ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 121




                                               

Самғау

Самғау. Түсіндірме сөздіктегі бірінші мағынасы қатты екпінмен ұшу, шарықтау. "Самолет бұйра бұлттардың үстімен самғап келді де, аппақ ақ тұманның арасына кеп килікті". Біздің тілімізге бұл сөз де арабтардан ауысып келген. Оларда "самағ" тұлғалы с ...

                                               

Сан есім

Сан есім - заттың санын, мөлшерін, ретін, шамасын білдіретін сөз табы. Сан есім жеке айтылғанда абстракт сандық ұғымдардың атауы болатындықтан, нақты мағыналары басқа сөздермен қарым-қатынасқа түсу кезінде, оларды сан жағынан анықтау барысында ай ...

                                               

Сан тізбектері

Анықтама. "Мүшелерін нөмірлеп шығаруға болатын шексіз сандар жиынын сан тізбегі деп атайды" a 1, a 2, {\displaystyle ~a_{1},a_{2},{\big }} – cан тізбегі { a n } {\displaystyle ~{\big \{}a_{n}{\big \}}} – тізбектің қысқаша белгіленуі n {\displayst ...

                                               

Санадан тыс

Санадан тыс - саналық еріктік бақылау мен формальді логикалық ойлауға бағынбайтын тұлғаның шығармашылық міндеттерді, проблемаларды, жағдайларды шешудегі психикалық белсенділігінің деңгейі. К. С. Станиславский бұндай психикалық белсенділікті, сана ...

                                               

Санако

Санако - Атырау облысындағы мұнай және газ кенорындарын игерумен, мұнай мен газды өңдеумен, мұнайды сату операцияларымен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - жеке түлғалар. 1995 жылы "Санако" серіктестігі Атырау облыс ...

                                               

Санамақ

Санамақ - қазақтың жас балаларға арналған ұлттық ойыны. Зеректікті, ептілікті пен икемділікті қажет ететін ойындардың қатарына жатады. Сандарды қайталап айтқызу арқылы балаға алғашқы матем. дәріс - санауды үйретеді. Санамақ айтылғанда әр санның а ...

                                               

Сананың белсенділігі

Сананың белсенділігі - сана объективті әлемді бейнелеп қана қоймай, сонымен бірге оның жасаушысы ретінде анықталатын психикалық белсенділіктің жоғарғы формасы.

                                               

Сананың бұзылуы

Сот психиатриясында - сананың қарауытуы немесе тарылуы, мысалы, терең ұйқы, елестеушілік, гипноздық күй, қатты қалжырау, сирек жағдайларда жоғары деңгейдегі жан күйзелісі жағдайы. Жанға бататын психикалық бұзылу, делқұлылық, есті жоғалту, құрысып ...

                                               

Санат, санда бар, санатта жоқ

Санат, санда бар, санатта жоқ. Бұл тұрақты сөз тіркесінің мағынасы - түсіндірме сөздікте "еске алынбайтын, ескермейтін". "Сол сол-ақ екен, осы санда бар, санатта жоқ екеуінің еңбек ақысы әр айда Ырсалдыны қалтасына келіп құйыла берді". 1966 жылы ...

                                               

Санау

’’’Санау ’’’ - сандарды бейнелеу және өрнектеу тәсілі. Санау жүйелерінде кейбір п бірлікті сан 2-разрядтың бір бірлігіне бірігеді, сондай-ақ бірлігі 2-разрядтың сол саны 3-разрядтың бірлігіне бірігеді және т.б. п саны санау жүйесінің негізі, ал ә ...

                                               

Санау жүйесі

Санау жүйесі, санау, нөмірлеу - натурал сандарды атау және цифрлық символдар арқылы белгілеу әдістерінің жиынтығы. Санау жүйесі бейпозициялық және позициялық принцип болып екіге бөлінеді. Сандарды белгілеудің ең жетілген принципі - позициялық при ...

                                               

Санау жүйесін түрлендіру әдісі

’’’Санау жүйесін түрлендіру әдісі ’’’ - кездейсоқ араластыру әдістерінің бірі; ізделетін жазба кілтінің мәнін санау жүйесінің бірінен екіншісіне түрлендіруге және алынған нәтижені осы жазба орналасқан бөлімге адрес ретінде пайдалануға негізделген.

                                               

Санау жүйесінің негізі

’’’Санау жүйесінің негізі ’’’ - * 1) ұсынылған нақты санды анықтау үшін экспонентпен белгіленген дәрежесін арттыратын, содан кейін мантиссаға көбейтілетін бүтін сан; * 2) Санау жүйесінің негізі - санау жүйесін ұсынатын сан. Ондық санау жүйесінде ...

                                               

Санаудың екілік-ондық жүйесі

’’’Санаудың екілік-ондық жүйесі ’’’ - әрбір цифр оған эквивалент төрт екілік разрядтар тізбегі арқылы берілетін ондық сандарды ұсыну тәсілі.

                                               

Санаудың позициялық жүйесі

’’’Санаудың позициялық жүйесі ’’’ system) - саны цифрлардан тұратын бедербелгі тізбектесімен ұсынылған бедербелгісі, сондай-ақ бөлшекті ажырату бердербелгісі санның алгебралық таңбасы болып саналатын санау жүйесі. Ол і бойынша 1-ден К-ға дейін a* ...

                                               

Санауыш

’’’Санауыш ’’’ - * 1) компьютерде кіріс нүктесіне біртіндеп келіп түсіп жатқан импульстердің санын анықтайтын құрылғы; * 2) программалауда і:=і+1 түріндегі теліну операторының жалпы атауы.

                                               

Санақ жүйесі

Санақ жүйесі, механикада - материалдық денелер мен нүктелердің қозғалысын салыстырып зерттеуге арналған бір не бірнеше денелерге орналасқан координаттар жүйесі мен сағаттар жиынтығы; әртүрлі уақытта қозғалыстағы денелердің салыстырмалы орнын анық ...

                                               

Сандвич әдісі

’’’Сандвич әдісі ’’’ - программалық бұйымдарды тестілеу әдісі; бұйымға кіретін модульдердің тестілеу бір мезгілде жоғарыдан да, төменнен де басталады және күн ілгері тағайындалған модульдердің бірінде аяқталады.

                                               

Сандин (Куюргазин ауданы)

Сандин - Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы қыстақ, Ермолаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 6 адамды құрады. Пошта индексі - 453316, ОКАТО коды - 80239812007.

                                               

Сандық интегралдау

Сандық интегралдау - анықталған интегралдарды жуықтап есептеуге және дифференциалдық теңдеулерді жуық шешуге арналған математиканың бөлімі. Интегралдарды жуықтап есептеу формулалары квадратуралық формулалар деп аталады. Дифференциалдық теңдеулерд ...

                                               

Сандық кескін

Сандық кескін - екі өлшемді кескіннің шектеулі сандық бірліктер - пикселдер - көптігі ретінде бейімделуі. Сандық кескін пикселдер жолдары мен қатарларының белгілі санынан тұрады. Пиксел - кескіннің ең кішкене элементі бола отырып, белгілі нүктеде ...

                                               

Сандық масштаб

Сандық масштаб - алымы бірге тең, бөлімі картада жергілікті жер сызығының ұзындығы қанша ретке кішірейгенін көрсететін бөлшек түріндегі масштаб. Мысалы, 1:50000 масштабты картада сызықтық өлшемдер 50000 ретке кішірейтілген, яғни картаның 1 сантим ...

                                               

Сандық мәліметтерді салыстыру

’’’Сандық мәліметтерді салыстыру ’’’ - екі сандық өрістің ішіндегісін мәні бойынша сәйкес салыстырудың берілген операциясымен салыстыру.

                                               

Сандық пішім

’’’Сандық пішім ’’’ - мәліметтер базасында - сандарды белгілі бір мағынасы бар мән ретінде бейнелеу тәсілі, мысалы, ақшалық пішім, мерзімдік, пайыздық пішім және т.б.

                                               

Сандық программалық басқаруы бар станок

’’’Сандық программалық басқаруы бар станок ’’’ - барлық жұмыстық және қосалқы операциялары берілген программаға сәйкес басқару құрылғыларының командалары бойынша орындалатын станок-автомат. Сандық басқаруы бар станоктың жетектерінің негізгі ерекш ...

                                               

Сандық программалық құрылғы

’’’Сандық программалық құрылғы ’’’ - адамдар немесе есептегіш машиналар дайындап берген программа негізінде құрал-жабдықтарды басқару сигналдарын өндіруге арналған құрылғы. С.п.қ. басқарудың жоғары сенімділігін, бөгеулерге тұрақтылықты, бейімділі ...

                                               

Сандық талдау

Сандық анализ, сандық талдау - аналитикалық химияның зат құрамындағы жеке бөліктердің сандық қатынасын анықтайтын әдістер жөніндегі бір саласы. Зерттелу әдістеріне байланысты Сандық анализ элементтік талдау, функционалдық талдау және молекулалық ...

                                               

Сандық қолтаңба

Сандық қолтаңба - Хабар деректеріне қолданылатын алгоритм; алушыға хабардың жіберушіден келгенін және хабардың өзгертілмегенін дәлелдейді. Оған жіберушінің куәлігі кіреді.

                                               

Сандық әдіс

Сандық әдіс - қазіргі математика мен есептеуші техниканың жетістіктерін пайдалана отырып, әлеуметтанулық мәлімет жинақтауда қолданылатын әдістер, тәсілдер, процедуралар жиынтығы. Сапалық талдаулармен тығыз байланыста болады. Саясатта, әлеуметтік ...

                                               

Сандықтас орамы (Астана)

Сандықтас орамы - бұрынғы атауы Кирпичный қысқа көшесі. Сандықтас орамы Арқарлы көшесінен басталып, Аққайың орамында аяқталады. Ұзындығы - 102 м. Сандықтас - мекен аты. Бұл аттас мекендер республиканың әр тұсынан кездеседі.

                                               

Санжар сұлтан мазары

Санжар сұлтан мазары - Түркіменстан жеріндегі сәулет өнері ескерткіштерінің бірі. Сәулетшісі - Мұхаммед Атсызұлы. 1157 ж. салжұқ сұлтаны Санжардың қабіріне тұрғызылған. Ескерткіш-мазар текшеленіп келген астыңғы негізден, цилиндр пішінді аркалы ба ...

                                               

Санитария

Санитария - санитарлық-гигиеналық және жұқпалы ауруларға қарсы шараларды белгілеп, оны жүзеге асыратын денсаулық сақтау саласы. Санитария қала, елді мекендердің тазалығын зерттеп, нақты гигиен. шаралар белгілейді, жұқпалы ауруларға қарсы күрес жү ...

                                               

Санитариялық тазарту

Санитариялық тазарту - адам бойынан радиоактивті және улағыш заттарды, сондай-ақ тері мен шырышты қабықтан бактериологиялық заттарды кетіру. Жүргізу жағдайларына, қолда бар құралдарға байланысты. Санитариялық тазарту жөніндегі шаралар ішінара жән ...

                                               

Санитарлық статистика бөлімі

Санитарлық статистика бөлімі - министрліктер мен денсаулық сақтау бөлімдері жанындағы халықтың денсаулық жағдайы, денсаулық сақтау мекемелерінін қызметі және медициналық көмектің сапасы жайлы медициналық-статистикалық ақпаратпен қамтамасыз ететін ...

                                               

Санк

’’’Санк ’’’ - динамикалық атауы бойынша, яғни программаның атқарылуы кезінде процедураларда нақты параметрлерді қою үшін "Алгол" типті тілдерді жүзеге асыруда қолданылатын программа.

                                               

Санкция

Санкция, ықпалшара - құқықтық норманың бір бөлігі, шаруашылық және қаржы қызметін қалыпты жүргізу ережелерін, келісімді, шарттық немесе басқа да міндеттемелерді бұзушыларға қатысты мәжбүрлеу жолымен ықпал ету шаралары. Мынадай түрлерге бөлінеді: ...

                                               

Саннин

Саннин - Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Саннин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 467 адамды құрады. Пошта индексі - 453444, ОКАТО коды - 80215843001.

                                               

Сансара

Сансара - үнді философиясы мен дінінің негізгі концепцияларының бірі. Сансара бойынша тіршіліктің түрлерінің бәрі бір-бірімен тығыз байланысты және бір- біріне айналу мүмкіншілігіне ие. Үнемі өзгеріске ұшырап отыратын әлемде заттардың негізі, мән ...

                                               

Санта-Барбара

"Санта-Барбара" – АҚШ-та 1984 жылдың 30 шілдесінен бастап 1993 жылдың 15 қаңтарына дейін көрсетілген 2137 сериялы телехикая. Санта-Барбара қаласында түсірілген. Германияда қысқартылып 2123 сериясы ғана көрсетілген. Миллиондаған көрермендердің жүр ...

                                               

Санталдар тұқымдасы

Санталдар тұқымдас - қос жарнақты, көп жылдық шөптесін өсімдіктер және ағаштар мен бұталар. Тропиктік, субтропиктік және қоңыржай аймақтарда өсетін 400-ден аса түрі 35 туысқа біріккен. Қазақстанда аса биік тау баурайларында, шабындықтарда, өзен а ...

                                               

Сап ұзындығы

Сап ұзындығы - бірінші қатардан соңғы қатарға дейінгі ара қашыктық, ал машиналар қимылында олардыд бірінші желісінен соңғы машина желісіне дейінгі ара қашықтық.

                                               

Сапа атрибуты

’’’Сапа атрибуты ’’’ - элементтің сапасымен байланысты сипаттамасы немесе ерекшелігі. Ескерту: сапа атрибут тарының иерархиясында ең жоғары дәрежедегі атрибуттар - факторлар деп, ал ең төменгі дәрежелегілері - атрибуттар деп аталуы мүмкін.

                                               

Сапа жүйесін сертификаттау

Соңғы жылдары әлемнің барлық елдерінде өздерінің сапа жүйелерінің ИСО 9000 сериялы стандарттарға сәйкестігін сертификаттаған мекемелер саны қарқынды өсіп келеді. Бүгінгі күнде бұл стандарттар 80-нен астам елдерде қолданылады. Мұның себебі, шетелд ...

                                               

Сапалы басып шығару

’’’Сапалы басып шығару ’’’ - сапасы жағынан электрлік жазба машинкасына жуықтайтын нүктелік-матрицалық принтердің басып шығару сапасы. Жолды басып шығару бірнеше өтулерден кейін іске асады.

                                               

Сапалық шектеулер

Сапалық шектеулер - стратегиялық құралдарды жеткізу немесе оқтұмсық санының лимитіне қарағанда қару жүйесінің қуатына немесе типіне салынған шектеулер. Стратегиялық қаруларды шектеу туралы екінші келісімде ОСВ-2 бұндай сапалы шектеулер әр жақтың ...

                                               

Сапар Иманғалиұлы Оспанов

Сапар Иманғалиұлы Оспанов - философия ғылымдарының кандидаты, Қазақтың Мемлекеттік Қыздар педагогикалық институтының философия және саясаттану кафедрасының доценті. 1972 жылы А.А. Жданов атындағы Ленинград философия университетін бітірген. 1974 - ...

                                               

Саперлік бөлімшелер

Саперлік болімшелер - ұрыс даласында мотоатқыштар, танк және артиллерия бөлімшелерінің ұрыс қимылдарын қамтамасыз етуге арналған инженерлік әскери бөлімшелер. Олардын міндеттері: инженерлік барлау жүргізеді; басқару пункттерін жабдықтайды; миналы ...

                                               

Сапиулла Ибрагимұлы Абдулпаттаев

АБДУЛПАТТАЕВ Сапиулла Ибрагимұлы – ғалым, тарих ғылымының докторы. Қызылорда педогогикалық институтын қазіргі Қорқыт Ата атында мемлекет ун-ті бітірген 1950. 1950 – 61 ж. Ақтөбе облысы Байғанин орта мектебінде мұғалім, директордың орынбасары, М. ...

                                               

Сапролит-гумиттер

Сапролит-гумиттер - құрамының басым-көпшілігін гелификацияланған микроқұрамбөліктер құрайтын қазба көмірлер класы; балдырлар мөлшері 25%-ға дейін; көмірленуінің қоңыр көмірлік сатысында гумин қышқылдарын көптеп кіріктіреді; ұшпа заттар шығымдылығ ...

                                               

Сапропелдер

Сапропелдер - көлдер өңірінде қалыптасатын органикалық минералды түзілімдер; бұлардың құрамындағы органикалық заттар көл суында тіршілік еткен өсімдіктер мен жәндіктердің, кейде көлді қоршаған құрлықтар өңірінен әкелінген жер үсті өсімдіктерінің ...