ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 107




                                               

Растрлық дисплей

Растрлық дисплей - жазбаның жолдарында орналасқан растр нүктелерін тізбектік шығару арқылы экранында кескін пайда болатын дисплей.

                                               

Растрлық процессор

Растрлық процессор - векторлық графиканы және растрлық кескіндегі мәтінді түрлендіруге арналған программалық жөне аппараттық құрал. Мысалы, RIP - фото шығару жүйесін немесе беттің сипаттамасын векторлық формадан айыра алатын нақты құрылғының раст ...

                                               

Растрлық қаріп

Растрлық қаріп - символдары растрлық кескін ретінде сақталатын қаріп; кескіні пиксельдердің матрицасынан даярланатын графика.

                                               

Рауан ЖШС

Рауан - жауапкершілігі шектеулі серіктестік, мұнай өнеркәсібі үшін реагенттер шығаратын Қазақстандағы жалғыз ғана кәсіпорын. "Рауанның" негізгі тутынушылары "ҚазМұнайГаз" Ұлттық компаниясы" жабық акционерлік қоғамының төмендегі еншілес кәсіпорынд ...

                                               

Рауан медиа групп

"РАУАН МЕДИА ГРУПП" - еліміздегі ірі медихолдинг. Оған Қазақстан Республикасы президенті Н. Назарбаевтің ортаншы күйеубаласы Тимур Кулибаев иелік етеді. Сондай-ақ холдинг қарамағына көбінесе "Ресей текті" газеттер кіреді. Мәселен "Известия-Казахс ...

                                               

Рауан қысқа көшесі (Астана)

Рауан қысқа көшесі. Бұрынғы атауы Связистер қысқа көшесі. Рауан қысқа көшесі А.Чехов көшесінен басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Сүмбе орамымен қиылысады. Ұзындығы - 905.5 м. "Рауан" - "таңғы жарық, сәуле, нұр" деген мағынаны білдіреді. Ерте ...

                                               

Раузат ар-Ризуан уа Хадикат әл-Ғилман

РАУЗАТ АР-РИЗУАН УА ХАДИКАТ ӘЛ-ҒИЛМАН” - тарихи шығарма. Оны Бұхар шейхтары Қожа Мұхаммед Ислам мен оның баласы Қожа Са’ду сарайының хатшысы Бадр әд-Дин әл-Кашмири парсы тілінде жазған 1589 - 91. Еңбек 7 тараудан тұрады. Кіріспеде автор мен оның ...

                                               

Раузат әс-Сафа

РАУЗАТ ӘС-САФА”," Раузат әс-Сафа фи сират әл-анбийа уа-л-мулук уа-л-хулафа” - тарихи шығарма. 1498 жылы парсы тілінде жазылған. Авторы - Мирхонд атанған Мұхаммед ибн Хавандшах. Шығарма әлем жаралған күннен бастап, Сұлтан Хусеин-и Байқараның билік ...

                                               

Раушан Бүркітбаева-Нүкенова

Раушан Бүркітбаева-Нүкенова - 1956 жылы Жамбыл қаласында туған. 1980 жылы Қарағанды Мемлекеттік медицина институтының санитарлық-гигиена факультетін тамамдаған. 1978 жылы Кубада өткен XI Бүкіләлемдік жастар және студенттер фестивалінің делегаты. ...

                                               

Раушан суы

Раушан суы - айдалған таза суда тұндырылып ерітілген раушан гүлдерінің жапырақтарының эссенциясы. Десерттер мен сусындарды хош иістендіру үшін пайдаланады.

                                               

Раушангүл Амирдинқызы Авакова

Раушангүл Амирдинқызы Авакова - тілші, филолог ғылым кандидаты, доцент. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін бітірген. 1986-1988 ж. Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институтының филолог факультеті, қазақ тілі кафе ...

                                               

Рафида

Рафида, ар-Рафида - рафидшілер, шииттердің, әсіресе, имамшылардың кең тараған лақап атаның бірі. Мұсылман доксографтары бұл лақап аттың шығуын шииттік қозғалыс тарихынан әр түрлі көріністерімен байланыстырады. Кейбір авторлар алғашқы Рафидалар са ...

                                               

Рафик

Рафик - Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Изяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 0 адамды құрады. Пошта индексі - 453457, ОКАТО коды - 80215819000.

                                               

Рафинациялау

Рафинациялау, рафинаттау - қорытылған металдар мен қорытпаларды қажетсіз зиянды қоспалардан тазарту. Асыл заттарды тазарту аффинаж деп аталады. Шикізаттан өндірілген алғашқы металл 96 - 99% шамасында негізгі өнімнен, қалғаны бөгде қоспалардан тұр ...

                                               

Рахман

Рахман - Алланың бір есімі. Ерекше мейірімді, рахымды деген мағына береді. Мұхаммед пайғамбар хадисінде" Алла жерді жүз рақымымен жаратқан, жүз рақымының біреуі жер бетінде, сол рақымының шарапатымен аң төліне, ана баласына рақым қылады ” дейді. ...

                                               

Рахманқұл Қамшыбаев

Рахманқұл Қамшыбаев Алтынбекұлы – экономика ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Жоғары мектеп ғылыми академиясының академигі. Мәскеу экономика-статистика институтын бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Экономика институт ...

                                               

Рахмет

Рахмет - Башқұртстанның Әбзелил ауданындағы ауыл, Байым ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 367 адамды құрады. Пошта индексі - 453611, ОКАТО коды - 80201813007.

                                               

Рахметжан Сәрсенбайұлы Малабаев

Рахметжан Сәрсенбайұлы Малабаев - ақын, жазушы, драматург, фольклор жинаушы. Орынбордағы оқытушылар даярлайтын мектепті бітірген. Ұзақ жыл мұғалім болған. Бірқатар өлеңдері мен публицистикалық мақалалары, очерктері "Айқап" журналында, "Қазақ" газ ...

                                               

Рахым Бұрлыбаев

Рахым Бұрлыбаев –тіл білімінің маманы. Жамбыл педагогикалық техникумын, Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын бітірген. 1939-1941 жылдары Семей педагогикалық институтында қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі. Шымкент педагогика ...

                                               

Рахымбай Құлбаев

Рахымбай Құлбаев – ақын, журналист. КСРО Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Қазақстан жазушылар одағының Қарағанды облысы өкілі, аудандық газеттің редакторы, 1932 – 34 жылдары Батыс Қазақстан, Түркістан облысында партия-кеңес қызметінде болған. ...

                                               

Рахымжан Дүйсенбаев

Рахымжан Дүйсенбаев, журналист. Қарқаралы ауданының түлегі. 1892-1906 жылдары Акмола, Семей, Жетісу облыстық ведомстволарына қосымша ретінде шығып тұрған "Дала уәлаяты" газетінде аудармашы-журналист, әдеби қызметкер болып істеді. Газет қосымшасы ...

                                               

Рацемат

Рацемат - тек хиралдылығымен ерекшелінетін тең мөлшердегі объектілердін, көбінесе химиялық кұрамы бірдей, бірак поляризация жазыктығын әр бағытта айналдыратын екі оптикалық активті заттың коспасы.

                                               

Рационал функция

Рационал функция - х айнымалысы мен тұрақты шамаларға саны шекті арифметикалық амалдарды қолданғаннан пайда болған функция. Рационал функцияның жалпы түрі мынадай: мұндағы a0, a1, an, b0, b1, bm a0-0, b0-0 - тұрақтылар, ал n мен m - оң бүтін санд ...

                                               

Рационал өрнек

Рационал өрнек - құрамында радикалдары болмайтын алгебр. өрнек. Егер Рационал өрнектегі әріптерді айнымалы шамалар деп есептесек, онда Рационал өрнек осы айнымалы шамалардың рационал функциясын береді. Рационал өрнек - тек арифметикалық амалдар қ ...

                                               

Рашид Маджидоглы Бейбутов

Рашид Маджидоглы Бейбутов желтоқсанда Ресей империясы, Тбилисиде дүниеге келіп, 1989 жылы 9 маусымда Бакуде дүниеден өткен) – Әзірбайжан эстрада және опера әншісі және актер. 1959 жылы КСРО-ның халық әртісі, 1980 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын ...

                                               

Рашид қаласы

Рашид қаласы – Египеттегі Бухейра губернаторлығының қаласы және аудан орталығы. Жерорта теңізінен 5 км қашықтықта орналасқан. Халық саны 64 429 адам 2005 жылғы халық санағы бойынша. Ежелгі египеттіктер қаланы Рахит деп атаған. Негізінен қала 800- ...

                                               

Рашид әд-Дин

РАШИД әд-ДИН, Фазлаллах ибн Абу-ль-Хайр Хамадани - иран тарихшысы және мемлекет қайраткері. Ол Хулагу әулетіне жататын Абаға хан тұсында қызметке араласқан. 1298 - 1317 ж. Иранды билеген моңғол хандары Ғазан хан мен Улжайту ханның уәзірі болды. Ғ ...

                                               

Рақ

Рақ - ортағасырлық қалашық. Оңт. Қазақстан обл. Созақ ауд. Қызылбайрақ а-нан оңт-ке қарай 1.5 км жерде, Қаратаудың теріскей бетіндегі Кеңсай шатқалында орналасқан. 1947 ж. Оңт. Қазақстан археол. экспед. ашқан, 1974 ж. Оңт. Қазақстан кешенді архео ...

                                               

Рақымбай Оразалыұлы

Әкесі Оразалы қоқандықтар езгісіне қарсы күресте қол бастаған батыр атанған. Рақымбай да әкесі секілді Шу өңірінде өзінің батылдығымен және шешендігімен халық құрметіне бөленген. Бішкек уездік басқармасында қызмет еткен және би болған. Патша өкім ...

                                               

Рақымжан Елешұлы Елешев

Рақымжан Елешұлы Елешев 1938 жылы 13 маусымда пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша; Қазақ ауыл шаруашылығы институтының агрономдық факультетін ғалым агроном мамандығы бойынша бітірген. Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, докторы. Докторлық ...

                                               

Рақымшылдық

Рақымшылдық - адамдардың бір-біріне жанашырлық қарым-қатынасы, өзара материалдық және рухани көмегі. Адамның басқа біреуге мейіріммен қарап, олардың қамын ойлауы, жанашырлық пен қамқорлық жасай білуі Р-тың белгісі. Үлкеннің кішіге қамқорлығы, кіш ...

                                               

Реабилитация

Реабилитация - ақтау, ақталу, орынсыз тағылған айыптан ақтап шығару. Бұл көбінесе негізсіз тағылған айып-кінәні сот арқылы немесе әкімшілік жолмен жоққа шығару, абырой-атақпен хұқықты кайта калпына келтіру жолымен жүзеге асырылды. Р. әр елдің тар ...

                                               

Реабилитациялық педагогика

Реабилитациялық педагогика - медициналық психологиялық және дефектологиялық білімдерге негізделген, ауыратын, ауыр оқытылатын немесе ауыр тәрбиеленетін балаға немесе жасөспірімге оның мінез-құлқын түзету, эмоционалдық қалыпты, интеллектуалдық іс- ...

                                               

Реагиндер

Реагиндер - кейбір лаброциттердің, базофильді гранулоциттердің үстіне шегіп, атопия мен анафилаксияның дамуына қатысатын аллергиялық антиденелер.

                                               

Реактив

Реактив, реагент - химиялық реакциялардағы бастапқы заттарды анықтайтын техникалық термин. Сондай-ақ қандай да бір мақсатқа қолданылатын құрамы күрделі ерітінділерді де Реактив деп атайды. Тазалығына және қолданылатын ғыл. немесе анализдік қажетт ...

                                               

Реактивті бұлт

Реактивті бұлт - ядролық жарылыстың жарықтандырушы бөлігінің тез арада жоғары көтерілуінен түзілетін бұлт. Ол көп мөлшердегі жерден көтерілген радиоактивті тозаңнан және сулы будан тұрады. Реактивті бұлт жерге, объектілер мен адамдарға залалын ти ...

                                               

Реактивті жанармай

Реактивті жанармай - авиациялық әye реакті двигательдер үшін негізгі жанармай. РЖ. көп таралғаны - мұнайды тузу жолмен гидротазалау мен айдау арқылы алынған керосин фракциясы.

                                               

Реактивті сопло

Реактивті сопло - реактивті қозғалтқыштың бір бөлігі болып саналатын қондырғы. Шыққан газ ағынының реакциясын қолдануға арналады. Реактивті сопло - отын жаққандағы жылу энергиясының өнімдерін газ ағынының кинетикалық энергиясына, яғни қозғалыс эн ...

                                               

Реактивті қозғалыс

Реактивті қозғалыс - Дененің бір бөлігі одан қандай да бір жылдамдықпен бөлінген кездегі қозғалысы. Реактивті қозғалыстың қарапайым мысалы ретінде, үрлеп одан кейін еркін қоя берілген ауа шарының қозғалысын қарастыруға болады. Үрленген шардың іші ...

                                               

Реактивті қондырғы

Реактивті қондырғы - реактивті снарядтармен ұрыс жүргізуге арналған оқатар қару. Қондырғының негізгі бөлігі реактивті снарядтар қондырғыларына бағытталғышы бар ергенек болып саналады. Бағытталғыштар саны қондырғы қанша дүркін ататындығын анықтайд ...

                                               

Реактивтік артиллериялық ұрыс машиналары

Реактивтік артиллериялық ұрыс машиналары - жылжымалы көлік құралдарына орнатылған, бірнеше реактивтік снарядтар ұшыруға бейімделген ұшыру қондырғылары. Реактивтік артиллериялық ұрыс машиналары - карсыластың ядролық шабуыл құралдарын жою, оның аты ...

                                               

Реактивтік снаряд

Реактивті снаряд - бас және реактивті деп аталатын негізгі екі бөліктен тұратын снаряд. Бас бөлігі нысананы жоюға арналған және төмендегідей бөліктерден тұрады: жарылғыш зарядтарымен жарақталған корпус және жарғыш. Снарядтың реактивті бөлігі снар ...

                                               

Реактивтік турбина

Реактивтік турбина, жұмыстық дененің потенциалдық энергиясының басым бөлігін жұмыстық доңғалақтың реактивті сопло пішіндес қалақшалы арнасында мех. жұмысқа түрлендіреді. Реактивтік турбинаны айналдырушы күш қалақша арналарындағы жұмыстық дененің ...

                                               

Реактивтік қару

Реактивтік қару - қозғалтқыштың реактивтік тартылысы есебінен нысанаға жою құралдары жіберілетін қару түрі. Реактивтік қару түріне: дүркінді атыстың жер үсті авиациялық және теңіз реактивтік жүйелері және реактивтік гранататқыштар жатады. Реактив ...

                                               

Реакцияның жылулық эффектісі

Реакцияның жылулық эффектісі - жүйе ұлғаю жұмысынан баска ешқандай жұмыс істемейтін, ал реакцияда болған затгардың температурасы шыккан затардың температурасына тең болған жағдайда термодинамикалық жүйеде химиялык реакция өткен кездегі оның жұтат ...

                                               

Реал газ

Реал газ - қасиеттері молекулалардың өзара әсерлесуіне тәуелді газ; молекулаларының арасындағы өзара әсерлесулер маңызды роль атқаратын газдар. Қарапайым жағдайда молекулааралық өзара әсердің орташа потенц. энергиясы молекуланың орташа кинетик. э ...

                                               

Реалия

Реалия - 1. басқа тілде сөйлейтін адамдардың іс тәжірибесінде жоқ заттарды, ұғымдарды, жағдайларды білдіретін сөздер немесе айтылыстар; 2. сол тілде көріну тұрғысынан сол елдің мемлекттік құрылымы, сол халықтың тарихы мен мәдениеті, сол тілде сөй ...

                                               

Ревальвация

Ревальвация - ұлттық валютаның басқа елдердің валютасына қатысты бағамын көтеру. Ревальвация тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді шеттен әкелушілердің және капиталды шетке шығарушылардың мүдделеріне сай келеді, алайда ол тауарлар мен көрсетілеті ...

                                               

Реверберация

Реверберация - жабық бөлмедегі дыбыс көзі ажыратылғаннан кейінгі дыбыстың біртіндеп өшу процесі. Бөлмедегі ауа көлемін меншікті жиіліктерінің саны өте көп тербелмелі жүйе деп қарастыруға болады. Меншікті тербелістердің әрқайсысы өшу коэфф-мен сип ...

                                               

Реветь

Реветь - Башқұртстанның Белорет ауданындағы ауыл, Инзер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 163 адамды құрады. Пошта индексі -?, ОКАТО коды -?.