ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 106




                                               

Райыс

Райыс - 1) Орта Азия хандықтарындағы шариғат заңдарының орындалуын бақылаушы. Райыстар "мінез-құлқы түзу" де танылған шейхтар мен қожалардан сайланды. Олардың дәрежесі "рипсат паних" болды. Оны әмір не хан тағайындады, орнынан да алды. Бұхарада Р ...

                                               

Ракель

Ракель - пышақ сияқты жұқа болат пластина оның көмегімен басу процесі барысында ойыңқы басу формасының бетінен артық бояу қырылып алынады, ал трафареттік басу формасының саңылауларынан бояу қысылып шығарылады.

                                               

Ракета базасы

Ракета базасы - ракеталарды, ұшу кезінде оны басқару кұралдарын, ракеталарды ұшуға дайындаудың техникалық құралдарын, қоймаларды орналастыруға арналған жергілікті жердің арнайы жабдықталған бөлігі.

                                               

Ракета кемесі

Ракета кемесі - қанатты және зенитті басқарылатын ракеталардың ұшыру қондырғыларымен, сондай-ақ ракетаның өзімен қаруланып қарсыластардың ең үсті кемелері мен жағалау объектілерін жоюға арналған су үсті немесе сүңгуір ұрыс кемесі. Кемеде нысанала ...

                                               

Ракета отыны

Ракета отыны - жану кезінде көп мөлшерде жылу мен газ бөле алатын химиялық заттардың жиынтығы. Бұл газ бен жылу ракета козғалтқыштарында реактивті күш тудыруға қажетті энергия көзі ретінде қолданылады. Ракета отыны екі құрамды немесе бір құрамды ...

                                               

Ракета траекториясы

Ракета траекториясы - кеңістікте ұшу кезінде ракетаның ауырлық орталығының жүру жолы. Баллистикалық ракеталардың траекториясы екі бөлікке бөлінеді: белсенді - тарту күші әсерінен ұшу және енжар - тарту күшінің әсерінсіз, қозғалтқыш өшірілген жағд ...

                                               

Ракета траекториясын анықтаудың фазалық жүйесі

Ракета траекториясын анықтаудың фазалық жүйесі - ракетаның ұшу траекториясын жердегі радиосигналдарды хабарлағыш пен ракетадағы жауап бергіш радиосигналдар фазасын салыстыру арқылы анықтайтын радиотехникалық құралдар кешені. Жауап беруші қосымша ...

                                               

Ракета қозғалтқышының меншікті импульсі

Ракета қозғалтқышының меншікті импульсі - қатты отынды ракета қозгалтқышының жану камерасында 1 секунд ішінде жанатын 1 кг отынға шакқандағы тарту күшінің шамасы. Бұл шама ракета қозғалтқышының сұйықтығына катысты, әдетте, ол меншікті тарту күші ...

                                               

Ракеталарды телебасқару жүйесі

Ракеталарды телебасқару жүйесі - басшылық пунктінен ракета мен нысананың салыстырмалы орнын анықтап, ракетаны нысанаға бағыттауды қамтамасыз ететін, соған сәйкес ракетаға пөрмен беретін жабдықтар жиынтығы. Ракеталарды телебасқару жүйесі радиолока ...

                                               

Ракеталардың жіктелуі

Ракеталардың жіктелуі - ракетаның төмендегі белгілеріне қарай топтастырылуы: Нысананың орналасқан жеріне ракетаны жіберуге арналған қондырғының орналасуына қарай мынадай кластарға "Жер - Жер", "Жер - Әуе", "Әуе Әуе", "Әуе Кеме", "Кеме - Әуе", "Ке ...

                                               

Ракеталық артиллерия

Ракеталық артиллерия - ұрыс ракеталарымен қаруланған артиллерия түрі. Ұрыс ракетасы ұрыс бөлімінің жарылғыш заттарынан және отынның жану өнімінің қозғалтқыш өңімінен шығатын реакция күшінің есебінен қозғалысты ракетаға беретін реактивті қозғалтқы ...

                                               

Ракеталық жеделдеткіш

Ракеталық жеделдеткіш - ұшу аппаратына қысқа мерзім ішінде үлкен жылдамдық беру үшін қолданылатын ракетаның қосалкы козғалтқышы. Мұндай қозғалтқыштар ракеталарда, ұшақтарда және басқа ұшу аппараттарына орнатылуы мүмкін. Ракеталық жеделдеткіш қатт ...

                                               

Ракеталық кешен

Ракеталық кешен - қарулар жүйесі. Оған ракеталардан басқа ұшыру қондырғыларынан, ракетаның ұшуын басқару жүйесі мен ракетаны ұшуға жіберетін көмекші жабдықтардан тұратын жер бетіндегі жабдықтар да енеді.

                                               

Ракеталық сұйықтықты қозғалтқыш

Ракеталық сұйықтықты қозғалтқыш - ұшатын аппараттың өзінде тасымалданатын сұйық жанармай мен тотықтырғыш арасындағы тікелей реакция арқылы пайда болатын тарту күшімен жұмыс істейтін реактивті қозғалтқыш. Ракеталық сұйықтықты қозғалтқыш алдыңғы бө ...

                                               

Ракеталық ядролық қару

Ракеталық ядролық қару - жаппай зақымдаушы қару. Мұнда зақымдаушы құрал ядролық қару, ал нысанаға жеткізу құралдары - ракеталар. Ракеталық ядролық қару шешетін міндеттерінің сипатына қарай стратегиялық, оперативті-тактикалық және тактикалық болып ...

                                               

Ракеталық қозғалтқыштар

Ракеталық қозғалтқыштар - отынды жандыру үшін жанармай мен тотықтырғыш қолданатын ракета қозғалтқыштары. Отынның барлық компоненттері болғандықтан, Ракеталық қозғалтқыштар ерекшелігі олардың дамыту күші ұшу жылдамдығына байланысты болмай, қозғалт ...

                                               

Ракеталық ұшақтар

Ракеталық ұшақтар - әдетте сұйық жанармайлы ракета қозғалтқыштары, қуатты қондырғылары бар ұшақтар. Мұндай қозғалтқыштар сыртқы ортаға және ұшу жағдайына байланыссыз тұрақты қуатты болады. Соның арқасында ракеталық ұшақтар кез келген биіктікте, с ...

                                               

Ракетаны автономды басқару

Ракетаны автономды басқару - ракетаның ұшуын басқару. Бұл кезде бүкіл қашықтықтағы ұшу траекториясы кемерлік аспаптар кешені арқылы анықталады. Яғни ракета алдын ала белгіленген бағдарлама бойынша ұшады және ешқандай барлау пунктімен немесе тосқы ...

                                               

Ракетаны басқару

Ракетаны басқару - тұрақтандырғыш немесе басқарушы қондырғы әсер ету арқылы ракетаның кеңістікте қозғалу траекториясын нысанаға бағыттау. Ракетаны басқару толық жойылуын қамтамасыз етеді. Ракетаны басқару (ракетаның мақсатына, нысананың сипаты ме ...

                                               

Ракетаны басқару жүйесі

Ракетаны басқару жүйесі - берілген траектория бойынша ракетаның ұшуын қамтамасыз ететін барлық құрылғылар мен құрал-жабдықтардың жиынтығы. Ракетаны басқару жүйесіне радиотехникалық құрал-жабдықтар, сонымен бірге радиолокациялық станциялар, есепте ...

                                               

Ракетаны басқарудың тең сигналды әдісі

Ракетаны басқарудың тең сигналды әдісі - ракетаның ұшуын радио арқылы басқарудың бір әдісі. Бағыттау пунктіне орнатылған радиолокациялық станция тең сигналды аймақта нысананың автоматты түрде ілесуін қамтамасыз етеді. Арнайы кемерлік құралдар көм ...

                                               

Ракетаны интернационалды басқару

Ракетаны интернационалды басқару - алдын ала белгіленген траектория мен ракета ұшуын қамтамасыз ететін навигацияның интернационалдық кұралдарын қолдануға негізделген баллистикалық ракеталарды дербес басқару жүйелерінің бірі. Ракетаны интернациона ...

                                               

Ракетаны радиолокациялык карта бойынша бағыттау

Ракетаны радиолокациялық карта бойынша бағыттау - ракетада орналаскан арнайы радиоэлектронды қондырғының көмегімен қанатты ракеталарды қозғалыстың соңғы бөлігінде нысанаға дербес бағыттау тәсілі. Ракетаны радиолокациялық карта бойынша бағыттау же ...

                                               

Ракетаның жойғыш бөлігі

Ракетаның жойғыш бөлігі - ракетаның тікелей нысананы жоюға арналған элементі. Ол корпустан, ұрыс зарядынан, жарғыш құрылымнан, тежегіш-орындау механизмінен және т. б. тұрады. Ракетаның жойғыш бөлігінде ядролық заряд немесе жай жабдық болуы мүмкін ...

                                               

Ракетаның шашырауы

Ракетаның шашырауы - бірдей жағдайда жіберілген кезде кездейсоқ себептерге байланысты ракетаның нысанадан ауытқуы. Ракета түсетін аудан шашырау ауданы деп аталады. Оның бойлама осі ату бағытына сәйкес келеді. Басқарылмайтын айналма ракеталардың ш ...

                                               

Ракетаның ұрыстық бөлігі

Ракетаның ұрыстық бөлігі - ұрыс заряды әдеттегі жарғыш заттан жасалған немесе ядролық, жарғыш жүйесі және тежегіш құрылғы орналасатын ракеталық бөлігі немесе бас конусы. Жою аймағының радиусы Ракетаның ұрыстық бөлігінің маңызды сипаты болып табыл ...

                                               

Ракитовка

Ракитовка - Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Подлуб ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 12 адамды құрады. Пошта индексі - 453006, ОКАТО коды - 80235850010.

                                               

Ракурс

Ракурс, раккурс - бейнелейтін денені, затты немесе архитектуралық пошымды перспективалық тұрғыдан қысқарту. Заттың төбесінен, астынан немесе жанынан қарағанда қысқарып көрінуін де ракурс деп атайды.

                                               

Ралиолокоциялық станция индикаторы

Ралиолокоциялық станция индикаторы - нысананың белгісін бақылау және оның координатын көзбен анықтау. Ралиолокоциялық станция индикаторында қызмет ететін құрал ретінде электронды-сәулелі түтіктер, айырғыш, дыбыстық, жарық құралдары қолданылады. Е ...

                                               

Рама

Рама - элементтері бір-бірімен берік байланысқан көліктің торап- тары мен агрегаттарын орналастыруға қажетті жүк көтергіш жүйе. Ашық рама - үстіңгі түтігі отырғыш асты түтігімен оның ұзындығының төмеңгі үштігінде косылған велосипед рамасы. Жабық ...

                                               

Рамазан айының анықталуы

Рамазан айының анықталуы. Шағбан айының жиырма тоғызыншы күнінен бастап, жаңа туған айды іздеу - уәжіп. Рамазан Оразасының аяқталуы үшін де Шәууәл айын іздеу - уәжіп. Егер Рамазан айы көрінсе, ертеңіне Рамазан Оразасы басталады. Егер де аспан бұл ...

                                               

Рамазан Саттарұлы Салықжанов

Рамазан Саттарұлы Салықжанов - социология ғылымдарының кандидаты, Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің аақпараттық-аналитикалық орталығының диреқторы. 1994 жылы Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің тарих-педагогика фак ...

                                               

Рамазанқызы, Алданыш

1964 жылғы Токио қаласында өткен олимпиадаға Моңғол елінің атынан Алданыш Рамазанқызы деген олимпиадаға қатысқан тұңғыш қазақ қызы. Алданыш Моңғолия спорт тарихына тұңғыш рет олимпиадаға қатысқан әйел ретінде аты алтын әріппен жазылған. Әрі Моңғо ...

                                               

Раманужан сыйлығы

SASTRA Раманужан сыйлығы - негізі 2005 жылы қаланған, жасы 32ден аспаған жас математиктерге жыл сайын берілетін Раманужан атындағы сыйлық, Сыйлықты беру шартында: математиктер сөз жоқ Раманужан айналысқан саладан бір жаңалықтар ашу талап етілген. ...

                                               

Рамапитектер

Рамапитектер - адамтектес маймылдардың жойылып кеткен туысы. 2 түрі белгілі. Р-дің қаңқа сүйегі алғаш рет жоғары миоценнің шөгінді қабаттарынан 1934 ж. Үндістанда табылды. Кейін Шығыс Африкадан, Еуропадан табылған. Р. бұдан 12 - 14 млн. жыл бұрын ...

                                               

Рамаяна

Рамаяна” - үндінің көне эпосы, қасиетті кітабы. Жырдың ауызша және жазбаша дамыған әдеби үлгілері сақталған. Жазба үлгінің авторы ретінде Вальмики аталғанымен, ғылымда бұл мәселе туралы екі ұдай пікір бар. Вальмики жыр оқиғаларын көзімен көрген к ...

                                               

Рамбулье

Рамбулье - етті, биязы жүнді қой тұқымының бір тобы. Рамбулье тұқымы Испаниядан әкелінген мериностың әр типін будандастыру арқылы 19 ғ-дың ортасында Францияда шығарылған. Р-нің сүйек бітімі мықты, ірі, тез жетілгіш, етті, жүн талшығы ұзын, қалың ...

                                               

Рамиз Аскеров

Рамиз Аскеров - тележурналист. М.Ломоносов атындағы ММУ-ді бітірген. Халықаралық Журналистика Одақтары Конфедерациясы Кеңесінің мүшесі, белгілі әзірбайжан журналисі. Әзірбайжан Мемлeкеттік телерадио комитетінде редактор 1978-83, "Одлар юрду" газе ...

                                               

Рамон

Рамон – Қазақстанның әр түрлі қымыздық өсімдіктерінің тамырларынан алынатын дәрілік зат; метилоксиантрахинонның тотыққан және тотықсызданған түрлерінің қоспасы. Бұл препарат 1978 – 94 жылдары КСРО-ның, одан кейін ТМД мемлекеттерінің 11 жетекші ме ...

                                               

Рамсес ІІ

ІІ Рамсес немесе Ұлы ІІ Рамсес - Ежелгі Мысырдың XIX әулеттен шыққан фараоны. I Сети мен Туйи ханшайымның ұлы. Ол Ежелгі Египеттің аса ұлы фараондарының бірі болған. Б.з.д. 1303 жылы дүниеге келген. Шамамен 14 жасында таққа отырды II Рамсес оңтүс ...

                                               

Ранг

Ранг - белгілі бір мемлекеттік қызметкерлерге берілетін дәреже. Мыс., теңіз флотында бірінші, екінші Р. капитаны атақтары бар; Ранг, математикада - матрица минорларының нөлден өзгеше ең жоғарғы реті. Р. матрицаның сызықтық тәуелсіз жолдарының нем ...

                                               

Ране́тки

Ране́тки – басты рөлдерде "Ранетки" тобының қыздары ойнайтын Ресей телехикаяты. Хикаят 2008 жылдың ақпан айынан бастап түсіріле бастайды, премьерасы 2008 жылдың 17 наурызында СТС телеарнасында болады. "КостаФильм" компаниясы шығарған. СТС-тің бас ...

                                               

Ранецтік газсыздандыру аспабы

Ранецтік газсыздандыру аспабы - ірі ұрыс техникалары мен көлікті газсыздандыруға, дезинфекциялауға және дезактивтендіруге арналған арнайы құрал. Ранецтік газсыздандыру аспабы сыйымдылығы 8.5 л резервуардан, қол тартқышы бар ауа насосынан, щеткасы ...

                                               

Ранний Рассвет

Ранний Рассвет - Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 112 адамды құрады. Пошта индексі - 453147, ОКАТО коды - 80249860006.

                                               

Рапакиви гранит

Рапакиви гранит - биотитті, горнблендбиотитті ерекше құрылымды порфирлілеу гранит. Онда калишпаттың домалақ пішінді ірі порфир бөліктерін плагиоклаз-олигоклаз көмкере түзіледі; мұндай плагиоклазды көмкермесіз түрін питерлит деп атайды. Рапакиви г ...

                                               

Рапат

Рапат - Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл, Рапат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 929 адамды құрады. Пошта индексі - 452219, ОКАТО коды - 80256840001.

                                               

Рапорт

Рапорт - берілген әскери тапсырманың орындалуы я басқадай әр түрлі істердің орындалуы жайында бастықка ауызша немесе жазбаша баяндау, хабарлау. Рапорт пол. raport сөзін алғаш рет Петр І поляк тілінен енгізген еді.

                                               

Рассвет (Белебеев ауданы)

Рассвет - Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Рассвет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 317 адамды құрады. Пошта индексі - 452025, ОКАТО коды - 80209828005.

                                               

Рассвет (Давлекан ауданы)

Рассвет - Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл, Рассвет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 380 адамды құрады. Пошта индексі - 453414, ОКАТО коды - 80222840001.

                                               

Растау

Растау 1) программалық бұйымның өзіне жүктелген міндетіне жарамдылығын немесе сәйкестігін тағайындау; 2) интерактивті режимде жұмыс істеген кезде Мәліметтерді жою кезінде жүйе сұранысына пайдаланушының құптау жауабы; 3) мәліметтерді жеткізу желіс ...