ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 126




                                               

Солтүстік Үстірт-Бозащы шөгінді алабы

Солтүстік Үстірт-Бозащы шөгінді алабы әркелкі зерттелген. Оның ең түбегейлі зерттелген бөліктері ретінде мезозой бойынша құрылық ауқымындағы Бозащы көтерілімі мен Арыстан баспалдағын, палеоген бойынша Шағырлы-Шемішті және Акулков-Базой белдемдері ...

                                               

Солтүстік өрігі

Солтүстік өрігі - И. В. Мичурин мұны 1901 жылы Козлов қаласындағы өзінің питомнигінде Воронеж өрігі сортынан өсірген, 1906 жылы одан алғаш жеміс алынған. Аязға төзімді болғандықтан И. В. Мичурин мұны Солтүстік өрігі деп атаған.

                                               

Солтүстік-батыс өткел

Солтүстік-батыс өткел - Солтүстік Америка материгінің солтүстік жағасын бойлап Атлант мұхитынан Тынық мұхитқа өтетін теңіз жолы. Онымен бірінші рет Руаль Амундсен өтті.

                                               

Солтүстік/Оңтүстік Парс

Солтүстік/Оңтүстік Парс - әлемдегі ең үлкен газ кен орны. Солтүстік/Оңтүстік Парс Катарда және Иранда орналасқан. Солтүстік/Оңтүстік Парс 1991 жылы ашылған. Солтүстік/Оңтүстік Парстің геологиялық қоры 28 трлн м 3 газ және 7 млрд тонна мұнай бар. ...

                                               

Солшылдар

Солшыл радикал тоналушы орта қабаттардың, жастар мен интеллигенцияның стихиялық төңкеріске бейім топтарын бейнелейтін шағын буржуазиялық саяси ағымдардың жалпы атауы.

                                               

Сольресоль

Сольресоль – диатоникалық гамманың жеті ноталарының атауларына негізделген халыкаралық жасанды тіл. Оны 1817 жылы Жан Франсуа Сюдр шығарды. Бұл тілдің ары қарай дамуына сольресольдің стенографиялық әліппесін шығарған Венсан Гаевски және оның ұлы ...

                                               

Солютре мәдениеті

Солютре мәдениеті - соңғы палеолиттің тарихқа дейінгі ориньяктан кейінгі адам мәдениеті. Жебенің жапырақ тәрізді шақпақтас ұштарымен сипатталады. Жасы шамамен 20 мың жыл

                                               

Солғын кентастар

СОЛҒЫН КЕНТАСТАР – тетраэдрит пен теннантиттің изоморфтық қоспасынан тұратын сульфотұздар класының минералы. Химиялық формуласы mCu12Sb4S13 + nCu12As4S13. Тетраэдритте Cu – 45 – 77%, Sb – 22.22%, теннантитте Cu – 51.57%, As – 20.26% болады. Қоспа ...

                                               

Сомадай

Сомадай. Мұның түсінігі - үлкен, дәу, еңгезердей. "Төр алдында сомадай боп отырған Жауғашар отағасы бірер күрсініп қояды". Сөздің төркіні боларлықтай, мағынасы - ұзын, биік; тұлғасы - "сама" қалпындағы сөзді араб тілінен кездестіргенмен, "сомадай ...

                                               

Сомтума

Сомтума - түпкі және шашылымды кенорындардағы саф металл түйірлерінің арасындагы біршама ірі табиғи оқшауланған түйір не кесек; массасы 0.1-0.2 г-нан ондаған килограмға шейін жетуі мүмкін.

                                               

Сомтума күкірт

Сомтума күкірт - табиғи таза элементтер класына жататын минерал. Сомтума күкірт жанартаулардың атқылауынан шыққан ыстық сулар мен газдардан, сульфид пен сульфат кендерінің ыдырау белдемінде және шөгінді жолымен пайда болады. Сингониясы - ромбылық ...

                                               

Сомтума платина

Сомтума платина - негізінен платинадан тұратын минерал. Кен орындары - ультранегізді таужыныстар мен сеппелерде. Түрлері: ферроплатина Ғе 20%, поликсен Ғе 10%, иридийлі Рt Ir 28%-ға дейін,палладийлі Рt Рd 7-37%, маcты Рt Сu 7- 13%.

                                               

Сомтума темір

Сомтума темір - құрамында аздап Со, Сu, С, Р, S, Н бар табиғи таза темір. Табиғатта теллурлы немесе жерлік және метеоритттік немесе ғарыштық түрінде кездеседі. Метеориттік темір құрамына қарай камасит және тэнит болып бөлінеді. Түрлері: феррит, а ...

                                               

Сонабай жер асты мешіті

Сонабай жер асты мешіті – діни сәулет өнері ескерткіші. Қорымның оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. Мешіт әктасты мүйістен ойып қашалған; бір-біріне жалғасқан кең үш бөлмеден тұрады. Мешіттің оңтүстік-шығысында кіреберіс есігі, ал оңтүстік-батысы ...

                                               

Сополимер

Сополимер - қуыстың өлшемін өлшейді. Олардың шамасына құрылым беріктіліп, ісіну қабілеті сияқты касиеттер тәуелді болады. Тіплу дәрежесі дивинилбензолдың массалық мәнімен өрнектелінеді. Мұндай ен кіші дәреже 4% және ол тұрақсыз, козғалысты фаза о ...

                                               

Сопроцессор

Сопроцессор - 1) негізгі процессордың қызметтік мүмкіндігін толықтыратын микропроцессорлық элемент немесе мамандандырылған арнайы процессор. Олардың ішіндегі кең таралғандарына математикалық есептеулерді жылдам әрі дәл орындай алатын сопроцессорл ...

                                               

Сопы Дарбазасы

Сопы Дарбазасы - тарихи деректерде Отырар қаласының бір қақпасы осылай деп аталады. Жувейнидің жазуы бойынша, хорезмдік Қараша Хаджиб сатқындық жасап, Сопы Дарбазасын ашып, өзі өзкерімен Отырарды тастап шыққан. Кейінгі зерттеушілердің пікірінше, ...

                                               

Сопылықтың үшінші дәуірі

Сопылықтың үшінші дәуірі болып саналатын тариқат және тариқаттар кезеңіне келсек, тариқаттың негізі сопылық мәдениет. Тариқаттар кезеңі XI ғасырдан бастап бүгінгі күнімізге дейінгі аралықты қамтиды. Кейбір зерттеушілер дің пікірінше Сопылық ілімд ...

                                               

Сопышылдар

Сопышылдар - өзіндік ерекшеліктері бар мұсылман монахтары, VII ғ. соңында ислам идеяларының билеуші топ өкілдерімен, бірінші кезекте халифтер мен олардың маңайындағылардың бұрмалауларына қарсы пайғамбар ережелерінің тазалығы үшін күресушілер. Алғ ...

                                               

Сор

Сор - геоморфологиялық ілім бойынша өз алдына рельеф типін құрайтын өсімдіксіз тақыр, немесе сораңдардан тұратын өсімдіктері өте сирек тұзды шөлдердегі ойпаңдар. Нөсер жаңбырлар кезінде түбіне су жиналып көлшік пайда болады. Бірақ ыстық температу ...

                                               

Сорап станциясы

Сорап станциясы - сораптық және көмекші жабдықтарды қамтитын бірыңгай кешен. Құрамына негізгі және қосалқы сораптар, технологиялық құбыр желілерінің торабы, бекіту арматурасы, ауыстырып қосу тораптары кіреді. Мұнай өнеркәсібінде Сорап станциясын ...

                                               

Сораптық-компрессорлық тізбек

Сораптық-компрессорлық тізбек - өнімді қойнауқаттан мұнай мен газды шығаруға арналған. Бұрандамен жалғастыру арқылы сораптық-компрессорлық құбырлардан құрастырылады. Құбыр диаметрі 33-114 мм, қабырғасының қалыңдыгы 3.5-7.0 мм, ұзындығы 5.5-10 м. ...

                                               

Сортаң

Сортаңдар - шөлейтте, шөл және дала зоналарында тараған, құрамында әр түрлі тұздар кездесетін топырақтың түрлері. Сорлармен салыстырғанда олардың үстіңгі горизонттарында тұздар өте аз кездеседі де, ең терең горизонттарда мол болады. Сортаңның екі ...

                                               

Сору арқылы құю

Сору арқылы құю - сумен суытылатын қабырғалары жұқа металдан жасалған қорамаларда құймаларды жасау тәсілі. Бұл тәсілде сұйық қорытпалар қораманы вакууммен copy арқылы толтырады. Қораманың ішкі жұмыс қуысында вакуумм болуы себебінен сұйық қорытпа ...

                                               

Сорғалау

Сорғалау. Төмен қарай ағу, саулау, құйылу сияқты қимылдарды осылай да атай береміз. "Қамшының ұшы тиген иегінің астынан қан сорғалап қоя берді". Етістіктің пайда болуына нақтылы зат атауының ықпалы, әсері болды дерліктей деректерге тап боламыз. Қ ...

                                               

Сосновка (Зилайыр ауданы)

Сосновка - Башқұртстанның Зилайыр ауданындағы ауыл, Бердяш ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 19 адамды құрады. Пошта индексі - 453685, ОКАТО коды - 80227804004.

                                               

Сосновый Лог

Сосновый Лог - Башқұртстанның Белокатай ауданындағы ауыл, Төменгі Искушин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 167 адамды құрады. Пошта индексі - 452593, ОКАТО коды - 80210819003.

                                               

Состию

Состию Түсіндірме сөздіктегі мағынасы - үдірею, оқыраю, ақшию деп берілген. "Әмина состиып, не қыларын білмей, әрі Малдыбайдың түрінен қорқып, босағада тұрып қалды". Сөздің шыққан төркіні - парсы тілі. Онда "сости" тұлғалы сөз бірнеше мағынаны бе ...

                                               

Сот ісін жүргізу

Coт ісін жүргізу - cот билігін жүзеге асыру нысаны. Барыншатар мағынада - бұл соттардың істі қарау тәртібі. Сот билігі конституциялық, азаматтық, әкімшілік және қылмыстық сот ісін жүргізудін көмегімен жүзеге асырылады.

                                               

Сот ісін жүргізу тілі

Сот ісін жүргізу тілі - Қазақстан Республикасында сот ісі мемлекеттік тілде жүргізіледі, ал қажет болған жағдайда, сот ісін жүргізуде орыс тілі немесе басқа тілдер мемлекеттік тілмен тең қолданылады.

                                               

Сот жарыссөзі

Іске қатысушы адамдар мен олардың өкілдерінің істің жағдайы туралы өздерінің қорытынды пікірлерін білдіретін соттың істі қарауының бөлігі. Жарыссөзде бірінші болып шағымды, наразылықты берген тұлға сөйлейді. Сот соттағы жарыссөз ұзақтығын белгілі ...

                                               

Сот приставы

Сот приставы – сот процесі кезінде залда тәртіп пен тыныштықтың сақталуын қамтамасыз ететін лауазымды тұлға. Әрбір сот органының жанында сот пиртавы бөлімі қызмет етеді. Сот приставының өзіндік киім үлгісі, арнаулы қаруы болады. Сот приставы сот ...

                                               

Сот сараптамасы

Coт сараптамасы - шешілуі үшін маңызы бар жағдаяттарды белгілеу мақсатында, арнаулы ғылыми білім-білік негізінде жүргізілетін қылмыстық, азаматтық немесе әкімшілік істердің материалдарын зерттеу. Сот сараптамасы мынадай принциптерге: заңдылықка; ...

                                               

Сот сарапшысы

Coт сарапшысы - сот сараптамасының белгілі бір түрі саласында жоғары білімі және арнаулы ғылыми білігі ілімі болуы тиіс, сот-сараптамалық қызметін жүргізу құқығына лицензиясы болуы тиіс. Адамды сот сарапшысы етіп тағайындау рәсімі Қазақстан Респу ...

                                               

Сот тергеуі

Coт тергеуі - сот тергеуі отырысы залында айып таушының сотталушыға таққан айыбының мәнісін баяндаудан, ал жеке айыптау істері бойынша - арыз берген адамның немесе оның өкілінің, ал олар болмағанда - сот отырысы хатшысының шағымды баяндауынан бас ...

                                               

Сот шешімі

Сот шешімі – бірінші инстанция сотының азаматтық іс бойынша шығаратын актісі. Сот шешімі кіріспе, сипаттама, негіздеме және шешуші бөлімдерден тұрады. Кіріспе бөлімде соттың толық атауы, шешім шығару уақыты мен орны, даудың мазмұны, іске қатысушы ...

                                               

Сот шешімін орындау

Сот шешімін орындау - дереу орындалатын жағдайлардан басқа ретте, заңды күшіне енгеннен кейін заңмен белгіленген тәртіп бойынша орындалатын сот шешімі. Сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін, атқару парағы жазылады, ол өндіріп алушыға беріледі не ...

                                               

Сот қорғауы

Coт қорғауы: Айыпталушының сотталушының жауапкершілігін жұмсарту немесе жою мақсатымен және қылмыстық іс жүргізу Азаматтың Конституциялық құқы. Әрбір азамат ар-ұжданы мен қадір-қасиеті, емірі мен денсаулығы, жеке бас бостандығы мен мүлкіне қол сұ ...

                                               

Сот-психиатриялық сараптамасы

Сот-психиатриялық сараптамасы - басты міндеті - айыпталушының немесе сезіктінің, куәгерлердің, жәбірленушілердің, талапкерлердің және жауапкерлердің психикалық халін анықтайтын сот сараптамасының түрі. Сот-психиатриялық сараптама нәтижесінде жаса ...

                                               

Соте

Соте - бұзау немесе қаз бауырынан, балапандардан, камбаладан, алдымен, маринадта ұстап, содан соң жылумен өндеу тәсілімен дайындалатын рагу тәрізді тағам. Осы екі процесс арасында өнім жарты немесе екі сағаттай өңделінбей сақталынады. Тағамда ет ...

                                               

Сотта істі қараудың жариялығы

Барлық соттар мен барлық сот сатыларында сотта істі қарау ашық жүргізіледі. Мемлекеттік құпиялар болып табылатын мәліметтері бар шешімдерді хабарлауды қоса, сондай-ақ бала асырап алу құпиясын, жеке, отбасылық, коммерциялық немесе өзге де заңмен қ ...

                                               

Сотталушы

Сотталушы - ісі сот өндірісіне қабылданған айыпталушы. Сотталушы өзіне тағылған айыпты жоққа шығаруға міндетті емес. Себебі сотталушыға қатысты соттың айыптау үкімі заңды күшіне енгенге дейін ол кінәсіз болып табылады кінәсіздік презумциясы. Егер ...

                                               

Соттар кеңесінің құпиясы

Соттар кеңесінің құпиясы - іс жүргізу құқығында - заңды, негізделген және уәжделген сот шешімін немесе үкімін шығару қаулысының аса маңызды шарты, соттардың тәуелсіздігінің кепілдігі және олардың тек қана заңға бағынуы. Сот үкімді сотқа қандай бо ...

                                               

Соттылық

Соттылық - қылмыс жасағаны үшін сотталған адам соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген күннен бастап соттылықты жою немесе алып тастау кезіне дейін сотты болған деп есептеледі. Соттылық – соттар арасында белгілі азаматтық істер қарастыру өкілетті ...

                                               

Соттың жеке ұйғарымы

Соттың жеке ұйғарымы – 1. Сот отырысында заңдылық бұзылған жағдайлар анықталған кезде сот жеке ұйғарым шығаруға және оны тиісті ұйымдарға, басқару қызметін атқаратын лауазымды немесе өзге де адамдарға жіберуге құқылы, олар өздері қабылдаған шарал ...

                                               

Софи Лорен

Софи́ Лоре́н, Софи́я Ло́рен – италиян актрисасы және әнші. Канн 1961, Венеция 1958, 1998, Мәскеу 1965, 1997, Берлин 1994 кинофестивалдары сыйлықтарының иегері. Бес рет "Алтын глобус" сыйлығының және "Оскар" сыйлығының лауреаты болған. Витторио де ...

                                               

Софизм

Софизм - саяси пікір-талас жүргізу өнері, пікір-таласта қолдануға болмайтын әдіс-тәсілдерді саналы түрде қолдануға негізделеді. Ол тиімді пікір-талас жүргізу ережелерін бұзады, яғни өтірік дәйектерді келтіру, оппонентті алдау әрекеттерімен көңілі ...

                                               

Софиология

Софиология - София - күдайдың даналығы жайындағы ілімдер жинағы. С. інжілдің текстеріне, әсіресе Сүлеймен пайғамбардың Даналық кітабына сүйенеді. Б.з.б. бірінші ғасырлардағы гностиқтердің ілімі бойынша, София дегеніміз - жеке тұлға. Ол тарихи дам ...

                                               

Софистика

Софистика - дауласу немесе дәлелдеу кезінде қисынсыз пікірлерді, софизмдерді, яғни, сырттай ғана дұрыс болып көрінетін айлаларды саналы тұрде қолдану. Софистикаға тән әдістер мыналар: бір құбылыстың басқа құбылыстардан байланысын үзу, бір топқа ж ...

                                               

Софья Васильевна Ковалевская

Ковалевская Софья Васильевна – орыс математигі, жазушы және публицист, әйелдер арасынан шыққан тұңғыш Санкт-Петербург Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі. 1866 жылдан Санкт-Петербургте белгілі педагог А.Н. Страннолюбскийден сабақ алған. Ол к ...