ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 239




                                               

Өртембаев Мұрат Қалмухаметұлы

Өртембаев, Мұрат Қалмухаметұлы - тұңғыш қазақ және КСРО хакер. 1955 жылы дүниеге келген. Алматы физика-математика мектебін бітіріп Мәскеу мемлекеттік университетін тамамдаған. Сол университетте оның болашағы жарқын болады деп жорамалдап отырғанын ...

                                               

Өрттің сыртқы белгілері

Өрттің сыртқы белгілері - кеніш өртінің нышанын адамның қосымша құралсыз өзінің сезім мүшелерімен қабылдауы. Сыртқы белгілері арқылы өртті анықтауды физиологиялық әдістер деп атайды.

                                               

Өсімдік жамылғылары

Өсімдік жамылғылары - орман, жекелеген тоғайлар, аласа және сирек ормандар, жеке ағаштар, орманның жас кәшеттері, орманның енсіз жолақтары және бұталар, бұталар, жартылай бұталар, мүкті-қыналы, шіиіғынды және далалық өсімдіктер, жеміс және цитрус ...

                                               

Өсімдік майы

Өсімдік майы – түрлі өсімдік дәні мен шырынынан алынатын табиғи өнім. Өсімдік майы негізінен глицериннің, қаныққан және қанықпаған бір негізді май қышқылдарының күрделі эфирлерінен 95 – 98% түзіледі. Одан басқа өсімдік майы құрамында илік заттар, ...

                                               

Өсімдік қалдықтарының қорымдануы

Өсімдік қалдықтарының қорымдануы - қорымданған, сөйтіп қазба қалдықтар түрінде сақталған өсімдік қалдықтары. Өлген өсімдіктердің ауқымды бөлігі қорымдану кезінде іріп-шіріп жоқ болады, сондықтан олардың кейбір бөлшектері ғана арнаулы жағдайларда ...

                                               

Өсімтал қорлар

Өсімтал қорлар - АҚШ елінің жіктемесіне сәйкес, мұнай мен газдың бұрыннан белгілі жатынының дәлелденген қорын одан әрі өсіру мақсатында бұрынғы барлау қорытындыларын одан әрі нақтылау нәтижесінде анықталатын қорлар. Игеріліп жатқан кенорынға тиес ...

                                               

Өсек сұлтан

Өсек, Өсеке cұлтан – сұлтан, тарихи деректерде аты жиі кездесетін қазақ билеушілерінің бірі. Қазақ хандығының негізін салушылардың бірі Жәнібек ханның сегізінші ұлы. 16 ғасырдың бас кезінде беделді сұлтан ретінде ресми деректерде аты жиі кездесед ...

                                               

Өсиет

Өсиет – жазбаша түрде немесе ауызша айтылып, қалдырылған ақыл-кеңес, талап-тілек. Өсиетті көсем – ел-жұртына, ұстаз – шәкіртіне, әке – баласына қалдырады. Мұрагерлер өсиетті бұлжытпай орындауға тырысқан. Қазақтың әдеттік құқы бойынша әке мұрасына ...

                                               

Өсиет бойынша мұрагерлік

Өсиет бойынша мұрагерлік - азаматтың қайтыс болған жағдайда өзіне тиесілі мүлікке билік ету жөнінде өз ықтиярын білдіруі өсиет болып танылады. Өсиетті оны жасаған кезде толық әрекет қабілеттілігі бар азамат жасайды. Азамат өзінің барлық, мүлкін н ...

                                               

Өсиеттік бас тарту

Өсиеттік бас тарту - Өсиет қалдырушы өсиет бойынша мұрагерге мұра есебінен өсиеттік бас тартуды орындауды талап ету құқығын алатын бір немесе бірнеше адамның пайдасына қандай да болсын міндеттемені орындауды жүктеуге құқылы. Заң бойынша мұрагерле ...

                                               

Өске Торқаұлы

Өске Торқаұлы – ақын, жырау. Ол кісі 1788 жылы Қостанай облысы Қарабалық ауданында туып 1857 сонда қайтыс болған.Өз кезіндегі заман ағымына үн қосып, әлеуметтік теңсіздікті әшкерелеген. Толғауларында заман, тіршілік, барлық пен жоқтық туралы ойла ...

                                               

Өскемен металлургия кешені

Өскемен металлургия кешені - мырыш заводы, қорғасын заводы және аффинаж өндірісі кіреді. Өндірістік алаңша Өскемен қаласының ішінде Қазмырыш басқармасының жанында орналасқан, барлық үш өндіріс ортақ инфрақұрылымға ие.

                                               

Өтімді белдем

Өтімді белдем - өтімді қойнауқаттың бұрғылау ұңғымасына жапсарлас орналасқан, сондықтан да өз бойына жуғыштау сұйығының сүзбелерін сыздықтата енгізуге қабілетті бөлігі. Қойнауқатқа енген сүзбе ұңғыма оқпаны қабырғасынан қойнауқаттың ішкі өңіріне ...

                                               

Өтімділік картасы

Өтімділік картасы - жүріп өту және маневр жасау жағдайларын бағалау мен зерттеуге арналған, жергілікті жердің өтімділігі туралы мәліметтері бар арнайы карта. Ол топографиялық карта негізінде кұрастырылады. Картада әтуге қиын және өте алмайтын тұс ...

                                               

Өтімділік коэффициенті

Өтімділік коэффициенті. Дарси заңындағы, яғни сүзбеленудің бағдарлы заңындағы пропорциялық коэффициент. Бұл коэффициенттің бірлігі ретінде кеуекті ортадан алынған ауданы 1 м3, ұзындығы 1 м үлгі арқылы қысым мөлшері 0.1 мПа-ға, сұйықтық шығыны 1 м ...

                                               

Өтініш

Өтініш Адамның өзге адамға білдіретін қалауы, көмек сұрауы; Мемлекеттік органның, ұйымның, лауазымды тұлғаның немесе азаматтың бір мәселені шешуді өкілетті органнан не тұлғадан ресми түрде сұрауы немесе ол жөнінде ұсынысы. Қылмыстық, азаматтық не ...

                                               

Өтірік өлең

Өтірік Өлең – қазақ халқының тұрмыс салтына байланысты туындаған ауыз әдебиетінің көне үлгісі. Шендестіру арқылы бір заттың екінші заттан өзгешелігін, артықтығын көрсету өтірік өлең жанрының басты ерекшелігі саналады. Өтірік өлең әзіл-оспаққа құр ...

                                               

Өте тығыз қалану заңы

Өте тығыз қалану заңы -кристалдардағы атомдар мен иондар кеңістікті барынша тығыз толтыруға тырысады. Өте тығыз қалану заңы бойынша кеңістікті барынша тығыз толтырудың екі түрі бар: текшелік және гексагондық, мүнда i толтыру 74.05% қүрайды. Мұнда ...

                                               

Өтейбойдақ көшесі (Алматы)

Көшеге ғұлама ғалым, емші 1437-1492 жылдарда өмір сүрген Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының есімі берілген. Оның осыдан 5 ғасыр бұрын жазған, өз басынан өткізген төл тәжірибелерінен алынған, медициналық үлкен ғылыми еңбегі "Шипагерлік баян" күні бүгінге ...

                                               

Өтемісұлы атындағы көше (Алматы)

Көшеге әрі ақын, әрі батыр, XIX ғасырда Исатай Тайманов басқарған шаруалар көтерілісінің көсемдердің бірі Махамбет Өтемісұлының есімі берілген. Махамбет Өтемісұлы Батыс Қазақстан облысы Орда ауданында дүниеге келген. Махамбеттің отты жырлары барл ...

                                               

Өтемдік ағыс

Өтемдік ағыс, толықтырма ағыс – мұхиттың, теңіздің, көлдің қандай да бір бөлігіңдегі судың кемуін толықтыратын судың горизонталь бағытта ауысуы. Өтемдік ағыс желкөтерме-желқума құбылыстары кезінде пайда болады, желқума бөлігіндегі кеміген суды қа ...

                                               

Өтемділік коэффициенті

Қысқа мерзімді міндеттемелерді төлеудегі борышкердің қабілетін көрсететін коэффициент. Өтемділік активтері мен қысқа мерзімді міндеттемелердің арақатынасы, шаруашылық органы балансы жағдайының өлшемі ретінде қарастырылады.

                                               

Өтепов атындағы көше (Алматы)

Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметін кұрушылардың бірі Тәшен Өтеповтің есімі берілген. Өтепов Тәшен Алматы облысының Лепсі ауданында дүниеге келген. Ол 1918 жылы Жетісу атқару комитетінің мүшесі міндетін атқарған, Түркістан Республикалық кеңестер ...

                                               

Өтепов Тәшен

Өтепов Тәшен - қоғам қайраткері, Жетісуда Кеңес өкіметін орнатуға қатысқан. Жастайынан байларда жалшы болып, етік тігумен айналысты. 1906 жылы саяси себептермен жер аударылған азаматтармен тығыз байланысқан. 1917 жылы Ақпан революциясынан кейін " ...

                                               

Өтеу Есенов

Есенов Өтеу - Қазақ КСР-на еңбек сіңірген құрылысшы, КСРО Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Казарма орта мектебін, Қазақ мемл. а. ш. институтын бітірген. Алматы облысындағы учаскелік инженер-техник, Қазақ КСР су ш. мин-гінде аға инженер, Атырау обл ...

                                               

Өткізгіштік картасы

Өткізгіштік картасы - игерім нысаны өткізгіштігінің жатын аумағындағы өзгерістрін изосызықтар түрінде кескіндей отырып, ұңғыма дебитін жорамалдауға қолданылатын карта. Бұл картаны жасақтаудың бастапқы мәліметі ретінде ұңғымалардан алынған немесе ...

                                               

Өткізу осі

Өткізу осі өткізу байланыстарын ұйымдастыру тәсілі. Мұнда штаб командирі бірнеше командирмен байланысты бір осьті өткізгіш желі арқылы жүргізе алады. Басты осьтік желі өзінің командалық пункттерін бағыт бойынша орналастыру арқьшы жүзеге асырады.

                                               

Өткізу тәртібі

Өткізу тәртібі - күзетілетін аймаққа кіру мен шығудың, түрлі заттарды кіргізу мен шығарудың, сонымен қатар жеке құрам мен келушілердің күзетілетін аймақта болуының тәртібін анықтайтын, міндетті түрде орындалатын ережелер жүйесі. Өткізу тәртібінің ...

                                               

Өткіштік

Өткіштік - көлік құралының оның ауыр жағдайдағы қозғалуы оның ішінде қозғалысқа жоғары кедергілі топырақпен және кіші ілінісу коэффициентімен және табиғи немесе жасанды бөгеттерді косымша құралсыз жеңу қабілетін анықтайтын қасиеті. Жұмсақ жерден ...

                                               

Өтпелі аңғар

Өтпелі аңғар - тау жоталарын немесе қыратты алаптарды кесе көлденең қиып өтетін аңғар. Ол өзен торабының көнелігін көрсетеді, өйткені аңғары бар алаптарда тау құрылу процестері кешірек болады. Өтпелі аңғар жер асты үңгірлер төбелерінің құлауы мен ...

                                               

Өтпелі аңғарлар

Өтпелі аңғарлар – тау жоталарын немесе қыратты жерлерді кесе көлденең қиып өтетін аңғарлар. Өтпелі аңғарлар бірнеше түрге бөлінеді: антецеденттік аңғарлар, тау атыраптарының көтерілуіне дейін қалыптаскан көне аңғарлар; эпигенетикалық аңғарлар жән ...

                                               

Өтпелі мұнай беру коэффициенті

Өтпелі мұнай беру коэффициенті. Қойнауқаттан белгілі бір мерзімге дейін өндіріліп алынған мұнай жиынтығының оның бастапқы кәделі қорына қатынасы. Синонимі өтпелі мұнай алу коэффициенті.

                                               

Өтпелер жасау

Өтпелер жасау - әр түрлі ұрыс әрекеттері түрлеріндегі міндеттерді атқару кезінде әз әскерлерін өткізуге арналған орындарды тазарту. Жасалатын әтпелер саны ұрыс ретіне, бәгеттер сипатына және олардан әту тәсіліне, қолда бар күштер мен құралдарға б ...

                                               

Өттас ауруы

Өт тастарының құр-амына көптеген органикалық және бейорганикалық заттар кіреді. Олардың негізгі компоненттеріне: холестерин, билирубин, өт қышқылдары, ақуыздар, гликопротеидтер, түрлі тұздар, кальций және басқа да органикалық және бейорганикалық ...

                                               

Өту

Өту - сарбаздардың, жеке топтардың немесе жаяу әскер, әскери десант немесе аэромобильді әскерлердің қарсыластың орналаскан жеріне жасырын енуден тұратын әскерлердің іс-әрекет тәсілі. Өту қарсыластың маңызды объектілерін басып алу және ұстау немес ...

                                               

Өңір (борт)

Борт - өңір - карьердің шектелу бүйірі, яғни қиябеттер мен кертпештер алаңы. Карьердің бүйір өңірлерінің жер үсті және оның түбімен қиылысу сызықтары. тиісінше оларды карьердің үстіңгі және астыңғы нұсқалары деп атайды. Жоғарғы және төменгі жиек ...

                                               

Өңірлік және халықаралық стандарттау жүйесі

1992 жылдың 13 наурызында стандарттау саласында "Келісілген саясатты жүргізу туралы" ТМД елдерінің Келісіміне қол қойылып, мемлекетаралық стандарттау жүйесінің негізі қаланды. Бұл құжат бойынша мыналар танылды: қолданылып жүрген мемлекеттік станд ...

                                               

Өңдеу журналы

Өңдеу журналы – сынамаларды өңдеу барысы жайлы деректерді тіркеп отыратын құжат. Бұл құжатта сынаманың нөмірі, оның алғашқы және ақырғы салмақ мөлшері, өңдеу схемасы, өңдеуге түскен уақыты т. с. с. мағлұматтар көрсетіледі.

                                               

Өңдеуші өнеркәсіптің басқа салалары

Өнеркәсіптің бұл саласы ел экономикасының даму деңгейінің айқын көрсеткіші бола алады. Өйткені ғылым мен техника жетістіктерінің өндіріске жедел енгізілуі жөнінен химия өнеркәсібін электроникамен қатар қоюға болады. Химия өнеркәсібінің бірнеше өз ...

                                               

"Азимут”

Азимут” - жастардың әлеуметтік жағдайы, тыныс-тіршілігі сөз болып, көрермендер талқысына ұсынылатын қазақ теледидарының бағдарламасы. "Алматыда оқып жүр", "Құстың кос канатындаймыз" такырыптарымен студенттер пікірталасы өткізіледі.

                                               

"Айдын”

Айдын” - "Құрдастардың" шағын өнер отауы деп аталған жас өнер әуесқойларына арналған, қазақ халқының мәдени бай мұрасы, халық өнерінің ежелгі үлгілерінің қалай жалғастық тауып, дамып, насихатталып отырғандығы хақында телеклуб. Жас таланттармен та ...

                                               

Құран тарихы

Құран тарихы - мұсылмандардың қасиетті кітабы Құран Кәрімнің Мұхаммед пайғамбардың ﷺ және әділетті халифа Әбу Бәкрдің кезінде парақтарға жиналуы туралы және үшінші халифа Осман ибн Аффанның кезінде Құранның бір нұсқа ретінде қабылдануы туралы бая ...

                                               

Мұнай мен газ

Мұнай мен газ кенорындарын барлаудың алғашқы сатысы; қорлары С. категориясы, жарым-жартылай С, категориясы бойынша алдын ала бағаланған кенорындар мен жатындар өңірінде жүргізіледі. К.Б. -дың негізгі мақсаттары: кенорындардың өндірістік маңызын н ...

                                               

Нежметтин Ербакан

Нежметтин Ербакан, түрік саясаткері, инженер, академик және Түркия премьер-министрі. Ол премьер-министр ретінде 1996 жылғы 28 маусым мен 1997 жылғы 30 маусым аралығында қызмет етті. Ол кейін қызметінен кетуге мәжбүр болды және 5 жыл мерзімге саяс ...

                                               

Нұсқағыш функция

Нұсқағыш функция, сонымен қатар кіші бағдарлама көрсеткіштері немесе процедура көрсеткіші дегеніміз фунцияға бағыттайтын меңзерлер болып табылады. Ол деректің сілтемесін емес, функция көрсеткіші жадында орындалатын кодты көрсетеді. Көрсеткіш бағы ...

                                               

Операторлық өнер

Операторлық өнер – көркем шығармашылықтың кинематографиялық түрі; түсіру әдістері мен құралдары арқылы фильмнің мазмұнын, идеясын ашатын көркем образ жасау. Оператор өз жұмысында Операторлық өнердің көркемдік бейнелеу құралдарын, кинематографтық ...

                                               

Райхан Сахыбекқызы Имаханбет

Райхан Сахыбекқызы 1967-жылы 9-наурызда Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы, Талапты совхозы, Шытты ауылында дүниеге келді. Ол 1974-жылы "Восход" бастауыш мектебіне қабылданып, 1984-жылы "Ильич" орта мектебін бітірді. Сол жылы совхозда еңбек ...

                                               

Споралылар

Споралылар - буылтық құрттардың, моллюскалардың, буынаяқтылардың, омыртқалы жануарлардың және адамдардың ішегінде, дене қуысында, қан клеткаларында паразиттік тіршілік ететін бір клеткалы қарапайым жәндіктер. Паразиттік тіршіліктің әсерінен ас қо ...

                                               

Тастыбұтақ 1

Тастыбұтақ 1, 2 – қола дәуірінің обалары. Т.1 Ақтөбе облысы Талдысай а-ның шығысында 21 км жерде, Талдысай өз-нің оң жақ жағалауында. Т.1 б.з.б. 13–7 ғ-дағы Андронов мәдениетінің алакөл дәуірінің алғашқы кезеңіне жатады. Т. 2 бейіттері Т. 1-нің о ...

                                               

Шымкент қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі

Ағымдағы жылдың 2013 ақпан айында Шымкент қаласында Назарбаев Зияткерлік мектебі ашылған болатын. Мектепке қабылданатын оқушылар 2012 жылдан бастап іріктеле бастады. Шымкент қаласында Назарбаев Зияткерлік мектебі ндегі 2 бағыт: 1)Физика математик ...