ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 203




                                               

Ғылым бейбітшілік жолында қызмет етеді (мақала)

Ғылым бейбітшілік жолында қызмет етеді – Қаныш Сәтбаевтың публицисттік мақаласы. 1951 жылы "Әдебиет және искусство" журналының 10-санында жарияланған. 50-жылдардың басында халықаралық қатынастардың шиеленісіп кеткені белгілі. Ұлы ғалым бейбітшілі ...

                                               

Ғылым және жастар (кітап)

Ғылым және жастар - Мәскеудегі КСРО Ғылым Академиясы баспасынан 1958 жылы орыс тілінде жарық көрген кітап. 4 бөлімнен тұрады. Еңбек комсомолдың 40 жылдығына арналған. Жастардың отандық ғылымды дамытудағы рөлі, партия мен үкіметтің ғылыми шығармаш ...

                                               

Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары (кітап)

Ғылым және мәдениет туралы таңдамалы мақалалары – Қаныш Сәтбаевтың таңдамалы мақалаларының жинағы. 1989 жылы Алматыдағы "Ғылым" баспасында жарық көрген. Қазақ КСР Ғылым Академиясының Ш.Уәлиханов атындағы Тарих, археологиялық және этнографиялық ин ...

                                               

Ғылым классификациясы

Ғылым классификациясы - ғылымдар байланысы, ғылыми білім жүйесіндегі орналасу тәртібі, нақты қағидаларға негізделген, бәрінен бұрын объектілердің қасиеті және байланысы, әр түрлі ғылымдармен қарастырылатын, сондай-ақ оларды зерттеу үрдісі. Ғылым ...

                                               

Ғылым қанаты (мақала)

Ғылым қанаты – Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы "Ғылым" баспасынан шықкан "Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары" жинағына, 2007 жылы "Оңтүстік полиграфия" баспа үйінен жарық көрген шығармалар жинағының 1-томына енген. Бұл мақаласынд ...

                                               

Ғылыми болжам

Ғылыми болжам - теориялық және тәжірибелік деректерді тұжырымдауға және дамудың объективті заңдылықтарына сүйене отырып, табиғат пен қоғамның, зерттелмеген немесе тәжірибеде әлі де болса анықталмаған құбылыстарын болжау.

                                               

Ғылыми дәрежелер мен атақтар

Ғылыми дәрежелер мен атақтар - жоғары білімді мамандарға берілетін, олардын ғылыми біліктілігін, ғылым, техника және мәдениет саласындаәы жетістіктерін анықтайтын. Әр мемлекетте ғылыми жұмыскерлерді аттестаттауда өзіндік ерекшеліктер бар, өзінің ...

                                               

Ғылыми журналистика

Ғылыми журналистика – ғылыми тақырыптағы ақпараттар дайындаумен айналысатын журналистиканың саласы. Ғылыми журналистика көбінесе ғылыми зерттеу еңбектерін бәріне түсінікті, ұғынықты, жалпыхалықтық тілде, мағынасын өзгертпей халыққа ұсынумен сипат ...

                                               

Ғылыми зерттеулердің географиясы

Ғылыми зерттеулердің географиясы - ғылыми зерттеулер сферасының аумақтық ұйымдастырылуы мен орналасуын және олардың шаруашылықтың аумақтық құрылымымен, халықтың қоныстануымен және географиялық жағдайлармен, сондай-ақ әлеуметтік-экономикалық, саяс ...

                                               

Ғылыми қызметкерлердiң 1961 жылы 12-14 маусымда кремльде өткен бүкілодақтық кеңесі (кітап)

Ғылыми қызметкерлердiң 1961 жылы 12-14 маусымда кремльде өткен бүкілодақтық кеңесі - Кеңестің Мәскеуде 1961 жылы орыс тілінде жарық көрген стенограммасы мен материалдары. Кеңес барысында академик М.В.Келдыш баяндама жасап, А.Н.Косыгин бастаған 72 ...

                                               

Ғылыми-зерттеу кемелері

Ғылыми-зерттеу кемелері, ҒЗК - суларда, теңіз түптерінде, ғарыштық кеңістікте әр түрлі зерттеулер жүргізуге арналған кемелер.

                                               

Ғылыми-техникалық кітапхана

Ғылыми-техникалық кітапхана - ғылыми-техникалық кітаптарды жинайтын, сақтайтын және олармен халықтың танысуына жағдай жасайтын мекеме.

                                               

ҒЫЛЫМНЫҢ БАСТАЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Ғылымның басталу мәселелері Араб ғалымдарының жаратылыстану дамуындағы рөлі және отырарлық ғалымдар Антикалық ғылым Ғылымның басталу мәселелері Ғылым қашан және қалай пайда болды? Бул сураққа байланысты екі түрлі көзқарас бар. Бір көзқарас иелері ...

                                               

Ғұмар Ғарифоллаұлы Ахметчин

Ғұмар Ахметчин - журналист. ҚазМУ-ді бітірген. 1966 жылы облыстық "Қостанай таңы" газетінде мәдениет және тұрмыс, хат бөлімдерінің меңгерушісі, 1984 жылы редактордың орынбасары және бас редакторы болды. 1992 жылы облыстық әкімінің баспасөз хатшыс ...

                                               

Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің қазақ тілі кафедрасы

Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің қазақ тілі кафедрасы, 1990 жылы жеке кафедра болып қайта құрылды. Қазіргі уақытта кафедрада филология ғылымының докторы, Ақтөбе университетінің профессоры Е.Қ.Жұбанов, педагогика кандидаты, доцент Ж.Н.Нұ ...

                                               

Қаба сақал

Қаба, қаба сақал. Қалың әрі көлемді болып өскен сақал түрін осылай атайтынымыз бар. "Қаба" сөзі сақалдан басқа сөзбен өте сирек, тіпті тіркеспейді десе де болады. Ал басқа түркі тілінде, әсіресе, гагауз тілінде бұл сын есім кез келген зат есіммен ...

                                               

Қабала

Қабала, Қабалат - әдетте мемлекетке қатысты қаржылық міндеттеме, VIII ғасырда Мысырда бұл жеке адамның бүкіл қауымға және бәдәуйлерге нақты жерлерден азықтану үшін алдын-ала тағайындалған салық төлеу міндеттемесі. Кейіннен Ирак пен Мысырда тұрақт ...

                                               

Қабанбай ескерткіші

Қабанбай ескерткіші Қабанбайдың екі әйедінен жеті үл қалған. Кейін "Жеті Қабанбай" атанын, олардан тараған ұрпақтар Қожақұл деген руға айналды. Қабанбайдың зираты белгісіз. Ұрпақтарының айтуынша, батырдың сүйегі Жоңғар қақпасының сол қапталына, С ...

                                               

Қабат суларының жалпы минералдылығын анықтау

Қабат суларының жалпы минералдылығын анықтау үшін 1 л судағы еріген түздың мөлшерін, яғни күрғак қалдыкгың массасын анықтайды. Ол 1л су массасына қатынасы бойынша %-пен өлшенеді. Мұнай мен газ кенорындарының суының жалпы минералдылығы көптеген та ...

                                               

Қабатаралық су

Қабатаралық су. Қабатаралық судың ерекшелігіне ең алдымен оның екі сутірек қабаттың арасында орналасатыны жағады, яғни ол астынан да, үстінен де шектелген. Қабатаралық суы бар сулы горизонттар әдетте өлшемдері мындаған км²-ге жететін байтақ алқап ...

                                               

Қабатты жазық

Қабатты жазық - беріктігі әр түрлі шөгінді жыныстармен алмасып келген горизонтальды қабаттардан тұратын жазық. Шеткі бөлімдерінің денудацияға ұшырауы салдарынан үстіңгі қабаттары төменгі қабаттарымен салыстырғанда күштірек бұзылып отырады да, құл ...

                                               

Қабатты силикаттар

Бұл силикаттардыц ерекше жалпы қасиеттері - пинакоид бойынша жақсы дамыған жымдастығы және осыдан шыққан кристалдардың жапырақты немесе қабыршақ формасы. Кремний иондарының кейбір бөліктері алюминий иондарымен орындарын ауыстырады. Сонда алюминий ...

                                               

Қабаттық сулар

Қабаттық сулар - су өткізгіш тау жыныстарының арасында орналасқан жер асты сулары. Өзінің химиялық құрамы жағынан ол тұщы, сортаң, ащы, болып кездесуі мүмкін. Өйткені, жер қыртысының әр қабаттарында тұздардың құрамы өр түрлі болып келеді.

                                               

Қабатша

Қабатша - қат-қабат тау жыныстарының басты-басты қабаттары мен қойнауқаттары аралықтарынан өзіндік бояу немесе құрам өзгешеліктерімен дараланып көрінетін жұқа қабатша; кейде бұл терминмен өзінің көлденең қимасында бір-бірімен өте жиі алмасып отыр ...

                                               

Қабақ (сөз)

Қабақ - Қазіргі тілімізде қас пен көздің аралығын осылай атаймыз. М. Әлімбаев, Тәрбие. М. Қашқари сөздігінде "қапақ" тұлғалы сөз қазіргі қазақ тіліндегі мағынада қолданылған МҚ, I, 382. Бір қызығы, дыбыстық құрамы жағынан "қабақ" сөзімен сәйкес к ...

                                               

Қабыланқыр

ҚАБЫЛАНҚЫР – Үстірттің оң түстікнде орналасқан үстіртті жазық. Қазақстан мен Түрікменстан мемлекеттері аралығында, сол түстік-батыстан оң түстікке қарай доғаша иіліп 190 км-ге созылып жатыр. Абсолют биіктігі 305 м, енді жері 45 км-ге жетеді. Қаза ...

                                               

Қабылданған патшалық гамбит

Қабылданған патшалық гамбит - дебют, келесі жүрістермен басталады: 1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 e5:f4 ашық бастауларына жатады. Алғаш ескерілулері 16 ғасырлық Лопес еңбектерінде кездеседі. Гамбит құрастыруына ортағасырлық итальян шеберлері - Греко, Па ...

                                               

Қабылданған ферзьдік гамбит

Қабылданған ферзьдік гамбит - шахмат дебюті, келесі жүрістермен басталады: 1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5:c4. жабық бастамаларға жатады. Қақпан нұсқасы 3. е3 b5? 4. a4 c6? 5. a:b5! c:b5? 6. Фf3 ақтарға ойынның бастапқы кезеңінде де жеңіске жететіндей ...

                                               

Қабылдап таратушы

Қабылдап таратушы - бір ғана антеннаға бекітілген радиокабылдағыш пен радиотаратқыштан тұратын радиостанция. Қабылдап таратушы ультра қысқа толқынды радиостанцияларда, әсіресе радиокондырғының салмағы мен көлемін азайту керек болған жағдайларда қ ...

                                               

Қабылдау (лингвистика)

Қабылдау - сөйлеу дыбыстарының тыңдап түсінуге әсер ету қабілеті, тыңдап, қабылдау. Сөйлеуді қабылдау - сөз арқылы қатынас барысында сөйлеушіден жеткен семантикалық информацияны тыңдаушының байыптауына орай болатын дара психикалық әрекет, тілдік ...

                                               

Қабылдау-орналастыру орындары

Жеке басын анықтау мен оларды одан әрі басқа тиісті органдар мен мекемелерге беру мақсатымен, белгілі бір тұрақ-мекені, құжаттары жоқ адамдарды ұстауға арналған ұйым. Мұндай адамдарды қабылдау орналастыру орындарында ұстау отыз тәулікке дейінгі м ...

                                               

Қабылқақ Күлмесханұлы

Қабылқақ Күлмесханұлы - ақын. "Тұманды дала", "Үрнақ", "Иенде", "Керсағым", "Домалақсел" повестері және бірнеше әңгімелері бар. Қабылқақ Күлмесханұлы 17. 11.1944 жылы туған, ҚХР - ақын, жазушы. ҚР жазушылар одағының мүшесі."Тұманды дала", "Үрнақ" ...

                                               

Қабыну, сүрініп-қабыну

Қабыну, сүрініп-қабыну. Қос сөз құрамындағы екі сөз де қазақ тілінде жеке тұрып қолданыла беретін тәрізді. Бірақ соңғы сыңары - қабыну басқа тіркестермен келіп жеке қолданыла беретін "қабыну" сөзінен мағынасы басқаша деп ойлаймыз. Өйткені оның өз ...

                                               

Қабыршақтық құрылым

Қабыршақтық құрылым - жапырақ және қабыршақ пішінді минералдардан тұратын сазды жыныстарға тән құрылым. Қабыршақтық құрылымның ірі және майда қабыршақтық түрлері бар.

                                               

Қабырғатау

ҚАБЫРҒАТАУ, Қабырғайтау – Үлкен Борсық құмының шығысындағы қоныс. Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Алақозы ауылының сол түстік-шығысында 35 км жерде орналасқан. Сол түстіктен оң түстікке қарай бойлық бағытта 25 км-ге созылған. Енді жері 7 – 9 км. Жонд ...

                                               

Қабысу

Қабысу - синтаксистік байланыстың жиі кездесетін бір түрі. Сөз тіркесінің бағыныңқы және басыңқы сыңарларының жалғаусыз, іргелес тұрып орын тәртібі арқылы байланысуы. Қабысу сөйлемде анықтауышты не пысыктауышты өздеріне қатысты мүшелерімен, кейде ...

                                               

Қабысу (Қазақ тілі)

Қабысу сөз тіркесі құрамындағы бағыныңқы сыңардың басыңқы сыңармен жалғаусыз, іргелес тұрып орын тәртібі тәсілі арқылы байланысуы. Сөз тудырушы формалары жоқ немесе аз тілдерде бұл тәсілдің атқарар қызметі ерекше. Мысалы, қытай, ағылшын, француз ...

                                               

Қабықшалар

Қабықшалар - белгілі бір субстраттың сыртқы өңірін түгелімен қоршай қалыптасатын хемогендік заттар қабатшасы.

                                               

Қадам

Қадам - пішіннің екі көрші бір аттас бүйір жақтарының арасындағы ойма осіне параллель бағытпен өлшенген ара қашықтық, тіс дөңгелектерде екі көрші жатқан тістердің бір аттас пішіндерінің арасындағы концентрлік шеңбер доғасы бойымен өлшенген қашықтық.

                                               

Қадағалау сатысы

Қадағалау сатысы - тараптардың осы сатының алдындағы сот сатыларының заңды күшіне енген сот шешімдеріне шағым, наразылығы бойынша істі кадағалау тәртібінде қарайтын сот.

                                               

Қадақ

Қадақ. Тіліміздің 10 томдық түсіндірме сөздігінде бұл сөздің мағынасына - екі жүз грамға тең салмақ өлшемі деген анықтама берілген. "Қоржынның бір басындағы 5 - 6 қадақ кепкен ерікті үлестіріп бердім". Қазақ тілінен басқа бұл тұлғалас әрі мағынал ...

                                               

Қадим оқуы

Қадим оқуы діни білім беру. Қазан төңкерісіне дейінгі оқу орындарының ескі, жаңа деп белінуі 19 ғасырдың екінші жартысында басталған реформашылдар қозғалысынан басталды. Оның бастаушысы Қырым татарларының перзенті Ысмағұлбек Гаспрауи болды. Ол ес ...

                                               

Қадыр Хасанов

Хасанов Қадыр - жазушы, драматург. 1934 жылы ҚазПИ-ді бітірген. "Қәмбәғәлләр авази" газеті, "Қизил таң" журналы редакцияларында, Қазақ мемлекеттік баспасында, Қазақстан Жазушьшар одағында, "Шәрқ хәқиқити" журналында, Қазақстан ғылым академиясының ...

                                               

Қадырғали Жалайыри көшесі (Астана)

Қадырғали Жалайыри көшесі "Ақбұлақ" тұрғын алабы. Асқар Тоқпанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1004.8 м. Бұрынғы атауы №74 көше. Қадырғали Жалайыри 1555 жылдар шамасында туған - 1605 - орта ғасырдағы қазақтың ғұлама ғалымы, белгілі биі. Сырдари ...

                                               

Қадырғали Қонысбайұлы Жаманбалин

Санкт-Петербург политехникалық институтының аспирантурасын 1990 бітірген. Қостанай педагогикалық институтында оқытушы 1985, аға оқытушы, доцент 1990, декан 1995 1999 жылдан Қостанай әлеуметтік-техникалық университетінде қызмет атқарады. Қостанай ...

                                               

Қажеттілік педагогикасы

Қажеттілік педагогикасы - есіп келе жатқан адамның кажетті нәрселерге, танымдық немесе өнегелік нормапарға катыстыру жолдары мен құралдарын қарастыратын педагогикадағы бір бағыты. Оның оқытудың және тәрбиелеудің нақты айқындалған мақсаттары, ұста ...

                                               

Қажылық ғибадатының үкімі

Қажылық ғибадаты шамасы жеткен әрбір адамғаөмірінде бір рет парыз. Қажылықтың парыздығының дәлелдері 1. Құран "Ол жерге баруға шамасы жеткен барлық адамға Аллаһ үшін Қағбаны зиярат етіп, қажылық жасау парыз". "Қажылықты және умраны Аллаһ үшін тәм ...

                                               

Қажымұқан кесенесі

Қажымұқан кесенесі – атақты палуан Мұңайтпасұлы Мұқанның қабірінің басына 1967жылы орнатылған кесене. Биіктігі – 5.5, ені мен ұзындығы 4.5x4.5 метр, кірпіштен қаланған сыңар күмбезді. Қасбетінде "П" әрпі тәріздес жапсырма, оның жоғарғы жағында ги ...

                                               

Қажымұқан көшесі (Астана)

Қажымұқан көшесі Манас даңғылынан басталып, Л. Мирзоян, Ж. Жирентаев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1628.3 м. Қажымұқан Мұңайтпасов 1871-1948 - қазақтың әйгілі палуаны, классикалық күрестің шебері. Әлемнің бірталай ірі қалаларында болып, балуа ...

                                               

Қазіргі заманғы ғылымдар жүйесіндегі мәдениеттанудың алатын орны және оның басқа ғылым салаларымен байланысы

Қазіргі заманғы ғылымдар жүйесіндегі мәдениеттанудың алатын орны және оның басқа ғылым салаларымен байланысы. Мәдениеттану жеке пән ретінде XIX ғасырдың соңғы ширегінде қалыптаса бастады, сондықтан да оны әлі де болса да буыны бекімеген жас ғылым ...