ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 168




                                               

Фарадей заңдары

Фарадей заңдары - электролиттер арқылы электр тогы өткенде электродтарда бөлінетін не ыдырайтын заттардың мөлшерін анықтайтын электролиз процесінің негізгі заңдары. Ол заңдарды 1833 - 34 ж. ағылшын ғалымы М.Фарадей ашқан. Фарадейдің 1-заңы былай ...

                                               

Фарадей саны

Фарадей саны, Фарадей тұрақтысы - Авагадро тұрақтысы мен элементар электр зарядының көбейтіндісіне тең негізгі тұрақтылардың бірі: F=NAѓe=ѓ, ѓ104 Клѓмоль–1. Фарадей саны электрхим. есептеулерде кеңінен қолданылады. Оның мәні күмістің электрхим. э ...

                                               

Фарадей құбылысы

Фарадей құбылысы - зат ішінде магнит өрісінің күш сызықтары бойымен таралатын электрмагниттік толқынның поляризация жазықтығының бұрылуы. Бұл құбылысты 1846 жылы М.Фарадей ашқан. Жалпы жағдайда магниттелген затты бір ғана п сыну көрсеткішімен сип ...

                                               

Фарватер

Фарватер: Су асты және су үсті кедергілері арасынан кемелердің қауіпсіз жүзетін су жолы. Фарватер навигациялық қоршалым құралдары арқылы белгіленетін кедергілер аралдар, тайыздар арасында арасымен кемелердің жүзуіне арналады. Саяз сулы айдындарда ...

                                               

Фард

Фард - мінез-құлық пен іс-әрекеттердің діни уағыздардағы мөлшері мен Құдай жолындағы абыройлы қылықтардың сақталуын белгілейді. Фард төмендегідей екі түрге бөлінеді: біріншісі - Фард әл-айы - негізгі, бұл барлық адамдарға да міндетті, ешкімге де ...

                                               

Фаренгейт шкаласы

Фаренгейт шкаласы - қалыпты атмосфералық қысымда мұздың еру және судың қайнау нүктелерінің аралығын 180 бөлікке бөлу арқылы алынған температуралық шкала. Ол бойынша мұздың еру нүктесі 32°F, судың қайнау нүктесі 212°F мәндеріне теңестіріледі. Фаре ...

                                               

Фармакология

Фармакология - адам организміне әр түрлі дәрілік және биологиялық белсенді заттардың тигізетін әсерін зерттейтін, сондай-ақ дәрі-дәрмектің жаңа түрлерін іздеп табуды қарастыратын ғылым. Фармакологияда организмге дәрілік заттардың әсерін жануарлар ...

                                               

Фармакопея

Фармакопея, дәрінама - дәрілік заттардың сапасын қалыптамаландыратын, ережелер мен стандарттар жинағы. Мемлекеттік фармакопеяга, осы салада заң шығарушылық сипаты берілген.

                                               

Фармация

Фармация - денсаулық сақтау ісінің халыққа дәрімен көмек көрсетуді іске асыратын бір саласы. Фармацияның теориялық негізіне дәрілік заттарды анықтау, іздеу, оларды зерттеу, дайындау, қалыптау және шығару, сұрыптау, стандарттау, сақтау, тарату жән ...

                                               

Фаррелл Уильямс

Фаррелл Уильямс – американдық әнші, рэппер, композитор. Чад Хьюго мен бірге хип-хоп музыкаға продюссерлік етеді. N*E*R*D фанк-рок тобының көшбасшысы, вокалисті және барабаншысы. Жеке жұмыстарында шығарған дебютті әні Frontin 2003, Mind альбомы 20 ...

                                               

Фастнахтшпиль

Фастнахтшпиль – 14 – 15 ғасылардағы карнавал ойын-сауығының бір түрі. Масленица ойындары мен шерулерден, фарстардан туындаған Фастнахтшпиль сауығы күлкілі әжуаға негізделеді. Алғашында әзіл-оспақ сипатта тұрмыс көріністерін бейнелесе, 15 – 16 ғас ...

                                               

Фатализм

Фатализм – әрбір оқиғаны және адамның әрбір әрекетін о баста бекітілген деп білетін, қалау еркі мен кездейсоқтықты жоққа шығаратын дүниетанымдық тұжырымдама. Фатализмнің негізгі үш түрін бөліп көрсетуге болады.қайырымдылықтың, сырқаттың немесе жұ ...

                                               

Фатима, Бибі Бәтима

Фатима, Бибі Бәтима – мұсылман әлемінде ерекше қадір тұтатын әйел, Мұхаммед пайғамбардың Қадиша анадан туған қызы, Әзірет Әлінің әйелі, Хасан мен Хұсейіннің анасы. Фатима үш ұл, екі қыз туған. Пайғамбар дүниеден өткеннен кейін саяси оқиғаларға бе ...

                                               

Фатхнама

Фатхнама," Фатх-и Хани" – Мұхаммед Шайбани ханның ерлік жолын өлеңмен баяндайтын тарихи шығарма. Еңбектің авторы Шайбанидың замандасы – Шади. Шығарма Шайбани ханның тірі кезінде, оның тікелей тапсырмасымен жазылған." Фатхнама” жеке тақырыптармен ...

                                               

Фахд бен Абдулл Азиз көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Вагонный көшесі. Фахд бен Абдулл Азиз көшесі Мұзтау көшесінен басталып, Ақан сері көшесінде аяқталады. С.Мұхамеджанов, Ш.Бейсекова, А.Байтұрсынов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1489.2 м. Фахд бен Абдулл Азиз-Фахд ибн аль-Абдулл а ...

                                               

Фахрадж мешіті

Фахрадж мешіті - Хорасан стилінде салынған негізгі ғимараттардың бірі, Йезд қаласындағы мешіт. Бұл мешіт Иранда салынған ең ежелгі мешіт болып саналады. Атақты сәулетші және Иран сәулет өнерінің маманы марқұм Мұхаммед Кәрім Пирниа осы мешіттің ер ...

                                               

Фация (геология)

Фация – бір стратиграфиялық горизонттың таралу аумағындағы тау жыныстарының қалыптасу жағдайы. Фация терминін Швейцария геологы А.Грессли ұсынған. Бір зерттеушілер Фацияны жер қыртысының физ геогр. жағдайлары және шөгіндінің фаунасы мен флорасы б ...

                                               

Фациялар туралы ілім

Фациялар туралы ілім – Жер қыртысына тиесілі шөгінділердің құрамы мен құрылыс ерекшеліктерінің уақыт пен кеңістіктегі өзгерістерін және осы өзгерістерді туындататын физикалық-географиялық жағдайларды бір-бірімен байланыстыра отырып зерттейтін гео ...

                                               

Фациялық ерекшеліктер

Фациялық ерекшеліктер - петрологияда: магмалық тау жыныстарының, денелердің, бірлестіктердің өз жаралуының фациялық жағдайларынан туындайтын қасиеттері - олардың минералдык құрам ерекшеліктері, құрылымдары, бітімдері, магмалық дене болмысында орн ...

                                               

Фациялық жағдайлар

Фациялық жағдайлар – петрологияда: магмалық тау жыныстардың, денелердің, бірлестіктердің қалыптасу ерекшеліктерін анықтайтын геологиялық жағдайлар жиынтығы - магмалық денелер мөлшері мен олардың астасу пішіндері, жаралу тереңдігі, кіріктіруші тау ...

                                               

Фациялық критерийлер.

Фациялық критерийлер - өткен дәуірлердің шөгіндену процесінің фациялық жағдайларын анықтау критерийлері. Бұларға жататындар: 1) фациялық жағдайды шөгшдінің заттық құрамы тұрғысынан анықтау белгілері - түйірлер мен кесектердің пішіні мен мөлшерлер ...

                                               

Фациялық талдау

Фациялық талдау – шөгіндінің өткен геологиялық кезеңдердегі физика-географиялық жағдайын анықтау үшін қолданылатын әдістер мен арнайы әдістемелердің жиынтығы. Фациялық талдаудың далалық және камералдық түрлері болады. Далалық жағдайда негізінен т ...

                                               

Фациялық қатар

Фациялық қатар - геологиялық формациялардың құрамбөліктері болып табылатын, геологиялық көнелігі бір-бірімен тұстас болғанымен, құрамдық және құрылымдық өзгешеліктері бар, бір-бірін кеңістікте алмастырып отыратын таужыныстар жиынтығы.

                                               

Фақр

Фақр -. Абсолютті бақыт мағынасында қолданылады. "Бақытты болғандар фақирлер, өйткені "Алами самауат", яғни Құдайлық әлем оларға тән". Иасауидың "Фақр" философиясы Құрандағы "Тәңір бай, сіздер факирсіздер" аятына негізделген. Фақр - адамның рухан ...

                                               

Федералдық байланыс комиссиясы

Федералдық байланыс комиссиясы – АҚШ-тағы мемлекет бюджеті арқылы қаржыландырылатын, үкіметтік ұйым. Ол 1934 жылы құрылған. Оның құзырына АҚШ аумағындағы байланыс қызметінің барлық түрін техникалық жағынан бақылау, жеке меншік стансалар мен мемле ...

                                               

Федор Владимирович Поярков

Поярков Федор Владимирович - этнограф және антрополог, Мәскеу университетін бітірген. 1879 ж. Жетісуға әскери қызметке жіберілді. Көп кешікпей одан босап, дәрігерлік қызметке ауысты. Өмірінің көбін Верный қаласында өткізді." Восточное обозрение”, ...

                                               

Федор Евгеньевич Корш

Корш Федор Евгеньевич – орыс шығыстанушысы, Санкт-Петербург Ғылым Академиясының академигі. Мәскеу 1877–1900; арасында үзілісі бар, Новороссийск 1890-92 университеттерінің және Лазарев институтының 1892 профессоры. Мәскеу университетін бітірген 18 ...

                                               

Федор Федорович Шиляев

14 жасынан еңбекке араласып, Азамат соғысына 1918-20 қатысқан. 1939 жылы Алматыға қоныс аударып, Түрксіб басқармасында жұмыс істеген. Қазақстанда жасақталған әскери құраманың қатарына алынып, 1942 жылдан 1-Балтық майданына қарасты 43-армия 5-шабу ...

                                               

Федоров-грот заңы

Федоров-грот заңы – көп жағдайда химиялық қарапайым құрамды заттың кристалдарына жоғары симметрия тон. Химиялық құрамы күрделі болған сайын, оның кристалдарының симметриясы төмен болады.

                                               

Феликс Яковлевич Суркис

Феликс Яковлевич Суркис ─ орыс, кеңес жазушысы. 1937 жылы 8 қазанда Ленинград қаласында дүниеге келген. 1955 жылы Ленинград әскери-механика институтына оқуға түседі. 1989 жылдан бастап баспа қызметімен айналысып, "Лицей" баспасын басқарады. 1970 ...

                                               

Фельдшпатоидтар

Фельдшпатоидтар – химиялық құрамы жағынан кремний қышқылына қанықпаған тау жыныстарын түзуші минералдардың тобы. Фельдшпатоидтар сілтілі және негізді тау жыныстарында дала шпаттарының орнын алады. Фельдшпатоидтарға нефелин, лейцит, содалит, мелил ...

                                               

Фенокристер

Фенокристер - магмалық тау жыныстары құрамында өздеріне қарағанда тығыздау ұсақ түйірлі немесе шыны тектес масса арасынан ұшырасатын, мөлшері мен идиоморфизмі тұрғысынан анық ерекшеленетін жеке сеппелер.

                                               

Фенол-Альдегид шайырлары

Фенол-альдегид шайырлары, фенол шайырлары – фенол қатарын альдегидтермен катализатор қатысында поликонденсаттау арқылы алынатын термореактивті және термопласты өнімдер. Фенол мен альдегидтердегі химикалық байланыстар мен катализаторларға сәйкес н ...

                                               

Фердинанд Брюнетьер

Фердинанд Брюнетьер – француз жазушысы, тарихшы, әдебиет теоретигі, сыншы. Католик, монархист. Дарвин теориясын жақтаушы. Тулонда Франция туып, Парижде қайтыс болған. 1874 жылы "Revue des Deux Mondes" журналында жұмыс істейді. 1887 жылы Құрмет ле ...

                                               

Фердинанд Фабр

Фердинанд Фабр – француз ақыны және романшы. 1853 жылы "Feuilles de lierre" атты тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көреді. Бірақ бұл жинақта поэтикалық шығармашылық байқалмайды. 1862 жылы көпшіліктің назарын аударған "Les Courbezon" атты романын жазып ...

                                               

Ферекид

Ферекид - көне гректік космолог, Анаксимандр замандасы, "Теогония" мен "Космогония" шығармаларын жазды. Рухтың айналуы туралы ілімді усынып, 3 элементті от,ауа,су бөліп қарастырды.

                                               

Ферзьдік гамбит

Ферзьдік гамбит - келесі жүрістерімен басталатын дебют: 1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4. кең тараған қазіргі дебюттардың бірі. Қаралар пешка құрбанын қабылдауы-қабылдамауына қарай келесі түрлерін ажыратады: Қабылданған ферзьдік гамбит Альбин контргамбиты ...

                                               

Ферменттік дәрі-дәрмектер

Ферменттік дәрі-дәрмектер - организмдегі барлық химиялық процестерді шапшаңдатып, жарадағы өлі еттенген тканьдерді ыдыратып, бетін тезірек кілегейлендіріп шипалық осер береді. Олардың қатарына трипсин, химопсин, лидаза, ронидаза т. б. жатады.

                                               

Ферми беті

Ферми беті - абсолют нөл кезінде электрондардың температура болмайтын облыстан, металдардың бос емес электрондық күйінің облысын бөлектейтін квазиимпульстар кеңістігіндегі энергияға тең бет.

                                               

Ферродинамикалық өлшеуіш аспап

– екі және одан да көп катушкалардың токпен электрдинамикалық әрекеттесуіне негізделген аспап. Ф.ө.а. негізінен техникалық қалқанды амперметр, вольтметр және ваттметр түрде жиілігі 50. 500 Гц айнымалы ток тізбегінде өлшеу үшін пайдаланылады. Ф.ө. ...

                                               

Ферромагнетизм

Ферромагнетизм - заттардың магнит өрісінде жаңадан магниттелу және магнит өрісі жоғалғаннан кейін де осы қасиетінің жұрнағын сақтап қалу қабілеті. Ферромагниттерге негізінен темір тобына жататын элементтер Fe, Со, Ni және бұлардың көптеген қосылы ...

                                               

Ферромагнетизмнің толық зерттелуі

Қалдық магниттелудін болуы, тұрақты магниттер, яғни микроскопиялық токты ұстап түруда энергия шығындамай-ақ магнит моменттеріне ие болып, оларды қоршаған кеңістікте магнит өрістерін туғызатын денелер жасауға мүмкіндік береді. Тұрақты магниттер жа ...

                                               

Ферромагнитті кристалл

Ферромагнитті кристалл - оны құратын атомдардың өтемеленбеген электрондары бар; атомдарының сыртқы электрон қабаттары толмаған. Атом аралық магниттік күштері атомдардың жылу қозғалыстарынан басым және олардың магниттік моментіне белгілі бағдар бе ...

                                               

Ферромагнитті минералдар

Ферромагнитті минералдар - жоғары дәрежелі магнитті сезімталдықпен сипатталатын, бұл сезімталдық өріс магниттелуіне тәуелді болып келетін, қалдықты магниттелу қабілетін иемденгіш минералдар.

                                               

Ферромагниттік резонанс

Ферромагниттік резонанс - электромагниттік толқынға түсірілген магнит өрісінің жиілігі мен кернеулігінің белгілі бір мәнінде ферромагнетик арқылы өткен электромагниттік толкынның энергиясын талғап жұту.

                                               

Феррометр (Өлшеу техникасы)

- айнымалы магниттік өрісте магнитті-жүмсақ материалдарды өлшеуге арналған аспап. Өзекшесі магниттік материалдан жасалған оралымдарда пайда болатын электр қозғалтқыш күштің орта мәнін феррометрмен өлшейді. Электр қозғалтқыш күш мәні бойынша үлгід ...

                                               

Фес

Фес – Марокконың төрт империялық қалаларының ішіндегі ең көнесі. Африканың батысындағы білім беру мен Ислам мәдениетінің ірі орталығы. Халық саны 946 815 адам 2004 жылғы халық санағы бойынша. Шамамен 789 жылы Ι Идрис Фес өзенінің шығыс жағалауына ...

                                               

Фестивальный қысқа көшесі (Астана)

Фестивальный қысқа көшесі - А.Иманов көшесінен басталып, М.Дубинин қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 203.7 м. Фестивальный - ағылшын, француз және латын тілдерінен аударғанда - "көңілді, мерекелі" деген мағынаны білдіреді.

                                               

Фетогенез

Фетогенез - Киматогенездің 76-шы күні мен 230-шы күнінің арасындағы кезең, бұл кезде бала жолдасы қалыптасып, ұрық тканьдері жетіліп, іріктеле бастайды.

                                               

Фианит

Фианит – цирконийдің кубтық оксиді болып саналатын жасанды жолмен алынған минерал. 1966 жылы Ресей геологы А.А.Иван Степанович Конев Батыс Байкал өңірінде сілтілі интрузивті құрайтын тау жыныстары құрамынан Ф-ке өте ұқсас, кристалдары 0.01 – 1.5 ...