ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 152




                                               

Тиләуләт сәждесі

Тиләуәт сәждесі. Құран Кәрімде он төрт жерде сәжде аяты бар. Бұларды оқыған, естіген адамның сәжде етуі - уәжіп. Тиләуәт сәждесін жасайтын адамның дәреті болу керек, әурет жерінің жабық болуы тиіс. Ниет етіп, құбылаға қарап, қолдарын көтермей "Ал ...

                                               

Тимаршы

Тимаршы - Османлы сұлтанына қызмет еткен, сол қызметі үшін timar деп аталатын иелік алған тұрақты емес атты әскер түрі. Тимаршылар соғыс басталған кезде әскерге барып қосылып, бейбітшілік кезінде өздеріне берілген жерді бағып-күтуге міндетті болғ ...

                                               

Тимбалэнд

Тимбалэнд ; 10 наурыз 1971 жыл, Норфолк, Виргиния, АҚШ) – американдық рэппер, музыкалық продюссер, аранжировка жасаушы және әндердің авторы. Mosley Music Group лейблінің негізін қалаушы, екі рет "Грэмми" сыйлығы на ие болған. Мансабын 1990 жылдар ...

                                               

Тимир ауылдық кеңесі)

Тимир - Башқұртстанның Бурзян ауданындағы ауыл, Тимир ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 528 адамды құрады. Пошта индексі - 453584, ОКАТО коды - 80219830001.

                                               

Тимоти Хаттон

Ти́моти Ха́ттон – америка актері және кинорежиссер. 20 жасында екінші пландағы ең үздік ер адам рөлі үшін "Оскар" сыйлығын иеленеді. Кино дебюті 1980 жылы шыққан Роберт Редфордтың "Обыкновенные люди" фильмі болған. Дәл осы фильмдегі рөлі үшін "Ос ...

                                               

Тип (информатика)

Құрылғының типі - енгізу-шығару амалдарын программалауда қолданылатын бір типті сыртқы құрылымдардың тобына берілетін жалпы атау.

                                               

Тип (определение)

Тип программалау тілдерінде - мөндер жөне оларға қолданылатын амалдар жиыны; жүйелеу бірлігі. қандай да бір заттың белгілі бір қасиеттерді иеленген пішіні; объектінің нақты жиыны, сипаттамасы;

                                               

Типаж

Типаж - әр түрлі бұйымдарды топтау, халык шаруашылыгына керек, 5-10 жылға бұрын кұрастырылған минималды экономикалық есептеп әр тұрлерін мөлшерін дәлелдеген.

                                               

Типология

Типология - жалпы лингвистикалық таксономиялық категорияларды шығу тегіне қарамастан тілдерді типтер бойынша топтастыру ұшін негіз ретінде аңықтау; типология лық топтастырудың тәсілдерін жасайтын және ұстанымын зерттейтін тіл білімінің бөлімі. Ти ...

                                               

Типологиялық карта

Типологиялық карта - бұл картаның негізіне қандай да бір қиын байқалатын көрсеткішті, тұрақты және жеңіл бақыланатын басқа көрсеткіш бойынша бейнелейтін табиғи құбылыстар арасындағы корреляциялық байланыс алынады.

                                               

Типтендіру

Типтендіру – әдеби туындыда кейіпкердің мінез ерекшелігін белгілі бір қоғамдық топқа тән белгі, нышандар арқылы көрсету. Көркем шығармадағы типтік бейнелер белгілі бір уақыт пен кеңістіктегі, тарихи дәуірдегі қоғамдық дамудың негізгі, шешуші сипа ...

                                               

Типтер теориясы

Типтер теориясы – түрлі сатылардағы объектілерді айыру үшін енгізілетін формальдық логиканың құрылу тәсілі. Типтер теориясы есептелу предикаттарының кеңейтілген жүйесі, яғни әр түрлі типтердің айнымалыларын қамтитын аксиоматик. жиын теориясында п ...

                                               

Титан кентастары

Титан кентастары – құрамында өндірісте бөліп алу экономикалық жағынан тиімді болатындай мөлшерде титаны бар минералды шикізат. Басты минералдары: ильменит, рутил, анатаз және буркит, лейкоксен, лопарит, сфен, перовскит. Титан кентастары алынатын ...

                                               

Титанды қорытпалар

Титанды қорытпалар – құрамына алюминий, молибден, ванадий, қалайы, темір, т.б. элементтер қосылған титан негізді қорытпалар. Титан болат пен басқа қорытпаларға қосылатын лигерлеуіш элемент ретінде пайдаланылады. Химиялық активтілігі жоғары болған ...

                                               

Титрлік талдау

Титрлік талдау, титриметрлік талдау, титриметрлік әдіс – сандық талдау әдістерінің жиынтығы. Титрлік талдауда зерттелетін құраушының мөлшері онымен әрекеттесуге жұмсалатын реактив көлеміне сәйкестендіріліп есептелінеді. Титрлік талдауда химиялық ...

                                               

Титул беті

Титул беті - кітап, кітапша, журнал басылымдарының атауы, автордың аты-жөні, шығарушы баспаның атауы, шығарылған жері мен уақыты т.б. көрсетілетін элементі. Көп томды басылымдарда айқарма тағы басқа (сол жақ бетінде барлық томдарға тән контртитул ...

                                               

Тифлопедагогика

Тифлопедагогика – педагогика ғылымының көру қабілеті бұзылған балаларды оқыту және тәрбиелеу жөніндегі саласы. Ғылым саласы ретінде 19 ғасырдың басында дами бастады. Кеңес Одағы кезінде әр түрлі ауытқуы бар балаларға арналған оқыту-тәрбиелеу меке ...

                                               

Ткемали

Ткемали - грузиндердің ет тағамдарына татымдық ретінде қосылатын өте қышқыл дәмі бар, ерте көктемде пісетін алхоры. Одан үйде ткемали соусын дайындаса, өндірісте жаңа технологиямен дайындалынатын соус - квацерахи деп аталады.

                                               

Тлемсен

Тлемсен – Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан қала Қаланың тарихы көне болып саналады және оны "Мағрибтің маржаны" деп атайды. Қала теңізден алыс аймақта орналасқан. Қаланың аты "Тала Имсан" бербер сөзінен шыққан, аудармасы "құрғақ бұлақ" дег ...

                                               

Тляумбет

Тляумбет - Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Тляумбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 473 адамды құрады. Пошта индексі - 453334, ОКАТО коды - 80238875001.

                                               

Тобанияз Әлниязұлы

Тобанияз Әлниязұлы – қоғам қайраткері. Діни мектепте бастауыш білім алған. 1915 ж. болыс басқарушысы болып сайланған. 1916 ж. патша жарлығына қарсы шыққаны үшін тұтқынға алынып, 1917 ж. патша өкіметі құлағаннан кейін абақтыдан босатылды. 1918 – 1 ...

                                               

Тобаяқов атындағы көше (Алматы)

Тобаяқов атындағы көше. Көшеге қоғам қайраткері ғалым-физик профессор, педагог Жамбыл Тобаяқовтың есімі берілген. Тобаяқов Жамбыл Алматы облысында дүниеге келген. Бірқатар ғылыми еңбектердің авторы. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Сейфуллин даң ...

                                               

Тобыл Титанды Кенқайраңдар Тобы

Тобыл титанды кенқайраңдар тобы, Қостанай облысы аумағындағы Шығыс Орал антиклинорийі мен Торғай ойпаңының аралығында орналасқан. Бұл ауданда кендену шелекті свитасының шалқарнұра қабатына кіретін алевритті жұқа қабатты алювийлік фацияға жататын ...

                                               

Тобыл қысқа көшесі (Астана)

Тобыл қысқа көшесі - бұрынғы атауы М.Кутузов қысқа көшесі. Тобыл қысқа көшесі А.Чехов көшесінен басталады. Ұзындығы - 81.8 м. Тобыл - Ертіс алабындағы өзен. Қазақстанның Қостанай облысы және Ресейдің Қорған, Түмен облыстары жерімен ағады. Жалпы ү ...

                                               

Тобыл өңірі

Тобыл өңірі – Батыс Сібір жазығының оңтүстік бөлігін алып жатқан дала белдеміндегі жазық. Батысында Орал сырты үстірті, оңтүстігінде Торғай үстірті, шығысында Есілдің сол жағалауы аралығында орналасқан. Палеозой іргетасы оңтүстігінде 100 м, солтү ...

                                               

Тобыл-Обаған артезиан алабы

Тобыл-обаған артезиан алабы, Қостанай облысының солтүстігінде, Тобыл ойысында орналасқан. Оңтүстігінде Қостанай құрылымдық белдемімен, батысы Орал тауымен, шығысы Орталық Қазақстан қыраттарымен, солтүстік бөлігі Ресей жерімен шектеседі. Қалыңдығы ...

                                               

Тобылғысай көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Новолунный көшесі. Тобылғысай көшесі Мирный көшесінен басталып, Арай көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 243 м. Тобылғысай - тобылғы мол өскен сай. Тобылғы - раушан гүлділер тұқымына жататын қызыл күрең түсті бұта.

                                               

Товий Ловиц

Товий Ловиц – XIII ғасырдың ең мықты экспериментатор химиктерінің бірі, астроном. Георг Ловиц жанұясында дүниеге келген. Ол шешесінен ерте айырылған-ды, ал өгей шешесі оған аса көп көңіл бөлмеді. 1767 жылы Ресей ғылым академиясының шақыруы бойынш ...

                                               

Тодди

Тодди - шет елдерде кеңінен тараған әр түрлі ыстық сусындар мен ішімдіктер қоспасы. Құрамында күшті алкогольді ішімдіктер, кою шырындар, құймалар, тәтті тұндырмалар немесе ликер және татымдықтар бар. Үстелге әкелер алдында қоспаны ыстық сумен ара ...

                                               

Тозақ

Тозақ - мұсылмандық акырзаман туралы ілімде күнәһарлар мен дінсіздердің о дүниеде жазаланатын орны. Тозақ азабын бейнелеу Құран Кәрім аяттары мен уағыздарында кеңінен орын алды. Тозақ құрбандары отқа жанатыны, отты шынжырлармен бұғауланып, қатты ...

                                               

Тозаңдату

Тозаңдату. Қысылған ауа ағынымен сұйық, болмаса ұнтақ затты тіс протездерінің сыртына әдемілік үшін, әрі металдардың тотығуын азайту үшін жасалатын ортопедиялық тәсіл. Тәжірибеде титан, нитратты тозаңдатқыш элемент ретінде, коррозияға төзімділігі ...

                                               

Тозаңды талдау

Тозаңды талдау анализ; гр. palynel - жука қабатты шаң-тозаң, logos - ілім) - геологиялық географиялық зерттеулер кезінде кең қолданылатын палеоботаникалық әдістердің бірі. Бұл әдістің әсіресе палеофлористика үшін мәні зор. Атап айтқаңда, әр түрлі ...

                                               

Тозаңкөректілер

Тозаңкөректілер - жасыл өсімдіктердің тозаңымен қөректенетін жануарлар. Бұлар өсімдіктердің айқас тозаңдануына әсер етеді. Тірі организмдермен тозаңданатың гүлдердің гүлі немее гүл шоғыры ірі, иісті және шірнелі болады. Тозаңкөректілердің көбі кү ...

                                               

Тозу

Тозу - геологияда: магма есебінен бірінші болып қалыптасқан минералдар мен магмаға кірігіп кеткен тау жынысы кесектерінің, еру, балқу және жемірлеу салдарынан өзгерістерге ұшырауы. тау жынысының алажаулы еруі нәтижесінде әртүрлі өзгерістерге ұшыр ...

                                               

Тозған топырақтар

Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во "Наука", 1966, стр. 204. Академия наук Казахской ССР. Институт языкозна ...

                                               

Той

Той. Бүгінгі күнгі түсінігімізде бұл сөздің мағынасы - қуанышты жайға байланысты ел шақырылып өткізілетін ырду-дырдулы жиын, ойын-тамаша. "Күн батқан соң-ақ үйде үлкен той басталады". Бір себептен "той" сөзінің төркінін іздестіріп, тарихына баруд ...

                                               

Тойтарма

Тойтарма - сырық пен салынатын бастиекті бекітетім тетік. Тойтармалы байланыстарда тұйықтаушы бастиекті қалыптастыру үшін сырықтың ұшы тойтармаланады.

                                               

Тойтару

Тойтару - құрылымның ажыратылмайтын байланысын жасау үшін қолданылатын технологиялық процестің операциясы. Көбінесе табақты металдарды тойтарма арқылы байланыстырады.

                                               

Токтар

Токтар - Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Тынбаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 199 адамды құрады. Пошта индексі - 452352, ОКАТО коды - 80243865005.

                                               

Толағай жерасты су алабы

Толағай жерасты су алабы Қызылорда облысы Арал қаласынан 78 – 98 км жерде орналасқан. Барлау жұмыстары Арал қаласын және оған жақын жатқан елді мекендерді ауызсумен қамтамасыз етіп, егінді жерлерді суару мақсатында жүргізілген. Қалыңд. 60 м-ге де ...

                                               

Толағай көшесі (Астана)

Толағай көшесі Мирный көшесінен басталып, Н.Оңдасынов көшесінде аяқталады. Арай, Қараөткел, Темірқазық көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы -495.8 м. "Толағай" - халық аңызы. Бүл аңызда Саржан деген аңшының ұлы Толағайдың ертегі желісіндей сағат санап ...

                                               

Толмачевка

Толмачевка - Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Тряпин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 40 адамды құрады. Пошта индексі - 453484, ОКАТО коды - 80205849007.

                                               

Толпар

Толпар - Башқұртстанның Гафурий ауданындағы ауыл, Толпар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 255 адамды құрады. Пошта индексі - 453065, ОКАТО коды - 80221840001.

                                               

Толысу желісі

Толысу желісі - жер қыртысындағы жарық қуыстарының минералдық заттармен бірте-бірте бітеліп кептелуі нәтижесінде қалыптасатын желі.

                                               

Толық аналитикалық функция

Толық аналитикалық функция - - өзінің қандай да болмасын бір f элементін барлық мүмкін болатын жалғастырулары арқылы жасалған f функция.

                                               

Толық арнайы өңдеу

Толық арнайы өңдеу - оған жеке құрамды санитариялық өңдеу, қару-жарақты, әскери техниканы, көліктерді, әскери киімдерді, жабдық-тұрыандарды және қорғаныс құралдарын дезактивизациялау, газсыздандыру және дезинфекциялау жатады. Толық арнайы өндеу б ...

                                               

Толық кернеу

Толық кернеу. Дененің тұтас құрылымы туралы болжамға сүйеніп, ішкі күштер бүкіл қима бойынша таралған деуге болады. Оларды анықтау үшін дененің қимасында өте кішкентай ауданға түсетін ішкі күштердің Ғ жиыштығын аламыз. F-тің A-ға қатынасы ауданны ...

                                               

Толық кеуектілік

Толық кеуектілік. тау жынысытағы бүкіл кеуектер көлемінің сол тау жынысы көлеміне қатынасы. Толық кеуектілік "Мельгер әдісі" деп аталатын зертханалық әдіс көмегімен анықталады. Бұл әдіске сәйкес, тау жынысы үлгісінің минералдық қаңқасы көлемін "п ...

                                               

Толық санитариялық өндеу

Толық санитариялық өндеу - арнайы тазалау пунктерінде, моншада, санитариялық-өткізгіштік немесе залалданбаған су қоймаларында адам үстіндегі радиоактивтік, улағыш заттар мен бактериялық құралдарды сабынмен жуып, киімді міндетті түрде ауыстыру. Же ...

                                               

Толық серіктестік

Толық серіктестік partnership ; нем. Kollektivgesellschaft) - Толық серіктестіктің мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен ортақ, жауапкершілікте болатын серіктестік. Толы ...