ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 104




                                               

Раджаб Халимович Адашев

Раджаб Халимович Адашев – совет, өзбек театр- және киноактері. 1997 жылы Өзбекстанның еңбек сіңірген әртісі атанған. Раджаб Адашев мектепті бітіргеннен кейін құрылыс мекемелерінде жұмыс істеп, бос уақытында Ургут халық театрында ойнайды. 1964 жыл ...

                                               

Радиатор

Радиатор - ауа үрлеу арқылы жылуды ауыстырғыш; ол арқылы өтетін салқындатқыш сұйықтың температурасын түсіруге арналған. Пластиналық радиатор - өзегі бар радиатордың барлық терендігінде жазық гофриланган пластиналардан тұрады, бір-бірімен екі-екід ...

                                               

Радиация деңгейi

Радиация деңгейi - радиоактивті сәулелердің қарқындылығы, зақымданған өңірде болған уақыт өлшемі ішінде адамның алуы мүмкін мөлшер шамасы. Жердің радиоактивті заттармен зақымдануы ренттен сағатпен өлшенеді. Заттардың, техниканың, адам терісінің р ...

                                               

Радиация дозасы

Радиация дозасы - өткір радиацияның атомдар орталығын иондандыру дәрежесі. Ол рентгенмен бейнеленеді. Радиация дозасының мөлшері өткіш радиацияның және т.б. радиоактивті сәулелендірудің зақымдау әрекетін сипаттайды.

                                               

Радиациядан қорғайтын паналау орындары

Радиациядан қорғайтын паналау орындары - жер радиоактивтік заттармен зақымданған кезде адамдарды иондаушы сәулелердің, жарық импульсінің, өткір радиацияның әсерінен, ішінара химиялық және радиоактивтік заттардан, биологиялық құралдардан және соққ ...

                                               

Радиациядан қорғану

Табиғи және жасанды радиоактивті изотоптарда ядролардың өздігінен ыдырау процесі үздіксіз жүріп жатады. Демек, олар сыртқы ортаға туынды белшектерді, гамма кванттарын үнемі атқылаумен болады. Радиоактивті сәулелер кейде радиация немесе иондағыш с ...

                                               

Радиациялық барлау

Радиациялық барлау - жергілікті жердің, ауа кеңістігінің, акваториялар мен әскери объектілердің радиоактивті зақымдану сипаты, ауқымы мен дәрежесі, сондай-ақ ядролық оқ-дәрілерді сақтау орындары туралы мәліметтер алу. Радиациялық барлау әскерлерд ...

                                               

Радиациялық жағдай

Радиациялық жағдай - қарсыластын ядролық және радиологиялық қаруды қолдануы салдарынан қалыптасатын жағдай; ұрыстық жағдайдың элементі. Радиациялық жағдай жергілікті жер, акватория, әуе кеңістігі және әскерлердің қимылы мен жауынгерлік мүмкіндігі ...

                                               

Радиациялық сәулелену

Радиациялық сәулелену - иондаушы сәулелердің түрлі объектілерге әсері. Радиациялық сәулеленудің көздері: ядролық жарылыс, жарылыс кезінде немесе басқа жағдайларда пайда болатын және жергілікті жер мен атмосфераны зақымдайтын радиоактивті заттар б ...

                                               

Радиациялық химиялық бомба

Авиациялық химиялық бомба - жергілікті жерді және ауаны бүлдіретін, адам күшін улағыш заттармен зақымдайтын бомба түрі. 1925 ж. Женева хаттамасында улағыш затгарды қолдануға тыйым салынса да, Авиациялық химиялық бомба кейбір мемлекеттердің армия ...

                                               

Радиациялық қауіп

Радиациялық қауіп - радиоактивтік зақымдану қаупі туралы халықты алдын ала сақтандыру үшін берілетін азаматтық қорғаныс сигналы. Сигналды берумен қатар, халыққа нақты қорғану шаралары, атап айтқанда, жеке қорғаныс құралдары мен қорғаныс ғимаратта ...

                                               

Радиацияның шекті (қауіпсіз) дозасы

Радиацияның шекті дозасы - әскери қызметінің бір рет немесе қатарынан бірнеше мәрте"сәулелену алғандағы ұрыс қабілеттілігін жоғалтпаған радиация мөлшері. Адамның бір рет радиациялық сәулеленуінің рауалы дозасы 50 Р-ге тең, ал дүркін-дүркін сәулел ...

                                               

Радикалдық география

Радикалдық география - негізінен, Франция, АҚШ және Ұлыбританияда көп тараған әлеуметтік - экономикалық географиядағы қазіргі бағыт. Қоғамды аумақтық ұйымдастыруда оның әлеуметтік мәнін түсіндірмей, тек сыртқы түрін бейнелеу мен өлшеуге ғана көңі ...

                                               

Радио (Салауат ауданы)

Радио - Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Ишимбаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 140 адамды құрады. Пошта индексі - 452499, ОКАТО коды - 80247815003.

                                               

Радио батырма

Радио батырма. Топқа біріге алатын жалаушалардан айырмашылығы, Радиобатырмалар қашанда қандай да бір міндеттің атқарылатын бірнеше мүмкін нұсқасынан немесе қандай да бір параметрдің мүмкін мәндерінен топ құрайды. Тандап алынған нұсқа шеңбер ішінд ...

                                               

Радио бақылау пункті

Радио бақылау пункті - әскери құпиясы бар ақпараттардың сыртқа кетуін болдыртпау мақсатында радиоэлектрондық құралдардың жұмысын бақылауға арналған бөлімше. Радио бақылау пунктінің ұйымдастырушы-техникалық бірлігінің негізі болып радиоқабылдау, т ...

                                               

Радио қашықтық өлшеуіш

Радио қашықтық өлшеуіш - негізгі аспаптары өлшенетін арақашықтықтың шеттерінде орнатылатын жетекші және жетектелуші аспаптар болатын аспаптар жиынтығы. Жиынтығына оларға қоса барометр-анероид, психрометр, аккумуляторлық батарея, телефон, кабель ж ...

                                               

Радиоактивті бұлт ізімен залалдану

Радиоактивті бұлт ізімен залалдану - ядролық жарылыс кезіндегі радиоактивті бұлттың козғалысы жолылда түсетін радиоактивтік заттармен жергілікті жердің, сондай-ақ сол жердегі объектілер мен адамдардың залалдануы. Жергілікті жердің залалдану алқаб ...

                                               

Радиоактивті залалдану

Радиоактивті залалдану - ядролық жарылыстың зақымдаушы факторы. Ядролық жарылыс кезінде радиоактивтік бұлт пайда болады. Ол кейде 30 км биіктікке дейін көтеріліп, желдің бағытымен тарала бастайды. Радиоактивтік бұлттан ауаға, жерге, су көздеріне ...

                                               

Радиоактивті изотоптар әдісі

Радиоактивті изотоптар әдісі. Ұңғыма оқпанына радиоактивті заттарды енгізгеннен кейін ондағы ү-сәулелену карқынын өлшеуге негізделген радиоактивтік каротаж әдісі; таужыныстардың кеуектілік және жарықшақтық дәрежесін анықтауға, құбырсырттық және ж ...

                                               

Радиоактивті сулар

Радиоактивті сулар - радиоактивті элементтердің мөлшері мынадай шамалардан астам табиғи сулар: радий - 5 10-12 г/дм 3 ;уран - 3 10-5 г/дм 3 ; радон - 50 эман. Радийдің10-10 г/дм 3 -ден жоғары мөлшері мұнайлы қаттардың суларында жиі кездеседі. Жер ...

                                               

Радиоактивті сәулеленуді бақылау

Радиоактивті сәулеленуді бақылау - жеке құрам мен қаружарақтың радиоактивті заттармен залалдану дәрежесін дозиметрлік құралдар арқылы өлшеу. Радиоактивті сәулеленуді бақылау әскердің ұрысқа қабілеттілігін, адамдардың сәуледен зақымдануының ауырлы ...

                                               

Радиоактивті сәулелерді бақылау аспаптары

Радиоактивті сәулелерді бақылау аспаптары - адамдардың радиоактивті заттармен зақымданған жерде болған кезінде алған радиоактивті сәуле дозасын бақылауға және өлшеуге арналған аспаптар. ДП-22В комплекті ЗД-5 зарядтау құрылғысынан және 50 дана ДКП ...

                                               

Радиоактивті тізбек

Радиоактивті тізбек - әрбір келесі изотоп алдыңғысының ыдырауы нәтижесінде түзілетін тектік байланыстағы радиоактивті изотоп тізбектері; бұл тізбектердің әркайсысы жартылай ыдырау кезеңі үлкен изотоппен басталып тұрақты изотоппен аяқталады. Табиғ ...

                                               

Радиоактивті элемент

Радиоактивті заттар - құрамында радиоактивті изотоптар бар, жасанды немесе табиғи заттар. Тұрақтылығы аздау кейбір элементтер атомдары ядроларының неғұрлым тұрақты энергетикалық күйге өтуі нәтижесінде радиоактивті құлдырау, яғни атомдарда іштей қ ...

                                               

Радиоактивтік каротаж

Радиоактивтік каротаж. Тау жыныстарын олардың табиғи немесе жасанды түрде туындатылған радио-активтілігі тұрғысынан және ұңғыманы қоршаған ортаның нейтрондар мен гамма-сәулелерді сіңіріп алу және шашырату процестерін зерттеу нәтижесінде анықтау м ...

                                               

Радиоактивтілік бірлігі

Радиоактивтілік бірлігі - әр түрлі денелер мен орталарға тән радиоактивтілік қарқынының өлшем бірлігі Халықаралық бірліктер жүйесіне сәйкес, бұл бірлік радиоактивті бөлшектердің әрбір секунд сайын ыдырау мөлшерімен кескінделеді. Кейде ыдырау/мину ...

                                               

Радиобайланыс желісі

Радиобайланыс желісі - электромагниттік толқындардар көмегімен әр түрлі белгілерді бір пункттен екінші пунктке беруді қамтамасыз ететін радиотехникалық құралдар жиынтығы. Радиобайланыс желісі беретін құрылғыдан және радиоқабылдағыш құрылғыдан тұрады.

                                               

Радиобайланыс кедергісі

Радиобайланыс кедергісі - байланыс аппараттары, құрылғылары мен кешендерінің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіретін және әр түрлі техникалық құралдардың жұмыс өлшемдерінің есептік мәндерінің ауытқуын тудыратын құбылыстардың кең аумағы.Кедергіл ...

                                               

Радиобарлау

Радиобарлау - қарсыластың радиотаратуларын ұстау және талдау, сонымен қатар жұмыс істеуші радиостанцияларды радиопеленгтеу арқылы қарсылас туралы мәліметтер жинау мақсатында жүргізілетін барлау. Радиобарлаудың жүргізу қашыктығы алыстығы радиобарл ...

                                               

Радиобағыт

Радиобағыт - әскердегі радиобайланысты ұйымдастыру әдісі. Мұнда екі командир немесе штаб арасындағы байланыс әрқайсысына бөлінген радиостанциялар мен белгіленген жалпы радиомәліметтер көмегімен жүзеге асады. Радиобағыт ақпаратты жіберудің үлкен ө ...

                                               

Радиобағыт бойынша байланыс

Радиобағыт бойынша байланыс - әскерде радиобайланысты ұйымдастыру тәсілі, тек екі командир немесе штабтар арасындағы әрқайсысына бөлінген радиостанция және белгіленген жалпы радиомәліметтер көмегімен байланысты қамтамасыз ету. Радиобағыт бойынша ...

                                               

Радиобақылау

Радиобақылау - әскерлерді жасырын басқару талаптарының орындалуын, жұмыс тәртіптерін, радиобүркеніш шараларын, техникалық пайдалану және радиобайланысты жүргізу ережелерін тексеру мақсатында радиобайланыс жұмысына белгіленген тәртіпті бақылау. Ол ...

                                               

Радиобелсенділік өрісі

Радиобелсенділік өрісі. Жер қыртысында және біздің планета бойынша радиобелсенді элементтер атомының таралуы мен шоғырлануы ерекше мәнге ие. Бұл элементтер ыдыраған кезде жылу бөлінеді, ол Жердің жылу режимін айтарлықтай анықтайды. Ыдырауға байла ...

                                               

Радиобүркеніш

Радиобүркеніш - қарсыластың радиобарлауының әсерін төмендетуге бағытталған техникалық және ұйымдастыру шараларының жиыны; радиоэлектрондық бүркеніштің құрама бөлігі. Оған өздерінің радиостанция сәулеленуін, қабылдау-беру жұмыстарының уақытын шект ...

                                               

Радиогендік газдар

Радиогендік газдар. Үш топшаға жіктелетін табиғи газдар тобы: 1) радиоактивті элементтердің, негізінен алғанда радийдің, уранның, торийдің өздігінен ыдырауы нәтижесінде қалыптасатын газдар; бұл топшаның ең басты өнімі гелий болып табылады. Радиоа ...

                                               

Радиожарғыш

Радиожарғыш - нысанамен шағылыстырылған және сәулеленген радиотолқын энергиясының әсерімен жарылатын туйіспесіз жарғыш. Ол артиллериялық снарядта, ракеталардың ұрыс бөлшектерінде, авиабомбаларда және т.б. қолданылады. Радиожарғыш әрекетінің принц ...

                                               

Радиожелі арқылы байланыс

Радиожелі арқылы байланыс - бір радиостанция арқылы командирдің бірнеше бағынышты командирлермен немесе бірге қимыл жасаушы бөлімдер және бөлімшелер мен байланысын қамтамасыз ететін радиобайланысты ұйымдастырудың бір жолы. Радиожеліге қосылған ба ...

                                               

Радиокедергілер

Радиокедергілер - белгілердің қабылдауын және олардан радиоэлектронды құралдармен пайдалы ақпараттарды бөлінуің жоққа шығаратын және қиындататын радиоэлектронды кедергі, электрмагнитті сәуле. Радиокедергілер шығу тегі, құрылу тәсілі, әрекет әсері ...

                                               

Радиокедергілер станциясы

Радиокедергілер станциясы - радиотолқындарды сәулелендіру арқылы қарсыластың радиотехникалық құралдарына қасақана радиокедергі жасауға арналған арнайы радиоқондырғы. Радиокедергілер станциясы қондырылған орнына қарай - жер үсті, кемелік, ұшақтық, ...

                                               

Радиокомитеттің қазақ хоры

Радиокомитеттің қазақ хоры - республикадағы тұңғыш профессионал ұлттық көркемөнер ұжымдарының бірі. Б.А.Орловтың бастамасымен құрылды. Хор ұжымы құрамында өнерпаз халық таланттары: хор әншілері 3. Жұбатова, Қ. Байжанов, Мұстафина,Битенова, солист ...

                                               

Радиокомпас

Радиокомпас - радиостанцияны пеленгілеуге және ұшақты жүргізуге, яғни ұшақтың орнын анықтап, жолына бақылау жасап, оның қорытындысын қабылдаушы радиостанцияға жеткізуге арналған ұшақтың автоматты радиопеленгтегіші. Радиокомпас ұшақтың бойлама осі ...

                                               

Радиологиялық қару

Радиологиялық қару - тірі күштерді иондаушы сәулелермен жою, жергілікті жер, акватория, ауа, әскери техника мен басқа объектілерді зақымдау үшін радиоактивтік заттарды қолдануға негізделген әрекеттегі жаппай жою қаруының мүмкін түрлерінің бірі. Б ...

                                               

Радиолокациялық алаң

Радиолокациялық алаң - радиолокациялық станциялар берілген ықтималдықпен қарсыластың нысаналары мен өз объектілерінің тактикалық сипаттамаларын табу, сүйемелдеу және анықтауды қамтамасыз ететін шектегі кеңістік. Радиолокациялық алаң кеңістігі, ұз ...

                                               

Радиолокациялық барлау

Радиолокациялық барлау - объектілерден радиотолқындардың шағылысу құбылысын пайдалануға негізделген объектілерді табу мен олардың координаталарын немесе қозғалыс параметрлерін анықтау; радиолокациялық қамтамасыз етудің құрама бөлігі. Радиолокация ...

                                               

Радиолокациялық бүркеніш

Радиолокациялық бүркеніш - қарсыластың радиолокациялық станцияларымен әскери объектілерді табуын қиындату немесе болдырмау шараларының жиынтығы; бүркеніш түрі. Радиолокациялық бүркеніш радиолокациялық станциялардың шектелген шешуші мүмкіндігін бі ...

                                               

Радиолокациялық жарғыштар

Радиолокациялық жарғыштар - Радиолокациялық әдіспен жұмыс жасайтын түйіспейтін жарғыштар. Радиолокациялық жарғыштар өткізгіші кеңістікке радиотолқындар шығарады. Нысанадан түскен толқындарды кабылдағыш қабылдап алады да, оны күшейтіп, радио-жарғы ...

                                               

Радиолокациялық кедергілер

Радиолокациялық кедергілер - радиолокациялық құралдардың:радиолокациялық станциялардың, басқарылатын ракетхчардың немесе авиабомбалардың өздігінен бағытталатын бас бөліктерінің, радиожарғыштардың және т.б. қалыпты жұмысын қиындататын немесе бұзат ...

                                               

Радиолокациялық нысананы көрсету алқабы

Радиолокациялық нысананы көрсету алқабы - әуе нысанасын табу және оны атыс құралдарымен атқылау үшін оның координаттары мен параметрлері туралы радиолокациялық ақпарат дәлдікпен және мерзіммен берілген кедістік шегі.

                                               

Радиолокациялық пост

Радиолокациялық пост - әуеде радиолокациялық барлау жүргізу үшін ұрыстық ретке жайылған радиотехникалық бөлімше. Радиолокациялық посттың негізгі міндеттері: әуедегі нысаналарды табу және тану; табылған нысаналарды үздіксіз байқау, олардың координ ...