ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 17




                                               

Зайсан көшесі (Астана)

Зайсан көшесі Арқалық көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ақмола, Наурыз, Ақсу, Жарқайың, Ақсуат көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 780.3 м. "Көктал" тұрғын алабы. Зайсан - Оңтүстік Алтайдағы көл. Шығыс Қазақстан облысының аумағында ор ...

                                               

Зайсан пристав

Зайсан Приставы - Ресей империясы сол кездегі Семей облысы аумағында Зайсан, Күршім, Бұқтырма өлкелерінің қазақтарын басқару үшін 1868 жылы құрған пристав. Алғашында Зайсан приставының жері Зайсан каласынің екі жағындағы солүстік. және оңтүстік б ...

                                               

Зайсан шөгінді алабы

Зайсан шөгінді алабы геологиялық тұрғыдан алғанда өзімен аттас ойыспен байланысты, ол Алтай таулы жүйесінің оңтүстік сілемдерімен және Тарбағатай, Маңырақ, Сауыр, Сайқан жоталарының солтүстік сілемдерімен шектелген. Ойыстың Қазақстан ауқымындағы ...

                                               

Зайсан шөгінді алап

Зайсан шөгінді алабы - Қазақстанның шығысындағы ендікке жуық бағытта созылған, жоғарғы палеозой-мезозой-қайназойдың шөгінді қатқабаттарымен көмкерілген тауаралық ойыс. Шығыс Қазақстан облысының жерінде. Ауданы 30 мың км 2 -ге жуық. Алап солтүстік ...

                                               

Зайып Ақыпұлы

Зайып Ақыпұлы - – қытай қазақтары арасынан шыққан қоғам қайраткері, Абақ керейдің жәнтекей руының тәйжісі. 1935 жылы тамыз айында Баркөлдегі жергілікті өкімет органының басшысы Шэн Ши Сайдің озбыр әрекетіне қарсы шығады. Қытай әскерлері наразылық ...

                                               

Зайырлы мектеп

Зайырлы мектеп - зайырлы өкіметтер мен ұйымдар қалыптастыратын, қаржыландыратын және бағыттайтын мектеп. Әдетте зайырлы мектеп - мемлекеттік мектеп. Ол діни ұйымдарға тиесілі конфессионалдық мектеппен қатар қызмет етеді. Мемлекеттік бола отырып, ...

                                               

Зайыт

Зайыт - Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл, Краснозилим ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 323 адамды құрады. Пошта индексі - 453033, ОКАТО коды - 80203825003.

                                               

Закария Ибн Казвини

Закария Ибн Казвини, Закария ибн Мұхаммед әл-Казвини – араб тарихшысы, географы. Иракқа қоныстанған араб отбасында дүниеге келген. Дамаскіде білім алған. Әл-Хил қаласында қазы міндетін атқарды. Өмірінің соңғы кезеңдері Бағдадты билеген Шыңғыс хан ...

                                               

Закария Әшенұлы

Закария Әшенұлы – Қытай қазақтары арасынан шыққан әскери қайраткер, Гоминьдан армиясының генерал-майоры. 1934 – 28 жылдары Үрімжі қаласындағы офицерлер мектебінде оқыған. Қытай армиясының қатарында қызмет еткен. Оспан батыр және Қалибек Райымбекұ ...

                                               

Зал интерьерлері

Зал интерьерлері - қазіргі кезде қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарындағы залдар интерьерлерінің 7 стилі белгілі: классикалық; готикалық; модерн; хай-тек; шығыс стилі; кантри; неоорыс. Классикалық стиль - ауыр маталардан тігілген дастарқандармен, ...

                                               

Залал

Залал, құқықта – азаматтық құқық бойынша бір жеке не заңды тұлғаға екінші бір жеке не заңды тұлғаның құқыққа қарсы әрекетімен келтірген ақшалай зияны. Залал келтіру сипатына қарай бірнеше түрге бөлінеді: нақты Залал, яки құқығы бұзылған тұлға бұз ...

                                               

Заливное

Заливное - мал және құс етінен, балықтан жасалатын салқын тағам. Дастарқанға онымен бірге сірке суы қосылған не қаймақ, ақ желкен, майонез, тұздалған немесе маринадталған көкөністер, салаттар қойылады. Балықтан жасалған заливное. Балықтың ішек-қа ...

                                               

Заман (газет)

"Заман" – бүгінгі күні Түркиядағы ең танымал әрі беделді газеттерінің бірі. 1986 жылдан бастап жарық көре бастаған басылым бүгінде ірі түрік басылымына айналды. Оның мемлекет ішінде 400 бөлімшелері, ал шетелдерде 20-ға жуық меншікті тілшілері бар ...

                                               

Замана

Замана - мұсылмандық құқықтағы кепілдік түрі, қарыз алушы қарыз берушіге қарызын уақтылы қайтара алмаған жағдайда қарыздар кісінің жауапкершілігін басқа біреудің өз мойнына алып, төлеуге міндеттенуі. Замана кепілдігі қарыз алушының өтініші бойынш ...

                                               

Заманай мен Аманай

"Заманай мен Аманай" – қазақ прозасының үлкен табыстарының бірі Сәкен Жүнісовтің повесі. Повесте XX ғасырдың отызыншы жылдарындағы заман дүрбелеңі суреттелген. Хамза Есенжановтың "Жүнісовтар трагедиясы" романында Жайық қазақтары басынан кешкен аз ...

                                               

Заманауи өнер мұражайы

Заманауи өнер мұражайы - Нью-Йорктегі мұражай, 19 ғасырдың аяғынан қазірге дейінгі америка және еуропа өнерінің ең үлкен топтамасы.1929 жылы жеке топтамашылардың тобы негізін қалаған болатын. 53-ші көшедегі қазіргі ғимараты 1939 жылы ашылған; кей ...

                                               

Заманбек Батталханов

Заманбек Батталханов - партия, кеңес қызметкері, Жетісу өңіріндегі ауыл шаруашылығы аудандарының қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосқан ұйымдастырушылардың бірі. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан. 1942-46 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1 ...

                                               

Заманбек Әбдешев

Заманбек Әбдешев - тележурналист. ҚазМУ-ді бітірген. Шығыс Қазақстан облыстық теледидарда редактор, республикалық "Қазақстан пионері" газетінің әдеби қызметкері, "Жазушы" баспасында 15 жыл редактор болып жұмыс істеді. Қазір "Хабар" агенттігінде а ...

                                               

Западный көшесі (Астана)

Западный көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Ә. Жанбосынов көшесінде аяқталады. Н. Ирченко көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 212.7 м. Западный - "батыс" деген мағынаны және ол елдің немесе елді мекеннің орналасу бағытын көрсетеді.

                                               

Заряд

Заряд - әр түрлі мақсаттарға арналған қопарғыш заттардың белгілі бір мөлшері. Ол қолданылу мақсатына, жасалыну тегіне және қолданылу тәсіліне байланысты бірнеше түрлерге бөлінеді: 1) тау-кен өндірісінде заряд тұтасып жатқан қатты кенді шетінен ұс ...

                                               

Заряд әдісі

Заряд әдісі - электрөткізгіш кен денесінің өзіне немесе оны кіріктіруші таужыныстардың одан сәл-пәл қашығырақ нүктесіне қойылған тоқ көзінен туындайтын электр яки магнит өрісін зерттеуге негізделген электрбарлау әдісі. Әдетте өте жоғары электрөтк ...

                                               

Зарядтық жұптылық

Зарядтық жұптылық, – электрмагниттік не күшті өзара әсерлерден пайда болған процестердегі шын бейтарап бөлшектердің қалпын сипаттайтын кванттық сан. Зарядтық жұптылық ұғымы зарядтық түйіндестік операциясы кезінде электрмагниттік не күшті өзара әс ...

                                               

Зарядтық түйіндестік

Зарядтық түйіндестік, – қандай да бір өзара әсерге қатысатын барлық бөлшекті олардың өздеріне сәйкес антибөлшекпен ауыстыратын амал. Тәжірибе Зарядтық түйіндестік. кезінде күшті және электрмагниттік өзара әсерлердің өзгермейтіндігін көрсетті, яғн ...

                                               

Зарядтың сақталу заңы

Зарядтың сақталу заңы – кез келген тұйық жүйенің электр зарядтарының алгебралық қосындысының өзгермейтіндігі туралы табиғаттың іргелі дәл заңдарының бірі. Ол 18 ғ-да дәлелденген. Теріс электр зарядын тасушы электронның және электр зарядының шамас ...

                                               

Застава

Застава жорық кезінде және жергілікті жерде орналасу кезінде әскерді күзету міндеттерін орындайтын бөлімше; 16-19 ғасырларда Ресейде және Еуропаның бірқатар мемлекеттерінде қарауыл күзететін, құжаттар тексеріліп, салық, алынатын қалаға кірер неме ...

                                               

Зат

Зат – 1) жаратылыстануда – негізгі физикалық ұғым. Зат тыныштық массасы мен кеңістікте шектелген пішімі бар бөлшекті нысандардың жиынтығын білдіреді. Дене мен затбөлшектері ауыспалы жылдамдықпен қозғалып, ал өріс вакуумдегі жарық жылдамдығымен бі ...

                                               

Зат белгі қағаздары

Зат белгі қағаздары - кәмпит орауға арналған қағаздар; Зат белгі қағаздары торт маркалы болып шығарылады: М - түрлі түсті зат белгілер басуға арналған қағаз. В - зат белгілерді баспаханалық тәсілмен басуға арналған; Б - зат белгілерді литографиял ...

                                               

Зат есім

Зат есім - заттың, құбылыстың атын білдіріп, кім? не? деген сұраққа жауап беретін сөз табы. Күнделікті өмірде кездесетін, әдеттегі жай нәрселерді ғана емес, табиғат пен қоғамдық өмірдегі ұшырасатын әр алуан құбылыстар мен уақиғаларды, ұғымдар мен ...

                                               

Заттай дәлелдеме

Заттай дәлелдеме -1) қылмыстық іс жүргізуде – қылмыс құралдары ретінде пайдаланылған не қылмыстың ізі сақталған немесе қылмыстық әрекеттердің нысандары болған заттар, сондай-ақ, қылмыстық жолмен жиналған ақша және өзгедей құндылықтар, қылмысты та ...

                                               

Заттай дәлелдемелер

Қылмыстық іс жүргізуде - қылмыс қаруы болды деп ойлауға негіз болса, немесе өзінде қылмыстың ізі сақталып қалса, немесе қылмыстық әрекеттің объектісі болса, сондай-ақ ақша мен өзге де бағалы заттар, қылмысты анықтауға, істің іс жүзіндегі мән-жайы ...

                                               

Заттай мүлік

Заттай мүлік - жеке қолданымдық, мүкәмы алдық, арнайы мақсаттарға арналған күнделікті жабдықтар, жинақ қоры және жұмсалмайтын қор, затгық мүліктер.

                                               

Заттану

Заттану, немесе Субстантивтену - басқа сөз таптарына жататын сөздердің зат есімге айналуы. Субстантивтену көбінесе сын есімдер мен есімшелерге тән. Олардың бірқатары біржолата зат есімге айналып кеткен: ақтар, қызылдар, сары, Тулкілі, Бақалы, Жыл ...

                                               

Заттарды сипаттау

Заттарды сипаттау -криминалистикалық тәжірибеде, заттын сыртқы түрі мен ерекше белгілері туралы жан-жакты сипаттайтың дәл мәліметтерді, сондай-ақ өндіруші, түсі, үлгісі, материалы, зауыттық немесе фабрикалык нөмірі туралы дерекгерді тіркеу үшін қ ...

                                               

Заттардың (таужыныстардың, минералдардың) физикалық қасиеттері

Заттардың физикалық қасиеттері - заттың құрам және құрылыс ерекшеліктерімен анықтала отырып, сырт ортаның нақтылы жағдайында тұрақты қалпын сақтайтын яки барша өзгерістері сол сырт орта өзгерістеріне тәуелді болып келетін сапалық қасиеттер жиынты ...

                                               

Заттардың физика-химиялық қасиетін және сипаттамасын кондуктометрия көмегімен анықтау

Сұйытылған ерітінділердің электр өткізгіштігін өлшеу Аррениус ашқан электролиттік диссоциация теориясының дамуына негіз болды. Берілген НА әлсіз қышқылы С 0 концентрациясымен схема бойынша диссоциацияланатын болса: НА - > Н + + А -, оның диссо ...

                                               

Заттық жабдықтау

Заттық жабдықтау - армия бөлімдері мен бөлімшелерін материалдық қамтамасыз етудің бір түрі. Оның негізгі міндеті - әскери кызметшілерді киім-кешекпен, аяқ киіммен, арнайы киім жабдықтарымен, төсек-жаймалармен, лагерь құру үшін қажетті заттармен ж ...

                                               

Заттық мағына

Заттық мағына - сөздің формалық немесе грамматикалық мағынасынан тыс негізгі мағынасы. Сөздің ақиқат мағынасы, материалдық мағынасы, негізгі мағынасы, лексикалық мағынасы; сөздік мағынасы ұғымдарын береді. Заттық мағына негізгі түбір сөздерде сақ ...

                                               

Затыльников Николай Николаевич

Затыльников Николай Николаевич - әскери қайраткер, Жетісудағы Азамат соғысына белсене қатысушы, 1918 ж. сәуірде Верный әскери штаб бастығының орынбасары, кейін солтүстік Жетісу майданының қолбасшысы болып тағайындалды. Верный төңірегіндегі бүлікш ...

                                               

Зауыт-ВТУЗ

ЗАУЫТ-ВТУЗ – КСРО-да ірі өнеркәсіп орындары жанында жұмыс істеген дербес техникалық жоғары оқу орындарының атауы. Зауыт-ВТУЗ өндіріс қызметкерлері арасынан жоғары білімді мамандар даярлау, өнеркәсіп орындарында инженер-техникалық қызметкерлердің ...

                                               

Зафар-Наме-Ий Мукими

Зафар-Наме-Ий Мукими – Шайбани әулетінен шыққан Бұхара билеушісі Абдулла ханның нұсқауы бойынша оның іс-әрекетін мадақтау мақсатымен парсы тілінде жазылған шығармалардың бірі. Авторы – Мукими туралы дерек аз. Тек оның бұл шығарманы 16 ғ-дың 80-жы ...

                                               

Зафар-Наме-Ий Тимури

Зафар-Наме-Ий Тимури," Фатхнаме-ий Тимури”," Зафар-наме” – Шараф әд-Дин Әли Йездидің шығармасы. Әмір Темірдің өмір тарихын баяндайтын еңбектің екінші, толықтырылған бұл нұсқасы шамамен 1419 – 25 ж. парсы тілінде жазылған. Шығарма Қазақстан, Орта ...

                                               

Захабийа

ЗАХАБИЙА - кейінгі парсы әдебиеттеріндегі кубра увийа бауырластығының жалпы атауы. 3ахабийа тарихы екі кезеңнен тұрады:біріншісі - құрылған күнінен бастап, бауырластықтың ең соңғы басшысы, 3ахабийаның негізін қалаушы деген жоғары мәртебеге қолын ...

                                               

Захаров Ростислав Владимирович

Ростислав Владимирович Захаров 1907 - 1984 - балетмейстер, режиссер, КСРО Халық артисі 1969, Қазақстанның Халық артисі 1958, Өнертану ғылымының докторы 1970. 1926 жылы казіргі Санкт-Петербургтың хореография училищесін, 1932 жылы сондағы театр тех ...

                                               

Зағыпыран

Зағыпыран - көп жылдық пияз тектес, сары, алқызыл немесе көк гүлді өсімдік. Кемінде 80-дей түрі бар. Екпе зағыпыран ның гүлдерін дәмдеуіш ретінде және тамақ өнімдеріне алқызыл-сары рең беруге қолданады. Зағыпыран дәндерінен май алынады және кепті ...

                                               

Зақымдалеан аймақтардан өту

Зақымдалеан аймақтардан өту - әскерлердің ұрыстық, ұрыс алдындагы және жорықтық реттермен, жауынгерлік қабілеттіліктерін барынша сақтап және жауынгерлік міндеттерді орындай отырып зақымданған және қираған өңірлерден ұйымдасқан түрде өтуі. Бұл осы ...

                                               

Зақымдалған аймақ

Зақымдалған аймақ оқ-дәрі жарылысы орталығының айналасындағы кеңістік, оның шегіндегі нысаналарды жою қамтамасыз етіледі; оқ-дәрілердің жою әсерінің сипаты, олардың зақымдауы нысанаға тікелей түсуін қажетсінбейді. Әдетте, оқ-дәрілердің түрлі закы ...

                                               

Зақымдану

Зақымдану. Сыртқы әсерден жақ-бет сүйек тканьдерінің анатомиялық бүтіндігі| мен функциялық қызметінің бұзылуы. Бетке зақым механикалық, температуралық, электр тогы, радиациялық және т. б. факторлардан тиеді.

                                               

Зақымдану ошағы

Зақымдану ошағы - адамдары, ұрыс техникасы, көлігі мен әр түрлі мүліктерінің бәрі бактериялық залалдануға ұшыраған аумақ. Зақымдану ошағы жұкпалы аурулар таратудың негізгі көзі болып саналады, осыған байланысты қарсыластар қоздырғыштар қолданғанғ ...

                                               

Зақымдану тығыздығы

Зақымдану тығыздығы - зақымданған ауданның бір өлшеміне келетін улағыш заттардың мөлшері, химиялық жағдайды сипаттайтын факторлардың бірі. Ол 1 шаршы метрге келетін граммдық мөлшермен өлшенеді. Әр түрлі химиялық оқ-дәрілерді қолданғанда зақымданғ ...

                                               

Заң актісі

Заң актісі - белгілі бір құқықтық салдар туғызатын, қоғамдағы қарым-қатынастарды реттеуге бағытталған жазбаша ресми құжат. Заң актісі Нормативтік актілерге және арналған субъектілерінде ғана құқықтық салдар туғызатын нормаланбаған заң актісі-не б ...