ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 163




                                               

Тәтібеков атындағы көше (Алматы)

Тәтібеков атындағы көше. Көшеге көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері Саймасай Әлімұлы Тәтібековтың есімі берілген. Тәтібеков Саймасай Әлімұлы Алматы облысында дүниеге келген. Ол 1919-1922 жж. Қара қырғыз атты әскер полкының эскадрон командирі, ...

                                               

Тәтішов атындағы көше (Алматы)

Тәтішов атындағы көше. Көшеге Қазақстандағы комсомол белсенділерінің бірі, сталиндік репрессияның құрбаны Қайсар Тәтішовтің есімі беріл- ген. Тәтішов Қайсар Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. 1933-37 жылдары Қазақстан ОК ЛКСМ бірінші х ...

                                               

Тәтті бұршақ

Тәтті бұршақ Қарапайым бұршақтың бір түрі, бұршаққынымен және піспеген дәндерімен бірге тұтастай қолданылады. Бастапқыда бұршақты тек құрғақ дәндері үшін ғана өсірген. XVI ғасырда Голландияда бұршаққын ішіндегі нәзік, қытырлақ бұршақ өсіре бастад ...

                                               

Тәуекел

Тәуекел - жүзеге асырмақ іс-шаралардьщ сәтсіз болып шығуының ықтимал қаупі, осындай қауіпке байланысты іс-шаралардың ездері. "Әйтеуір бір сәті болар" дегенге негізделген көзжұмбай тәуекел және әбден ойластырылган, сәтті болады деген сенімге негіз ...

                                               

Тәуекел ханнның Мауереннахрға жорығы

Тәуекел ханнның Мауереннахрға жорығы, 1598 жылы Бұхар хандығына жасаған. Жорық қарсаңында Абдолла ханға өзінің ұлы, мұрагері Абд әл-Мұмин қарсы шығып, Бұхар хандығында саяси дағдарыс орын алған еді. Осы сәтті пайдаланған Тәуекел хан 100 мыңдай әс ...

                                               

Тәуекелшілдік

Тәуекелшілдік Тәуекел – алға қойған мақсатына берік сеніммен ұмтылу. Тәуекелшілдік адамның өз мақсатының хақтығына деген сенімінен бастау алып, бастаған ісінің нәтижелі болуына Құдайдың жәрдемі болады деген үміттен тұрады. Тәуекелшілдік ұғымының ...

                                               

Тәуелді батырма

Тәуелді батырма, опция батырмасы button) - Windows жүйесінің графиктік интерфейсінде - диалогтық терезедегі біреуін ғана таңдап алуға болатын кішкене дөңгелек батырмалар тобы. Тышқанды басу арқылы немесе пернелер көмегімен олардың тек біреуін ған ...

                                               

Тәуелдік жалғау

Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді екенін білдіретін қосымша. Негізінде зат есімге тән қосымша бола тұрса да, зат есім қызметін атқаратын, демек, субстантивтенетін сөздердің барлығына да жалғана береді. Мысалы: әкем, дәпт ...

                                               

Тәуелділік

Тәуелділік функция мен оның аргументгері арасындағы қатынас; мәліметгер базасындағы мәліметтер ассоциациясы. Мәліметтер тәуелділігі ; data dependence) - мәліметтер мен программаның өзара өсер етуі.

                                               

Тәуелсіз мемлекеттер достастығына (тмд) қатысушы мемлекеттердің әскери ынтымақтастығы

Тәуелсіз мемлекеттер достастығына қатысушы мемлекеттердің әскери ынтымақтастығы - Достастық қауіпсіздігі жүйесін құруга бағытталған, саяси, бітімгерлік, экономикалық, әскери-техникалық және басқа сипаттағы шаралар кіретін, көп жақты және екі жақт ...

                                               

Тәуелсіз мемлекеттер достастығына қатысушы мемлекеттердің қарулы күштері штаб бастықтарының комитеті

Тәуелсіз мемлекеттер достастығына қатысушы мемлекеттердің қарулы күштері штаб бастықтарының комитеті - қатысушы мемлекеттердін қорғаныс министрлері кеңесінің органы. Ол әскери аумақта Ұжымдык кауіпсіздік келісімі және екі жақты келісім негізінде ...

                                               

Тәуелсіз тәжірибе дәрігерлерінің ассоциациясы

Тәуелсіз тәжірибе дәрігерлерінін ассоциациясы - сақтандырылғандарға бекітілген жылдық қаражат көлемінде медициналық көмек көрсету үшін өзін-өзі сақтандыратын, тұйықталған фирмалық сақтандыру жүйесін құратын, сақтандыру компаниясымен немесе кәсіпк ...

                                               

Тәуелсіздік көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы № 1 көше. Тәуелсіздік көшесі Қабанбай батыр даңғылын, Ақмешіт, Түркістан көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2250.2 м. Тәуелсіздік - мемлекеттің өз саясатын өз еркімен жүргізуге қабілеттілігі. Тәуелсіздіктің нышандары ретінде мемлекетт ...

                                               

Тәуелсіздік саябағы (Шымкент)

"Тәуелсіздік" саябағы Оңтүстік Қазақстан облысы Шымкент қаласында Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған іс-шаралар аясында ашылған. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі салтанатты түрде ашқан саябақ қаланың Қабанбай батыр көше ...

                                               

Тәуке хан заңдары

Тәуке хан заңдары – 1684 – 1685 жылдары Тәуке ханның реформашылдық қызметінің нәтижесінде қабылданған құқықтық нормалар жиынтығы. Тәуке хан заңдарының құрамына" Жеті жарғы”, билер сотының тәжірибесі, би-батырлардың ынтымағын арттыруға және көршіл ...

                                               

Тәуліктік азық

Тәуліктік азық - әскерлерді азық-түлікпен қамтамасыз ету жүйесіндегі бір тәулікте әскери кызметшіні тамақтандыру үшін белгіленген нормаға сай азық-түлік мөлшері сәйкес келетін есептік-жабдықтау өлшемі. Ол бөлімшелер, бөлімдер, құрамалар мен бірле ...

                                               

Тәуліктік беру

Тәуліктік беру бір тәулікте бір әскери қызметкердің тамақтануына белгіленген мөлшер бойынша бөлінетін азық-түлік көлемі. Азык-түлік бөлімшеге т.б. әскери қызметшілердің тізімдік санына байланысты есептеледі. Майдандағы бөлімшелер мен бөлімдер үші ...

                                               

Тәуліктік жүріс

Тәуліктік жүріс - жорық кезінде өскерлердің бір тәулік ішінде жүріп өтетін аралық қашықтығы. Тәуліктік жүрістің шамасы жорықтағы лектердің жұру жыдцамдығына, қозғалыстың ұзақтығына, ұрыстық және көліктік машиналардың жүргізушілері кұрамының физик ...

                                               

Тәуліктік наряд

Тәуліктік наряд - бөлімнің алдағы тәулікте ішкі тәртіпті сақтау, қару-жарақты, тұрғын жайлар мен бөлімнің мүлкін күзету, сондай-ақ ішкі қызметтің өзге де міндеттерін орындауға тағайындаған әскери қызметшілер тобы. Әдетте, төуліктік полк наряды мы ...

                                               

Тәшриқ тәкбірі

Тәшриқ тәкбірі. Тәшриқ - еттерді бөліп, Күннің астына қою деген мағынаны білдіреді. Құрбан айтта құрбандық бөліп таратылғандықтан осылай атаған. Құрбан айттың алдындағы күнді "Арафа күні" деп атайды. Бұл - Зулхижжәның тоғызыншы күні. Арафа күніні ...

                                               

Тәңір

Тәңір - ежелгі түркілер, оның ішінде қазақтардың сенген бағызы монотеистік Құдайдың аты. Ол табиғат құбылысын, әлем құрылысын басқаратын, адамдарды өмірге жетелейтін құдіретті тылсым ие. Тәңіршілдік ең ежелгі табиғи сенім. Онда пайғамбар жоқ, әрк ...

                                               

Тәңірберген Қалилаханов

Тәңірберген Қалилаханов - жазушы, драматург. "Ленин жолы" газетінде әдеби қызметкер, Ақсу театрының директоры, Ақсу ауданының газетінде редактор қызметін атқарған. Қалиханов ақын Сара шығармашылығын зерттеушілердің бірі. "Ақын Сара" кітабының авт ...

                                               

Тәңірдің заты

Тәңірдің заты, зат - ул - Аллах - Абс. болмыс, барлық. Оның болмысы өздігінен бар. Аллаһтың заты ахадиатқа тән ғайып, оған қандай да бір тілдік ұғыммен анықтама беру мүмкін емес. Болмыста оның заты үшін тең келетін еш нәрсе жоқ. Ахадиатқа тән ғай ...

                                               

Тәңірқазған

Тәңірқазған – палеолит тұрағы. Жамбыл облысы Қаратау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 34 км жерде. 1957 – 58 жылы Ш.Уәлиханов атындағы Тарихи археология және этнография институтының тас ғасыры ескерткіштерін зерттеумен шұғылданған Қаратау отряды ...

                                               

Төбе

Төбе – археологияда ежелгі қоныстар мен ортағасырлық қалалардың, елді мекендердің орындарында қалыптасқан жасанды биіктік. Басқаша айтқанда адам тіршілігінің әсерінен қалыптасқан мәдени қабаттар үйіндісі. Ондай төбелер үйлердің жарамсыз бөлігін б ...

                                               

Төбе би

Төбе, төбе би. Тіркес мағынасы - негізгі шешімді айтатын басты би. ".жауаптылықты арнаулы төбе биге беретін". Ертедегі жазба ескерткіштерде "төпү" сөзінің адам басының төбесінен басқа, "шың", "шоқы" сияқты мағыналары кездеседі. "Төбе би" -дегі "т ...

                                               

Төбелер

Төбелер - дөңгелек немесе сопақша келген нысандардан тұратын шағын қырат. Салыстырмалы биіктігі 200 м-ден аспайды. Беткейлері түйетайлы, шымданған, басы жұмырланған, етегі айқын шектелмеген. Берік тау жыныстарынан тұратын қыратты жазықтардың тілі ...

                                               

Төбешік құм

Төбешік құм – микробедердің құмды шөлдерде кездесетін пішіні. Бұта түбіне желмен үрілген шаң-тозаңды құмдардың өсімдіктерден бөлінген тұздармен шыланып, цементтелуінен қалыптасады. Көбіне салыстырмалы биіктігі 50 – 70 см, диаметрі 1 – 3 метрдей б ...

                                               

Төбешік құмдар

Төбешік құмдар - 1) Днепр мен Дон өзендерінің аласа террасаларында желдің әсерінен түзілген, биіктігі 2 - 5 м құм төбешіктердің атауы; 2) Сібір тундрасында тоң қату процестерінің әсерінен түзілген кішігірім күмбез тәрізді төбелер.

                                               

Төбешіктер

Төбешіктер. Біршама жазық алаптарда жеке-дара көрініс беретін немесе бір-біріне тізбектеле созылатын онша биік емес, бірақ баурайлары біршама тік кұлайтын жоталар.

                                               

Төле Ағабеков

Төле Ағабеков – Социалистік Еңбек Ері, механизатор. 1963 ж. кәсіптік-техникалық училищені бітірген. Әлішер Науаи ұжымшарында механизатор, 1965 ж. комбайн жүргізушісі болды. Бүкілодақтық кәсіподақтар ұйымының ХVІ съезіне, Бүкілодақтық ұжымшылар съ ...

                                               

Төле би даңғылы

Төле би даңғылы – Тараздағы ертеден келе жатқан әрі ең ірі көшелердің бірі. Бұл көше Кеңес дәуірінде кеңейтіліп, қайта салынып, қаланың батыс қақпасы мен орталық базарын жалғастырып жатқан үлкен көше болды. Кеңес дәуірінде "Коммунистік" көшесі де ...

                                               

Төлеген Айбергенұлы Айбергенов

Ойлауың мүмкін дүниені мынау кеткен екен деп тас қаптап… Адамның заңғар ұлылығын сен сағынышымен есепте. Бұлбұлдың дауысын есіте алмайсың, бауларға кірсең сағынбай. Онсыз сен тіпті тұлпар да болсаң, қосыла алмайсың қатарға Қажет жерінде қатыгезді ...

                                               

Төлеген Асқаров

Төлеген Асқаров - экономист,журналист. Алматы халық шаруашылығы инстиуттың бітірген. Жоғары білім беру жүйесінде, Қазақ КСР FА мен Мемлекеттік Жоспарлау комитетінің ғылыми- зерттеу экономикалық институттарында, республикалық мемлекеттік органдард ...

                                               

Төлеген Ахметов

Төлеген Ахметов - телеоператор. Павлодар телестудиясында 1979 жылы оператордың көмекшісі, оператор. "Қазақтелефильмде", "КТК" телеарнасында оператор болып істеді. Павлодарда "Хабар" және "КТК" телеарналарының тілшілер қосының ашуға ұйытқы болды. ...

                                               

Төлеген Жүнісов

Төлеген Жүнісов, малшы, Социалистік Еңбек Ері. Жастайынан байдың малын баққан. 1929-1963 ж. Қарқаралы аудандағы Совет ұжымшарынын малшысы. 1947-48 жылы бағымындағы әр ірі қараның тәуліктік орташа салмақ қосуын 1090 г-ға, өгізшелердің орт. салмағы ...

                                               

Төлеген әулие жер асты мешіті

Төлеген әулие жер асты мешіті – діни сәулет өнері ескерткіші. Маңғыстау ауданы Шайыр ауылынан солтүстік-батыс бағытта 20 км жерде орналасқан. Мешіт құрылысы Қаратау сілемдерінің батыс жағындағы Тасжол деп аталатын тау жотасының оңтүстік-шығыс жар ...

                                               

Төлек ата кесенесі

ТӨЛЕК АТА КЕСЕНЕСІ – орта ғасыр ескерткіші. Жаңақорған ауданы орт-нан 30 км жерде, Қырөзгент пен Қылауыз Ата арасында, Қылышты Ата кесенесімен бір жерде орналасқан. Төлек Ата 11 – 12 ғ-ларда өмір сүрген. Төлек атадан төрт ата Найман тарайды. Ол к ...

                                               

Төлем карточкаларымен есеп айырысулар

Төлем карточкаларымен есеп айырысулар - төлем карточкаларымен есеп айырысулар компьютер торабының, ақпараттарды автоматты түрде өндеу кұралдарын қолданатын байланыс жүйелері арқылы жүзеге асыратын банктер және олардың клиенттері, сатушылар мен са ...

                                               

Төлемақылар

Төлемақылар Төлемакылар: 1. Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы. 2. Жер бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төле-мақы. 3. Қоршаған ортаныласғаны үшін төлемақы. 4. Жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төлемақы. 5. Орманды п ...

                                               

Төленді Қапанұлы Нұрмұхамедов

Нұрмұхамедов Төленді Қапанұлы - ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Талдықорған қаласындағы ауылы шаруашылығы техникумын бітірген. Іле ауданы атқ. комитетінде бөлім меңтерушісі, Талғар ауданы атқ. комитетінің төрағасы болып істеген. Іле ау ...

                                               

Төлеп бағы

ТӨЛЕП БАҒЫ – Сырдария өз-нің сол жақ жағалауы мен Қуаңдария аралығында орналасқан жасыл желек. Жаңақала қорғанынан 6 км төмен Өтетілеу қолтығы, Маметек арығының тұсында орналасқан. Оны 19 ғ-дың басында медресе балаларына қамқор болған Төлеп деген ...

                                               

Төлеу Шаханов

Шаханов Төлеу, Т.Иргайлин. - ақын, жазушы, аудармашы. ҚазҰУ-ды бітірген. Аудандағы "Знамя", "Еңбек туы" газеттерінде корректор, аудармашы, әдеби Қызметкер болып қызмет істеген. Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан. "Социалистік Қазақстан", "Лени ...

                                               

Төлеуіш Серіков

Серіков Төлеуіш – химия ғылымдарының докторы, профессор. Атырау педагогикалық институтын және ҚазҰПУ-ды, "Мәскеу химиялық синтездеу институты|Мәскеу химиялық синтездеу институтының аспирантурасын бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Мұнай инст ...

                                               

Төлеубай Үркімбаев

Төлеубай Үркімбаев 1889-1956 - ақын. 16 жасынан Жосалы, Жалағаш темір жолы стансасында жұмыс істеген. Шығармалары мерзімді баспасөзде 1929 жылдан жарияланған. Ақынның өлеңдері әр жылдары жарық көптеген жинақтарға енгізілген. "Құрмет белгісі" орде ...

                                               

Төлеубек кесенесі

Төлеубек кесенесі – 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасыр басындағы архитек. ескерткіш. Мойынқұм ауданындағы Құмөзек ауылынан солтүстікке қарай 35 км қашықтықта орналасқан. Кесенені жергілікті Кемпірбай деген ұста салған. Көлемі 36х21х6.5 см болатын шикі ...

                                               

Төлеухан Оспанбеков

Төлеухан Оспанбеков – өндіріс ұйымдастырушысы. Қазақ ұлттық тех университетінің Қаратау филиалын бітірген. 1966 – 75 жылы "Молодежный" кенішінде слесарь, газэлектр дәнекерші, ұста, "Қаратау" кен-химия комбинатында флотатор, диірменші, кен байыту ...

                                               

Төлеуғали Есімжанов

Төлеуғали Есімжанов - жазушы. 1965 жылы ҚазМУ-нің филология факультетін бітірген. Осы жылы мектепте мұғалім, 1966 - 1970 жылдары аудандық "Жаңа өмір" газетінде бөлім меңгерушісі, 1970 - 1975 жылдары аудандық мәдениет бөлімінің меңгерушісі, 1975 - ...

                                               

Төлқұжат

Төлқұжат, паспорт – азаматтың жеке басын куәландыратын негізгі құжат. 16 жасқа толғанда беріледі. Төлқұжатта иесінің аты-жөні, ата-тегі, туған күні мен туған жері, ұлты жазылады. Ұлты туралы жазба ата-анасының ұлтына сәйкес жазылады. Ата-анасы тү ...

                                               

Төмен ескен жел

Төмен ескен жел - карабатикалық жел, вертикаль құрамдасымен қосылып, аңғар бойымен немесе беткейімен төмен қарай ескен жел; мысалы, фен, бора, ағынды жел, мұздық желі және т.б.