ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 204




                                               

Қазіргі тектоникалық қозғалыстар

Қазіргі тектоникалық қозғалыстар. Қазіргі тарихи кезенде яки қазіргі геологиялық дәуірде етек алған тектоникалық қозғалыстар. Жер қыртысының белгілі бір аймақтарының ойысуымен, ал екінші аймақтардың көтерілуімен, жыртылу құрылымдарының көптеп қал ...

                                               

Қазіргі темір-марганецті тасберіштер

Қазіргі темір-марганецті тасберіштер - қазіргі суқоймалардың түбіндегі шар тәрізді, эллипсоидті шелпек торізді, шоқ тәрізді және т.б. пішінді Fе мен Mn гидрооксидтерінің аутигендік минералдык жиырылымдары: мөлшері 0.01 мм-ден оншақты см-ге жетеді ...

                                               

Қазіргі шөгінділер

Қазіргі шөгінділер - қазіргі геологиялық заманның шөгінді жаралымдары. Қазіргі шөгінділер литологиялық ерекшеліктері, негізінен заттық және түйірөлшемдік кұрамы бойынша жіктеледі. Қазіргі шөгінділердің ірі фациялық типтері олардың физикалық-геогр ...

                                               

Қазіргі шөгінділердің тотығу-тотықсыздану потенциалы

Қазіргі шөгінділердің тотығу-тотықсыздану потенциалы - тотығу және тотықсыздану реакциясының карқындылыгын сипаттайтын шама. Осы тотығу-тотықсыздану жүйесінде туындайтын потенциалдар айырмасымен өрнектеледі. Қазіргі шөгінділердің тотыккан қабатын ...

                                               

Қазан

Басқа мағыналар үшін Қазан деген бетті қараңыз. Қазан лат. October - қазіргі Григориан күнтізбесіндегі 10-ші келетін октябрь айына сай қазақша атауы. Ежелгі қазақ күнтізбесінің 8-ші айы. Қазіргі санмен қазанның 19 - қарашаның 17.

                                               

Қазан (техника)

Қазан техникада – отынды жағу, электр энергиясын, ыстық газ, басқа да технологиялық процестер жылуын қолдану нәтижесінде өндірілетін үлкен қысымды бу немесе ыстық су алуға арналған қондырғы. Құралымы бойынша бу Қазандары су құбырлы және газ құбыр ...

                                               

Қазан доп

Қазан доп - ұлттық ойын. Ойынға қатынасушылар жазық алаңға жиылып келіп үлкен дөңгелек шеңбер сызады да, дәл ортасынан тереңдігі 10 сантиметрдей шұңқыр қазады. Бұл қазан шұңқыр. Шеңбер сызық пен шұңқырдың аралығы жарты метрдей болуға тиіс. Ойынды ...

                                               

Қазан шұңқыр

Қазан шұңқыр - физикалық географиядағы түрі аңғарға ұқсамайтын, барлық жағынан тұйық немесе бір жағынан, болмаса өзеннің дренаждауынан қарама-қарсы екі жағы ашық болатын жер бетіндегі ойпаңдар. Қазан шұңқырдан өзен ағып шықпайды, немесе ағып шығу ...

                                               

Қазандық

Қазандық – қазан орнатуға арналған пеш, қазан аспа. Ол жазда үй жанына салынады. Қазандықты көбіне жалпақ тастан қалайды. Қазанына қарай көлемі әр түрлі болады.

                                               

Қазанғап Байболұлы

Қазанғап Байболұлы – халық ақыны. Сайрам мен Шымкент медресесінде білім алған, жәдиттік бағытта бала оқытып, ұстаздық еткен. Жасынан ел ақындарын тыңдап, ауыз әдебиет үлгілерін бойына сіңіріп өскен. Ақындық суырып салма өнеріне жетілу барысында ж ...

                                               

Қазақ Азаматтық Комитеттері

Қазақ Азаматтық Комитеттері - 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін Қазақстанның облыстары мен уездерінде қүрылған үлттық үйымдар. Қазақ халқының мүддесін қорғап, жергілікті билікті өз қолдарына алу мақсатын көздеді. Уақытша үкімет комиссарларына сү ...

                                               

Қазақ балалар әдебиеті тарихының очеркі

"Қазақ балалар әдебиеті тарихының очеркі" - оқу құралы. Авторы - Ш. Ахметов. 1965 ж. "Мектеп" баспасынан жарық көрген. Редакциясын басқарған және алғы сөзін жазған С. Мұқанов. Кітап жастардың сана-сезімін оятып, ақыл-ойын дамытуды, оларды адамгер ...

                                               

Қазақ бальзамы

Қазақ бальзамы. Дайындау үшін бөріқарақат морсы, шырғанақ морсы, қара мәуелі шетен морсы, спирттелген қара қарақат шырыны, сөлі мен майы, ром эссенциясы және мына ингредиенттердің: шілтер жапырақты шайқурайдың, тау арқасының, таңғұт рауғашының же ...

                                               

Қазақ кеңес әдебиеті мен өнерінің қалыптасуы

20-50-жылдарда репрессияларға қарамастан Қазақстан мәдениеті жетіліп, әдебиеттің дәстүрлі және драма жанрлары дами түсті. 20-жылдардың ортасына дейін Қазақстанда әуесқой театр топтары болды. Олардың ішінде ең танымал болғандары - Семей әуесқой те ...

                                               

Қазақ коммунистік журналистика институты

Қазақ еоммунистік журналистика институты, ҚКЖИ - журналистер даярлайтын ең тұңғыш жоғары оқу орны. Ол 1934 жылы наурыз айында құрылды. Ресми ашылу уақыты - 1934 жылы мамыр айы, бірінші қыркүйектен сабақ басталды. Әуелі екі жылдық оқыту мерзімінен ...

                                               

Қазақ КСР ҒА-ның Орал - Ембі базасы

Қазақ КСР ғылым академиясының Орал - Ембі базасы - аймақтық минералдық шикізаттарды, басқа да табиғи қорларды кешенді түрде зерттеу үшін құрылған Батыс Қазақстандағы бірінші ғылыми-зерттеу мекемесі. Академик Қ.Сәтбаевтың бастамасы бойынша, 1946 ж ...

                                               

Қазақ мемлекеттік заң университетінің қазақ тілі кафедрaсы

Қазақ мемлекеттік заң университетінің қазақ тілі кафедрaсы, Қазақстан Республикасының президенті Н.Назарбаевтың 1994 жылы 14-наурыздағы Жарлығына сәйкес Қазақ мемлекеттік заң институты құрылып, осы университет ішінен қазақ тілі кафедрасы ашылған ...

                                               

Қазақ мұңы (газет)

"Қазақ мұңы" – газет. Торғай облыстық депутаттар кеңесінің органы. 1918 жылы 16 сәуірде Орынборда шығарылды. Редакторы Нәзір Төреқұлов. Газеттің алғашқы саны 1918 жылы 21 наурызда Орынборда жарық көрді. Осы тұста" Қазақ” газеті алашордашыл басылы ...

                                               

Қазақ радиожурналистикасының қалыптасу кезеңдері

Қазақ радиожурналистикасының қалыптасу кезеңдері Қазақ радиосының тарихы осыдан 89 жыл бұрын басталған. Алғашқы эфир – 1921 жылы қазан айында еліміздің бұрынғы астанасы Орынбор қаласында жарыққа шығып, бүкіл Республика аймағына тарала бастаған. 1 ...

                                               

Қазақ сербегі

Қазақ сербегі, қазақ брахантемумы – астралылар тұқымдасы, сербек туысына жататын шала бұта. Қазақстанда Тобыл – Есіл өзендерінің аңғарларында, Бетпақдала мен Балқаштың сол түстік-шығысында ғана кездеседі. Биіктігі 5 – 15 см, сабағы өте көп, қарап ...

                                               

Қазақ совет балалар әдебиеті

"Қазақ совет балалар әдебиеті", оқу құралы. Жоғары оқу орындары мен педагогика училищелерінің студенттеріне арналған. Авторы - Ш. Ахметов. 1976 ж. "Мектеп баспасы" баспасынан шыққан. Кітаптың бір тарауы Әуезовтін өмірі мен жазушылық қызметі турал ...

                                               

Қазақ совет әдебиеті тарихының очеркі

"Қазақ совет әдебиеті тарихының очеркі", кітап. Қазақ КСР ғылым академиясының Тіл мен әдебиет институты дайындаған. 1958 ж. Қазақ КСР ғылым академиясының баспасы шығарған. Кітаптың жалпы редакциясын Әуезов пен С. Мұқанов басқарған. Редколлегияда ...

                                               

Қазақ ССР Ғылым Академиясының КОКП XXI съезі шешімдерінен туындайтын аса маңызды ғылыми зерттеулерді өрістету міндеті туралы (баяндама)

Қазақ КСР Ғылым Академиясының КОКП XXI съезі шешімдерінен туындайтын аса маңызды ғылыми зерттеулерді өрістету міндеті туралы - 1959 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген академик Қаныш Сәтбаевтың баяндамасы. Бұл ...

                                               

Қазақ тілі білімі

Қазақ тілі білімі - қазақ тілін зерттейтін ғылым саласы. Қазақ тілі білімінің тарихы шартты түрде: а) ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезең, ә) ұлттық тіл білімі қалыптасқан кезең болып екіге бөлінеді. Ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейі ...

                                               

Қазақ тілі кафедралары

Қазақ тілі кафедралары, жоғарғы оқу орындарында қазақ тілін оқытатын кафедралар. Aбай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің қазақ тілі кафедрасы. 1928 жылы ашылған. Содан бері кафедрада 100-ге жуық адам қызмет істеді. Олардың ішінде XX ғасы ...

                                               

Қазақ тілі тарихы

Қазақ тілі тарихы – қазақ тілін зерттейтін ғыл. саласы. Қ. т. б-нің тарихы шартты түрде: а) ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезең; ә) ұлттық тіл білімі қалыптасқан кезең болып екіге бөлінеді. Ұлттық тіл білімі қалыптасқанға дейінгі кезең ...

                                               

Қазақ транслитерациясы

Транслитерация мысалы. Мәтін - Қазақстан әнұранынан алынған үзінді:

                                               

Қазақ түбі

Қазақ түбі – хикая. Хикаяда қазақ тарихы Адам, Нұх, Хам, Сам, Яфас жайлы әңгімелер арқылы өрбіп, ертеде өткен хандар өмірінен сыр шертіледі, Уыз хан деген кісінің халық құрметіне бөленіп, хан сайлануы жайлы сөз болады. Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы жазып ...

                                               

Қазақ түрік мұнай

Қазақ түрік мұнай - көмірсутек шикізатын барлаумен, өндірумен, өңдеумен және өткізумен айналысатын Түркия-Қазақстан бірлескен кәсіпорны. 1993 жылы құрылған. Құралтайшылары: Түркия Ұлттық мұнай компаниясы және "Қазахойл" Рұхсатты ҚР Үкіметі 1995 ж ...

                                               

Қазақ халқының ою-өрнегінің тарихы

Қазақстан аумағында ою-өрнектің ең қарапайым элементтері Андронов дәуірінен жеткен көне әшекейлерінен байқалады. Мұндай әшекейлер жал, нүкте, ирек тәріздес болып келеді. Ою-өрнек түрлі геометриялық пішіндерден құралып, зерлеу, дәнекерлеу, оймалау ...

                                               

Қазақ халқының тұрмысы

Қазақтар, қазақ, алаш - Қазақтардың жалпы саны 16 млн адамнан асады. Олардың ішінде Қазақстанда тұратыны 10 млн адам. Қазақ диаспоралары жақын және алыс шетелдердің көптеген елдерінде бар: Қытайда – 1070 мың, Ресейде – шамамен 700 мыңдай, Моңғоли ...

                                               

Қазақ энергетика ғылыми-зерттеу институты

Қазақ Энергетика Ғылыми-Зерттеу Институты, КСРО Ғылыми Академиясының Қазақ бөлімшесінің Энергетика секторы негізінде 1944 жылы Алматы қаласында құрылған. 1963 жылға дейін Қазақстан Ғылым Академиясының құрамында болды. 1963 жылдан КСРО Энергетика ...

                                               

Қазақ Ғылым Академиясы (мақала)

Қазақ Ғылым Академиясы – Қаныш Сәтбаевтың "Пионер" журналының 1946 жылы 1-санында жарияланған мақаласы. Талым өзінің сөзін балаларға арнай отырып, оларды 1946 жылдың 1 маусымы күні ел астанасы Алматы қаласында тұңғыш Қазақстан Ғылым Академиясы құ ...

                                               

Қазақ ұлт аспаптар оркестрі

Р.Мадреевтің жетекшілігімен 1994 жылы Маңғыстау облысы филармониясы жанынан құрылды. Әр жылдары оркестрмен белгілі өнер шеберлері – домбырашы Р.Ғабдиев, дирижер А.Жайымов пен әнші Н.Нүсіпжанов жұмыс істеді. Оркестр қазақ композиторларының туындыл ...

                                               

Қазақ Ұлттық Университетінің Археологиялық Экспедициясы

Қазақ Ұлттық Университетінің Археологиялық Экспедициясы - ортағасырлық қалалар мен мекендерге зерттеу жұмысын жүргізуші экспедициясы 1974 жылы ҚазМУ-дағы тарих факультетінің археология және этнология кафедрасы құрған. Экспедиция отрядтары Қазақст ...

                                               

Қазақ әдеби тілі

Қазақ әдеби тілі - қазақ ұлтының қоғамдық емірінің сан-саласында көркем әдебиет пен мерзімді баспасөзде, радио мен теледидар хабарларында, білім беру жүйесі мен ғылым салаларында және іс қағаздарында қолданатын тілі. Жалпы халықтық тілдің нормаға ...

                                               

Қазақ әдеби тілінің тарихы

Қазақ әдеби тілінің тарихы, әдеби тілдің қапыптасып, дамуы алдымен қоғамдық ой-сананың кемелденуіне, халықтың мәдени өрлеуіне, әсіресе көркем әдебиеттің кең өріс апуына тікелей байланысты. Өйткені, көркем әдебиет тілі таңдаулы сөз үлгілерін, жеті ...

                                               

Қазақ-Түрік техникалық лицейі

Қазақ-Түрік техникалық лицейі - Талдықорған қаласындағы кәсіптік білім беретін оқу орны. 1993 ж. 89-орта кәсіптік-техникалық училище негізінде ашылған. Лицей электронды есептеуіш машиналардың операторларын, электр механиктерін, техник-электриктер ...

                                               

Қазақгаз

Қазақгаз - мемлекеттік холдинг компаниясы. 1991 ж. Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орнын игеру және Қазақстан Республикасының бүкіл газ тасымалдау жүйесін реттеу мақсатында құрылған. 1997 жылы таратылды. Таз тасымалдау жүйесі" Бельгияның ныса ...

                                               

Қазақгаз өңдеу зауыты

Қазақгаз өңдеу зауыты - Жаңаөзен қаласында орналасқан. Жобалық қуаты жылына 2.9 млрд. текше метр газ қабылдау және 1.5 млрд. текше метр газ өңдеу. Зауыттың бірінші кезегі 1973 жылы іске қосылды. Зауыт Маңғыстау облысындағы өзіне біршама жақын орн ...

                                               

Қазақи төбеттер

Төбет - әлемнің барлық аңыздарында бағзы замандардан Адамзат серігі ретінде танылып, тарих таразысын бірге тербеген тіршілік иелері - таңғажайып жануарлар туралы мәліметтер көп сақталған. Біз әрқашан қиял қанатына мініп, арман әлемін іздегенде қа ...

                                               

Қазақойл Ақтөбе

Қазақойл Ақтөбе - "ҚазМұнайГаз" ұлттық компаниясының және "Nelson Resources Limited" корпорациясының тікелей қатысуымен Ақтөбе облысындағы Әлібекмола және Қожасай перспективалы мұнай газ конденсатты кен орындарын игеру мақсатында 1999 жылы құрылғ ...

                                               

Қазақсор

ҚАЗАҚСОР, Қазақ соры – Қазақстан, Түрікменстан және Өзбекстан шекараларының түйіскен жерінде жатқан сор. Аумағының басым бөлігі Түрікменстанда. Ұзындығы 35 км, енді жері 10 км-ден астам. Қабыланқыр кемерінің шығысында жатқан сор табаны теңіз деңг ...

                                               

Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы

Қазақстанның барлық аймақтарында ұшырасады. Жердің геологиялық тарихында антропоген дөуірі ең соңғы және уақыты жағынан ең қысқа кезең. Бірақ антропоген шөгінділері қазіргі кезеңде де ірі жазықтармен тау аралық ойыстарда көптеп кездеседі. Олар әр ...

                                               

Қазақстан жазушыларының ІІІ съезін ашардағы сөз

Қазақстан жазушыларының ІІІ съезін ашардағы сөз, 1954 ж. 3 қыркүйекте Қазақстан жазушыларының 3-съезін ашарда Әуезовтің сөйлеген сөзі. Бұл 50-жылдардың басында қатты саяси қуғынға ұшырап, республикадан кетіп қалуға мәжбүр болған жазушы жаңа басшы ...

                                               

Қазақстан журналистерінің тәжірибесі

"Қазақстан журналистерінің тәжірибесінен" – журналистер мен редакторлардың, БАҚ жетекшілерінің, PR-мамандарының, сонымен қатар ақпараттық даулар мен заңнамалық қызмет саласында маманданған заңгердің тәжірибелері жинақталған басылым. "MediaNet" ха ...

                                               

Қазақстан және дүниежүзілік қауымдастық

Халыкаралық байланысты жүзеге асыруда Қазақстанның сыртқы саясаты дүние жүзінде қалыптасқан жағдайға байланысты көп бағыттылығын ескеру принципінен шығуы керек. Дүниежүзіндегі саяси және экономикалық үдерістердің ғаламдық сипаты жағдайында, жекел ...

                                               

Қазақстан иновациялық университеті

Қазақстан инновациялық университеті – жас жоғары оқу орны, бірақ оның дүниеге келіп, әуелгі қалыптасуы мен даму негізі Қазақ қаржы-экономикалық академиясы болғандықтан жинақтаған бай академиялық дәстүрлері бар. Қазақ Қаржы-экономикалық академиясы ...

                                               

Қазақстан мұнай

Қазақстан мұнай - өндірістік бірлестік. 1945 ж. құрылып, құрамына Қазақстандағы мұнай барлауды, өндіруді және өңдеуді жүзеге асыратын барлық кәсіпорындар мен мекемелер енді. 1922 ж. республиканың мұнай өнеркәсібі жаппай мемлекет меншігіне өтіп, О ...

                                               

Қазақстан мұнай барлау

Қазақстан мұнай барлау - Қазақстанда 1943-58 ж. Мұнай іздестіру және мұнай барлау жұмыстарын атқарған геологиялық барлау тресі, "Қазақстанмұнайкомбинатының" құрамында 1943 ж. ұйымдастырылды, 1958 ж. Батыс Қазақстан геология басқармасы болып қайта ...