен күре тамырдағы қанды әдеттегі газбен қамтамасыз етпеу әсерінен өкпедегі тыныс алу жүйесінің бұзылуы, бұл иммунитеттің қызмет ететін мүмкіндігінің төмендеуіне әкеледі. Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсін ...

                                               

Өксу, өксіп жылау

Өксу, өксіп жылау. Қазіргі түсінігімізде - қатты күйінгендіктен солық-солық етіп жылау. Жылаудың мұндай түрінде - адам өз еркінен тыс қатты дыбыс шығарады. "Жылау" сөзінен басқамен тіркеске де түспейді. Осы сипатына қарап, сөз төркінін басқа бір ...

                                               

Өлі жамылғы

Өлі жамылғы - ормандағы, шалғындағы, даладағы топырақ бетіндегі қураған өсімдік қалдықтарының түгелдей шіріп үлгермеген қабаты. Өлі жамылғының қалындығы 30 см-ге дейін және одан да қалың болады. Төменгі бөлігі минералдық құрамбөліктермен аралас к ...

                                               

Өлі жұрнақ

Өлі жұрнақ – көне тілде белсенді қолданыс тапқан, қазір сөз тудыру қабілетінен айырылып, жеке-дара жұм-салмайтын тұлға. Өлі жұрнақ жылысу, сіңісу құбылыстарының нәтижесінде өзге жұрнақтардың құрамдас бөлшектеріне айналған, тұлғасы сақталғанымен, ...

                                               

Өлі кеңістік

Өлі кеңістік - залалданбайтын кеңістік, атыс позициясынан ату кезінде снарядтың, ракетаның, оқтың және басқалардың тікелей тиюінен нысана жойылмайтын атыс қашықтыгының негізіндегі кеңістік. Өлі кеңістіктің аумағы қарудың конструкциялық ерекшелікт ...

                                               

Өлі тию

Өлі тию – малдың ішек-қарын ауруы. Мұны жылқыда өлі тию, сиырда шанышқақ, қойда түйнек деп атайды. Өлі тию малдың азықты шамадан тыс көп жеуінен, ішекке газ жиналуынан, салқын тиюден, қорытылған азықтың тоқ ішекке кептелуінен, әсіресе, малға бұзы ...

                                               

Өлім (діни түсінікте)

Өлім - діни түсінікте рухтың тәннен айрылып, арғы бетке етуі. Әһли сүннет бойынша, рух өліп жоғалмайды. Абай айтқанындай: "Өлсе өл ер табиғат, адам өлмес, Ол бірақ қайтып келіп, ойнап-күлмес, "Мені" мен "Менікінің" айрылғанын, "Әлді" деп ат қойып ...

                                               

Өлім көрсеткіші

Өлім көрсеткіші - Уақыттың бір бөлігінде белгілі бір аурудан өлген адамның санын сол аурумен ауыратындардың санына қатынасын көрсетегін статистикалық көрсеткіш.

                                               

Өлген деп жариялау

Өлген деп жариялау - Заңмен қарастырылған тәртіпте, ол туралы мәлімет болмаған кезде, сот тәртібімен азаматты өлді деп тану. Өлді деп жарияланған азамат келгенде немесе оның жүрген жері анықталғанда, сот тиісті шешімнің күшін жояды.

                                               

Өлгендердің мәйіттерін қорлау

Өлгендердің мәйіттерін қорлау - өлгендердің мәйіттерін қорлау не жою, бүлдіру немесе жерлеу орындарын, кұлпытас кұрылыстарын немесе жерлеуге не оларды еске алуға байланысты және т.б. зират ғимараттарын қорлап, арамдау түрінде көрінетін қылмыс.

                                               

Өлең

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көле ...

                                               

Өлең ойындар

Өлең ойындар. Бұл топтағы жырлардың қимыл-қозғалыс ойындармен байланысы жоқ. Ойын сөзге, өлеңге негiзделiп құрылады. Балалар диалог арқылы сөз қақтығысына, ой жарысына түседi. Сөзбен ойнай жүрiп тiлдерiн сындырып, қиялдарын ұштайды, бiлiм-бiлiкте ...

                                               

Өлеңті көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Стартовый көшесі. Өлеңті көшесі Қызылой көшесімен қиылысып, А.Тоқпанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 287.8 м. Өлеңті - "жағасында өлеңшөбі қалың өсетін өзен" мағынасындағы атау, яғни шөп атауына байланысты шыққан. Өлеңті өзені Ақм ...

                                               

Өлкетану

Өлкетану - белгілі бір өңірдің табиғатын, халқын, шаруашылығын, тарихын, мәдениетін зерттеумен шұғылданатын ғылым мен мәдениет саласы; шағын аумақтың табиғатын, халқын, шаруашылығын, тарихын және мәдениетін, елді мекендерін олардың таяу төңірегім ...

                                               

Өлмесхан Болатбеков

Өлмесхан Болатбеков – журналист, қоғам қайраткері. ҚазМУ-ді бітірген. Еңбек жолын Жаңақорған ауданы су шаруашылығы басқармасының слесарі қызметінен бастаған. 1983-98 жылдары Жаңақорған аудандық "Коммунизм жолы" газетінің әдеби қызметкері, Жаңақор ...

                                               

Өлшем салмақтары

Өлшем салмақтары - өлшеу нәтижелерінің салыстырмалы дәлдігін сипаттайтын және тең дәлдікті емес немесе әр текті шамаларды бірге өңдеуде пайдаланылатын қосымша сандар. Өлшем салмағын p {\displaystyle p} оң санмен білдіру қабылданған, ол орташа ква ...

                                               

Өлшемдердің метрлік жүйесі

Өлшемдердің метрлік жүйесі 1. Физикалық шамалардың өлшем бірліктері бірден айқындалған жоқ. Бүгінгі қолданылып жүрген бірліктер - тарихи дамудың жемісі. Ертеде әр ел әр түрлі өлшемдер қолданып келді. Мысалы, қазақтар ұзындықты өлшеу үшін: қарыс, ...