ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 171




                                               

Труппа

Труппа – драмалық, опералық және балет театрының актерлік-шығармашылық құрамы. Кейде аралас және екі тілде ойнайтын Труппалар да кездеседі. Мысалы, Қазақтың Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының Труппалары. 16 – 18 ғасырларда қамқорш ...

                                               

Тубулар

Тубулар – Сахара шөлінің орталығы ауданында тұратын халық. Біраз бөлігі Нигер мен Ливияны мекендейді. Жалпы саны 530 мың адам. Антропологиялық жағынан экваторлық нәсілге жатады. Ислам дінінің сүннит тармағын ұстанады. Екі этникалық топқа бөлінеді ...

                                               

Тубулопатия

Бірінші деңгейлі тубулопатиялар кезінде заттар мен электролиттер тасымалы көбінесе бүйрек өзекшелерінің мембраналарында бұзылады. Екінші деңгейлі тубулопатиялар кезінде заттар мен электролиттер тасымалының дефекті жалпылама сипатқа ие.

                                               

Тугай (Благовещен ауданы)

Тугай - Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Тугай ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 625 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.

                                               

Туггурт

Туггурт – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Уаргла провинциясындағы қала Халық саны 140 000 адам 2005 жылғы халық санағы бойынша. Қаланың экономикасы негізінен ауылшаруашылығына негізделген. Туггурттың айналасына құрма пен көкөністер егіп, соны сата ...

                                               

Туда-Мөңке

ТУДА МӨҢКЕ, Туда-Менгу, Тадан Мангу – Алтын Орда ханы. Бату ханның немересі. Ағасы Мөңке Темір қайтыс болғаннан кейін оның бәйбішесі Жиджектің және беклербегі Ноғайдың қолдауымен билікке келді. Мысырмен дипломатиялық байланысты дамытуға күш салды ...

                                               

Тузлукуш

Тузлукуш - Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Тузлукушев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 377 адамды құрады. Пошта индексі - 452036, ОКАТО коды - 80209837001.

                                               

Тука

Тука - Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Карамалы-Губеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 601 адамды құрады. Пошта индексі - 452789, ОКАТО коды - 80251830005.

                                               

Тукан (Белорет ауданы)

Тукан - Башқұртстанның Белорет ауданындағы ауыл, Тукан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1673 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.

                                               

Тукмак-Каран

Тукмак-Каран - Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Какрыбашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 110 адамды құрады. Пошта индексі - 452771, ОКАТО коды - 80251825010.

                                               

Тукмаклы

Тукмаклы - Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл, Краснокурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 90 адамды құрады. Пошта индексі - 453037, ОКАТО коды - 80203828004.

                                               

Туктар

Туктар - Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Волк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 174 адамды құрады. Пошта индексі - 453445, ОКАТО коды - 80215813003.

                                               

Тули хан

Тули, Тули-хан Нибу Ше – бірінші Шығыс Түрік қағандығының билеушісі. Қағандықта 608 – 19 жылы билік жүргізген Шиби Дучидің Шиби-хан Дучи ұлы. Ағасы Хели Дучи Хйели-хан Дучи 620 – 34 жылы билік еткен тұста ол ел басқару ісіне тартылды. Ер жеткен к ...

                                               

Тунгустар

Тунгустар, тұнғыстар – эвенкі халықтарының бұрынғы атауы. Эвенкілер Батыс Сібірдегі шағын халықтардың бірі. Бұрын тұңғыстар деген жалпы атпен белгілі болған. Олар Енисейдің сол жағалауының батысын, тундраны, Охот теңізінің Оңтүстік-шығысы мен Аму ...

                                               

Тупак

Тупак - Башқұртстанның Әбзелил ауданындағы ауыл, Таштимер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 706 адамды құрады. Пошта индексі - 453622, ОКАТО коды - 80201837010.

                                               

Тура азимут

Тура азимут - жергілікті жерде өзінің тұрған нүктесінен қандай да болмасын басқа нүктеге бағытталу азимуты. Компасты бағытталған қалпында ұстап қақпақты бұрып ойықты қарауылды берілген бағыттағы нысанаға қарай көзейді.

                                               

Тура ату

Тура ату - снаряд траекториясы белгіленген нысана биіктігінен көтерілмейтін атыс қаруынан ату. Тура атудың қашықтығы снарядтың бастапқы жылдамдығы мен нысана биіктігіне байланысты. Қарудың атыс кестесінде карудың горизонтында орналаскан, белгілен ...

                                               

Тура ату қашықтығы

Тура ату қашықтығы - снарядтың траекториясы нысананың берілген биіктігінен аспайтын ең үлкен атыс қашықтығы. Снарядтың траекториясының тіктігі мен нысананың биіктігіне байланысты. Тура ату қашықтығының шегінде атыс көздеуіштің тұрақты қойылымында ...

                                               

Тура бағыттан атыс

Тура бағыттан атыс - зеңбірек тікелей нысанаға бағытталған жағдайда, ашық атыс позициясынан артиллериялық зеңбіректен атыс жүргізу. Тура бағыттан атыс үшін бөлінген артиллериялық зеңбірекке төмендегі міндеттер жүктелуі мүмкін: қарсыластың шабуылд ...

                                               

Тура дәлдеу

Тура дәлдеу панораманың оптикалық осін нысанамен тікелей үйлестіру арқылы зеңбіректі дәлдеу. Ол ашық атыс позициясындағы артиллерия атысы, сондай-ақ танкіден ату кезінде қолданылады.

                                               

Тура нүктелі реактивті әуе қозғалтқышы

Тура нүктелі реактивті әуе қозғалтқышы - жану камерасында ауа тек қана жылдамдық ағынының әсерінен тығыздалатын реактивті әуе қозғалтқышы. Ол негізгі үш бөліктен: кіру диффузоры, жану камерасы мен шығу шүмегінен тұрады. Тура нүктелі реактивті әуе ...

                                               

Тура қиылыстыру

Тура қиылыстыру - пункттің тұрған жерін белгілі екі пункттен не одан көп белгілі пункттерден сол пунктке қарайғы бағыттарды өлшеу арқылы анықтау. Пункттің дұрыс анықталуын бақылауға ыңғайлы әрі анықтау дәлдігін арттыратын болғандықтан практикада ...

                                               

Турама

Турама - шикі мал немесе балық еттерінен туралып, шабылып дайындалған масса термині. Етті түріне байланысты сиыр етінің, қой етінің, құс етінің және т.б. болып бөлінеді. Тураманы еттартқыштан етті өткізіп алады. Кейде етті тартпай майдалап турама ...

                                               

Турбаслы

Турбаслы - Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл, Турбаслин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 399 адамды құрады. Пошта индексі - 452414, ОКАТО коды - 80228860001.

                                               

Турбидиметрия

Турбидиметрия - лай ортада сіңірілетін жарық интенсивтілігін өлшеуге негізделген химиялық сандық талдаудың оптикалық әдісі. Өлшеу зерттелетін және стандартты ортада жарықты сіңіру интенсивтілігін салыстыру арқылы жүргізіледі. Турбидиметрияның бір ...

                                               

Турбо

Түжырымдамалық схема - мөліметтерді сақтау ортасы мен оған қатынас қүру жолындағы мөліметтер базасын басқару жүйесінде берілген мөліметтерді үсынуды пайдаланудан төуелсіз жөне барлық қосымша программалар үшін басқа біртүтас мөліметтер базасын үсы ...

                                               

Турбореактивті қозғалтқыш

Турбореактивтік қозғалтқыш - компрессоры іске газ турбинасының көмегімен қосылатын әуе-реактивтік қозғалтқыш. Ол компрессормен бір белдікке бекітілген трубинадан, кіретін қондырғы мен реактивтік соплодан тұрады. Ауа ағына диффузор арқылы компресс ...

                                               

Турен Ален

Турен Ален - француз әлеуметтанушысы. Индустрияландырудың бастапқы кезеңінде әлеуметтік талдау экономикалық жүйе тепе-тендігінің шарттарын анықтаумен айналысты. Индустриялдық қоғамның келесі даму сатысында әлеуметтік ғылымдардың талдауы мейлінше ...

                                               

Туризм географиясы

Туризм географиясының ғылым ретінде дамуының тарихы ертеден басталады. Оның тарихы да өзге ғылымдар сияқты фактілермен, оқиғалармен, есімдермен бай. Ол ХІХ ғасырдың аяғында пайда болып, осы қалпында қалыптасты. Қоғамдық қарым-қатынас пен техника ...

                                               

Туристік карта

Туристік карта - туристерді қызықтыратын объектілер, маршруттың бағыты мен жағдайы бейнеленген карта. Туристік карта - арнайы карта нысандарының бір түрі.

                                               

Туристік карталар

Туристік карталар - туристік мақсатқа арналған карталар. Туристік карталарда жалпы географиялық элементтер, туристерге арналған нысандар мен туристерге қызмет көрсететін нысандар көрсетіледі.

                                               

Турма

Турма - Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Янгурчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 394 адамды құрады. Пошта индексі - 453194, ОКАТО коды - 80248865004.

                                               

Турн

Турн - Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ургушев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 80 адамды құрады. Пошта индексі - 452365, ОКАТО коды - 80234880005.

                                               

Турнедо

Турнедо - бұқтырылған, қуырылған немесе грильде пісірілген, талшықтарына көлденең кесілген, кішігірім саусақ қалыңдығындай ет кесектері. Дайын болған турнедо піскен жұмыртқа, зәйтүн немесе салат бөлігі, қайнатылған көкөністермен әшекейлеп, көкөні ...

                                               

Турумбет

Турумбет - Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Турумбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 620 адамды құрады. Пошта индексі - 453497, ОКАТО коды - 80205858001.

                                               

Туфиттер

Туфиттер - құрамындағы пирокласты материалдар мөлшері 50%-дан кем емес шөгінді-жанартаутекті таужыныстар атауы; шөгінді құрамбөліктері терригендік, хемогендік немесе органогендік таужыныстар болады. Өзін кұрайтын кесектер мен түйірлердің мөлшерін ...

                                               

Туфогендік-шөгінді таужыныстар

Туфогендік-шөгінді таужыныстар - құрамында 10%-дан 50%-ға дейін пирокластық материалдар бар құмды, құмайтты, сазды шөгінді таужыныстар. Пирокластар жанартаулық шынының, эффузиялық таужыныстардың және олардың минералдарының сынықтарынан тұрады. Т ...

                                               

Туфты брекчия

Туфты брекчия - мүлдем жұмырланып өнделмеген ірі кесекті жанартаукластикалық материалдардың ұсақ түйірлі туфты материалдармен дәнекерленуі нәтижесінде түзілетін біршама шымыр тау жынысы.

                                               

Туфты құмтас

Туфты құмтас - мөлшері 0.1-1 мм аралығындағы терригендік және пирокласты материалдар жиынтығынан тұратын жанартаутекті-шөгінді тау жынысы түрлерінің бірі.

                                               

Туфтық құрылым

Туфтық құрылым - окті туфтың құрылымы. Онда домалақ қабатты қабықшалар органикалық қалдықтарды, құм түйірлерін қаптай өсіп, таужыныстың кеуекті массасын құрайды.

                                               

Туынды

Туынды – дифференциалдық есептеулердің х аргументі өзгерген кездегі f функциясының өзгеру жылдамдығымен сипатталатын негізгі түсінігі. Кез келген х үшін қатынасының шегі арқылы анықталатын функция Туынды деп аталады және y΄, f΄, түрінде белгілене ...

                                               

Туынды кварциттер

Туынды кварциттер - вулканогендік-гидротермалық ерітінділердің әсерінен қышқыл және орта эффузиялық таужыныстар бойынша қалыптасқан метасоматиттер. Поствулкандық газгидротермалармен Ғ, С1, В, Р, Н25, 802, 80, С02 келіп, Са, М§, Ғе, N8, аздап А1, ...

                                               

Туынды кеуектер (қуыстар)

Туынды кеуектер - тау жынысы толықтай қалптасып болғаннан кейін туындайтын қуыстар. Бұларға жататындар: еру қуыстары - тау жынысыты тоғыта қозғалатын жерасты сұйықтарында сол тау жынысытардың белгілі бір құрамбөліктері еруі нәтижесінде қалыптасат ...

                                               

Туғанда алғашқы тыныс алу себебі

Туғанда алғашқы тыныс алу себебі - Баркровтың айтуынша, кіндіктен қан келмей қалудан қанда С0 2 көбейіп кетеді де, ол тыныс орталығын тітіркіндереді және тыныстай бастайды. Сондықтан кіндікті тез, қатты қысып байламаса, бала дем ала-алмай өліп ке ...

                                               

Тымақ ұру

Тымақ ұру - ұлттық ойын. Ойын жазық кең алаңда ойналады. Ойынға қатынасушылар екі жарым метрдей таяқты жерге қадайды да, оның басына тымақ, не малақайды іліп қояды. Ортаға бір ойыншы шығады. Оған таяқтың басында ілулі тұрған тымақты не малақайды ...

                                               

Тыныс алу жолдарының инфекциясы

Тыныс алу жолдарының инфекциясы – қоздырғыштары ең алдымен тыныс алу жолдарының кілегейлі қабықтарында локализацияланатын инфекциялық аурулар, ал жұғу көбіне ауада шашырап берілу механизмі арқылы болады, оған грипп, ангина, аденовирусты аурулар, ...

                                               

Тыныс алудың жіті ауруы

Тыныс алудың жіті ауруы - көбінесе вирустарда қоздыратын қатты жұқпалы ауруға ұқсас, клиникалық катардың жалпы атауы, ауа арқылы беріледі: кездейсоқ жағдайда және жұқпалы ауру кең тарап жайылғанда таралады; тыныс жолдарындағы шырышты қабықтар қаб ...

                                               

Тыныс белгілері

Тыныс белгілері айтайын деген ойды нақтылы, дәл түсінікті етіп жеткізу үшін, сондай-ақ баяндалмақшы пікірді ала-құла етпей, айқын білдіру үшін қолданылады. Бұл - тыныс белгілерінің басты қасиеті. Тыныс белгілері сөздер тіркесі мен сөйлемдерді айт ...

                                               

Тыныс түрлері

Тыныс түрлері көкірекпен жөне құрсақпен тыныстану түрлері болады. Көкірекпен тыныстау әйелдерге, ал құрсақнен тыныстау ер кісілерге тән. Бұл тыныстық ерекшелікке жатады.

                                               

Тыныштық зонасы

Тыныштық зонасы - 1) екі жарты шардың пассаттарының арасындағы экваторға жақын жердегі әлсіз ауыспалы желдердің зонасы. Орташа климаттық карталарда наурызда Атлант мұхитының үстінде 3° с.е. пен қыркүйекте экватордың 11" және 3° с.е. араларында ор ...